T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/956
KARAR NO: 2025/170
Birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas, .../... Karar sayılı
dosyasında:
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 23/03/2017
KARAR TARİHİ: 14/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı şirket arasında, ... İli ... İlçesi ... Mah. ... Ada ... parselde yapılacak olan villa inşaatlarının; ... tarihli kaba inşaat işlerinin yüklenici tarafından birim fiyat usulü ile yapımı sözleşmesi ile ... tarihli ince işlerin yüklenici tarafından birim fiyat usulü ile yapımı sözleşmesi imzalandığını, davalı şirketin ... tarihli sözleşme ile yapımını üstlendiği kaba inşaat işlerini yaptığını, ancak sözleşmeye göre tam ve eksiksiz olarak yapmadığını, davalı tarafça yapılan kaba inşaat işlerinde sözleşmeye aykırı, ayıplı ve eksik işler olduğunu, bu eksiklikler ve sözleşmeye aykırılıkların yapılacak olan keşif ile ortaya çıkacağını, ... tarihli sözleşme gereğince yapılan işlere dair davalı şirkete bir kısım ödemeler de yapıldığından, keşif ile tespit edilecek olan eksik, ayıplı ve sözleşmeye aykırı işlerin bedellerinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiğini, yine davalı şirketin ... tarihli ince işler sözleşmesi ile üstlendiği işleri de sözleşmeye göre tam ve eksiksiz olarak yapmadığını, sözleşmede belirtilen süre içinde işleri bitirmediğini, buna bağlı olarak gecikme cezası alacaklarının da muaccel hale geldiğini, davalı şirket ... tarihli sözleşmeyi ifa etmediği gibi, eksik ve ayıplı işlerini de tam ve sözleşmeye uygun yapılmış gibi göstererek davacıdan hak ediş talep ettiğini, işin ... tarihli sözleşmeye aykırı, eksik ve ayıplı olduğundan bahisle hak ediş talebinin sözleşmenin 10.3 maddesi gereğince iade edildiğini, ancak bu tarihten sonra ... tarihli sözleşme gereğince gerekli düzeltmeler davalı şirketçe yapılmadığı gibi, bu hususun sözleşmenin feshi sebebi oluşturduğu gerekçesi ile davalı tarafça ... tarihli sözleşmenin haksız olarak ... tarihinde feshedildiğini, davalı şirketin feshinin haksız olduğunu, tarafların tacir olduğunu, eksik ve ayıplı olduğundan bahisle hak ediş raporu iade edildikten sonra, gerekli düzeltmeler yapılarak hak ediş raporunun ibraz edilmediğini, iade edilen hak ediş raporuna istinaden ödeme yapılmasının da mümkün olmadığını, feshin haksız olduğunun tespit edilmesi halinde, davalı taraf sözleşmeden keyfi olarak döndüğünden, ... tarihli sözleşmenin tarafların sözleşmeden vazgeçmesi başlıklı maddesine göre ... TL. cezai şartında muaccel hale geldiğini, sözleşme serbestisi ve tarafların tacir olması dikkate alındığında, davalının haksız fesih sebebiyle ... TL. cezai bedel ödemesine hükmedilmesi gerektiğini, akabinde, davacı şirketin villa inşaatındaki 55 adet villanın yapım işi sözleşmesinin feshedildiğini, bu fesih sebebiyle davacının kazanç kaybına uğradığını, davacının şuan sadece geriye kalan 13 adet villanın yapımı işine devam ettiğini, davacı, davalının feshi sonrasında, 13 adet villanın yapımı işleri için başkaca bir taşeron şirket ile anlaştığını ve bu anlaşma neticesinde de yine kazanç kaybına uğradığını, yeni yapılan sözleşme ile taşeron şirkete ödenecek birim fiyatlar daha fazla olduğundan, davalının işi tamamlaması ile daha fazla kazanç elde edecek olan davacı, şimdi davalı ile sözleşmenin feshedilmesi ve 3. kişi ile yeni bir sözleşme imzalanması sonucunda daha az kazanç elde edeceğini beyanla, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile; şimdilik ... TL. gecikme cezası,... TL. cayma bedeli, ... TL. kazanç kaybı, ... TL. eksik, ayıplı ve sözleşmelere aykırı iş bedelinin haksız fesih tarihi olan ... itibariyle işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alnarak davacıya verilmesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; davalı yüklenici ile işveren ...-... arasında ... tarihinde kalıp-kaba inşaat işlerinin ve ... tarihinde ince işlerin yapımı hakkında iki adet sözleşme düzenlendiğini, bu sözleşmeler kapsamında davalı ... İl ... İlçe ... Mh. ... Ada ... Parsel'de yapılmakta olan ... adet villa inşaatında kaba inşaat işlerinin kalıp malzemesi, kalıp işçiliği, beton malzemesi, iş iskelesi vs. kaba ve ince işlerin yapımını üstlendiğini, davalının sözleşmelere göre yaptığı işlerde eksik değil, fazla imalatlar bulunduğunu, sözleşmeyi feshettikleri tarihe kadar yapılmış olan tüm işlerin eksiksiz, sözleşmeye uygun olarak fazlasıyla tamamlanarak teslim edildiğini, bu hususun Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... D. İş sayılı dosyası ile de sabit olduğu üzere ... TL'lik imalat sebebiyle alacakları olduğunu, bu kadar yüksek miktarda alacaklarının ödenmemesine ve bu durumun yaptırdıkları tespitlede sabit olmasına rağmen davacının fazla ödeme yaptığı iddiasıyla davalıdan para istemesinin anlaşılır gibi olmadığını, bu kapsamda, tespit raporu ile de sabit olduğu üzere davalının, edimlerini gereği gibi ifa ettiğini, hak ediş raporlarını düzenleyip davalı ... teslim etmek istemesine rağmen, davacı tarafından ısrarla raporların kabul edilmediğini, hak ediş raporlarının ısrarla kabul edilmemesi, ödeme yapmamak için çeşitli bahaneler üretilmesi üzerine; öncelikle ... tarihli ... nolu ihtarla, ...tarihinde maille, ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarla, ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarla hakedişlerin ödenmesini talep ettiklerini, ihtar ve maille hakediş raporlarının usulüne uygun sunulmasına rağmen alacaklarının haksız yere ödenmediğini, bunun üzerine Antalya ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarı ile sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiklerini, ... tarihli sözleşmenin 5. maddesinde işin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 210 takvim günü; işe başlama tarihinin tespitinde de şantiyeye ilk tuglanın indiği günün baz alınacağının kararlaştırıldığını, davacının ilk tuğlanın ne zaman indiği hakkında herhangi bir belge veya irsaliye sunamadığını, davacının üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmediğini, dolayısıyla da işe başlama tarihi olarak hangi tarihin baz alınarak iş bitim süresinin ve buna bağlı olarak gecikme cezasının hesaplandığının anlaşılamadığını, ayrıca varsa bir gecikme bunun sebebinin tamamen tespit isteyene ait olduğunu, eser sözleşmelerinin davalı tarafından ödemelerin yapılmaması nedeniyle haklı sebeplerle feshedildiğini, kaldı ki davacı tarafça, eser teslim alınırken cezai şart isteneceğine dair herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürülmediğini, ayrıca mezkur sözleşmede de ihtirazi kayda gerek olmaksızın cezai şart istenebilineceğine veya sözleşmenin feshi halinde de asıl yüklenicinin cezai şartı talep edebilceğine dair hüküm bulunmadığını, davacının eksik iş, gecikme cezası, kar kaybı, dönme cezası dahil herşeyi istediğini, oysa TBK.ve Yargıtay kararlarına göre burada seçimlik hak söz konusu olduğunu beyanla, alacakları olan ... TL ödemediğinden, sözleşmenin feshinde kusurlu olduğundan ve kusurlu olan tarafın cezai şart, cayma bedeli, eksik ve ayıplı iş bedeli ile kar kaybına ilişkin taleplerinin reddine, yargılama giderlerinin ve Avukatlık Ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
Birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı yüklenici ile davalı ...-... arasında ... tarihinde kalıp-kaba inşaat işlerinin ve ... tarihinde ince işlerin yapımı hakkında sözleşmeler akdedildiğini, bu sözleşmeler kapsamında vekil edenin ... ili ... İlçe ... Mah. ... ada ... parselde yapılmakta olan ... adet villa inşaatında kaba ve ince işlerin yapımını üstlendiğini, bu kapsamda vekil edenin edimlerini gereği gibi ifa ettiğini, sözleşme haricinde ... tipi ve ... tipi villa tuğla duvar yatık örüm işi, ... işi, yüzme havuzu kalıp ve beton işleri, ... tipi villalarda tek, ... tipi villalarda çift baca olmak üzere ... villanın bacaları için ... teli uygulama işleri yapılarak teslim edildiğini, ödeme yapılmaması üzerine ihtarla hak edişlerin ödenmesinin istenildiğini, ihtar ve maille hak ediş raporlarının usulüne uygun sunulmasına rağmen alacaklarının haksız yere ödenmediğini, ... TL ücret alacağı, ... TL'lik kazanç kaybı, ... TL çekilen krediler nedeniyle fazladan ödenen faiz, komisyon ve giderler ile diğer menfi zararların temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren hesaplanacak ticari reeskont faizi ile birlikte davalı ...-...'den tahsiline, davalı adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul mallar ile tüm bankalardaki hesapları, üçüncü kişilerdeki malları ile diğer hak ve alacakları üzerine, davalının kooperatiflerdeki faiz ve gider paylaşımlarından hissesine düşen miktar ve kooperatifiin dağılmasından davalıya düşecek paylarına ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.,
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... gün ve .../... Esas, .../... Karar sayılı dava dosyası Mahkememizin .../... Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmiştir.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin davalı tarafından talep edilen tespite ilişkin .../... D.İş sayılı dosyası dosyamız arasına alınmıştır.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin yine davalı tarafından talep edilen tespite ilişkin .../... D.İş Esas sayılı dosyası dosyamız arasına alınmıştır.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin davacı tarafından talep edilen tespite ilişkin .../... D.İş sayılı dosyası dosyamız arasına alınmıştır.
Mahallinde delillerin değerlendirilmesi amacıyla ... tarihinde re'sen seçilecek bir inşaat, bir mali müşavir ve bir borçlar mevzuatında uzman nitelikli hesap bilirkişisi refakate alınmak suretiyle taraflar arasındaki ... tarihli kaba inşaat sözleşmesi, ... tarihli ince işçilik inşaat sözleşmesi hükümleri birlikte değerlendirilerek davalı yüklenici ...'nin sözleşmelerde belirtilen işin ne kadarlık kısmını sözleşmenin ileriye dönük fesih ettiği ... tarihli ihtarnamenin tebliğ tarihine kadar tamamladığı, buna göre yaptığı işteki hakediş miktarının tespiti, davacı birleşen dosya davalısının sözleşmenin ileriye etkili fesih tarihine kadar yapılan işte eksik ve ayıplı iş bedelinin bulunup bulunmadığı, varsa miktarı, davacı birleşen dosya davalısının sözleşmenin ileriye etkili feshi nedeni ile ticari defter ve belgelerine göre talep edebileceği kazanç kaybının bulunup bulunmadığı, sözleşmede kararlaştırılan cayma bedeli ve gecikme cezasının talebine ilişkin koşulların oluşup oluşmadığı hususlarında tarafların ticari defter ve belgelerine göre birbirlerine yaptıkları ödemeler ve mahsuplaşmalarda dikkate alınarak mahkeme ve yargıtay denetimine elverişli rapor alınmasına karar verilmiş, keşif sonucu bilirkişiler tarafından mahkememize sunulan ... tarihli raporda özetle; "...(1)(A)-ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
Davacı İşveren'in “GECİKME CEZASI” talebine ilişkin olarak, gecikme cezasının koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususundaki takdir sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere, koşulların gerçekleştiği ve davacı İşveren'in gecikme cezası talep edebilecegi varsayımında;
... tarihli sözleşmenin birim fıyatların projeye göre tespıt edilen metrajlara uygulanmasıyla tespit edilen “sözleşme bedeli'nin ...-TL olduğu, Sözleşme'nin 5. maddesinde gecikme halinde günlük ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 0,05'i olarak belirlendiği, buna göre günlük cezai tutarının (...-TLx...-) ...-TL olduğu,
Yüklenici'nin en geç 5 gün içerisinde işyerinin teslimi için müracaat ederek işe başlamak yükümlülüğünden hareketle, ... Sözleşme tarihine 5 gün ilavesiyle bulunan ...'dan başlamak üzere, işin en geç 210. gün sonu olan ... tarihinde bitirilmesi gerektiği, buna göre de talep edilebilecek gecikme cezasının ... fesih tarihi itibariyle (...-TL x 59 gün-) ...-TL, fesih ihbarının tebliğ edildiği ... tarihi itibariyle ise (...-TL x 63 gün-) ...-TL olabileceği;
Davacı İşveren'in “CAYMA BEDELİ' talebine ilişkin olarak, ... tarihli Sözleşme'nin Tarafların Sözleşmeden Vazgeçmesi' başlığını taşıyan 3. Maddesinde “Sözleşmenin imzasından sonra taraflardan birinin taahhüdünden keyfi olarak vazgeçmesi durumunda vazgeçen taraf diğer tarafa ... TL cezai ödemeyi kabul eder” denilmek suretiyle ...-TL maktu bir ceza belirlediği, sözleşmenin davalı Yüklenici tarafından feshinin haklı olup olmadıgı husus takdirinin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, '
Davacı İşveren'in “KAZANÇ KAYBI' talebini denetime elverişli bir hesaba imkân verecek şekilde somutlaştırılıp belgelendirilemediği, sonuç olarak afaki olması sebebiyle zarara dair; bir hesaplama yapmanın mümkün bulunmadığı,
(4) Davacı İşveren'in “EKSİK VE AYIPLI İŞ BEDELLERİNİN ÖDENMESİ' talebine ilişkin olarak,
... tarihli Sözleşme için eksik bir iş bulunmadığı, tüm imalatların tamamlandığı, ... tarihli Sözleşme içinse ...-TL'lik toplam iş bedeli ile ...-TL'lik fiili imalat bedeli nazara alındığında,
...-TL'lik eksik iş bulunduğu, ancak Yüklenici'nin nihai hakedişi eksik işler dışlanarak fiilen tamamlanmış imalatlar üzerinden birim fiyatlarla hesap edildiğinden ve esasen yapılan ödemeler toplam nihai hakediş tutarını zaten karşılamadığından İşveren'in eksik işler için bedel talep edemeyeceği,
Her iki Sözleşme yönünden de yapılan imalatlarda raporun ilgili kısmında izah edildiği üzere ayıplar bulunduğu, ayıplı imalatlar nedeniyle Yüklenici'nin hakkedişinden toplam ...-TL nefaset kesintisi yapılabileceği, bununla birlikte Yüklenici'nin bakiye alacağı zaten bu tutarın üzerinde olduğundan -yani İşverence nefaset kesintisini aşar tutarda hakediş tutulduğundan- İşveren'in ayıplı imalatlar için bir bedel talep edemeyeceği,
(B) BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN;
(5) Davacı Yüklenici'nin “ÜCRET” alacağı talebine ilişkin olarak,
Fesih tarihi itibariyle tamamlanmış iş durumuna göre, eksik işler dışlanmak suretiyle fiilen gerçekleşmiş toplam imalat bedelinin KDV dahil ...-TL olduğu, ayıplı imalatlar sebebiyle nefaset tutarının mahsubuyla nihai hakediş tutarının KDV dahil (...-TL-...- TL) ...-TL olduğu,
Eksik ışler dışlanarak ve ayıplı imalatlar sebebiyle nefaset kesintisi yapılarak hesap edilen bu nihai hakediş tutarından (KDV dahil ...-TL) Yüklenicinin ticari defter ve kayıtlarına göre sabit bulunan ...-TL'lik ödeme ile İşverence Yüklenici'ye devredildiği anlaşılan villalar karşılığı ...-TL'nin mahsubuyla, birleşen dava davacısı Yuklenıcı nin bakiye alacağının ...-TL olduğu,
Önceki Heyetçe hesaplanan Sözleşme dışı imalat kalemi ... tel uyguIamasının bedelinin KDV dahil ...-TL olduğu, Mahkemenin takdirine göre bu tutarın da Yüklenici'nin bakiye ücret alacağına eklenebileceği,
(6) Birleşen dava davacısı Yüklenici'nin 'MENFİ ZARAR TAZMİNİ' ve 'KAZANÇ KAYBI” taleplerinin denetime elverişli bir hesaba imkân verecek şekilde somutlaştırıp belgelendirilemediği, sonuç olarak afaki olması sebebiyle talep konusu zararlara dair bir hesaplama yapmanın mümkün bulunmadığı,..." sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Ayrıca Asıl dava davacısı İşveren tarafından keşide edilmiş ... tarih ve ... yevmiye sayılı, ... tarih ve ... yevmiye sayılı, ... tarih ve ... yevmiye sayılı, ... tarih ve ... yevmiye sayılı, ... tarih ve ... yevmiye sayılı noter ihtarnamelerinin tebliğ evrakı Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... D. İş sayılı ve Antalya ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... D. İş sayılı tespit dosyaları ve önceki heyet bilirkişi raporu'nda sözü edilen ve taraflar arasında 2 adet villanın devrine ilişkin imza edildiği anlaşılan Protokol dosyamız arasına celp edilmesinden sonra düzenlenen ... tarihli ek raporda özetle kök rapor doğrultusunda itirazları kapsar mahiyette açıklama yapılmıştır.
Davacı karşı davalı vekili ... tarihli ıslah dilekçesinde özetle; ... TL. gecikme cezası, ... TL. cayma bedeli, ... TL. kazanç kaybı, ... TL. ayıplı, eksik ve sözleşmelere aykırı iş bedeli olarak ıslah etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili ... tarihli ıslah dilekçesinde özetle; ... TL hak ediş taleplerini ... TL arttırarak ... TL olarak ıslah etmiştir.
Mahkememizin ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile asıl dava ve birleşen davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, dosyanın istinaf edilmesi üzerine Antalya BAM ... Hukuk Dairesinin ... tarih, .../... Esas, .../... Karar sayılı ilamı ile "...3.1.Taraflar arasında ... tarihli kaba inşaat yapımına ilişkin sözleşme ile ... tarihli ... inşaat yapımına ilişkin sözleşme düzenlenmiştir. Her iki sözleşmede de iş bedelinin bir kısmı taşınmaz devri, bir kısmı ise m2 birim fiyatı üzerinden belirlenmiştir. Yüklenici şirketin diğer tarafa gönderdiği ... tarihli noter ihtarnamesiyle sözleşmeyi feshettiği anlaşılmaktadır.
3.2.Yüklenici şirket sözleşmeyi hak edişlerin ödenmemesi sebebiyle feshetmiştir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre hüküm altına alınan yüklenicinin hak ediş bedeli alacağı ... TL olduğu anlaşılmaktadır. Bu husus taraflarca da istinaf konusu edilmemiştir. Mahkemece yüklenicinin hak ediş düzenlendiğini ispat edemediği gerekçesiyle fesihte haklı olmadığı gerekçesiyle sözleşmede kararlaştırılan ... TL ceza-i şartın iş sahibi lehine hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır. Dosyada mevcut iş sahibi tarafından çekilen ... tarihli cevabi ihtarname içeriğine göre, yüklenicinin hak ediş düzenlemesi yaptığı, ancak iş sahibince bunun sözleşmeye uygun düzenlenmediği gerekçesiyle iade edildiği anlaşılmaktadır. Yüklenici tarafından çekilen ... tarihli fesih ihtarnamesinde hak edişlere uygun işlerin tamamlandığı da belirtilmiştir. İş sahibinin kendisi tarafından onaylanmış hak ediş bulunmadığı gerekçesine dayanması, ödenmemiş hak ediş alacağı bulunan yükleniciyi haksız duruma düşürmeyecektir. Başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşmeyi keyfi olarak feshettiğinin kabulü mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla sözleşmede taraflardan birinin keyfi olarak taahhüdünden vazgeçmesi durumunda ödemesi kararlaştırılan dönme cezasından da yüklenici şirketin sorumlu tutulması mümkün bulunmamaktadır. Bu sebeple asıl davada talep edilen ... TL cayma bedelinin reddine karar verilmesi gerekirken bu talebin kabulü doğru olmamıştır.
3.3. Asıl davada hüküm altına alınan gecikme cezasının taraflar arasında yapılan ve yüklenici tarafından feshedilen ... tarihli sözleşmeye dayalı olarak verildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece bu sözleşmenin ... tarihinde bitirilmesi gerektiği sözleşmenin ... tarihinde feshedildiği buna göre tebliğ tarihi olan ... tarihi itibariyle 63 gün karşılığı hesaplanan ... TL'nin iş sahibi lehine hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır. Sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezası TBK 179/2 maddesi üzerinden ifaya ekli ceza-i şarttır. Sözleşmenin feshi halinde sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasının ödenebilmesi için, sözleşmede fesih halinde de gecikme cezasının ödeneceğine dair açık hüküm bulunması gerekmektedir. Sözleşmede bu mahiyette bir düzenleme bulunmadığı gibi, yüklenicinin cezalı süre çalışması yaptığına dair bir iddia da bulunmamaktadır. Bununla birlikte dayanak ... tarihli sözleşmenin gayrimenkul devir borcunu içerdiğinden geçersiz olduğu hususu da dikkate alındığında geçersiz sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasının da geçersiz olduğunun kabulü gerekmektedir. Buna göre, asıl davada iş sahibinin talep ettiği gecikme cezasının reddi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü usul ve yasaya uygun düşmemektedir.
3.4. Birleşen davada sözleşmenin tarafı olan iş sahibi ...'ın dışında ... de davalı olarak gösterildiği ve karar başlığında ikinci davalı olarak bunun ismine de yer verildiği anlaşılmaktadır. Birleşen davada davalı olarak yer verilen ... bir ünvan mı yoksa bir şirketin ismi mi olduğu anlaşılamamaktadır. Şayet, bir şirket ise, usulünce taraf teşkilinin sağlanması gerekir. Ünvan olması durumunda ise, tüzel kişiliği olmayacağından, davada taraf olarak yer alamaz. Bu husus açıklığa kavuşturularak sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmemektedir..." gerekçeleriyle yüklenici ... vekilinin istinaf talebinin kabulü ile HMK'nun 353/1-a/4 maddesi uyarınca, esası incelenmeden asıl ve birleşen dosyada verilen kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Mahkememizce dava dosyası yukarıdaki esas sırasına kaydı yapıldıktan sonra yeniden yapılan yargılamada: Taraflara usulüne uygun meşruhatlı davetiyeler tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE: Asıl dava, davacı işverenin taraflar arasında düzenlenen kaba inşaat ve ince işçiliklere ait inşaat sözleşmelerinin davalı tarafça haksız feshi sebebiyle talep edilen gecikme cezası, cayma bedeli, kazanç kaybı ile eksik ve ayıplı iş bedelinin tahsili istemine ilişkidir.
Birleşen dava ise, yine aynı sözleşmeler gereğince davacı yüklenici tarafından davalı işveren aleyhine açılan imalat alacağı ile menfi zarar, kazanç kaybı talebine ilişkindir.
Mahkememizce incelenmesi gereken husus taraflar arasında düzenlenen kaba inşaat işlerine dair ... tarihli sözleşme ile ... inşaat işlerine ilişkin ... tarihli sözleşme kapsamında iş sahibi davacı ile yüklenicinin karşılıklı edimlerini eksiksiz olarak yerine getirip getirmedikleri, yüklenicinin sözleşmeyi feshinin haklı olup olmadığı, tarafların talep edebilecekleri alacak kalemleri ile miktarına ilişkindir.
Taraflar arasındaki ilişki, kurulduğu tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK. 470). Yüklenicinin borcu sözleşmeye ve fen ve tekniğine uygun şekilde ve zamanında işi teslim, iş sahibinin borcu ise, iş bedelinin ödenmesidir (TBK. 471 ve TBK. 479).
Dosya kapsamında yüklenicinin işten el çektiği ve sözleşmeyi feshettiğini bildirdiği tarih olan ... tarihi itibariyle yapılan imalat miktarının taraflar arasında ihtilaflı olduğu anlaşılmıştır. İmalat durumunun belirlenmesinde en önemli kıstasın ... tarihli hak ediş raporu olduğu, dosya içine alınan Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... D.İş sayılı dosyasında yapılan tespit, ... tarihli hak ediş raporundan önce yüklenici tarafın tespit talebi sonucunda alınan rapordur.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... D.İş sayılı dosyasında ise; iş sahibi davacı tarafından ... tarihli talep üzerine tespit raporu alınmış, davalı yüklenici tarafından rapora itiraz edilmemiştir. Yüklenicinin talebi üzerine Antalya ...Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... D.İş sayılı dosyasından ... tarihinde yüklenicinin işten el çekmesinden çok sonra yüklenici tarafından tespit talebinde bulunulmuştur.
Sözleşmede önceden bedelin ödeneceği kararlaştırılmış olan hallerde yada işin niteliği gereği öncelikli edimin iş sahibine ait olduğu hallerde, iş sahibinin öncelikli edimini yerine getirmesi için yüklenicinin makul bir süre beklemesi gerekir. Makul süre içerisinde iş sahibinin öncelikli edimini yerine getirmemesi durumunda yüklenicinin TBK'nun 106 maddesi uyarınca iş sahibinin alacaklı temerrüdüne düşürdükten sonra TBK'nun 125. Maddesi uyarınca sözleşmeden haklı sebeple dönmesi mümkündür.
Sözleşmenin feshi, sözleşme ilişkisinin ileriye etkili olarak son bulmasıdır. Eser sözleşmeleri ani edimli sözleşmeler arasında sayılırlar. Kural olarak, geriye etkili olarak sona erer. Uygulamada her iki halede sözleşmenin feshi denilmekle birlikte doktrinde dönme ve fesih farklı anlamlarda kullanılıp değerlendirilmektedir. TBK'da ileriye etkili feshe ilişkin hükümler özel hükümler arasında yer almıştır.(TBK 480, 82, 84, 85 ve 86. Maddeleri)
Dava konusu somut olayda, hükme esas alınan ... tarihli kök rapor ile ... tarihli bilirkişi ek raporunda, sözleşmeler kapsamında toplam iş bedelinin ... tarihli sözleşme yönünden KDV dahil ... TL, ... tarihli sözleşme yönünden KDV dahil ... TL olduğu tespit edilmiştir.
Fesih tarihi itibariyle tamamlanmış iş durumuna göre yüklenicinin toplam imalat bedelinin ise ... TL olduğu, bu bedelin imalatların ayıpsız olması halinde talep edilebilecek bedel olduğu anlaşılmıştır.
Yüklenici tarafından eksik ve ayıplı olarak yapılan iş bedelinin ise eksik iş bedelinin toplam imalat bedelinin içinde bulunduğu, buna göre yüklenicinin hak edişinin hesabında toplam imalat bedelinden eksik işler sebebiyle ayrıca mahsubu gerektiren bir tutar olmadığı anlaşılmıştır. Ayıplı imalat bedeli ise işverenin ... tarihli ayıp ihbarından sonra Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... D.İş sayılı dosyası üzerinden yapılan başvuru ile alınan tespit raporunda ayıplı iş bedelinin ... TL olarak belirlendiği, bu raporu ... tarihinde tebellüğ eden davalı yüklenicinin rapora ... tarihinde itiraz ettiği, davacı işverene ait bir itiraza ise dosyada rastlanılmadığı görülmüştür. Mahkememizce hüküm kurmaya ve yargı denetimine elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda ayıplı iş bedelinin ... TL olduğu kabul edilmiş, bu tutar toplam iş bedelinden düşülmekle fesih tarihi itibariyle nihai hak edişin ... TL olduğunun kabulü gerekmiştir.
Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede;
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda asıl davada davacının cayma bedeli ve gecikme cezasına ilişkin talepleri yönünden yapılan incelemede:
Cayma bedeline ilişkin değerlendirmede;
Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi, belirlenen zaman ve yerde ifa edilmemesi yada sözleşmeden dönülebilmesi için sözleşmenin yanlarından birisinin diğer tarafa ceza olarak bir miktar para ödemesinin sözleşmede kararlaştırılması halinde kararlaştırılan paraya ceza koşulu denilmektedir.
Dava konusu somut olayda, taraflar arasında ... tarihli kaba inşaat yapımına ilişkin sözleşme ile ... tarihli ... inşaat yapımına ilişkin sözleşme düzenlenmiştir. Her iki sözleşmede de iş bedelinin bir kısmı taşınmaz devri, bir kısmı ise m2 birim fiyatı üzerinden belirlenmiştir. Yüklenici şirketin diğer tarafa gönderdiği ... tarihli noter ihtarnamesiyle sözleşmeyi feshettiği anlaşılmaktadır.
Yüklenici şirket sözleşmeyi hak edişlerin ödenmemesi sebebiyle feshetmiştir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre hüküm altına alınan yüklenicinin hak ediş bedeli alacağı ... TL olduğu anlaşılmaktadır. Bu husus taraflarca da istinaf konusu edilmemiştir. Dosyada mevcut iş sahibi tarafından çekilen ... tarihli cevabi ihtarname içeriğine göre, yüklenicinin hak ediş düzenlemesi yaptığı, ancak iş sahibince bunun sözleşmeye uygun düzenlenmediği gerekçesiyle iade edildiği anlaşılmaktadır. Yüklenici tarafından çekilen ... tarihli fesih ihtarnamesinde hak edişlere uygun işlerin tamamlandığı da belirtilmiştir. İş sahibinin kendisi tarafından onaylanmış hak ediş bulunmadığı gerekçesine dayanması, ödenmemiş hak ediş alacağı bulunan yükleniciyi haksız duruma düşürmeyecektir. Başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşmeyi keyfi olarak feshettiğinin kabulü mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla sözleşmede taraflardan birinin keyfi olarak taahhüdünden vazgeçmesi durumunda ödemesi kararlaştırılan dönme cezasından da yüklenici şirketin sorumlu tutulması mümkün olmadığından asıl davada talep edilen ... TL cayma bedelinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Gecikme cezasına ilişkin yapılan değerlendirmede:
6098 Sayılı TBK.'nun 179/2. Maddesinde ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifade edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı hakkında açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir denilmek suretiyle gecikme cezası düzenlenmiştir. Buna ifaya ekli gecikme cezası denilmektedir.
Dava konusu somut olayda, sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezası TBK 179/2 maddesi üzerinden ifaya ekli ceza-i şarttır. Sözleşmenin feshi halinde sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasının ödenebilmesi için, sözleşmede fesih halinde de gecikme cezasının ödeneceğine dair açık hüküm bulunması gerekmektedir. Sözleşmede bu mahiyette bir düzenleme bulunmadığı gibi, yüklenicinin cezalı süre çalışması yaptığına dair bir iddia da bulunmamaktadır. Bununla birlikte dayanak ... tarihli sözleşmenin gayrimenkul devir borcunu içerdiğinden geçersiz olduğu hususu da dikkate alındığında geçersiz sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasının da geçersiz olduğunun kabulü ile asıl davada iş sahibinin talep ettiği gecikme cezası talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacı iş sahibinin kazanç kaybı talebine ilişkin olarak bu talep yönünden somut delil ibraz edilmediği görülmekle mahkememizce kazanç kaybı talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının eksik ve ayıplı iş bedelinin ödenmesi talebine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede ise, ... tarihli sözleşme için eksik bir iş bulunmadığı, ... tarihli sözleşme yönünden ise ... TL'lik toplam iş bedeli ile ... TL'lik fiili imalat bedeli nazara alındığında ... TL'lik eksik iş bulunduğu, ancak yüklenicinin nihai hak edişi eksik işler dışlanarak fiilen tamamlanmış imalatlar üzerinden birim fiyatlarla hesap edildiğinden ve yapılan ödemeler toplam nihai hak ediş tutarını karşılamadığından işverenin eksik işler için talepte bulunamayacağının kabulü gerekmiştir.
Birleşen dava yönünden yapılan değerlendirmede:
Davalı birleşen dosya davacısı vekili tarafından, birleşen dava dosyasında davacı olarak belirtilen ...'ın bir şahıs şirketi olduğu,... ise tüzel kişiliğinin olmadığını, bunun ...'ın ünvanı niteliğinde olduğunu ve taleplerinin davada taraf olarak ... yönünden değerlendirilmesi ... tarihli celsede beyan edilmiştir.
Fesih tarihi itibariyle tamamlanmış iş durumuna göre fiilen gerçekleşmiş toplam imalat bedelinin ... TL olduğu, ayıplı imalat sebebiyle yapılan ... TL'nin mahsubu ile nihai hak ediş tutarının ... TL olduğu, bu nihai hak ediş tutarından yüklenicinin ticari defter ve kayıtlarına göre ... TL'lik ödeme ile işverence yükleniciye devredilen villalar karşılığı ... TL'nin mahsubu ile yüklenicinin bakiye ... TL alacağının bulunduğu, ayrıca yüklenicinin sözleşme imalat kalemi olan ... tel uygulamasına yönelik KDV dahil ... TL'lik alacağında ilavesi ile toplam ... TL sözleşmenin feshi tarihi itibariyle iş sahibinden alacaklı olduğunun kabulü gerekmiştir.
Birleşen dosyada yüklenicinin kazanç kaybı ve çekilen krediler nedeniyle fazla ödenen faiz giderine ilişkin menfi zarar talebi yönünden yapılan değerlendirmede Menfi zarar "uygulanacağına ve yerine getirileceğine inanılan bir sözleşmenin yerine getirilmemesi sonucu güvenin boşa çıkması nedeniyle uğranılan, sözleşme yapılmasa idi uğranılmayacak olan zarardır." dosyada yüklenicinin talep ettiği menfi zararlarını hesaplamaya imkan verecek delilin ibraz edilmediği görülmekle bu talebin reddine karar vermek gerekmiş, ayrıca birleşen dosya davalısı ... yönünden de açılan davanın taraf sıfatı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
Asıl dava yönünden;
1-Davacının gecikme cezası, cayma bedeli, kazanç kaybı tazminatı, ayıplı eksik ve sözleşmeye aykırı iş bedeline yönelik taleplerinin REDDİNE,
Birleşen dava yönünden;
2-Davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile;
a)Davalı ... yönünden açılan davada davacının ücret alacağı talebinin kısmen kabulü ile ... TL’nin ... tarihinden işleyecek reeskont faizi ile birlikte birleşen dosya davalısı ...’dan tahsili ile birleşen dosya davacısına VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
b)Birleşen dosya davacısının kazanç kaybı ve çekilen krediler nedeniyle fazladan ödenen faiz giderlerine ilişkin taleplerinin REDDİNE,
c)Birleşen dosya davalısı ... yönünden açılan davanın taraf sıfatı bulunmadığından SIFAT YOKLUĞU NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,
Asıl dava yönünden;
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL karar ve ilam harcından peşin alınan ... TL harç ile ıslah ile alınan ... TL harçtan mahsubu ile fazla alınan ... TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacı birleşen dosya davalısı ...'a İADESİNE,
4-Davalı birleşen dosya davacısı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Gereğince hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacı birleşen dosya davalısı ...'dan tahsili ile davalı karşı davacı şirkete VERİLMESİNE,
5-Davacı birleşen dosya davalısı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE,
Birleşen dava yönünden;
7-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL karar ve ilam harcından peşin alınan ... TL harç ile ... TL ıslah harcından mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalı ...'dan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Gereğince hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalı ...'dan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
9-Davalı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Gereğince reddedilen değer üzerinden hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya VERİLMESİNE,
10-Davacı tarafından yapılan posta, tebligat ve bilirkişi giderinden ibaret toplam ... TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranı gözetilerek ... TL'sinin davalı ...'dan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
11-Davacı tarafından yapılan toplam ... TL ilk dava masrafı ile ıslah ile alınan ... TL harç toplamı olan ... TL yargılama giderinin davalı ...'dan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
12-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE,
Dair; davacı karşı davalı vekili e duruşma yoluyla, davalı karşı davacı vekili duruşma solununda yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/04/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır