T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/279 Esas
KARAR NO : 2024/799
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 21/03/2024
KARAR TARİHİ : 05/12/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İdaremize ... sayılı Kanun gereğince devredilen ... yasası gereği ... de görev yapan ..., ... ile ... tarihleri arasında .... şirketinde göreve başladığını, ... ile ... tarihleri arasında .... şirketinde, ... ile ... tarihleri arasında ... şirketinde, ... ile ... tarihleri arasında ... şirketinde, ... ile ... tarihleri arasında ....şirketinde, ... ile ... tarihleri arasında ....şirketinde son olarak da görev yapar iken emekliliğe hak kazanmasından dolayı görevinden ayrıldığını, ... bünyesinde görev yapan ... tarihinde emekliliğe hak kazanmış olmasından dolayı ... yapmış olduğu yazılı başvuru sonucunda ... tarafından ...’nın bilgisi dahilinde bu kişiye bir Ödeme Planı hazırlanmış ve ... tarihinde ... Kıdem Tazminatı tutarı olan ... TL ödenmesi için İşçi Hizmet Cetveli, Kıdem Tazminatı Hesaplama Cetveli ve Harcama Talimatı ile birlikte sunulduğunu, birinci taksiti olan ... TL tutar ... tarihinde ikinci taksiti olan ... TL tutar ise ... tarihinde ...’a ait ... nolu hesabına ödemesi gerçekleştirildiğini, dava dışı işçiye ... tarafından ödenen bedellerin, işçinin davalı şirketler nezdinde çalışmış olduğu dönemlere ilişkin sorumlulukları olan ...-TL kıdem tazminatı tutarlarının rücuen tahsiline ilişkin işbu davayı açma zorunluluğumuz doğduğunu, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalı şirketler üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ... ile imzalanan ihale sözleşmesine istinaden yine davacıya bağlı kurum yönetimi tarafından, müvekkil şirkete işe alınacak personel listesi verilmek sureti ile ve belirli süreli hizmet sözleşmesiyle müvekkil şirkette işe başladığını, dava dışı işçi, ... işçisi olmasına rağmen bu şekilde çeşitli işverenlere bağlı gözükerek uzun yıllar çalıştığını, ...-... tarihleri arasında, müvekkil .... bünyesinde en son ...- TL brüt ücret ile çalıştığını, ... kodu ile ihale bitimi dolayısı çıkışı yapıldığını, dolayısı ile dava dışı işçinin işçilik alacaklarından da, başından beri işçinin esas işvereni olan davacı sorumlu bulunmadığını, bu nedenle de başından beri asıl ve gerçek işveren olan davacının işçi alacaklarına ilişkin gerek müvekkil şirkete, gerekse diğer davalılara rücu hakkı bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davacı tarafa yükletilmesini karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... tarihinde kıdem tazminatının üst işveren kamu kurumları tarafından ödeneceğine ilişkin kanun değişikliğinin hemen akabinde ... tarihi itibari ile geçerli olmak üzere Kamu İhale Genel Tebliğinin sözleşme giderleri ve genel giderler tanımından da kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ibaresi çıkartıldığını, sözleşme hükümlerinde işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin sorumlu olduğuna ve davacının rücu hakkı olduğuna dair bir düzenleme olmadığını, davanın reddine karar verilmesini yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... tarihinde kıdem tazminatının üst işveren kamu kurumları tarafından ödeneceğine ilişkin kanun değişikliğinin hemen akabinde ... tarihi itibari ile geçerli olmak üzere Kamu İhale Genel Tebliğinin sözleşme giderleri ve genel giderler tanımından da kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ibaresi çıkartıldığını, müvekkil şirkete ihale bedeli dahilinde personellerin kıdem tazminatları ödenmediğini, bu ödemelerin kurum uhdesinde tutulduğunu, nitekim davacı ... Kamu İhale Genel Tebliği gereği olarak kıdem tazminatını bir işçilik maliyeti olarak ihale giderlerinin arasında yer vermediğini ve müvekkil şirkete yapılan ödemelerin dışında tutulduğunu, bu hususun davacı ...dan sorularak müvekkil şirkete yapılan hak ediş ödemelerinin hangi kalemleri kapsadığının belirlenmesi gerektiği, nitekim işçi alacaklarında davacı ... üst işveren olarak müşterek ve müteselsil sorumlu olduğunu, davanın reddini, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, yanlar arasındaki hizmet sözleşmesi sebebi ile asıl işveren ile alt işveren ilişkisine dayalı olarak davacı şirket tarafından dava dışı işçilere kıdem tazminatı adıyla ödenen işçilik alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden yalnızca son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. (Yargıtay 6.Hukuk Dairesi 23.12.2021 tarih 2021/1394 E., 2021/2540 K.)
İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşme şartlarının uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.(Aynı yönde bkz. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/2735 Esas, 2022/2436 Karar sayılı ve 26/04/2022 tarihli)
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dâhil olması, ihale veren işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Taraflar arasındaki Hizmet alım sözleşmelerinin ve eklerinin incelenmesinde;
Taraflar arasında akdedilen Tip Sözleşmenin, 7.1. maddesinde; sözleşme ve genel giderler kapsamına personel ücretleri ve sosyal haklarının dahil olduğu, 22.1. maddesinde “ Yüklenicinin sözleşme konusu işle ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve genel şartnamenin altıncı bölümünde belirlenmiş olduğu, yüklenicinin bunlara aynen uygulamakla yükümlüdür” hükmünün mevcut olduğu,
Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Yüklenicinin Çalıştırdığı Personel, Çalışanların Hakları ve Çalışma Şartları adlı ... Bölüm ... bendinde “Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır.” hükmünün mevcut olduğu tespit edilmiştir.
Dosya kapsamında bulunan hizmet alım sözleşmeleri ve eklerindeki teknik şartnamelerin incelenmesinde; dava dışı işçinin yükleniciler bünyesinde çalıştığı dönemlerde doğmuş kıdem tazminatı, ihbar tazminatı vb. işçilik alacaklarından yüklenicilerin sorumlu olduğuna bir kısım hükümlerin mevcut olduğu, ayrıca Hizmet Alım Sözleşmelerinde ... maddesi ile Genel Şartlar ... Bölüm'e atıf yapıldığı görülmüş olup, ilgili düzenlemelerin işçilik alacaklarından sorumluluğun yüklenicide olduğuna ilişkin açık hüküm bulunduğu tespit edilerek davacının dava dışı işçiye ödediği bedeli davalılar yanında çalışılan dönemle sınırlı olmak kaydıyla tamamını rücu edebileceği kabul edilmiştir.
Somut olay bu ilkeler kapsamında ele alındığında taraflar arasında düzenlenen Personel Çalıştırmaya Dayalı Hizmet Alım Sözleşmeleri ... yılında düzenlenmiş olup, Yargıtay'ın yerleşik hale gelmiş kararlarının 4857 Sayılı İş Kanunu'nda 6552 Sayılı yasa ile hizmet alım sözleşmesi ile çalıştırılan işçiye tazminat ve alacaklarının ... ödeneceği yönünden getirilen değişikliğin işçiyi koruma amaçlı olduğu, emredici nitelikte olmadığı bu hükmün aksi yönünde tarafların her zaman sözleşme düzenleyebilecekleri, nitekim taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin ... maddesinin atfı ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Yüklenicinin Çalıştırdığı Personel, Çalışanların Hakları ve Çalışma Şartları adlı ... Bölüm ... Bendi ile yüklenicinin çalıştırdığı işçinin işçilik haklarından sorumluluğunda işaret edildiği anlaşılmıştır. Sözleşme, Teknik şartnameler ve Genel şartnamede ihale makamının denetim ve kontrol sorumluluğu dışında bir sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır. Böylece davalının dava dışı işçiyi çalıştırdığı süre ile sınırlı olmak üzere ödeme yapan ... karşı sorumlu olduğu, bilirkişi raporu ile davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdığı döneme ilişkin sorumlu olduğu tutarın hesaplandığı, yapılan diğer giderlerinde rücu alacağına tabi olduğu işbu raporun hükme esas alınabilir nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile davacının talebi ile bağlı kalınarak dava dışı işçiye ödenen brüt ... TL kıdem tazminatının, ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalılar ... ve ...’den alınarak davacıya ödenmesine, alacaklara ... tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı oranında faiz işletilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken ... TL nisbi harçtan davacının yatırdığı ... TL peşin harcın mahsubu ile kalan ... TL karar ve ilam harcının ... TL’sinin davalı ....’den, ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalılar ... ve ...’den tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden; arabuluculuk gideri olan ... TL’nin ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalılar ... ve ...’den alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacı tarafından yatırılan toplam peşin harç ... TL’ nin ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalılar ... ve ...’den alınarak alınarak davacıya ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde dökümü bulunan toplam ... TL masrafın ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalılar ... ve ...’den alınarak davacıya ödenmesine, artan gider avansının resen HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere davacının göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
6-Davacı kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT ye göre hesaplanıp takdir olunan ... TL nisbi vekalet ücretinin ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalı ...’den, ... TL’sinin davalılar ... ve ...’den alınarak davacıya ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1 maddesi gereğince iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı kabil kalmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.05/12/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır