T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/221
KARAR NO : 2025/296
DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit)
DAVA TARİHİ : 01/03/2024
KARAR TARİHİ : 28/05/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından ...'a ait ... seri numaralı ... tarihli ... TL bedelli çek keşide edilerek davalılardan ...'ne teslim edildiğini, davalılardan ...'ne soğutma sistemlerinin kurulumu için avans olarak teslim edildiğini,...'den almış olduğu avans çeklerini davalılardan ...'ye ciro yoluyla devredildiğini, müvekkili ile davalı ... arasında soğutma sistemlerinin kurulumu için ticari olarak anlaşıldığını ve davalı ...'ne ...'a ait ... tarihli ... seri numaralı ... TL bedelli, ...'a ait ... tarihli ... seri nolu ... TL bedelli, ...'a ait ... tarihli ... seri numaralı ... TL çeklerin avans olarak teslim edildiğini, ...'ne verilen çeklerin ardından ...' belirttiği tarihlerde sistem için hiçbir çalışmaya başlamadığı için anlaşmazlık çıktığını, müvekkilinin küçülmeye gitmesi nedeniyle soğutma sistemlerine ihtiyacı kalmadığını ve anlaşmadan vazgeçildiğini, ... tarihli ... seri numaralı ... TL bedelli ve ... tarihli ... seri numaralı ... TL bedelli çeklerin ödemeleri eksiksiz şekilde gerçekleştirildiğini, ancak davalı ... tarafından ... tarihli ... numaralı ... TL bedelli fatura düzenlendiğini ve müvekkiline gönderildini, müvekkilinin ise yasal süresi içerisinde karşılığında mal ve hizmet almadığı faturayı ... tarihli ... numaralı ... TL bedelli iade fatura düzenlendiğini, müvekkili şirketin avans olarak ...'ne verdiği çek karşılığında herhangi bir mal veya hizmet alamayan müvekkili şirketin borcu bulunmadığını, Faktoring işleminin taraflarını alacağı temlik alan faktoring şirketi, temlik eden önceki alacaklı (faktoring şirketinin müşterisi) ve önceki alacaklıyla arasında temel hukuki ilişki bulunan borçlu olarak gösterilebileceğini, faktoring sözleşmesinin niteliği gereği kural olarak borçlu önceki alacaklısına karşı ileri sürebileceği şahsi def'ileri temlik alan durumundaki faktroring şirketine karşı da ileri sürebileceğini, ... tarafından kötü niyetli olarak İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Değişik iş sayılı dosya ile ihtiyati haciz alındığını, ardından da İstanbul ... İcra dairesinin .../... icra sayılı dosyası ile müvekkili şirketin fiili hacze gelindiğini, araçlarına haciz konulduğunu ve banka hesaplarına bloke konulduğu, yapılan arabuluculuk görüşmesinde de bir anlaşmanın sağlanamadığını belirterek, ... yedinde bulunan ...'a ait ... seri numaralı ... tarihli ... TL bedelli çek yönünden Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Değişik iş sayılı dosyada verilen ihtiyati tedbir kararının devam edilmesini, müvekkili şirket aleyhine ihtiyati haciz alınmasına yönelik tedbir kararı verilmesini, müvekkili şirketin davakonusu çekler nedeniyle davalılar ... ve ...'ye borçlu olmadıklarının tesipit ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin advalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir .
CEVAP :Davalı ...'nin süresi içerisinde cevap dilekçesini sunmadığı anlaşılmıştır. Davalı beyan dilekçesinde özetle; Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, Müvekkili şirket ile davalı ... arasında ... tarihli ... Faktoring Sözleşmesi imzalandığını, faktoring sözleşmesine istinaden müşteri ... tarafından ... tarihli alacak bildirim formu ile ...'nin davacı4dan olan ve fatura ile tevsik edilmiş alacakları müvekkili şirket tarafgından temlik alındığını, alacağın temliki ile ... seri numaralı çekte müvekkili şirkete ciro edildiğini, yapılan faktoring işlemiyle ... seri numaralı çekin meşru ve yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunu, 6361 sayılı yasa maddesi 9/3 maddesi gereğince çekteki diğer borçlular kendi aralarında şahsi defileri faktoring şirketi olan müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, müvekkilinin iyi niyetli meşru hamili olduğunu, davacının dava dilekçesinde mallarının teslim edilemediğine ilişkin iddiaları alacağın temlik tarihinden sonrasına ait olduğunu, taraflarında bulunan tüm çekler fatura ve alacak bildirim formlarıyla desteklenmiş olduğu ve faturaların uyumlu olduğu görülerek temlik alındığını belirterek davanın reddi ile yargılama gideri ile vekaletname ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; İİK'nun 72 maddesi gereği açılan menfi tespit davasıdır.
İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı icra dosyası incelendiğinde; alacaklı ... tarafından, borçlular ... ile ... aleyhine ...-TL asıl alacak, ...-TL İhtiyati haciz vekalet ücreti, ... TL faiz, ... TL çek tazminatı, ... TL Komisyon, ... TL ihtiyati Haciz Masrafı olmak üzere toplam ...-TL alacağın tahsili için girişilen Kambiyo Senetlerine Özgü icra takibi olduğu, takip dayanağının ... tarih, ... seri nolu, ...-TL bedelli çek olduğu görülmüştür.
Mahkememizce tarafların ticari defterlerinin incelenmesine karar verilmiş, bilirkişi heyeti ... tarihli raporunda özetle; Davacı ... tarafından Usb içerisinde sunulan; 2023 Yılı Ağustos ve Eylül aylarının E-defterlerinin; Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun şekilde hazırlandığı, e-Defterlerin geçerlilik kazanabilmesi için gerekli olan defter bilgileri, firma bilgileri, mali müşavir bilgileri ve vergi detaylarının yer aldığı, tüm ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, delil olarak kabul edilmesinin mümkün durumda olduğu,
Dava konusu ... ... numaralı ... TL. bedelli çekin davacının ticari defterinde kayıtlı olduğu, davacının çekten kaynaklı sorumluluğunun olduğu, tespit edilmiştir.
-Hukuki Takdir ve Değerlendirmesi Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere İstanbul ... İcra Dairesi'nin .../... E. Sayılı Dosyası Yönünden Yapılan Hesaplamalar Neticesinde; Takip Tarihi (...) İtibari İle Takip Talebi/Ödeme Emrinde Talep Edilebilecek Tutarın Tespiti:
Takip Talebi/Ödeme emrinde talep edilen ihtiyati haciz vekalet ücreti ve ihtiyati haciz masrafi başlıklı alacak kalemleri, İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... D. İş .../... K. Sayılı ... tarihli İhtiyati Haciz Kararına iş bu davada davacı/borçlu ... firması tarafından itiraz edildiği ve itiraz üzerine İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... D. İş .../... K. Sayılı ... tarihli karar ile itirazın kabulüne ve kararın ... firması yönünden kaldırılmasına karar verildiğinden, borçlu / davacı ... firmasından talep edilemeyecek olup, buna göre borçlu ... firması yönünden takip tarihinde takip talebi / ödeme emrinde talep edilebilecek alacak kalemlerinin toplam tutarın ... TL olabileceğinin tespit edildiği,
-Dava tarihi (...) itibari ile yapılan dosya hesabı neticesinde dava tarihi itibariyle davaya konu İstanbul ... İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyasında davacı borçlu yönünden bakiye borç tutarının ... TL olduğu, faize esas ... TL asıl alacak tutarına dava tarihinden sonra %44,25 ve değişen oranlarda avans faiz işletilebileceği " hususlarında görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık; ... na ait ... seri numaralı ... tarihli ... TL bedelli çekin avans çeki niteliğinde bulunup bulunmadığı, davacının çekten kaynaklı davalılardan ...'ne borcunun bulunup bulunmadığının, iş bu davalı yönünden taraflar arasındaki anlaşmaya istinaden edimlerin yerine getirilip getirilmediği bu davalıya karşı ileri sürülebilecek defilerin davalılardan ... şirketine karşı ileri sürülüp sürülemeyeceğinin tespitine ilişkindir.
Menfi tespit ve istirdat davaları 2004 Sayılı İcra İflas Kanunu'nun (İİK ) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre; borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Borçlu, menfi tespit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa davaya istirdat davası olarak devam edilir. İspat yüküne ilişkin menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden ) taraf o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Bilindiği gibi, kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla (örneğin avans olarak ) verildiğini iddiasının davacı tarafça (HMK'nın 200. maddesi gözetilerek ) ispatlanması gerekmektedir.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 12/06/2017 tarih 2016/10538 E., 2017/4836 K.sayılı kararında ve 06/03/2017 tarih 2016/3043 E, 2017/1763 K.sayılı kararında belirtildiği üzere; 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesi ile 04/02/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Faktoring İşlemleri Yönetmeliğinin 8.maddesi gereğince temlik yolu ile faktoring şirketine gelen bir alacak kambiyo senedine dayalı olsa bile, bunun bir mal veya hizmet satışından doğduğunun ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunun incelenmesi, araştırılması yükümlülüğünün faktoring şirketine ait olduğu, kambiyo senedine konu alacakla ilgili faturanın temlik edenin ticari defterlerinde kayıtlı olmaması durumunda def'ilerin faktoring şirketine karşı da ileri sürülebileceği açıklanmaktadır.
Tüm dosya kapsamının incelenmesi neticesinde; davacının iddiasının dava konusu edilen çekin ... kurulumu için avans olarak verildiği ve iş teslimi yapılmadığından çek sebebiyle borçlu olmadığına yönelik olduğu, davacının dava konusu ... ... tarih ve ... numaralı ... TL tutarlı çeki davalı ... adına keşide ederek verdiği, çekin bu davalı tarafından ciro ile davalı ...'e verildiği, davalı ... ile ... arasında ... tarihinde faktoring sözleşmesinin imzalandığı, işbu sözleşme kapsamında ... tarihinde ...-TL fatura karşılığında ödeme araçları tevdii bordrosu ile dava konusu çekin davalı ... şirketine cirolandığı, Faktoring şirketi tarafından ibraz edilen belgeler arasında davalı ... tarafından davacı ... şirketine kesilen ... tarihli ... nolu ...-TL bedelli faturanın da bulunduğu davacı tarafça iade faturasının ... tarihinde kesildiği görülmüştür.
Davalılar arasındaki faktoring işlemlerinin mevzuata uygun olduğu, davacının diğer davalı fatura borçlusu ...'a karşı borçlu olmadığına dair iddiasını faktoring üçgeninde yer alan davalı ... karşı ileri sürmesi mümkün ise de; bu hususta 6361 sayılı yasanın 9. Maddesinin dikkate alınması gerektiği, davalı şirketin davaya cevap vermeyerek davacının çeklerin soğutma sistemi kurulumu sözleşmesi kapsamında avans olarak verildiği iddiasını inkar ettiği, çekin bir ödeme aracı olduğu, taraflar arasında davacının ticari defterlerine göre bu ilişki kapsamında verilen diğer çeklerin davacı tarafça ödendiği anlaşılmaktadır. Davacının dava konusu çekin davalı şirkete ... kurulumu sebebiyle avans çeki olarak verdiğini ve karşılığında hizmetin teslim edilmediğinden çeklerin bedelsiz kaldıklarını yazılı delillerle ispatlaması gerektiği, ispat yükü üzerinde olan davacının avans çeki iddiasını ispat edemediği anlaşılmış olmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Davacı tarafa buna ilişkin yemin delili hatırlatılmış, davacı taraf yemin deliline dayanmadıklarını beyan etmiştir. Davalı ... şirketinin faktoring işlemleri ile çeki mevzuata uygun teslim aldığı, kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlu ... firması zararına hareket etmediği veya iktisabında ağır kusuru bulunmadığı kanaatine varılmakla, işbu davalı yönünden de davanın reddi gerekmiştir. Davalı taraf süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalı ... şirketinin kötü niyet tazminatı talebinin koşulları ve yasal unsurları oluşmadığından REDDİNE,
3-Alınması gereken ... TL harcın peşin alınan ...-TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılan ...-TL harcın karar kesinleştikten sonra talep halinde davacıya İADESİNE,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı ... kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ... şirketine ödenmesine
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden; ... TL'nin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
7-Davacı tarafça yatan gider avansından harcanmayan kısmın hüküm kesinleştiğinde UYAP üzerinden kontrolü de sağlanarak davacı tarafa İADESİNE,
Dair, davacı vekili ... ile davalı ... vekili ...'ün yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/05/2025
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza