T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/77 Esas
KARAR NO : 2025/277
DAVA : Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)
DAVA TARİHİ : 01/02/2023
KARAR TARİHİ : 22/05/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket davalı idare ile akdedilen hizmet alım sözleşmesi kapsamında davalı tarafa teminat mektubu verdiğini, müvekkil şirket ile davalı kurum arasında .../... İhale Numaralı 36 ay Süreli Özel Güvenlik Hizmet Alımı" sözleşmesi akkedildiğini, davalı kuruma ihale kapsamın önce ...'a ait ... tarih ve ...-TL bedelli teminat mektubu verildiğini, akabinde ise işbu mektup iade alınarak yerine ...'ye ait ... tarih ve ...-TL bedelli mektup verildiğini, müvekkil şirket, idare ile akdedilen sözleşmeyi ... tarihinde devrettiğini, idarece kesin kabul yapılarak iş bitirme belgesi düzenlendiğini, kamu ihale kanununda, sözleşmede ve hizmet işleri genel şartnamesinde teminat mektubu iadesi iki şarta bağlandığını, kesin kabulü yapılan ihalede teminat mektubunun iadesi gerektiğini, müvekkilin teminat mektubundan yapılan kesintinin iadesi gerektiğini, davalı tarafça müvekkil şirkete gönderilen ... tarihli ve ...-...[...]-... sayılı yazınızda ... tarih ... nolu ...- TL tutarında fatura bedelinin ödenmesi, aksi taktirde müvekkil şirketçe verilen ... tarih ve ...-TL bedelli kesin teminat bedelinin çözüleceğinin bildirildiğini, bu yazıya itiraz edilmesine karşı davalı tarafça bedel teminat mektubundan çözdürüldüğünü, mektubun nakde çevrilmesi hatalı olup teminat mektubundan yapılan ...-TL kesintinin avans faiziyle birlikte müvekkile iadesi gerektiğini, müvekkil Şirketçe ... Tarih Ve ... Fatura Numaralı Ve ...-TL bedelli faturaya itiraz edildiği gözetildiğinde faturaya konu edilen alacağın ihtilaflı olduğunu, davalı tarafça düzenlenen ... tarihli ... fatura numaralı ve ...-TL bedelli faturaya müvekkil şirketçe süresi içerisinde açıkça itiraz edildiğini, davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili herhangi bir cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, banka teminat mektubundan kaynaklanan mektubunun iadesi talebi istemine ilişkindir.
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ... günlü ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktalarının tespiti ile tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanarak bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.
Davacının dayandığı ... tarihli "Özel Güvenlik Hizmet Alımı" başlıklı sözleşmede taraf şirketlerinin kaşe ve imzalarının yer aldığı, sözleşmenin konusunun ... ... özel güvenlik personeli ile 36 ay süreli özel güvenlik hizmet alımına yönelik olduğu, teminata ilişkin hükümlerin sözleşmenin 11.maddesinde yer aldığı, buna göre yüklenici işe ilişkin olarak ... TL bedelli kesin teminat verdiği, sözleşmenin 11. Maddesinde Teminata İlişkin Hükümlere yer verilmiş olup, ilgili madde hükmünün 11.1.1. Bendinde " Yüklenici bu işe ilişkin olarak ... TL kesin teminat vermiştir." denildiği, 11.1.2. Bendinde ise " Kesin teminat mektubunun süresi ... tarihine kadardır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kesin kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır." denildiği, Sözleşmenin Kesin Teminat ve Ek Kesin Teminatın geri Verilmesi" başlıklı 11.4 maddesinin;11.4.1 bendinde " Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişkisiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir. " denildiği,11.4.2 bendinde " Yüklenicinin b iş nedeniyle İdareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemlerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına mahsup edilir, varsa kalanı Yükleniciye iade edilir." denildiği görülmüştür.
Sözleşme kapsamında Davacı tarafça davalı tarafa ...'a ait ... tarih ve ...-TL bedelli teminat mektubu verildiği, akabinde ise işbu mektup iade alınarak yerine ...'ye ait ... tarih ve ...-TL bedelli mektup verildiği görülmüştür.
Mahkememizce dosya kesin hesap uzmanı inşaat bilirkişisi, mali müşavir bilirkişi ve bankacı bilirkişiye tevdi edilerek; gerekirse tarafların defter ve belgeleri, ihale evrak ve kayıtları ile ibraz edilen CD'nin de incelenmek suretiyle kesin kabul şartlarının oluşup oluşmadığı, davalı idarenin 2019 ... ve 2020 ... denetim tutanakları gereği para cezası alacağının bulunup bulunmadığı, bu hususta davacı tebliğ edilen faturanın bulunup bulunmadığı, para cezası ve fatura borcunun içeriğinin yerinde olup olmadığı ilk talep tarihi itibariyle ve bu tarih ile dava tarihi arasında süre uzatım nedeniyle dava dışı bankaya komisyon ödemelerinin bulunup bulunmadığı, varsa davacının talep edebileceği alacağın hesaplanması suretiyle rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ... tarihli rapor hazırlanarak sunulmuştur. Taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği teminat mektubunun iadesinin gerekip gerekmediği açıklanmış, bilirkişi heyetince dosyada mevcut delil belge üzerinden inceleme yapıldığı anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda aynen
"......Sözleşme kapsamında yüklenilen işe ilişkin Sözleşmenin eki Teknik Şartnamenisinin Özel Güvenlik Görevlilerinin Gözetim, Denetim ve Kontrolü başlıklı 15. Maddesinde;
15.1. Yüklenici bu işte çalışan Koruma ve Güvenlik görevlilerini 7 gün / 24 saat süreklilik esasına göre gözetler, denetler ve kontrol eder.
15.2 Yüklenici her ay içinde belirsiz tarihlerde biri gece ve biri gündüz olmak üzere en az iki defa denetleme yapar ve denetleme sonuçlarını İdareye bildirir...Yüklenici denetimlerinin İdarenin bildireceği 3 kopya şeklinde denetleme formu ile yerine getirecektir....bir kopyası idaremize teslim edilecektir.... Belirtilen zamanlarda hiç yapılmayan veya eksik yapılan denetlemenin tek bir aykırılık olarak değerlendirilip, aykırılığın gerçekleşmiş olduğu o aya ait, sadece bir defa sözleşme bedeli üzerinden % 0,01 oranında ceza uygulanacaktır... hükmü gereğince;
Davalı İdare tarafından Davacı şirket adına Sözleşme ve Sözleşmenin eki Teknik Şartnamede yer alan hususlara ilişkin ... 2019 ve ... 2020 döneminde Teknik Şartnamenin 15.2. Maddesi kapsamında 2 adet gece denetiminin yapılmadığından bahisle Davacı Yüklenici tarafından ihalenin devri ve İş Bitim Belgesinin düzenlendiği ... tarihinden sonraki bir tarih olan ... tarihinde Davalı İdare tarafından tutanak düzenlenerek Davacı yüklenici adına sözleşme bedelinin % 0,01 oranında 2 adet yani toplam ( ... TL/1000*2 gün) ... TL ceza uygulanarak buna ilişkin Davacı adına ... tarih ve ... nolu ... TL tutarlı Fatura düzenlendiği ve bu bedelin ödenmesinin talep edildiği, akabinde ise bahse konu teminat mektubundan bu bedelin tahsil edildiği görülmektedir.
Dosya kapsamında yer alan Davalı İdare tarafından ... Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğünün ... tarih ve ...-... sayılı yazılarına istinaden yazılan ... sayılı cevabi yazıda ... adına ihale edilen ... Özel Güvenlik Hizmet ile ilgili olarak; "İşin Başlama tarihi ... işin bitiş tarihi ... olduğu, ihale konusu işin uzatılmadığı, toplam ... TL KDV hariç kesin istihkak ödendiği, teminat miktarının ... TL olduğu " bildirildiği görülmektedir.
Bu durumda yukarıda yer alan yazışmalardan anlaşılacağı üzere Davalı İdare tarafından Davacı Yükleniciye, ... iş bitim tarihi ile kesin hakediş ödemesinden ve ihale olunan işin süresinin son tarihi olan ... tarihinden sonraki bir tarih olan ... tarihinde Tutanak düzenlenerek Sözleşmenin ve Sözleşme Eki Teknik Şartnamenin 15.2. Maddesi kapsamında ... 2019 ve ... 2020 döneminde iki adet gece denetiminin yapılmadığından bahisle Davacı yüklenici adına sözleşme bedelinin % 0,01 oranında 2 adet yani toplam ( ... TL/1000*2 gün) ... TL ceza uygulanarak buna ilişkin Davacı adına ... tarih ve ... nolu ... TL tutarlı Fatura düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda takdiri ve değerlendirilmesi Yüce Mahkemenize ait olmak üzere Davalı İdare tarafından Davacı Yüklenici adına düzenlenen ... tarih ve ... nolu ... TL tutarlı Faturanın Davacı Yüklenici açısından İş Bitim tarihi ve Kesin İstihkak Ödemesinden ve Sözleşmenin sona erme süresi olan ... tarihinden sonraki bir tarihte yapılan tespit ve düzenlenen tutanağa istinaden yapıldığından, Davalı İdare Tarafından Davacı Yüklenici adına düzenlenen ... tarih ve ... nolu ... TL tutarlı Fatura ile bu faturaya istinaden Davacı Yüklenicinin teminat mektubundan tahsil edilen ... TL bedelin yersiz olduğu ve yersiz olarak tahsil edilen bu bedelin tahsil edildiği ... tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte Davacı Yükleniciye iade edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Davacı yüklenici vekili eldeki davada ayrıca Davalı İdareye verilen ...'ye ait ... tarih ve ...-TL bedelli teminat mektubununda taraflarına iadesine karar verilmesini talep etmektedir.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 34/7. maddesinde ''Her ne suretle olursa olsun, idarece Alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.'' hükmü amirdir. Bu maddenin istisnası ihaleyi yapan idarenin teminat mektubunu veren yükleniciden alacaklı olması halidir. Bu durumda idare tarafından teminat mektubu üzerine tedbir konulabilir ve haciz tatbik edilebilir. (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 05.03.2014 tarih, 2014/3461 Esas, 2014/6328 Karar.)
Yerleşik Yargıtay İçtihatlarında İdareler tarafından yapılan ihalelerde, yükleniciler tarafından verilen teminat mektuplarının iade şartlarının oluşması için, yapılan iş ile alakalı olarak yüklenicinin istihdam ettiği personele İş Kanunundan kaynaklanan haklarını ödenmiş olması, Sosyal Güvenlik Kurumundan alacağı ilişiksizlik belgesini idareye ibraz etmesi, kurumun yükleniciden herhangi bir alacağının bulunmaması, yüklenicinin çalıştırdığı işçilerce iş kanunundan kaynaklı alacaklarına ilişkin olarak davaların açılmamış olması gerektiği belirtilmektedir.
İhale konusu iş ile alakalı ... Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından Davalı İdareye yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıda Davacı Yüklenicinin yüklendiği iş nedeniyle Davalı kuruma verdiği teminatın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 90 ıncı maddesi gereğince kendisine iade edilmesinde sakınca olmadığı belirtildiği görülmektedir.
Ancak Davalı İdare ise Davacı Yüklenici ise,"... tarafından Teşekkülümüz, ... ... aleyhine ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan .../... Esas sayılı dosyada davacı tarafından, ... ile ... tarihleri arasında yüklenici firmalar nezdinde ... bağlı trafo merkezlerinde çalıştığını ve bu çalışmalardan kaynaklı olarak ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti alacağı, mesai alacağı, dini bayram ve resmi tatil alacağı ve kıdem tazminatı alacağının ödenmediği iddiası ile dava açıldığını ve bu dosyaya bağlı olarak davacı ... vekili tarafından ... tarihinde teşekkülümüz aleyhine Alanya ... İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı dosyası ile ... TL tutarında icra takibi başlatılmış olup, teşekkülümüz tarafından Yargıtay Kanun yoluna başvurmak sureti ile ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .../... Esas .../... Karar sayılı ilamı temyiz edilmiş ve icra takibinin durması maksadıyla icra dosyasına ... TL tutarında teminat mektubu sunulmuştur. Temyiz başvurumuz üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesince ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .../... Esas .../... Karar sayılı ilamı bozulmuş olup yargılama ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dosyası ile yargılama tekrar başlamıştır. Söz konusu dosyanın duruşması ... tarihindedir." Şeklinde ve yine "... tarafından Teşekkülümüz ile ... aleyhine Antalya ... İş Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dosyası ile açılan davada davacı, ... tarihinden ... tarihine kadar yüklenici firmalar nezdinde ... bağlı trafo merkezlerinde aralıksız çalıştığını ve bu çalışmalarından kaynaklı olarak kıdem tazminatı ile fazla mesai ücretinin ödenmediğini iddia ederek dava açmıştır. Yargılama sırasında bilirkişi incelemesi yaptırılmış yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde kıdem tazminatı olarak net ... TL hesaplanmıştır. Ancak mahkeme tarafından davacının açtığı dava reddedimiş olup dosya bugün ititbari ile davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapıldığından istinaf incelemesindedir." Şeklinde görüş bildirilmesi üzerine devam eden davalar nedeniyle teminat mektubunun iade edilmediği anlaşılmaktadır.
Söz konusu davalarda dava işçinin ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dosyası ile görülen davasında çalışma sürelerinin ... ile ... tarihleri arası dönemi kapsadığı, Davacı Yüklenicinin yüklendiği iş ve süresinin ise ...-... dönemini kapsadığı, verdiği teminat mektubununda bu yüklenilen işe istinaden verildiği, Antalya ... İş Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dosyasının ise red edildiği, ayrıca dosyanın açılma tarihinin 2018 yılı olup, dava konusu ihale için Davacı Yüklenicinin iş bitim tarihinin ... olduğu ve buna ilişkin kesin hakedişin de ödendiği, SGK tarafından da ilişiksizlik yazısının verilmesinden dolayı Davacı Yüklenici tarafından Davalı İdareye verilen ...'ye ait ... tarih ve ...-TL bedelli teminat mektubunun Davacı İdareye iadesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Ayrıca Davacı Yüklenici vekili müvekkilinin bu süre zarfında Davalı İdareye verdiği teminat mektuplarının süre uzatımlarına ilişkin ödemek zorunda kaldığı komisyon bedellerinin de ödeme tarihlerinden itibaren avans faizi ile birlikte taraflarına ödenmesini talep etmekte olup, dava konusu teminat mektubunun Davacı Yüklenici tarafından Davalı İdareye verilen ....'ye ait ... tarih ve ...-TL bedelli teminat mektubu olduğu ve bu mektubunun süresinin ... tarihi olduğu, bu sürenin ... tarih ve ...-... sayılı talep ile ... tarihinde düzenlenen Süre Uzatımı Yazısı ile ... tarihine uzatıldığı, ... tarih ve ... sayılı yazı ile ... tarihinde düzenlenen ... nolu ... TL tutarlı ( ... TL Ceza Bedeli Mahsubundan sonra kalan tutar) Teminat Mektubunun ... tarihine kadar uzatılması talep edildiği görülmektedir.
Bu durumda Davacı Yüklenici ile ilgili ... tarihinde iş bitim tutanağı imzalandığı ve kesin istihkakının ödendiği, yapılan ihale ile alınan işin süresinin ... tarihinde sona erdiği, süre uzatımı yapılmadığı, verilen teminat mektubunun süresinin bu tarihlerden sonraki bir tarih olan ... tarihi olduğu, ayrıca ihale konusu işi Davacı Yükleniciden devir alan firma tarafından Davalı İdareye bu işe ilişkin ... TL tutarında ... tarihine kadar süreli Kesin Teminat Mektubu verildiği, göz önüne alındığında davcı yüklenici tarafından Davalı İdareye verilen ... tarih ve ... nolu Teminat Mektubuna ilişkin ... tarihinden sonraki dönemlere ilişkin süre uzatımları ve buna ilişkin ödenen komisyonların yersiz olduğu değerlendirilmiştir.
Bu durumda Davalı İdareye verilen ... tarih ve ... nolu Teminat Mektubuna ilişkin ... tarihinden sonraki dönemlere ilişkin süre uzatımları ve buna ilişkin;... tarihinde ödenen ... TL,... tarihinde ödenen ... TL,... tarihinde ödenen ... TL,... tarihinde ödenen ... TL,... tarihinde ödenen ... TL,... tarihinde ödenen ... TL,... tarihinde ödenen ... TL,... tarihinde ödenen ... TL süre uzatıma ilişkin komisyonların yersiz olduğu ve Davalı İdare tarafından Davacı Yükleniciye ödeme tarihlerinden itibaren avans faizi ile birlikte iadesi gerektiği, dava tarihi olan ... tarihinden sonra ise ; ... tarihinde ... TL, ... tarihinde ... TL,... tarihinde ... TL daha süre uzatıma ilişkin ödeme yapıldığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.'' denilmiştir.
Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi heyeti raporu bir arada değerlendirildiğinde taraflar arasında imzalanan ... tarihli Özel Güvenlik Hizmet Alımı Sözleşmesi uyarınca davacının hizmet işini üstlendiği, işin davacı tarafından yapılıp teslim edildiği, davalının iş bitiminden ve kesin hakediş ödemesinden sonra sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmadığından bahisle davacı hakkında ceza uygulayarak fatura düzenlediği ve teminat mektubunun davacıya iade edilmediği, davacının da uygulanan kesintinin bedelinin tahsilini ve verilen teminat mektubunun iadesini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır. Mahkememizce alınan bilirkişi heyeti raporunda davalı tarafından düzenlenen ... TL bedelli faturanın İş Bitim tarihi ve Kesin İstihkak Ödemesinden ve Sözleşmenin sona erme süresinden sonraki bir tarihte yapılan tespit ve düzenlenen tutanağa istinaden yapıldığından, teminat mektubundan tahsil edilen ... TL bedelin yersiz olduğu ve yersiz olarak tahsil edilen bu bedelin tahsil edildiği ... tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte Davacı Yükleniciye iade edilmesi gerektiği, yukarıda açıklanan nedenlerle teminat mektubunun iadesi gerektiği, davacı tarafından ödenen süre uzatıma ilişkin komisyonların yersiz olduğunun değerlendirildiği anlaşılmış, alınan bilirkişi raporu gerekçeli ve denetlenebilir nitelikte olduğundan mahkememizce hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, ...'ye ait ... tarih ve ...-TL bedelli mektubun davalıdan alınarak davacıya iadesine,
-Teminat mektubundan yapılan ...-TL kesintinin, kesinti tarihi itibariyle avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Müvekkil şirketçe ödenen banka komisyonlarından ...-TL'nin ödeme tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken ... TL nisbi harçtan davacının yatırdığı ... TL peşin harcın mahsubu ile kalan ... TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan toplam peşin harç ... TL ve ... başvuru harcı olmak üzere ... TL’nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri uyarınca, arabuluculuk gideri olan ... TL’nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan toplam ... TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT ye göre hesaplanıp takdir olunan ...-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
7-Artan gider avansının karar kesinleştikten sonra ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1 maddesi gereğince iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı kabil kalmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.22/05/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır