T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/724
KARAR NO: 2023/607
DAVA: Tespit
DAVA TARİHİ: 30/10/2023
KARAR TARİHİ: 03/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının dosya üzerinden yapılan incelemesi sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirketin ortağı olduğunu, şirketin ... hissesine sahip olduğunu, şirketin şeklen görülen eski ortağı ... tarafından yönetim kurulu başkanlığının değiştirilmesi gündemi ile olağanüstü genel kurulun toplanması için Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinde Olağanüstü Genel kurul toplatılması davasını açtığını, mahkemenin ... karar sayılı kararı ile olağanüstü genel kurul toplanması için kayyım ...'ü tayin ettiğini, şirketin ortaklık yapısının değiştiğinden mahkemenin ilamının uygulanmasının hukuki bir menfaati kalmadığını, kayyım sıfatı ile tayin edilen ...'ün ticaret sicilde bulunan son ortak yapısını bildiği halde yangından mal kaçırıyor gibi ve bu davranışının sebebini anlayamadıkları hali ile şirketin eski ortaklar ile birlikte şirketin resmi adresi dışında başka bir adreste genel kurul toplantısını yapmak üzere karar verdiğini, şirketin takriben %70 hisse sahipleri mevcut ortaklardan ne müvekkilinin ne de ... ne de ...'ye genel kurul toplantısına katılmaları için ihbarname gönderilmediğini, kayyıma defalarca eski ortak tarafından şirketin merkezinde kavga çıkarıldığını, şirketin defterleri ve bir çok belgenin zayi olduğunu, buna ilişkin davalar açıldığını, suç duyurusunda bulunulduğunu konularında bilgilendirme yapıldığını, kayyımın şirketin defterlerinin olmadığını bildiği halde hangi belgelere istinaden genel kurul toplantısını yapacağını ve genel kurul toplantısını hangi defterlere kaydedeceğinin anlaşılamadığını, kayyımın kanuna aykırı bir şekilde hareket ettiğini, kayyımın yetkisini aşan davranışlarının mahkemece tedbir kararı ile bertaraf edilmesi gerektiğini, müvekkilinin kayyım tarafından ... tarihinde ilgisiz kişiler ile yapmaya çalıştığı genel kurul toplantısının şirket ve ortaklar açısından gereksiz olduğu gibi kayyımın ısrarla ilgisiz kişileri toplantıya davet etmesinin de suç teşkil ettiğini, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... karar sayılı ilamında davacı olarak görülen ...'un mevcut hali ile şirket hissedarı olmadığından ve söz konusu anılan kararda ...'un hukuki menfaati kalmadığından kayyım atama kararının uygulanmasının mümkün olmadığını belirterek davanın kabulü ile; kayyım ... aracılığı ile ... tarihinde saat 'da ... mahallesi, ... caddesi ... ... Apt. adresinde ilgisiz kişilerle yapması planladığı olağanüstü genel kurul toplantısının tedbiren durdurulmasını, hisse değişimi gerçekleştiğinden Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... karar sayılı ilamında davacı olarak görünen ...'un hukuki menfaati kalmadığından atanan kayyım ...'ün görevine ilişkin kararın uygulamasına yer olmadığının tespiti ile yeni karar verilmesini ve şirketin yönetim kurulu başkanına ticaret sicil gazetesinde yayınlattırılmasına yetki verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava, ilk önce Antalya ... Asliye Ticaret mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında açılmış olup, mahkemece dosya; "davacı vekili tarafından Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... karar sayılı kesin karar ile davacının ortağı olduğu, dava dışı ... Şirketine olağanüstü genel kurul toplantısını yapmak üzere atanan kayyum ...'ün şirketin ortaklık yapısının değişip, toplantıya çağrıya izin ve kayyum kararına neden olan davayı açan ...'un mevcut durumda şirket hissedarı olmadığını ve kararda da hukuki menfaati kalmadığını, bu nedenle kararın uygulanmasının mümkün olmadığını beyanla, toplantı prosedürünün tedbiren durdurulmasını, ara karar ile tedbir kararı verilmesini, kararın kayyuma gönderilmesini, kayyumun görevine ilişkin kararın uygulanmasına yer olmadığının tespitine, ve şirket yönetim kurulu başkanına ticaret sicil gazetesinde yayınlatma yetkisi verilmesini talep ettiği anlaşılmakla, mahkememizin başka bir mahkemenin verdiği kesin nitelikteki kararın infazını tedbiren durdurma veya denetleme yetkisi bulunmadığı gibi, talep tamamen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... karar sayılı ilamı ve dosyasına yönelik olduğundan, çağrıya izin ve kayyumun görevini değerlendirme yetkisi ve görevi Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesine ait olduğundan mahkememizin bu esasının kapatılmasına, dosyanın Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" şeklindeki ... Karar sayılı kararı ile gönderme kararı verilerek mahkememize gönderilmiştir.
Gönderme kararından sonra, ... A.Ş. Vekili tarafından ... tarihli dilekçe ile davaya katılma talebinde bulunulmuştur.
Dava dosyası Mahkememizin ... Esas sırasına kaydedildikten sonra ... tarihli tutanak esas alınarak Mahkeme Başkan'ı tarafından ... tarihli çekinmeye ilişkin mütalaada bulunulmuş ve dosya çekinme hususunun değerlendirilmesi için Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş sayılı ilamı ile çekinme talebinin istinaf/yasa yolu açık olmak üzere reddi ile kararın bir örneğinin Mahkememize gönderilmesine karar verilmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE: Dava, Mahkememizin ... Karar sayılı kesin nitelikli kararında davacı taraf olarak görünen ...'un hukuki menfaati kalmadığından, ...'un davacı olduğu dosyadaki talepleri konusuz ve hükümsüz kaldığından atanan kayyum ...'ün görevine ilişkin kararın uygulanmasına yer olmadığının tespiti ile yeni karar verilmesi ve verilen kararın şirketin yönetim kurulu başkanına, Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlattırılması hususunda yetki verilmesi talebi ile kararda belirtilen kayyum tarafından yapılacak genel kurul toplantısının ihtiyati tedbir yoluyla durdurulması talebine ilişkindir.
Mahkememizce incelenmesi gereken husus :Öncelikle gönderme kararının niteliği, Hakim'in reddi/çekinmesi, müdahale talep edenin müdahilliğinin değerlendirilmesi, ayrıca dosyanın esasına ilişkindir.
Gönderme kararının iş bölümü ilişkisi ve Mahkememizin ...Karar sayılı ilamının kesin olarak esastan hükme bağlanması, dosyadan el çekilmesi dikkate alındığında verilen gönderme kararının usulen haklılığı ve haksızlığı değerlendirilmesine gerek olmadan, usul ekonomisi ilkesi, talebin yöneldiği tedbir istenen olgunun/durumun tarihi, ikinci kez gönderme kararı verilememesi hususları göz önüne alınarak dosyanın mahkememizce incelenmesine karar verilmiştir.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesininde ... Karar sayılı kararından sonra ilgili mahkemeye hitaben karar tarihinden bir gün sonra ... tarihli dilkeçe ile "... Şirket"i de müdahillik talebinde bulunmuştur. Yine, adı geçen şirket dosya mahkememize geldikten sonra ... tarihli dilekçe ile mahkeme başkan hakim ve üye hakimlerini reddettiklerini belirtmiştir.
Bu hususlar mahkememizce ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
6100 sayılı HMK 36. Maddesi "Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir. Özellikle aşağıdaki hâllerde, hâkimin reddi sebebinin varlığı kabul edilir:
a) Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması.
b) Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması.
c) Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması; uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış bulunması.
ç) Davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması.
d) Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması."
HMK 38. Maddesi ise; hakimin reddi usulünü düzenlemekte olup,
"(1) Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerekir. Taraf, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorundadır. Belirtilen sürede yapılmayan ret talebi dinlenmez.
(2) Hâkimin reddi, dilekçeyle talep edilir. Bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerekir.
(3) Hâkimin reddi dilekçesi, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verilir.
(4) Ret talebi geri alınamaz.
(5) Hâkimi reddeden taraf, dilekçesini karşı tarafa tebliğ ettirir. Karşı taraf bir hafta içinde cevap verebilir. Bu süre geçtikten sonra yazı işleri müdürü tarafından ret dilekçesi, varsa karşı tarafın cevabı ve ekleri, dosya ile birlikte reddi istenen hâkime verilir. Hâkim bir hafta içinde dosyayı inceler ve ret sebeplerinin kanuna uygun olup olmadığı hakkındaki düşüncesini yazı ile bildirerek, dosyayı hemen merciine gönderilmek üzere yazı işleri müdürüne verir." şeklindedir.
HMK 41. Maddesi ise;
(1) Hâkimin reddi talebi, aşağıdaki hâllerde kabul edilmeyerek geri çevrilir:
a) Ret talebi süresinde yapılmamışsa.
b) Ret sebebi ve bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emare gösterilmemişse.
c) Ret talebinin davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa.
(2) Bu hâllerde ret talebi, toplu mahkemelerde reddedilen hâkimin müzakereye katılmasıyla; tek hâkimli mahkemelerde ise reddedilen hâkimin kendisi tarafından geri çevrilir.
(3) İlk derece mahkemesinin bu kararlarına karşı istinaf yoluna, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin başkan ve üyeleri hakkındaki kararlarına karşı da temyiz yoluna ancak hükümle birlikte başvurulabilir." Düzenlemesini içermektedir.
Hakimin reddi delikçesine bakıldığında, her şeyden önce reddi talep eden şirket ilgili dava dosyasında taraf değildir. Kanunun lafzından da anlaşılacağı üzere hakimin reddini taraflar talep edebilir. Dosyada asli müdahale isteği olmadığı açıktır. Zira, HMK65. Maddesinde asli müdahalenin usulü düzenlenmiş olup, asli müdahalenin davanın taraflarına karşı harçlandırılarak ayrı bir dava şeklinde açılması gerektiği belirtilmiş olup, müdahale talepli dilekçe yönünden harç yatırılmadığı gibi davanında taraflarına ayrı bir dava şeklinde yöneltilmediği, asli müdahaleye ilişkin yasal koşulların bulunmadığı görülmüştür. Müdahale, fer'i olarak nitelendirilebilir ise de; dosya hasımsızdır. Bunun yanında her ne kadar öğretide fer-i müdahilin de hakimin reddine talep edebileceği yönünden azınlıkta görüşler olsa da dosyaya bakıldığında, mahkeme başkanı ile "düşmanlık" seviyesinde bir uyuşmazlık olduğunun ayrıca mahkemece başkanının kalem personeli ve üye hakimler nezdinde nüfuzunu kullanacağından bahisle hakimin reddedildiği belirtilmektedir.
T.C. Anayasası 36. Maddesinde "Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz."
T.C. Anayasası 138/1-2 maddesinde de; "Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz." düzenlemeleri mevcuttur.
Hiç bir somut bilgi ve belgeyle desteklenmeyen, mahkeme başkanı hakimin, üye hakimler üzerinde nüfuz kullanacağını belirten ve ayrıca mahkemede kararların oy birliği ile alındığını belirten sebeplerin hakimin reddi talebine yönelik olarak hukuki dayanaktan yoksun olduğu izahtan varestedir. Dilekçede üye hakimlerinde tarafsız kalmadıkları/kalamayacakları düşüncesinde oldukları tarafça belirtilmiştir.
Hakimin reddi, hakimin davada tarafsızlığı konusunda kuşkuya düşülen önemli sebeplerin varlığında başvurulan bir yoldur. Hakimin reddi sebepleri, HMK m. 36'da düzenlenmiştir. Hakimin reddi için, hakimin tarafsızlığından kuşku duyulabilecek bir sebep olmalıdır. Her bir sebep değil, yalnızca önemli olan sebepler ret sebebi teşkil eder. HMK m. 36/1‘a, b, c, ç, d önemli ret sebeplerinin örnekleridir.
Türk Milleti Adına yargı yetkisini kullanan ve bu yetkinin kaynağını Anayasadan alan hakimlerin reddi için "düşünce" yeterli bir sebep değildir. Somut bir sebep öne sürülmemiştir. Ret sebebi ve bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emare gösterilmemiş ve ret talebinin davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılmaktadır. Bunun yanında Mahkeme Başkanının, yine HMK m. 36/d maddesi gereği, değerlendirilme amaçlı çekilme/ret talebi de Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen D.İş sayılı kararı ile reddedilmiştir. Mahkememizin ... Esas sayılı ve esastan kesin hükme bağlanan dosyaya ... tarihinde sunulan reddi hakim talepli dilekçe Mahkememizce derdest olan eldeki dava dosyasına da Uyap sistem üzerinden aktarılmıştır. Söz konusu bu dilekçedeki talep HMK'da belirtilen tarafın ret talebidir ve ayrı bir taleptir. Dilekçede belirtilen bir takım iddiaların kanunun aradığı anlamda "düşmanlık" olmadığı, bu hususun Hakim'in reddi sebebi olamayacağı, red usulüne göre çekinmeyi inceleyen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin Değişik İş sayılı kararında imsal ilamlarla açıklanmıştır. Bu hali ile Hakim'in reddi talebi HMK 41. Maddesi gereğince yerinde olmadığından Hakim'in reddi talebinin geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.
Hakim'in reddi talebinin geri çevrilmesine karar verilmiş olmakla bu kez Mahkememizce dosyanın esastan ela alınması gerekmiştir. Usul ekonomisi ilkesi ile taraflarca hakkın daha kolay ve anlaşılır kullanılabilmesi de düşünülerek, Hakim'in reddinin geri çevrilmesine karar verilmesi ile davaya esastan bakılması aynı karar içerisinde değerlendirilmiştir.
Dosyaya esasen bakıldığında, talep eden (her ne kadar davacı sıfatı dilekçede kullanılmış ise de dosya hasımsız açıldığından talep eden) dilekçesinde özetle; davanın kabulü ile; kayyım ... aracılığı ile ... tarihinde saat ... mahallesi, ... caddesi ... ... Apt. No ... adresinde ilgisiz kişilerle yapması planladığı olağanüstü genel kurul toplantısının tedbiren durdurulmasını, hisse değişimi gerçekleştiğinden Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih, ... esas, ... karar sayılı ilamında davacı olarak görünen ...'un hukuki menfaati kalmadığından atanan kayyım ...'ün görevine ilişkin kararın uygulamasına yer olmadığının tespiti ile yeni karar verilmesini ve şirketin yönetim kurulu başkanına ticaret sicil gazetesinde yayınlattırılmasına yetki verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin ... esas, ... karar sayılı ilamı çağrıya ilişkindir. TTK 412/1 maddesinde " Pay sahiplerinin çağrı veya gündeme madde konulmasına ilişkin istemleri yönetim kurulu tarafından reddedildiği veya isteme yedi iş günü içinde olumlu cevap verilmediği takdirde, aynı pay sahiplerinin başvurusu üzerine, genel kurulun toplantıya çağrılmasına şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi karar verebilir. Mahkeme toplantıya gerek görürse, gündemi düzenlemek ve Kanun hükümleri uyarınca çağrıyı yapmak üzere bir kayyım atar. Kararında, kayyımın, görevlerini ve toplantı için gerekli belgeleri hazırlamaya ilişkin yetkilerini gösterir. Zorunluluk olmadıkça mahkeme dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir. Karar kesindir." düzenlemesi mevcuttur.
Mahkememizce ilgili dosyada yasal usul uygulanarak, inceleme yapılarak, kayyım tayini yapılmış ve çağrıya izin verilmiştir. Karar yasa gereği kesin olarak verilmiştir. İş bu dosyada ise, şirket ortaklık yapısının değiştiğinden bahsedilmektedir ve ... karar sayılı dosyadaki ileri sürülen ortaklık durumunun yanlışlığından bahsedilmemektedir. ... karar sayılı dosyada şirket tarafından verilen dilekçede de ilgili dosyadaki davacının şeklen şirkette pay sahibi ortak olduğu iddia edilmekte olup, TTK m. 412 bağlamında Mahkememizce söz konusu dosyada şeklen veya başka şekilde hak sahibi olup olmaması değil, pay sahibi sıfatının olup olmaması ve diğer koşullar çerçevesinde inceleme yapılmış, hüküm verilmiştir. Sık sık uygulamada unutulan ve Yargıtay kararlarında da yerleşik olarak ifade edildiği üzere (Emsal Yargıtay HGK, E. 2015/2-46; K. 2015/1158; T. 8.4.2015), her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre karara bağlanır. Bir başka ifadeyle hüküm, uyuşmazlığın başlangıcından dava açılan güne kadar gerçekleşmiş olayları kapsar. Aksinin kabulü; tarafların dayandığı olguların, dolayısıyla elde etmek istediği nihai talebin dışına çıkılması sonucunu doğuracağı gibi; temyiz ve karar düzeltme süreçleri de dahil, yargılamanın son aşamasına kadar gerçekleşecek hukuki ve fiili olguların nazara alınması gerektiği sorununu ortaya çıkaracaktır. Nitekim 28.11.1956 tarih ve 15/15 Sayılı Yargıtay içtihadı Birleştirme Kararı'nda, "... her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine..." gerekçesine yer verilerek, davanın açılmasına kadar gerçekleşen hukuki ve maddi vakıalara göre sonuçlandırılması gerektiği benimsenmiştir. Bu açık yargısal ilkeye rağmen talep, kesin olarak karara bağlanan bir dosyada, dosyanın yeniden ele alınmasına yöneliktir. Bazı durumlarda, örneğin, kayyımın görevini fiziken yapamayacağı vb durumlarda dosya Yargıtayda veya BAM da olsa dahi ilk derece mahkemesinin dosyayı ele alıp kayyım değişikliği ve kayyımın görevine dair belirlemeler yapabileceği bilinse de unutmamak gerekir ki bu durumlarda dosya derdesttir. Söz konusu kesin nitelikte karar verilen dosyada kayyımın görevini bitirdiğine dair bir durumda yoktur ki dosya mahkememizce yeniden ele alınsın. İş bu dosyadaki talep, bağımsız bir talep olarak mahkememiz önüne gelmiştir. Talep, TTK gereği verilen bir kararın, durdurulması veya ortadan kaldırılması yönünde olup, bunun koşulları da kanunda açıktır. Şartları var ise usulune uygun olarak, iptal veya yargılamanın yenilenmesi yolları mevcuttur. Ancak, talep özünde, kararın yanlışlığından ziyade artık kararın uygulanabilirliği olmadığından bahsedilmektedir. Bu husus kararın infazı ile ilgili olabilir. Kararın ortadan kaldırılmasını gerektirmez. Dilekçede kayyıma atfedilen hukuka aykırı işlem ve eylem iddiaları ise yine ileride olası bir genel kurul kararının geçersizliğine veya sorumluluğa yönelik açılacak (iptal, yokluk, butlan gibi) davada öne sürülecek hususlardır. İş bu davadaki taleplere dayanak olacak hususlar değillerdir. Diğer yandan da kaldırılması istenen mahkememiz kararı hasımlı görülen, çekişmeli yargı faaliyeti sonucunda verilmiş bir hükümdür. İş bu dosya ise hasımsız açılarak, hasımlı dosyada verilen hükmün uygulanmamasına ilişkin karar talep edilmektedir. Hasımsız açılan bir davanın sonradan hasımlıya dönüştürülmesine de hukuken imkan yoktur (Yargıtay 11. HD. 31.01.2011 tarih, 2011/339 E. 2011/998 K, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30/03/2022 tarih, 2019/(23)6-538 Esas, 2022/421 Karar) HMK m dahi buna imkan vermez çünkü madde taraf eklenmesini değil, bazı hallerde taraf değişikliğini düzenler. Bu yönüyle de talep yerinde değildir.
Tüm anlatılan nedenlerle, hukuki dayanaktan yoksun olan mahkeme hakimlerinin reddi istemlerinin geri çevrilmesine, bu karara karşı esas hükümle birlikte kanun yoluna başvuru yolunun açık olduğuna, esasa ilişkin talebin de hukuki dayanaktan yoksun olduğundan davanın reddine karar vermek gerekmiş,
Açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkeme hakimlerinin reddi talebinin 6100 sayılı HMK 41. Maddesi gereği REDDİNE,
2-Davanın REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından BAŞKACA HARÇ ALINMASINA YER OLMADIĞINA,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE,
Dair; tarafların yokluğunda, verilen kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/11/2023
Başkan ...
¸E- İmzalı
Üye ...
¸E- İmzalı
Üye ...
¸E- İmzalı
Katip ...
¸E- İmzalı