T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/328
KARAR NO: 2024/48
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/03/2023
KARAR TARİHİ: 17/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Ltd. Şti. Tarafından keşide edilen ve ... A.Ş. Emrine düzenlenmiş ...-TL bedelli ... tarihli, keşide yeri ... olan ... Çek numaralı ... A.Ş. Çeki ciro silsilesiyle önce ... A.Ş. Şirketi tarafından ...'a, ...'dan ...'ya ciro edilmiş, 02/09/2016 tarihinde ... tarafından ... A.Ş. ... Şubesine ibraz edilmiş, Bankanın sorumlu olduğu 1.290,00-TL dışından çekin ...-TL' lik kısmı için karşılıksız kaldığına ilişkin çek üzerine Banka şerhi işlendiğini ayrıca ...'nın cirosu üzerinde iptal şerhi mevcut olduğunu, bahse konu çekin bedelsiz kaldığı miktar için ... İcra Müdürlüğü' nün ... Esas dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatılmış işbu dosyada alacaklı olarak ... yer aldığını, alacaklı görünen kişinin çek üzerinde imzası bulunmamakta kendisi ciro silsilesinde yer almamakta olduğunu, borçlulardan ... A.Ş. Hakkında Tebligat Kanunu 35. Maddesine göre tebliğ edilen ödeme emri neticesinde takip kesinleştikten sonra, davalı ... vekili tarafından icra dosyasına, borçlu şirketin üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının haczi için müvekkillerden ...'a 89/1 haciz ihbarnamesi gönderilmesi talep edilmiş ... İcra Müdürlüğü tarafından gönderilen 89/1 Haciz İhbarnamesi müvekkilin mernis adresine tebliğ edildiğine ve kapıya not bırakıldığına ilişkin tebliğ zarfı mevcutsa da müvekkilin mernis adresinde haber kağıdı hiçbir zaman yer almamış ve işbu 89/1 haciz ihbarnamesinden müvekkilin kusuru olmaksızın müvekkil haberdar oladığını, usulsüz tebliğ edilen 89/1 haciz ihbarnamesinden sonra alacaklı vekili tarafından 89/2 Haciz İhbarnamesi tebliği talep edilmiş ve müvekkilinin bilgisi olmaksızın kimliği belirlenemeyen kişi veya kişiler tarafından 89/2 haciz ihbarnamesi sanki müvekkilinin imzasına tebliğ edilmiş gibi tebliğ zarfı düzenlendiğini, müvekkiline ait olmayan imza sebebiyle usulsüz olan işbu 2. tebligatın iptali amacıyla ... İcra Hukuk Mahkemesi' nin ... Esas sayılı dosyası ile Şikayet yoluna gidilmiş ve imza incelemesi talep edilmişse de, müvekkilin 89/3 Haciz İhbarnamesi ile usulsüz tebligattan haberdar olduğu varsayılarak davanın esasına girilmeden haksız ve usulsüz olarak süre yönünden reddine karar verildiğinden; Davalı aleyhine ikame olunan istirdat davalarının kabulüne, Müvekkillinin ...-TL bedelli ... tarihli, keşide yeri ... olan ... Çek numaralı çekin dayanak olduğu ... İcra Müdürlüğü' nün ... Esas sayılı dosyasında alacaklı görünen tarafa borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 88.680,17-TL'nin ödeme tarihi olan 23/02/2023 tarihinden itibaren yasal faizi ile istirdadına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın, haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde açılması gerektiğini, davacının icra dosyasına yatırdığı paranın müvekkiline gönderilmediğini, müvekkil tarafından alacağın temlik alındığını beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava konusu talebin temelinde, İİK m. 89 düzenlemesi mevcuttur.
İİK m. 89 usulü sonucunda, davacı, esasen borçlu olmadığı bir parayı ödediğini iddia ederek, iş bu davayı açmıştır.
Kural olarak söylemek gerekir ki; Prof. Dr. Baki KURU'nun "İcra ve İflas Hukuku El Kitabı" adlı eseri s. 473-474'de aynen belirttiği gibi; Üçüncü kişi zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeden önce, borçlu ile kötü niyetli alacaklı (VEYA SADECE KÖTÜ NİYETLİ ALACAKLI) aleyhine, alacaklıya borçlu olmadığının tespiti için genel bir menfi tespit davası da açabilir (Sadece alacaklıya karşı da açılabileceği yönünde ayrıca bkz; İYİLİKLİ, Ahmet Cahit, Haciz İhbarnameleri, Ankara 2012, Yetkin Yayınları, s. 147 vd) Çünkü, menfi tespit davası, geri verme (eda) davasının öncüsüdür. Bu aşamada eda davası açma hakkı olmayan üçüncü kişinin eda davasının öncüsü olan menfi tespit davasını açmada hukuki yararı vardır. Bu genel menfi tespit davası İİK m. 89 da belirtilen özel menfi tespit davasından farklıdır. İİK m. 89 daki özel menfi tespit davasının sebebi (dayandığı vakıa) üçüncü kişinin takip borçlusuna borçlu olmadığı vakıasıdır. Üçüncü kişinin açacağı genel menfi tespit davasının sebebi ise, takip alacaklısının, üçüncü kişinin takip borçlusuna borçlu olmadığını bildiği halde, kötü niyetle onu hataya düşürerek borcun üçüncü kişinin zimmetinde sayılmasını sağlamış olan kötü niyetli alacaklıya borçlu olmadığı vakıasıdır.
Söylemek gerekir ki; 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanısıra "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır." hükmü ile nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, buna göre tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir.
İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir. Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu yolundaki açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2016/3568 esas, 2016/6425 karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere "İİK 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir."
İİK 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir.
Somut olayda, taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık, davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde çıkarılan haciz ihbarnameleri nedeniyle borçtan davacının sorumlu olup olmadığının tespitine ilişkindir.
Yukarıda da değinildiği üzere; Dava konusu talebin temelinde, İİK m. 89 düzenlemesi mevcuttur. İİK m. 89 usulü sonucunda, davacı, esasen borçlu olmadığı bir parayı ödediğini iddia ederek, iş bu davayı açmıştır. Görev değerlendirilmesi de aynı şekilde yapılması gerekmektedir.
Tüm bu açıklamalar ışığında, görevli mahkemenin genel mahkeme olan Asliye Hukuk mahkemesi olduğu, mahkememizin görevsiz olduğu anlaşılmakla, davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin görevsiz olması nedeniyle davanın Usulden Reddine,
2-Kararın kesinleşmesinden itibaren yasal sürede tarafların başvurması halinde dosyasının Görevli Antalya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
3-Yargılama giderlerinin görevli mahkemece dikkate alınmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. .17/01/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır