T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/350 Esas
KARAR NO : 2025/110
DAVA : Tazminat (Haksız İhtiyati Hacizden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/09/2022
KARAR TARİHİ : 12/03/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Haksız İhtiyati Hacizden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... numaralı ... isimli geminin davacı şirkete ait olduğunu, alacaklının oluşturduğu sahte belgelerle Deniz Ticaretinden kaynaklı olan ihtiyati haciz kararı alma kolaylığına sığınarak almış olduğu Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... D.iş sayılı ihtiyati haciz kararı ile Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyasından ... tarihli haciz tutanağı ile seferden meni sağlanmış olduğunu ve ... ilindeki ... isimli özel limana bağlanmış olduğunu, Antalya Genel İcra Müdürlüğü'ne hukuka aykırı seferden men kararı nedeniyle seferden men kararı verilirken İİK 88 ve 95 maddelerine aykırı davranıldığı gerekçeleri ile itiraz edilmiş ise de İcra Müdürlüğünün bu konuyu mahkemenin değerlendirebileceği bir uyuşmazlık olması nedeniyle hukuka aykırı kararından dönmediğini, Antalya Genel İcra Müdürlüğü tarafından İİK. 88 ve 95. madde hükümleri uyarınca alacaklıdan peşin alınması gereken muhafaza giderleri alınmadan geminin muhafaza edildiğini, İİK md 88/2 ”Diğer taşınır mallar, masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır…” , İİK md 95 “Alacaklı haczedilen malların muhafaza ve idare ve işletilmesi masraflarını istenildiği takdirde peşin vermeğe mecburdur.” şeklinde düzenlenmiş olan Yasanın amir hükümlerine aykırı hareket edildiğini, sonrasında bu olumsuz durumdan kurtulmak amacıyla, Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesi'nde .../... E., .../... K. sayılı dosyada İcra Müdürlüğü işleminin hukuka aykırı olduğu ve İcra İflas Kanunu 88 ve 95 maddelerine aykırı davrandığı gerekçesiyle işlemin şikayetine gidilmiş olduğunu, Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesi davacı müvekkilini haklı bularak İcra Müdürlüğünün seferden men işleminin hukuka aykırı olduğunu kabul ederek haksız seferden men kararını kaldırmış olduğunu, İcra Müdürlüğü'nün hukuka aykırı seferden men kararı sonucunda, hukuka aykırı seferden men kararını kaldırtmak amaçlı yapılan hukuksal mücadelenin 110 gün sürdüğünü, bu 110 gün boyunca geminin bağlama limanında kaldığını ve davacı şirketin işletme giderlerini ödemek mecburiyetinde kaldığını, yani geminin seferden men kararı sonucunda ... isimli özel işletmeye ait limanda bağlı kalmış olması ve liman kuralları gereğince geminin yakıt, personel ihtiyaçları gibi tüm giderlerinin de liman işletmesinden sağlamak mecburiyetinde kalındığını, bu konuyla ilgili bilirkişi raporuyla mevcut giderlerin tespitinin yaptırılmış olduğunu, buna göre geminin günlük giderlerinin ... USD olduğunun tespit edildiğini, bu hukuka aykırı işlemler neticesinde geminin 110 günlük zararının ... USD x 110 = ... USD olduğunu, bu masrafların 110 gün boyunca geminin seferden men kaldığı 110 gün boyunca oluşmuş olduğunu, geminin seferden men kararı gereğince bağlı bulunduğu limandan ayrılamamış olduğunu, ticari getirilerinden de davacı şirketin mahrum kaldığını, geminin bir çok gideri de bağlı kaldığı günler içerisinde Liman Kuralları ve tarifelere göre ihtiyaçlarını gidermiş olduğunu, takip alacaklısının kusur sorumluluğu nedeniyle davalı ... yanında müşterek ve müteselsil sorumlu olarak gösterme sebeplerinin; davalı ... isimli şirket İİK 88/2 ve 95 maddelerindeki amir hükümlere aykırı davranarak geminin seferden menini talep etmiş olduğu, sonrasında İcra Müdürlüğü işleminin İİK 88/2 ve 95 amir hükümlerine aykırı olarak muhafaza ve bağlama giderlerinin peşin alınmadan seferden men yapılması yasaya aykırı olduğu iddiasının bulunulması akabinde İcra Müdürlüğü davalı tarafa muhtıra göndererek seferden men ve bağlama gideri olan 1 yıllık gideri İcra Müdürlüğüne depo etmediğinden dolayı gerekli masrafların yatırılması için 3 günlük süre vererek muhtıra göndermesine karşın, davalı ... isimli şirket yasaya aykırı talepleri ve İcra Müdürlüğü görüşmeleri sonucunda İcra Müdürlüğü kararının lehine döndürerek seferden men kararının muhafaza giderleri alınmadan seferden men kararının devam edeceği yönünde kararı aldırtmış olduğunu, yani yasanın amir hükmüne aykırı davranışa icra müdürlüğünü zorlamış olduğunu, hukuk genel ilkeleri gereğince kanunu bilmemek mazeret sayılmayacağından icra müdürlüğü de hukuk kurallarına aykırı davranmasından dolayı oluşan zarardan davalı idareyle birlikte takip alacaklısı da müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu, açıklanan nedenlerle Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../... E. sayılı dosyasındaki yapılan seferden men kararı sonucunda ve davalı alacaklı firmanın usul ve yasaya aykırı talepleriyle İİK 88/2 ve İİK 95 maddelerine hukuk kurallarına açıkça aykırı olan seferden men kararı talep edilmesi ve bu kararın alacaklıdan masrafları alınmadan icra edilmesi sonucu müşterek ve müteselsil sorumluluğun oluşması nedeniyle davacı şirket nezdinde oluşan ... USD x ... = ... USD zararın fiili ödeme günkü kur ile hesaplanacak Türk Lirası karşılığının fazlaya ilişkin dava ve talep haklar saklı tutularak şimdilik ... USD karşılığı x ... = ... TL bedelin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dosyanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkil şirketin ve/veya diğer davalı ...'nın kaydının olduğu/ikametgahının bulunduğu yer mahkemeleri yetkili olabileceğini, davanın, yetkisizlik nedeni ile reddine karar verilmesinini, İcra ve İflas görevlilerinin sorumluluğundan doğan tazminat davaları ancak ... aleyhine açılabildiğinden müvekkil şirketin işbu dava bakımından pasif husumetinin bulunmadığı izahtan vareste olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bir an için davacı iddialarının kabulü ihtimalinde dahi, ikame edilen iş bu davanın, müşterek ve müteselsil sorumluluğu olduğundan bahisle müvekkil şirkete karşı ikame edilmesi hukuken mümkün olmadığından davanın müvekkil şirket bakımından pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesini, müvekkiline ... tarafından davacı ...'nin donatanı olduğu ... Numaralı YABANCI BAYRAKLI ... gemisine, geminin ...'da tersanede tamirde bulunduğu süre içerisinde bilumum elektronik ve tadilat işleri hizmetleri verilmiş ve fakat anılan işlere ilişkin müvekkil şirketin faturalardan kaynaklı alacak bedelleri müvekkil şirkete ödenmediğini, Türk Ticaret Kanunu'nun ("TTK") 1352. maddesi mucibince deniz alacağı niteliğindeki müvekkil şirket alacağı bakımından Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurarak ‘...’ gemisine verilen hizmetlerden kaynaklı müvekkil şirket deniz alacağı ve buna bağlı kanuni rehin hakkının teminat altına alınabilmesi bakımından '... Numaralı ...' isimli geminin, ihtiyaten haczine karar verilmesi talep edildiğini, .../... D. İş E. sayılı dosya tahtında incelemeyi gerçekleştiren Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce de müvekkil şirketin ...'den deniz alacağının olduğuna kanaat getirilmiş ve .../... D. İş K. numaralı ve ... tarihli karar ile ... numaralı ...' isimli geminin ihtiyaten haczine karar verildiğini, İhtiyati haciz kararı, Antalya Genel İcra Müdürlüğü’nün, .../... E. numaralı dosyası tahtında TTK'nın 1364,1365,1366 maddeleri gereğince, ... tarihinde infaz edildiğini, aleyhine ihtiyati haciz kararı ittihaz olunan davacı tarafından ihtiyati haciz kararına, önce Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... D. İş E. sayılı dosya tahtında, teminat tutarının geminin günlük giderlerini karşılamadığı da iddia edilmek sureti ile itiraz edilmiş ve fakat Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce ... tarihinde gerçekleştirilen duruşmada ittihaz olunan karar ile davalının ihtiyati hacze ilişkin itirazları, yalnızca teminat miktarının alacağın %20'si oranında arttırılmasına karar verilmesi dışında reddedilmiştir. Bu bağlamda, tarafımızca dosyaya ibraz edilen ...-TL tutarlı Teminat Mektubu ile dosyaya depo edilen toplam teminat tutarı ...-TL'ye çıkartıldığını, ... gemisinin Antalya İcra Müdürlüğü tarafından seferden men teminatı alınmaksızın haksız ve hukuka aykırı surette seferden men edildiği iddiaları oluşturmaktaysa da, tabir-i caizse abesle iştigal etmekten öteye geçemeyen bu beyanlara ve iddialara itibar edilmesi hukuken mümkün olmadığını, Bu bağlamda, 'Deniz Alacağı', 'Sınırlı sayı ilkesi', 'Gemilerin İhtiyati Haczi', '... (...) Özel Çekme Hakkı' gibi bir takım yeni kurumlar TTK'ya eklenirken, ihtiyati haciz ile ilgili süreler, seferden men, haciz varakasında sadece geminin adının belirtilmesi, değer tespiti istenmemesi gibi hususlar da genel uygulamadan farklı olarak düzenlendiğini, ihtiyaten haczedilen gemi, genel uygulamadan farklı olarak, yasa gereği İnfaz Memurluğu sıfatı ile hareket eden İcra Müdürlüğü tarafından derhal seferden men edilerek muhafaza altına alındığını, Antalya Genel İcra Müdürlüğü tarafından verilen bir seferden men kararı olmadığı, olmasının da mümkün olmadığı; Genel olarak gemilerin ihtiyati haczinde gözetilen esas hususun çıkarlar dengesi'nin sağlanması olduğu, bu bağlamda ihtiyati haciz kararını veren mahkeme dosyasına, ihtiyati haczin sonunda haksız çıkılması durumunda karşı tarafa ödenmek üzere tarafımızca toplam ... tl teminat yatırıldığı bu teminat miktarının da toplam alacak miktarının yaklaşık %20 sine tekabül ettiği hususları birlikte nazara alındığında, antalya icra müdürlüğü'nce güncel kur ile alacak miktarının iki katından da fazla bir masraf talep etmek suretiyle gemi üzerindeki seferden men kararının kaldırılmasının, alacağını güvence altına almak maksadıyla ihtiyati haciz başvurusu yapan müvekkil şirketin hakkının kanuna aykırı olarak engellenmesi ve mahkeme tarafından verilen ihtiyati haciz kararının amaçsız bırakılması sonucunu doğurduğu, antalya icra müdürlüğü'nce verilen kararlar akabinde gerçekten zarara uğrayan ve uğramaya da devam eden bir taraf varsa bu tarafın davacı değil aksine müvekkil şirket olduğu aşikar olup bu hususta fazlaya dair tüm talep dava ve şikayet haklarımızın da saklı tutulduğunu davacı tarafın, dava dilekçesindeki haksız, hukuki mesnetten yoksun ve kötü niyetli tüm beyanlarına ve iddialarına da herhangi bir hak kaybına mahal verilmemesi bakımından, külliyen itiraz ettiklerini, fazlaya ilişkin tüm haklarımız saklı kalmak kaydıyla, davanın, ... mahkemeleri yetkili olduğundan davanın öncelikle yetkisizlik nedeni ile reddine; icra ve iflas kanunu'nun "sorumluluk" başlıklı 5. maddesi mucibince, icra ve iflas görevlilerinin sorumluluğundan doğan tazminat davaları ancak ... aleyhine açılabildiğinden, davanın, müvekkilimiz bakımından, pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine, davacı tarafından, haksız, hukuki mesnetten yoksun ve kötü niyeli olarak ikame edilen davanın, her halükarda külliyen reddine; yargılama masrafları ve ücreti vekaletin karşı taraflara tahmiline, karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı taraf kendisine ait ... isimli geminin haksız olarak seferden men edildiğinden edildiğinden bahisle uğradığını iddia ettiği zararın müvekkil ... ve diğer davalıdan tazminini talep etmiş ise de; davacının talebini kabul etmediklerini, Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, ve arıca davacının talebi zamanaşımına uğradığını, süresi içinde zamanaşımı definde bulunduklarını, taleplerinin kabul edilmemesi halinde; Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... E. sayılı dosyasında; ihtiyati hacizin ardından alacaklı/davalı tarafça kati hacze geçilmiş ve borçlu/davacı tarafa ödeme emri tebliğ edildiğini, Borçlu/davacı tarafça takibe konu faturalar ile teslim tutanağındaki imzaların kendilerine ait olmadığı iddiası ile borca itiraz edilmiş ve icra müdürlüğünce itirazın kabulü ile takibin durdurulmasına karar verildiğini, borçlu/davacı vekilinin ... tarihli dilekçesi ile ihtiyaten haczedilen geminin seferden men kararının günlük masrafları nedeni ile kaldırılması talep edilmişse de ihtiyati haciz kararının kaldırılması hususundaki yetki İİK'nın 266. maddesi uyarınca mahkemesine ait olduğundan talep reddedildiğini, borçlu/davacı tarafın seferden men kararının İİK 88 ve 95. maddelere aykırı olduğu gerekçesi ile kararın kaldırılması talebi reddedildiğinden bu kez Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesinin .../... E. .../... K. sayılı dosyası ile şikayetin kabulüne karar verilmiş ve men şerhinin kaldırılmasına dair karar derhal yerine getirildiğini, borçlu/davacı vekilince ... tarihli talep dilekçesi ile geminin seferden men edildiği günlere ilişkin muhafaza ve diğer masraflar için alacaklıya muhtıra gönderilmesi talebi reddedilmiş; ret kararına karşı Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesinin .../... E. .../... K. sayılı ilamı ile ''icra müdürlüğünün ... tarihli kararının usul ve yasaya aykırı bulunmadığından'' şikayetin reddine karar verildiğini, davacı tarafın İİK 5. maddesi uyarınca icra memurlarının kusurundan kaynaklanan sebeplerle zararın meydana geldiği iddiası hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İhbar olunan dilekçesinde; Davaya konu geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle davanın davalının adresinde açılması gerektiğini, davalı ...nın adresinin ... olması diğer davalının adresinin ... olması dolayısıyla Antalya Mahkemeleri yetkisiz olduğunu, . Yetkili yer ... Mahkemeleri olduğunu, Davanın ... aleyhine açılması usul açısından red edilmesini gerektirir. Şöyle ki icra dosya alacaklısı (Davalı ...) ihtiyati haciz de haksız çıkması halinde borçlu (davacı) ve zarara uğrayan üçüncü şahıslar zararlarını ihtiyati haciz isteyen alacaklıdan tahsil yoluna gitmesi gerektiğini, Bu durum İİK 259 maddesi ile sabittir. Ancak zararlarını alacaklıdan karşılayamadıkları takdir de ... aleyhine dava açılabileceğini, İcra dosyası şu aşamada halen ihtiyati haciz aşamasında olup alacaklının ihtiyati haciz de haksız çıkma durumu mahkeme kararıyla sabit olmadığından ve dolayısıyla borçlu (davacı) ve üçüncü şahıslar, alacaklıdan zararlarını tahsil yoluna gitmediğinden davanın ... aleyhine açılması davanın reddini gerektirdiğini, taraflar arasında gerçekten bir borç ilişkisinin olup olmadığı tarafını ilgilendirmemekle birlikte dava ve davaya cevap dilekçelerinden alacak davasının halen görüldüğü yani şu aşamada davacı lehine bir karar çıkmadığı anlaşıldığını, dolayısıyla davalı ... ihtiyati haciz de haksız çıktığı bile bu aşama söz konusu olmadığını, aralarındaki alacak davasını davalı (icra dosyası alacaklısı) kazandığı takdirde İİK'nun 15. Maddesinde ''İcra ve iflas harçlarını kanun tayin eder. Kanunda hilafı yazılı değilse, bütün harç ve masraflar borçluya ait olup neticede ayrıca hüküm ve takibe hacet kalmaksızın tahsil olunur.'' şeklinde hükmolunduğundan yapılan tüm masrafların İİK 15. Maddesi gereği davacının (icra dosyası borçlusu)'nun ödeme yükümlülüğü söz konusu olacağını, dolayısıyla iş bu davanın açılma nedeni olan muhafaza masraflarını karşılama yükümlüsü de davacı olacağını, davacı ile davalı ... arasındaki alacak davası çözülmeden bu davanın açılmış olması davanın reddini gerektiğini, davacı tarafından, haksız, hukuki mesnetten yoksun, adaletli olmayan, kötü niyelti olarak açılan davanın reddine; tarafımın sıfatının ihbar olunan olduğundan lehime veya aleyhime yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesini talep etmiştir.
Antalya C. Başsavcılığının .../... esas sayılı dosyası Uyap üzerinden getirtilmiş dosyamız arasına alınmıştır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Antalya Bölge Liman Başkanlığı yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirkişi heyeti ..., ..., ..., ... ... tarihli raporunda sonuç olarak; "Antalya Genel İcra Dairesinin ... tarihli kararının TTK m. 1363'e dayalı verilen ihtiyati haciz kararı bakımından yasaya aykırı olmadığı, bu sebeple İİK m. 5'in uygulanma imkanının olayda bulunmadığı, Davalı şirkete yönelik haksız ihtiyati haciz iddiası bakımından ise Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarihli kararı ile (E .../... ve K. .../...) ihtiyati haciz kararı verilmesine konu deniz alacağının var olduğu anlaşıldığından haksızlık unsurunun olayda bulunmadığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, İİK m. 5 kapsamında icra memurunun kusuruyla hukuka aykırı işlem tesis etmesinden kaynaklanan tazminat talebidir.
İİK m. 5 ile icra memurunun kusuruyla hukuka aykırı işlem tesis etmesinden kaynaklanan tazminat davalarının idare aleyhine açılabileceği ve idarenin kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı bulunduğu düzenlenmiştir.
Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... tarihli E. .../..., K. .../... karar sayılı görevsizlik kararının istinaf incelemesi sonucunda, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin .../... esas .../... karar sayılı kararı ile istinaf talebini kesin olarak reddedip görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunun belirlenmesi üzerine mahkememizce işbu esas sırasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Dava dilekçesinde, seferden men kararının hukuka aykırı olduğu, seferden men kararının kaldırılması için başvuruda bulunulduğunu, icra dairesi tarafından seferden men kararının kaldırılmasının telafisi güç zararlara yol açabileceği gerekçesiyle reddedildiğinin belirtildiği, Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesinin .../... Esas ve .../... Karar sayılı ilamıyla seferden men kararının kaldırılması üzerine bu kararın alınması için süren 110 günlük süreç boyunca uğranılan zararın icra memurunun kanuna aykırı davranışından kaynaklı İİK 5 madde kapsamında tazmini talep edilmiştir.
Davalı ... yönünden yapılan değerlendirmede; Davalı ... yanında müşterek ve müteselsil sorumluluk bulunduğu iddiası ile, ihtiyati haciz ve seferden men talep eden ... şirketi de davalı gösterilmiştir. Bu kapsamda yapılan değerlendirmede, her ne kadar davacı tarafça Hazine ile birlikte ihtiyati haciz ve seferden men talep eden şirkete karşı da dava açılmış ise de; eldeki davada davalı ...nin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu, olması halinde zararın meydana gelmesine ilişkin işlemin ise hatalı bir şekilde ihtiyati haciz kararı verilmesi ve kararın hatalı uygulanmasından kaynaklanabileceği, davalı şirketin ihtiyati haciz ve seferden men talep etmesinin tek başına sorumluluğuna yol açmayacağı, davanın niteliği gereği eldeki davada davalı şirket yönünden husumetinin bulunmadığı mahkememizce kabul edilerek, davanın davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Davalı ... ... yönünden yapılan değerlendirmede; Bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere; davacının donatanı olduğu ... isimli yolcu gemisine, davalı ... geminin kaptanı/gemi donatanıyla anlaşarak, malzeme temini ve teslimi ile faturalarında yazılı diğer hizmetleri verdiği, sağlanan malzeme ve hizmetlerin, TTK'nin 1352/1 (ı) maddesi kapsamında geminin sefere hazırlanması için verilmiş hizmetler ile malzeme teslimlerinin deniz alacağı teşkil ettiği tespit edilmiştir.
Deniz alacakları, alacağın sahibine gemi alacaklısı hakkı veren ve gemi alacaklarını da kapsayacak şekilde kanuni rehin hakkı doğuran alacaklardandır. (bkz. ATAMER K, (2017) "Gemi alacaklılarına tanınan kanuni rehin hakkı, bir sicile kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın bütün gemiler üzerinde doğar. Sicile kayıtlı olan gemilerde, kanuni rehin hakkının tescil edilmesi mümkün değildir; rehin hakkının kazanılmasında gemi üzerindeki zilyetliğinde herhangi bir işlevi yoktur. Dolayısıyla bu kanuni rehin, ''bir gizli rehin'' niteliğindedir. Rehne aleniyeti haciz kararı sağlar.(TTK m.1352)" (Kerim ATAMER, (2017) Deniz Ticareti Hukuku II-Gemilerin Eşya Hukuku, sayfa 178). Rehin hakkı, alacağın, sözleşme veya haksız fiil uyarınca doğması ile birlikte kanuna bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.
Verilen hizmetler karşılığında ödenmeyen alacaklar için davalı ... Şirketi Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinde geminin ihtiyati haczini talep ettiği, Mahkemece, ... tarihli .../... D.İş sayılı kararı ile ... teminat yatırılmak kaydıyla geminin ihtiyati haczine karar verildiği, ihtiyati haciz kararının Antalya Genel İcra Dairesince ... tarihinde ...da infaz edilerek gemi seferden men edildiği görülmektedir. Davacı tarafın ihtiyati haczin kaldırılması ve teminatın artırılması talebi üzerine mahkemece ihtiyati haczin kaldırılması talebinin reddine, teminatın artırılmasına karar verilmiştir. Bu karara ilişkin istinaf başvurusu Antalya BAM., ... Hukuk Dairesi, ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile reddedilmiş ve karar onanmıştır.
İcra Dairesi tarafından geminin bir günlük muhafaza masrafı üzerinden bir yıllık muhafaza masrafının hesaplandığı ve deniz alacaklısınca üç gün içerisinde depo edilmesi için alacaklıya bildirimde bulunulduğu, muhafaza giderinin depo edilmediği; davacı tarafın, geminin bir yıllık muhafaza masrafının deniz alacaklısınca teminat olarak depo edilmemiş olmasından dolayı, geminin seferden men kararının kaldırılmasını İcra Dairesinden talep ettiği, İcra Dairesinin ... tarihli ve .../... sayılı kararıyla, (davacının) talebini, "seferden men kararının ihtiyati haciz kararına bağlı olduğunu, seferden men kararının kaldırılması halinde telafisi imkansız zararlar doğabileceğini ve ihtiyati haciz ile ilgili olarak İcra Dairesinin değerlendirme yetkisinin olmadığı" gerekçesiyle reddettiği görülmektedir.
Davacının İcra Dairesinin seferden men kararının kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararı şikayet ettiği, Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... tarihli ve .../... E. .../... K. sayılı gerekçeli kararı ile, şikayetin kabulüne karar verildiği, karar sonrası geminin kaydındaki ihtiyati haciz şerhinin baki kalması kaydıyla yalnızca seferden men şerhinin kaldırılmasına karar verildiği, davacının da talebinin gemisinin haksız yere tutulduğu gerekçesi ile uğradığını iddia ettiği zarara ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
İcra müdürlerinin ve çalışanlarının sorumluluğu kusur sorumluluğudur (İİK m. 5). Bu sorumluluğun kapsamı icra müdür ve memurlarının görevlendirildikleri dosyalarda İcra ve İflas Kanunu ve icrasına yetkilendirildikleri diğer kanun hükümlerine riayet ederek, onları dikkate alarak işlem yapmalarıdır. İcra memur ve müdürlerinin yapacağı işlemin kapsamını belirleyen düzenlemeler işlemin hukuka aykırı olup olmadığını da belirler.
Gemi alacaklarının ihtiyati haczi İİK m. 259 vd'daki hükümlere bağlı olmaksızın özel olarak TTK'nun 1352. madde ve devamında düzenlenmiştir. Bu özel düzenlemeler gemi alacağı için ihtiyati haciz kararı verilmesinde de icrasında da uygulama bulmaktadır. TTK m. 1376 gibi 2004 sayılı İİK'na özel atıf yapılan durumlarda İİK'nunun ilgili hükümleri de uygulama bulabilecektir.
Davacı Şirket dava dilekçesinde talebini İcra müdürlüğünün İİK m. 88, 92 ve 95 kapsamındaki yükümlülüklerine uygun davranmadığından dolayı seferden men edilme kararı kaldırılana kadarki süreçte uğradığını iddia ettiği zararların tazminini talep etmiştir.
Bu durumda öncelikle icra dairesinin deniz alacağı dolayısıyla hükmedilen ihtiyati haciz kararının uygulanması hususunda seferden men edilme kararının yanı sıra ayrıca günlük işletme giderleri ve bu sebeple yoksun kalınan kâr dolayısıyla takip alacaklısından ayrıca İİK m. 88 f. 2, 93 f. 3 ve 95 kapsamında masraf isteyip istemeyeceği açıklığa kavuşturulmalıdır.
TTK m. 1363 f. 1'de ihtiyati haciz kararı için ... ... ... ... tutarında bir bedelin ödenmesi düzenlemesi bulunmakta olup, ayrıca hemen ardından ikinci fıkrada borçlu donatanın teminat miktarının artırılmasını her zaman isteyebileceği, bu talep değerlendirilirken de mahkemenin gemi için yapılan günlük işletme giderleri ile yoksun kalınan kârı dikkate alacağı düzenlenmiştir. Şu durumda deniz alacağından dolayı ihtiyati haciz uygulanırken İİK m. 88 f.2, 92, f. 3 ve 95 madde uygulama bulmayacaktır. Dava konusu yapılan tazminat talebi ticaret mahkemesinin ihtiyati haciz kararı verirken teminata dahil edildiği TTK m. 1363 f. 2'de açıkça belirtilmiştir. Bu sebeple Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Değişik İş dosyasında herek ihtiyati haciz kararı ve gerekse de itiraz üzerine verdiği ek kararda alacaklı tarafından yatırılmasına karar verilen teminat aynı zamanda icra dairesinin günlük işletme giderleri ile yoksun kalınan kâr dolayısıyla donatanın uğrayacağı zararı da kapsamaktadır. Bu durumda ayrıca icra dairesi, İİK m. 88, 93 ve 95 kapsamında haczin uygulanması için takip alacaklısından (ve/veya ihtiyati haciz talep eden deniz alacaklısından) muhafaza masrafı istemek durumunda kalmayacaktır. İcra müdürlüğünün deniz alacağından dolayı verilen ihtiyati hacizlerden dolayı yabancı gemilerle ilgili yükümlülüğü, ihtiyati haczi TTK m. 1364 vd kapsamında uygulamak ve 1366'ya göre el koymak ve muhafaza tedbiri uygulamaktır. Bu suretle el konulan geminin günlük işletme giderlerinden alacaklı sorumlu değildir; alacaklı, bu giderlerle ilgili olarak ihtiyati haciz kararı verilirken belirlenen teminat tutarını yatırmakla sorumludur (12. HD. 05.03.2015, E:2014/30015, K:4823).
İcra Müdürlüğü geçerli ve usulüne uygun şekilde verilmiş bir ihtiyati hacizden dolayısıyla seferden men kararını fiilen uygulamak ve muhafaza tedbirleri almakla yükümlüdür.
Davacının, geminin seferden men süresince muhafazası için öngördüğü bir yıllık sürenin makul veya uzun, muhafaza masraflarının yetersiz veya aşkın olup olmadığı gibi hususlar yetkili Asliye Ticaret Mahkemesince karara bağlanmalıdır.
Yabancı bayraklı gemiler hakkında alınan ihtiyati haciz kararları; TTK'nin 1367 (1)-b maddesinin, "Yabancı bayraklı gemilerde ihtiyati haciz kararı, Sahil Güvenlik Komutanlığının yardımı alınarak, gemi Türk karasularını terkedinceye kadar uygulanabilir" hükmü gereğince yabancı bayraklı gemilerin ihtiyati haciz ve seferden men kararlarının, gemi Türk karasuları dışında iken uygulanabilme imkanı yoktur. Yabancı bayraklı gemilerin kayden haczi mümkün değildir, çünkü Türk Gemi Siciline veya kütüğüne kayıtlı değildir. Gemi, Türk karasuları dışına çıktığı takdirde, deniz alacağı teminat altına alınmadığından alacağının ödenmesi olmayabilecektir.
Gemilerin ticari faaliyetleri sırasında, seyri seferlerinin kısıtlanmaması esastır. Bu, gerek uluslararası sözleşmelerle, (1993 ve 1999 Cenevre Sözleşmesi) gerekse TTK'nin deniz ticaretine ilişkin ilgili maddeleri ile güvence altına alınmıştır. Gemiler yalnızca, sözleşmede ve kanunda özel olarak sayılan gemi ve deniz alacakları için tutuklanabilecektir. (...) Bu alacaklar sınırlandırılmış ve tutuklama kriterleri yeknesaklaştırılmıştır.
Buna göre; ... ... isimli yolcu gemisine verilen hizmet ve teslimlere ilişkin fatura ve yazışmalar incelendiğinde, alacağın bir deniz alacağı olduğu hususunda tereddüt yoktur. Hizmet ve teslimlerin, donatan adına gemi kaptanının bilgisi ve izni dahilinde yapıldığı sabittir. Geminin bağlama limanı dışında olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu hizmetlerin donatanı temsilen yapıldığı bilinmektedir.
Gemi ve Deniz alacaklarında, gemi ve deniz alacaklısı hakkının (TTK 1320 ve 1352) güvence altına alınabilmesi için, gemiler hakkında ihtiyati haciz (...) kararları uygulanmaktadır. Yabancı bayraklı gemilerde ihtiyati haciz kararları, geminin demirlediği, tonoza bağlandığı veya yanaştığı limanda seferden men şeklinde uygulanmaktadır. Seferden men edilen bir geminin, barınma ve bağlama vb.) masraflar gözetilerek, TTK'nin 1363. maddesi gereğince deniz alacaklısı, kanunda öngörülen ve mahkemece tayin edilen teminatı depo etmiştir. Bu noktadan sonra geminin 1 yıllık muhafaza giderleri de ihtiyati haciz kararı ile belirlenen ve sonradan artırılan teminatın içinde olduğundan, davalı şirket tarafından 1 yıllık muhafaza giderlerinin yatırılmaması üzerine İcra Dairesi tarafından seferden men kararını kaldırmaması işleminde de bir hukuka aykırılık yoktur.
TTK.'nun 1366. maddesi gereğince ihtiyati haciz kararının icrası, geminin seferden men edilmesiyle tamamlanır. Anılan madde hükmü ile ihtiyati haczin gemi siciline şerhi yeterli görülmemiş ve geminin hareketinin engellenerek koruma altına alınması öngörülmüştür. Bir başka ifadeyle, emredici nitelikteki anılan madde hükmü uyarınca ihtiyaten haczedilen geminin seferden men edilmesi zorunlu hale getirilmiş ve bu hususun gözetilmesi icra müdürüne görev olarak yüklenmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2015/3161 Esas, 21015/12109 Karar,; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, 20. Hukuk Dairesi, 2016/178 Esas, 2016/183 Karar.)
Sonuç olarak Antalya Genel İcra Dairesinin seferden men ve seferden men kararının kaldırılması talebinin reddi kararının, TTK m. 1363'e dayalı verilen ihtiyati haciz kararı bakımından yasaya aykırı olmadığı, bu sebeple eldeki davada ... aleyhine İİK m. 5'in uygulanma imkanının bulunmadığı kanaatine varılmış ve dosya kapsamına uygun ve denetlenebilir nitelikteki bilirkişi heyet raporu hükme esas alınmış ve davanın davalı ... yönünden esastan reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir. Davanın reddi sebebinin her iki davalı yönünden farklı olduğu gözetilerek davalılar lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın davalı ... ... yönünden esastan reddine,
2-Davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL harcın peşin alınan ... TL harçtan mahsubu ile, artan ... TL'nin karar kesinleştiğinde istem halinde davacıya iadesine,
3-Davacının yaptığı masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı ... ... kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 3/(2). ve 13/(4). maddesine göre, reddedilen maddi tazminat talebi yönünden ... TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'na verilmesine,
5-Davalı ... kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 3/(2). ve 7/(2). maddelerine göre hesaplanan ... TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ne verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalılar vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.12/03/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır