T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/888 Esas
KARAR NO: 2024/341
DAVA: Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi)
DAVA TARİHİ: 14/06/2023
KARAR TARİHİ: 16/05/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı kapsamında ... tarihinde müvekkil ... Ltd. Şti. tarafından Antalya İli Kemer İlçesinde işletilmekte olan ... isimli otelin kanalizasyon deşarj noktalarından alınan numunelerin incelenmesi sonucunda tanzim edilen ... tarihli deney raporunda Kimyasal Oksijen İhtiyacı parametresi limit değer (1500mg/L) üzerinde (1740.8 mg/L) olarak tespit edildiğini, söz konusu deney raporuna karşı müvekkil Şirketin Kalite Güvence Birimi tarafından yapılan itiraz üzerine ... Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından ... tarihinde ikinci numuneler alındığını, yapılan bu tespit üzerine ... Abone İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı işlem ile; ... Atıksuların Kanaliazyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin 25. maddesi uyarınca müvekkili Şirket aleyhine ... Türk Lirası Kirlilik Önlem Payı tahakkuku yapıldığını, ... Abone İşleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Kirlilik Önlem Payı Tahakkuku kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389. maddesi uyarınca uygulanmasının tedbiren durdurulmasına, esas hakkında yapılacak inceleme neticesinde ... Abone İşleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Kirlilik Önlem Payı Tahakkuku kararının iptaline, ... Abone İşleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Kirlilik Önlem Payı Tahakkuku nedeniyle müvekkili ... LTD. ŞTİ.'nin borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderlerinin davalı ... Müdürlüğüne tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı ... vekilinin birleşen davada cevap dilekçesinde özetle;... Genel Müdürlüğü 2560 sayılı İSKİ Kanunu'na tabi, Antalya Büyükşehir Belediyesi yetki ve sorumluluk alanı içerisinde su ve atıksu hizmetlerini yürüten müstakil bütçeli kamu kuruluşu olduğunu, davaya konu olan KÖP ( Kirlilik Önleme Payı) alıcı ortama ( kanalizasyon hattına) verilen suyun içerisinde yer alan kirletici kaynağın yine tabi olduğu Yönetmelik ve Yönergeler uyarınca belirlenen limit değerlerini aşması halinde tahakkuklandırıldığını, ... Tarihinde davacı şirkete ait işletmenin kanalizasyon deşarj noktasından alınan numunelerin analiz sonuçlarının yer aldığı .. tarihli deney raporunda yönetmeliğe aykırı KÖP tahakkukunu gerektirecek limit değer ihlali söz konusu olmadığını, ... tarihinden önce en son numune alınan tarih olan ... tarihindeki numunelerin analiz sonucunu içeren ... tarihindeki deney raporu dikkate alınarak her iki rapordaki değerlerin aritmetik ortalamasının hesaplanması ve ortaya çıkan yeni değerler neticesinde davacı şirkete KÖP tahakkuk edildiğini, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı derdest dava dosyası mevcut iken derdest davada iptali değerlendirmekte olan bir işleme dayanak oluşturan bir rapora esasa tabi tutularak tekrar daha yüklü miktarda KÖP uygulanmasının hukuka uygun olmadığı iddia edildiğini, ancak bu iddiaların hiçbiri yerinde olmadığını hiçbir şekilde derdestlik söz konusu olmadığını, bu nedenlerle davacı şirketin müvekkili kurumun tabi olduğu mevzuat usul ve esaslar uyarınca limit değerleri üstünde deşarj yaptığı sabit olduğundan dolayısıyla tahakkuklandırılan KÖP külfetine katlanması gerektiğinden tarafımıza haksız yöneltilen davanın reddine, mahkeme harç ve giderleri ile birlikte Avukatlık ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile " Aynı mahkemedeki davaların aralarında bağlantı olduğu için birleştirilmesine karar verildiğinde, karar veren mahkeme davaların hiç birinden el çekmediğinden (davalar yine aynı mahkemede görüleceğinden) davaların birleştirilmesi kararı nihai bir karar değildir ve tek başına kanun yoluna götürülemez gerekçesiyle dosyamızın mahkememizin ... esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine," gerekçesiyle birleştirme kararı vererek dosya mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, kirlilik önlem payına(köp) ilişkin tahukkuk işlemine yönelik menfi tespit davasıdır.
... Genel Müdürlüğü Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin;
16. maddesinde; "Yararlanma Onayı ve Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı (BKKR) (1) Debisi 1 m3/gün den fazla olan endüstriyel atıksu kaynaklarının ve atıksu debisi 50 m3/gün üzerinde olan konvansiyonel parametre ihtiva eden işletmelerin kanalizasyon şebekesinden yararlanması ...’ ın yazılı onayına bağlıdır. Onay şartları endüstriyel atıksu kaynaklarına ...' ça verilecek "Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı" nda belirlenir. Ruhsatta belirtilen koşullar dışında, kanalizasyon şebekesinden yararlanmak yasaktır. Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği Madde 37’ de tanımlanmış olan hususlarla ilgili "çevre izni" ilgili kanun ve yönetmeliklerde tanımlanmış kurum ve kurullarca verilir.
(2)Atıksu karakterini tespit edebilmek için, tesis çıkışından atıksu kaynağının faaliyet ve özelliklerine göre İdarece tespit edilecek şekilde numune alınır ve analiz gerçekleştirilir. Analiz sonuçları deşarj limitlerini sağlamamış ise, söz konusu kuruluşa deşarj limitlerini sağlayıncaya kadar KÖP uygulanır. Analiz sonuçları deşarj limitlerini sağlamış ise, söz konusu kuruluşa "Bağlantı Kalite KontrolRuhsatı" verilir.
(3)Yeni kurulacak veya henüz ruhsat almamış endüstriyel atıksuyu veya debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynakların, Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı almak üzere ...' a başvurması mecburidir.
(4)Kanalizasyon şebekesine bağlıendüstriyel atıksuyu veya debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynaklar,tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ruhsat almak için İdareye başvurmak zorundadırlar. Bu süre sonunda ruhsat başvurusu yapmayan işletmeler, ruhsat alınıncaya kadar kirlilik önlem payı öderler.
(5)Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı ile ilgili usul ve esaslar Yönergesinde belirtilmektedir.
(6)Ruhsat işlemlerinin tamamlanması ve onayı için belirlenmiş bulunan ruhsat ve kontrol harçları Tarifeler Yönetmeliğinde belirlenmiştir.
(7) Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı işlemleri için işletmeden alınan tüm numunelerin analiz ücretleri ilgili işletmeden tahsil edilir.
(8)Başvuru sahibi atıksu kaynağı, verilen süre içinde ön arıtma veya arıtma tesisi projesini ...' a onaylatmak, tesisi kurmak ve izin belgesinde belirtilen limitleri sürekli sağlayacak biçimde çalıştırmakla yükümlüdür.
(9) Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı alan işyerleri, ruhsatta belirtilen koşulları sağlamakla yükümlüdürler. Ruhsat sahibi olmak, koşulların sağlanmaması ile oluşacak cezai ve hukuki müeyyidelerden kurtulmayı temin etmez. Denetlemelerde aksi uygulamalar tespit edildiğinde ilgilisi uyarılır. Gerekirse ruhsat iptali yoluna gidilir ve endüstriyel atıksu üreten bölümün faaliyetinin durdurulması yetkili kurumdan talep edilir.
21. Maddesinde de; (1) Atıksu kaynağı, İdarenin isteği doğrultusunda, ruhsata tabi tüm deşarjları için, deşarj yerinde, kolayca ulaşılabilen ve numune almaya müsait bir kontrol bacası inşaa eder. Kontrol bacasının yapısal özellikleri ...' ca belirlenir.(2) Ön arıtma veya arıtma tesisi yükümlülüğü olan atıksu kaynakları, ani dökülme ve deşarjların tespiti ve daha anlamlı numune alma işlemini sağlayabilmek üzere tesis çıkışında, deşarj veya kanala bağlantı öncesi bir kontrol veya dengeleme tankı yapmak ve işletmek zorundadırlar. Madde 13' te tanımlanan seyreltme yasağı bu tanklar içinde geçerlidir. Kontrol veya dengeleme tanklarının hacim vb. yapısal özellikleri yönergede belirlenir.(3) Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatına tabi tüm atıksu deşarjlarının debi miktarlarına göre kontrol ve izleme tablosu aşağıdadır.
Debi Miktarına Göre Numune Alma ve İzleme Tablosu Debi (m3/gün)... tarafından endüstriyel tesis denetime esas asgari numune alma sıklığı ... tarafından konvansiyonel parametreye sahip işletme denetime esas asgari numune alma sıklığı≤ 50Dört ayda bir-51-200İki ayda bir Altı Ayda bir 201-1000Ayda bir Dört Ayda bir1001-10000On beş günde birÜç Ayda bir> 10000Haftada ikiİki Ayda bir"
Aynı yönetmeliğin 25. Maddesinde; (1) Atıksu özellikleri, Tablo II’ deki limitlerin üzerinde olan ve arıtma yükümlülüğü bulunan veya bulunmayan endüstriyel atıksu kaynakları ile debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynaklar Kirlilik Önlem Payı (KÖP) öderler.
(2)Atıksu kaynakları atıksuları ile ilgili ön arıtma kurmaları istendiği ve izin verildiği halde verilen süre içinde arıtma tesisi kurmadığı, arıtma tesisi kurduğu halde işletmediği, işlettiği halde limitleri sağlayamadığında yönetmelikte ön görülen şartları sağlayıncaya veya atıksu kaynağı işletme bu yönetmelik esaslarına göre kaldırılıncaya veya faaliyetine son verinceye kadar kirlilik önlem payı öderler.
(3)Endüstriyel atıksu kaynakları ve debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynaklarruhsata tabi her bir deşarj için ayrı ayrı değerlendirilmek üzere yönetmeliğin Tablo II’ yeuygun olmadığının tespiti halinde veya ...' ın öngördüğü önlemleri bu maddelerde istenilen ölçülerde sağlayıncaya kadar Kirlilik Önlem Payı öder.
(4)BKKR başvurusu için yapılan tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ruhsat almak zorunda olup ruhsatını almayan kanalizasyon şebekesine bağlı debisi 50 m3/gün üzeri olan konvansiyonel parametreler içeren kirletici kaynaklar ruhsat alıncaya kadar Kmax değeri 2 olacak şekilde, endüstriyel atıksu kaynakları ise Kmax değeri Tablo III’ teki değerler üzerinden kirlilik önlem payı öderler. Konuyla ilgili detaylar Yönergesinde belirtilmektedir.
(5)Kirlilik Önlem Payı ile ilgili hesap yöntemi aşağıdadır. a)KÖP=AxTxBxKxQ Bu formülde; KÖP= Kirlilik Önlem Payını (TL)A = KÖP Katsayısını, katsayı ile ilgili esaslar yönergesinde belirtilmektedir. T = KÖP tahakkukuna esas alınacak süre (gün), bu süre ilgili Yönergesindeki esaslara göre hesaplanır. B = ... Yönetim Kurulu'nca her yıl için tayin edilen atıksu birim fiyatı (TL/m3)Q = Kirlilik Önlem Payı'na tabi olacak atık su debisini (m3/gün) K = (C-Ct)olarak tanımlanan kirlilik katsayısını ifade eder. CtBurada;C = En yüksek kirletici parametrenin konsantrasyon değeri. Ct = Aynı kirletici parametre için Tablo II’ de teklif edilen limit değeri göstermektedir. b)Kirletici konsantrasyonları Tablo II’ de belirtilen limit değerlerin üzerinde birden fazla parametre olması durumunda, her bir parametre için ayrı ayrı kirlilik katsayısı hesap edilir ve maksimum olan kirlilik katsayısına göre kirlilik önlem payı hesabı yapılır.
(6)Kirletici kaynak tarafından gerekli tedbirlerin alınması süresince tahakkuk ettirilecek KirlilikÖnlem Payı'na ilişkin Kmax katsayıları Tablo III’ te verilmiştir. Buna göre;22K Kmax ise; K=K max alınarak KÖP hesaplanır.
(7)Ön Arıtma veya Arıtma Tesisi yapmış olan firmalar için aşağıdaki formüle göre KÖP tahakkuku yapılır. Kirlilik Önlem Payı tahakkuku için Ka=(Ca-Ct)/Ct katsayısı esas alınır.Burada;KÖP=A x T x B x Q x Ka Ka = Ca-CtCtCa: Arıtma tesisi çıkışından uygunsuzluğa esas olan en yüksek Ca-Ctoranını veren parametrenin iki analizin ortalama konsantrasyon değeridir. CtKa Kamax ise; Ka=Kamax olarak alınır.
(8)-a)Arıtma tesisinin yetersiz kaldığı veya arıtma tesisi revizyonun yapıldığı halde bir veya birkaç kirlilik parametresinin yönetmeliğin Tablo II' deki limit değerlerin altına indirilemediği durumlarda, İdarenin de uygun görmesi halinde, eşdeğer kirlilik yükü hesabı yapılmak suretiyle firmanın atıksu deşarjına izin verilebilir. Deşarj izni, KÖP uygulanmak suretiyle gerçekleşen atıksu debisi yerine eşdeğer debi dikkate alınarak yapılır. Eşdeğer debi hesabı aşağıdaki formülasyon kullanılmak suretiyle yapılır.Ct x Qt = Ca x QBu formülasyonda eşdeğer debiyi Qt ifade etmektedir. Dolayısıyla; Eşdeğer Debi: Qt = Ca x Qşeklinde hesap edilir. Ctb)... Genel Müdürlüğü atıksu sisteminin herhangi bir kısmında eşdeğer debi uygulamasından dolayı olumsuz şartların oluşması durumunda, İdare tarafından bu uygulama sonlanır.c)Uygulamanın iptalinden dolayı işletmeler herhangi bir hak talep edemezler ve Tablo II’ deki deşarj limitlerini sağlamakla yükümlüdürler.
(9)Kirlilik önlem payı ile ilgili uygulama esasları Yönergesinde belirtilmektedir." şeklinde hükümler bulunmaktadır.
Somut olayda; davacı otelin 10/12/2020 tarihinde Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı (BKKR) almak için davalı kuruma müracaat ettiği, bunun üzerine davacıya ... tarihli ... sayılı BKK ruhsatının verildiği, yukarıda açıklanan yönetmeliğe göre rutin numune alınmasına devam edildiği, 05/10/2022 tarihinde alınan numunenin limitler üzerinde çıkması üzerine firmaya ... tarih ve ... sayılı yazı ile; davalı tarafından davacıya uyarıda bulunulduğu, devamla 09/11/2022 tarihinde yeniden numune alınmaya gidildiği ve davalı kurumun yetkililerinin belirlediği noktadan numune alındığı, alınan numunenin limitlere uygun olmadığının tespit edilmesi sebebiyle davalı tarafından ... tarihli ... sayılı KÖP ödenmesine ilişkin bildirim yapıldığı anlaşılmıştır.
Birleşen davada ise tarafından ... tarihli ... sayılı KÖP ödenmesine ilişkin bildirim yapıldıktan sonra rutin numune testlerin devam ettiği bu kez 28/04/2023 tarihinde davacı işletmeden davalı kurumun yetkililerinin belirlediği noktadan numune alındığı, bu kez numune değerlerinin yönetmelikte belirtilen değerlerin altında çıktığı, ancak yönetmelik gereği ...- ... tarihli numuneler ortalaması limit üzerinde kaldığı için Kirlilik Önlem Payı hesabı yapıldığı ve ... tarih ve ... sayılı yazı ile ikinci kez KÖP tahakkukuna karar verildiği, davacının bu tahakkukun da iptalini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davacı taraf numune alım noktasının davalı yetkilileri tarafından keyfi olarak belirlendiğini, yönetmeliğe göre otelin çıkışına en yakın noktadan numune alınmadığını, numune alınan noktada ise yalnızca davacıdan değil etraftaki başkaca işletmeler kaynaklı atıksuların da karışmış olması nedeniyle ölçümlerin olması gerekenden daha fazla değerleri gösterdiğini iddia etmekle, mahalinde keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile davacıya ait tesisten çıkan atıksuların doğu tarafında yer alan toplama yapısı içinde toplandığı, toplama yapısına tesisten bir hat olmak üzere ve diğer turistik tesislerden geldiği belirtilen bir hat olmak üzere 2 hattan atıksu geldiği ve toplama yapısı içinde atıksuların birbirine karıştığı, davacının atıksu hat ile diğer turistik tesislerden geldiği belirtilen atıksu hatlarının kotlarının birbirine yakın olduğunun görüldüğü, dolayısıyla davalı yetkililerinin ölçüm yaptığı noktada yalnızca davacı tarafından salınan atıksuların değil çevrede işletilen 2 adet işletmeden daha atıksu salınımı bulunduğu, davalı kurum tarafından yapılan ölçümlerin salt davacının saldığı atıksu değerlerini yansıtmadığı, birleşen dava yönünden de numune alınan noktaların aynı noktalar olduğu anlaşılarak asıl ve birleşen davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Yargıtay ... HD., ... Esas, ... Karar sayılı, ... Tarihli, "Bölge Adliye Mahkemeleri'nin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesine Yönelik" vermiş olduğu ilamında; ticari nitelikteki menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığına ve arabulucuya gidilmiş olmasının bir dava şartı olmadığına karar verilmiştir.(Benzer yönde Yargıtay 11. HD., 2020/4396 E, 2021/3198 K; 2020/6050 E, 2021/4519 K) Her ne kadar 7445 sayılı İcra ve İflas Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereği Ticari davalardan, konusu bir miktar para olan itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğun zorunlu dava şartı olduğu hüküm altına alınmış ise de bu kanun maddesi dava tarihi (15/12/2022)itibariyle de yürürlükte değildir.(Yürürlük Tarihi 01/09/2023)
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
A-Asıl Dava Yönünden:
1-Davanın kabulü ile ... Abone İşleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Kirlilik Önlem Payı Tahakkuku nedeni ile davacının davalı kuruma borçlu bulunmadığının tespitine,
2-Karar kesinleştiğinde davacı tarafından depo edilen teminatın iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 3.795,61 TL nisbi harçtan davacının yatırdığı 2.538,96 TL peşin harcın mahsubu ile kalan 1.256,65 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan toplam peşin harç 2.538,96 TL’ nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde dökümü bulunan toplam 10.854,90 TL masrafın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, artan gider avansının resen HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere davacının göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
6-Davacı kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT ye göre hesaplanıp takdir olunan 17.900,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
B-Birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı Dosya Yönünden:
1-Davanın kabulü ile ... Abone İşleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Kirlilik Önlem Payı Tahakkuku nedeni ile davacının davalı kuruma borçlu bulunmadığının tespitine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 10.155,80 TL nisbi harçtan davacının yatırdığı 2.538,96 TL peşin harcın mahsubu ile kalan 7.616,84 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan toplam peşin harç 2.538,96 TL’ nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Davacı tarafından yapılan masraflar asıl davada değerlendirilmekle karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT ye göre hesaplanıp takdir olunan ... TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren asıl ve birleşen davalar yönünden ayrı ayrı, birleştirme kararının ayrı HMK'nun 345/1 maddesi gereğince iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı kabil kalmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır