T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/765 Esas
KARAR NO : 2025/397
DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ : 21/11/2023
KARAR TARİHİ : 10/07/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... günü saat ... sıralarında, davacı, dava dışı ...'un sürücüsü olduğu ... plaka nolu motorsiklet ile yolcu konumunda seyir halinde iken, yağmurlu havanın etkisi ile motorsikletin kayması nedeni ile geçirilmiş tek taraflı kaza sonucu özürlü kalacak şekilde yaralandığını, Olay sonrasında, olay yerine gelen, vekil edenin yakınları tarafından işin aciliyeti gereği kolluk görevlilerinin olay yerine gelmesi beklenmeksizin davacı hastaneye götürüldüğünü, burada görevli güvenlik görevlisi tarafından vekil edenin ifadesine başvurulmuş ve ancak olaya ilişkin soruşturma yapılmadığını, Kazaya katılmış aracın sigorta edeninin tespitinde düşülmüş maddi hata ile ... aleyhine Antalya Asliye Ticaret Mahkemesi .../... e. Sayılı dosya kapsamında dava açıldığını bu dava açılmadan önce ZMMS'ye ve arabuluculuk kurumuna başvuru yapılmış sigorta eden ZMMS başvurusuna yanıt vermediğini, Arabuluculuk ta da anlaşma sağlanmadığını, belirli hale gelince arttırılmak üzere; ... (...) TL sı maddi tazminatın (... Tl'sı geçici iç göremezlikten, ... TL sı sürekli iş göremezlikten olmak üzere ) temerrüt tarihinden (...) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Davanın kabul ile sonlandırılması halinde yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;davanın zamanaşımı sebebiyle esastan reddi gerektiğini, dava şartı yokluğu sebebiyle, davanın usulden reddi gerektiğini, davacılar müvekkil şirkete eksik evrak ile başvuru yapmış, başvuru neticesinde ... .../... sayılı hasar dosyası açılmış ancak müvekkil şirket tarafından istenilen belgeler iletilmeden huzurda görülen davanın açıldığını, müvekkil şirket tarafından istenilen evraklar, tazminat hesabı için zaruri evraklar olduğunu, davacı tarafından, gerekli evrakların tamamının müvekkil şirkete ibraz edilmemesi sebebiyle, müvekkil şirketin gerekli işlemleri yaparak tazminat miktarını belirleyebilmesi ve ödeme yapabilmesi mümkün olmamıştır. Bu sebeple, müvekkil şirketin temerrüde düşmesi de söz konusu değildir. Henüz miktarı ve niteliği belirlenmemiş bir alacağa dair talep hakkının, borcu muaccel hale getirmesi imkansız olduğunu, Dava dilekçesinde bahsi geçen ... plakalı araç, müvekkil şirkete ...-... tarihleri arasında ...-...-... numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, İşbu poliçelerden dolayı sorumluluğumuz, sigortalımızın kusuru oranında olmak üzere, bedeni zararlarda şahıs başına azami ...-TL ile sınırlıdır. Poliçe limitini bildirmemiz davayı ve iddiaları kabul anlamında olmadığını, Manevi tazminat poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu, geçici iş göremezlik poliçe kapsamı dışında olduğunu, dava zamanaşımı süresi dolduğundan davanın reddine, zorunlu arabuluculuk başvurusu ve müvekkil şirkete başvuru şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine, Mahkemenin Aksi Kanaatte Olması Durumunda; Tüm delillerin toplanması ve “Adli Tıp Kurumu, Trafik İhtisas Dairesi” tarafından kusur tespitinin yapılmasından sonra müvekkil şirkete sigortalı aracın kusurlu bulunması ve sürekli sakatlığının Adli Tıp Kurumu tarafından tespit edilmesi durumunda; yine “Aktüer” sıfatına sahip bir bilirkişi kanalı ile “sürekli sakatlık” tazminatının hesaplanmasına, Geçici iş göremezlik poliçe kapsamı dışında olması sebebiyle talebin reddine, davacı tarafça talep edilmemesi halinde taleple bağlılık ilkesi gözetilerek müvekkil şirket aleyhine hüküm kurulmamasına, Müvekkil şirkete sigortalı aracın kusurlu bulunması durumunda; sorumluğunun yukarıda açıkladığımız çerçevede ve azami limit ile sınırlı olacağına, Davaya konu kaza sebebi ile başlatılan ceza yargılaması dosyasının ilgili mahkemeden istenilerek dosya içerisine alınmasına, ceza yargılaması sonuçlanmamış ise bekletici mesele yapılmasına, SGK’ya müzekkere yazılarak davacıya kaza sebebi ile rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığının sorulmasına, ödeme yapılması halinde yapılacak hesaplamadan tenzil edilmesine, Tazminat hesaplanması halinde yapılacak hesaplamadan ayrıca müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmasına, Kazaya karışan aracın kaza tarihindeki malikinin ve aracın satış sebebiyle poliçesinin geçerlilik durumunun tespiti yönünden Noterler Birliğine müzekkere yazılarak aracın satış tarihlerinin sorulmasına, Müvekkil şirket dava açılmasına sebebiyet vermediği için yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı sigorta şirketinden başvuruya dair belgeler ile hasar dosyası celp edilmiştir.
Hastanelerden tedavi evrakları celp edilmiştir.
SGK'dan ödeme yapılıp yapılmadığına dair belgeler celp edilmiştir.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... esas sayılı dosyası uyap sisteminden dosya içine alınmış, dosyada alınan ATK maluliyet raporu taraflara tebliğ edilerek itiraz ve beyan hakkı tanınmıştır.
Adli trafik ve aktüer bilirkişilerden raporlar alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, trafik kazasından kaynaklı geçici ve sürekli iş göremezlik tazminat istemlerine ilişkindir.
Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler incelenmiş, davacının kaza nedeniyle gördüğü tedavilere ilişkin evraklar, trafik kayıtları, SGK kayıtları celbedilmiştir.
Kazaya neden olan aracın zorunlu trafik sigortacısı olması hasebiyle davanın sigorta şirketine yöneltildiği, dava açılmadan önce ... tarihinde başvuru koşulunun yerine getirildiği görülmüştür.
Mahkememizce, davacının dava konusu trafik kazası sebebiyle kusura ilişkin rapor aldırılmak üzere adli trafik bilirklişisine sevk edilmiş; ... tarihli Raporunda; sürücü ... yönetimindeki motosiklet ile seyri sırasında hatalı sevk ve idare etmesinden kaynaklı meydana gelen olayda; dava dışı sürücünün kusurlu olduğunu, davacının kusuru bulunmadığını belirtir rapor dosyaya sunulmuştur.
Mahkememizce, davacının dava konusu aynı trafik kazası sebebiyle maluliyetine ilişkin Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... esas sayılı dosyasında Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Başkanlığına sevk edilmiş, Adli Tıp ... İhtisas Kurulu'nun ... tarihli raporunda; davacının 20/02/2019 tarihli 30692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik Yönetmelik dikkate alındığında; Tüm Vücut Engellilik Oranının %3 (yüzdeüç) olduğu, İyileşme (iş göremezlik) süresinin kaza tarihinden itibaren 6 (altı) aya kadar uzayabileceği mütalaasına varıldığını içerir rapor dosyaya sunulmuştur. ATK maluliyet raporu taraflara tebliğ edilerek itiraz ve beyan hakkı tanınmıştır.
Mahkememizce dosya davacının dava konusu trafik kazası sebebiyle tazminat hesabına ilişkin rapor aldırılmak üzere aktüerya bilirkişine teslim edilmiş, aktüer bilirkişinin ... tarihli raporunda; davacının kaza öncesinde garson olarak çalıştığı, TRH-2010 (Kadın) Yaşam Tablosu, progresif rant yöntemi (%10 artırım iskonto) uygulanarak hesaplama yapıldığı; hesaplamanın terditli olarak yapıldığı ve hem müterafik ksuur hem hatır taşıması indirimlerinin uygulanması halinde; bakiye geçici iş göremezlik zararının bulunmadığı,
Sürekli iş göremezlik zararının ... TL olduğu, hesaplanan geçici iş göremezlik zararının ZMSS sağlık giderleri teminatı limitini, sürekli iş göremezlik zararının ise ZMSS sakatlık teminatı limitini aşmadığına dair rapor dosyaya ibraz edilmiştir.
Oluşa, dosya içeriğine ve bilimsel verilere uygun bulunan raporlar mahkememizce benimsenmiş ve hükme esas alınabilir kabul edilmiştir.
Davacı vekili öncelikle ... tarihli dilekçesi ile taleplerini; geçici iş göremezlik tazminatı yönüyle ... TL'ye, sürekli iş göremezlik tazminatı yönüyle ... TL yükseltmiştir.
Davacı vekili bu kez ... tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini; geçici iş göremezlik tazminatı yönüyle ... TL'ye, sürekli iş göremezlik tazminatı yönüyle ... TL yükseltmiştir.
Belirsiz olarak açılan davada birden fazla değer artırım dilekçesi sunulabileceği gibi bir kez değer artırıldıktan sonra davanın ıslah edilmesi de mümkündür. Bu nedenle davacı vekilinin her iki dilekçesine de hukuken değer verilmiştir.
İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller ile alınan maluliyet, kusur ve aktüer raporlarının bir bütün halinde değerlendirilmesinde; Davacının ... tarihinde meydana gelen kazada yaralandığı, kazaya sebebiyet veren motosiklette yolcu olarak bulunduğu, davacı tarafından davadan önce davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığı, hasar dosyası açıldığı, davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığı, bu nedenle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 49. maddesinde; Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil ile başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğu, 54. maddesinde; Tazminat talep edilebilecek bedensel zarar kalemlerinin, tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olduğu düzenlenmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 85. maddesinde; Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, 91. maddesinde; İşletenlerin bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumlulukların karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu, 97. maddesinde; Zarar görenin ZMMS sigortacısına başvurabileceği; 99. Maddesinde; trafik sigortacısının, hak sahibinin başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü içinde ZMMS kapsamındaki miktarları ödemek zorunda olduğu, 109. maddesinde de; Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin taleplerin , zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmesinden itibaren iki yılın her durumda kaza tarihten itibaren 10 yılın geçmesiyle zaman aşımına uğrayacağı, davanın cezayı gerektiren bir fiilden doğması ve ceza kanunun bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş ise bu sürenin maddi tazminat talepleri içinde uygulanacağı, 111. maddesinde; bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaların geçersiz olduğu, tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların veya uzlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceği düzenlenmiştir.
Somut olayda; müterafik kusur ve hatır taşımasına ilişkin indirim sebeplerinin uygulanıp uygulanmayacağı yönünde yapılan değerlendirmede;
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. HD'nin 2018/1905 E, 2019/449 K sayılı emsal ilamında da belirtildiği üzere; Hatır taşıması, zarar görenin ücret mukabili taşınmadığı bir taşıma türüdür. Bir olayda hatır taşımasının varlığının kabul edilebilmesi için taşımanın ücretsiz olması yeterli olmayıp, taşıma işinin ailevi bir yükümlülüğün icrası kapsamında da gerçekleştirilmemesi gerekir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin istikrarlı uygulamasına göre hatır taşımacılığı varsa hükmedilen maddi tazminattan %20 nispetinde, manevi tazminat yönünden ise takdir edilecek oranda makul bir miktar indirim yapılması gerekir. Ayrıca hatır taşıması sebebiyle tazminattan hakkaniyet düşüncesiyle indirime gidildiğinden bu mahsup sebebiyle davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemesi gerekir. (Yargıtay 17. HD. 01/12/2016 gün, 2014/21879 Esas ve 2016/11087 Karar)
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51/1. maddesinde hakimin tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceği, 52/1. maddesinde ise zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında yahut artmasında etkili olmuş ya da tazminat hükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakimin tazminatı indirebileceği veya tamamen kaldırabileceği düzenlenmiştir. Zarar görenin müterafik kusurunun olması durumunda yerleşik yargısal uygulamalara göre tazminat miktarından %20 oranında indirim uygulanması gerekir. Müterafik kusur indirimi sebebiyle yapılabilecek azami indirim oranı %20'dir. Birden fazla müterafik kusur oluşturan davranış bulunsa bile indirim oranı %20'yi aşamaz(17. Hukuk Dairesi 2014/21303- 2017/4354) Ayrıca, müterafik kusur sebebiyle indirim yapılması için davalının bu hususu savunma olarak ileri sürülmesi şart değildir. Dosya kapsamında hal ve şartlara göre tazminattan indirim yapılmasını gerektirir. Müterafik kusurun belirlenmesi halinde usulünce tenkis yapılması gerekir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 09/04/2018 tarih, 2015/9251 - 2018/3894 E.K. Sayılı içtihadı).
Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 12/05/2016 gün, 2016/5244 Esas, 2016/5846 Karar sayılı emsal içtihadında; "...2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 87. Maddesine göre "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir."
Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada, taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır.
Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığından, bu gibi taşımalarda BK.nın 43. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.
6098 sayılı TBK'nın 52.maddesine göre; "Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir."
Davacının kaza tarihinde motosiklette yolcu olduğu, aracı kullanan dava dışı sürücü ile iş arkadaşı oldukları ve birlikte iş çıkışında davacıyı evine bırakacağını tanıkların beyan ettiği, davacı ve sürücünün arkadaş oldukları sabit olup davacının taşınma için ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, aksi de ispat edilemediğinden hatır taşıması savunmasına itibar edilmiştir. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 25/05/2023 tarih, 2021/26917 - 2023/6981 E.K. Sayılı içtihadı). )
Müterafik kusur; aynı şartlar altındaki makul, dürüst ve ortalama bir kişinin, kendi menfaati icabı, zarara uğramamak için kaçınacağı veya kaçınması gereken bir davranış tarzını ifade etmektedir. (EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2015. S. 582) Zararın doğumu ya da artmasına yol açan fiil, zarar görenin davranışlarından ileri gelmişse müterafik (ortak) kusurdan söz edilir. (KILIÇOĞLU, Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2012, s.418)
Yukarıda açıklandığı üzere; müterafik kusur ile hatır taşıması ayrı kavramlardır. Buna göre, hatır taşıması indirimi için kural olarak hatır için taşınması yeterli iken, müterafik kusur indirimi için zarar görenin, zararı önleyici ya da azaltıcı tedbirleri almamasında kusurlu olması aranmaktadır.
Davacının kaza tarihinde motosiklette yolcu olduğu, aracı kullanan dava dışı sürücü ile iş arkadaşı oldukları ve birlikte iş çıkışında davacıyı evine bırakacağını tanıkların beyan ettiği, davacının koruyucu tertibat olan dizlik takmadığını davacı vekilinin ıslah ve değer artırım dilekçelerinde belirttiği ve davacının yaralanmasının diz bölgesinden olduğu anlaşılmıştır.
Böylelikle maddi tazminattan hem hatır taşıması hem de müterafik kusur indirimi yapmak gerekmiştir.
Dava dosyasına ilişkin olarak tanzim edilen maluliyet raporu ile kusur ve aktüerya yönünden alınan raporların denetlenmesinden kazaya ve yaralanmaya uygun, teknik, ayrıntılı ve gerekçeli olduğu anlaşılmış, raporlar hüküm kurmaya elverişli bulunmuştur. Bu kapsamda ve yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler kapsamında davacının ... tarihinde gerçekleşen trafik kazası sonucu uğradığı bedensel zararları, kazaya tam kusurlu olarak sebebiyet veren aracın zorunlu trafik sigortacısının davalı sigorta şirketinden talep etmekte haklı olduğu, davanın 2 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, müterafik kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi sonrası davacının geçici iş göremezlikten kaynaklı bakiye zararının bulunmadığı, sürekli iş göremezlik nedeniyle nihai ve gerçek zararının ... TL olduğu, kaza tarihi itibariyle Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenen ZMSS poliçe limitlerinin sakatlık için ... TL olup teminat limiti kapsamında kaldığı ve davalının davacının sürekli iş göremezlikten kaynaklı zararlarından teminat limiti ile sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
Neticeten davacının maddi tazminata ilişkin talepleri yönünden aktüerya bilirkişisi tarafından Yargıtay tarafından nazara alınan ilkeler doğrultusunda düzenlenen mahkeme ve yargı denetimine elverişli raporda belirtilen tutarlar ile mahkememizce yapılan ve yukarıda açıklanan hatır taşıması ve müterafik kusur indirimleri dikkate alınarak; davacı yönünden talep edilen geçici iş göremezlik tazminatı yönünden bakiye geçici iş göremezlik zararının bulunmadığından talebin reddine, sürekli iş göremezlik tazminatı yönünden yönünden ise ... TL yönünden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Belirlenen maddi tazminat tutarlarına müterafik kusura ve hatır taşımasına ilişkin takdiri indirim sebepleri uygulanmış olmakla; davalılar lehine maddi tazminat kalemlerinde bu yönüyle yapılan indirimler nedeniyle vekalet ücreti takdir edilmemiş ve yargılama giderlerinin taraflar arasında paylaştırılmasında dikkate alınmamıştır.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere; KISMEN KABULÜNE,
1-Davacının geçici iş göremezlik talebinin reddine,
2-Davacının sürekli iş göremezlik tazminatı talebinin kısmen kabulü ile, ... TL’nin temerrüt tarihi ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL harçtan peşin olarak yatırılan ve sonradan tamamlanan ... TL'nin mahsubu ile, bakiye ... TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan ve sonradan tamamlanan ... TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan davetiye, posta masrafı, bilirkişi ücreti gideri, başvurma harcı vb. yargılama gideri toplamı ... TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Arabuluculuk faaliyeti nedeniyle sarf edilen ... TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra taraflara iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır