T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/970 Esas
KARAR NO: 2025/562
DAVA: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 09/12/2024
KARAR TARİHİ: 09/10/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket, davalı aleyhine Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... E. sayılı dosyası ile icra takibine geçtiğini, davalı ödeme emrini tebliğ aldığını, ve takibe,borca ve fer’ilerine itiraz ettiğini, arabuluculuk görüşmeleri sonucunda da anlaşma sağlanamadığın, davalı şirketin maliki bulunduğu ... plakalı araç, müvekkil Şirkete ... poliçe numaralı ... başlangıç tarihli Trafik Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, ... tarihinde sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyonetle ... kavşağı istikametinden ... Bulvarı ... kavşağı istikametine seyir halinde iken ... ... üzerine geldiğinde aracın üzerinde yüklü bulunan 100x100x50 boyutundaki ... tabir edilen cisimli malzemenin yola düşmesi akabinde kamyonun arkasından aynı istikamete seyir halinde olan sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı motosiklet ile ... tabir edilen malzemeye çarparak devrilip sürüklenmesi neticesinde yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, bu kazanın oluşumunda sürücü ...'ın KTK 65/1h maddesi gereği kusurlu olduğu, diğer sürücü ...'ın ise kusurunun olmadığı belirtildiğini, kaza tespit tutanağında; ... plakalı araç sürücüsü ...'ın ... sınıfı ehliyeti olduğunu, davalının kaza anında kullandığı aracın kamyonet olması ve ... sınıfı ehliyetinin bulunmaması sonucu yetersiz ehliyeti olduğu kaza tespit tutanağında tespit edildiğini, davalıya ait aracın kazada kusurlu olması nedeniyle trafik sigorta poliçesi uyarınca kaza sonucu yaralanan ...'a ... tarihinde ... TL maluliyet tazminatı ödemesi yapıldığını, kaza anında davalı-sigortalı araç sürücüsü ...'ın yeterli ehliyeti bulunmadığından, müvekkil şirketin meydana gelen zarardan dolayı ödediği tazminatı Trafik Sigortası ve Poliçe Genel Şartları uyarınca sigortalısına rücu etme hakkı bulunmadığını, davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın sahibi her ne kadar müvekkil şirket ise de; ... tarihinde imzalanan sözleşme ile işbu araç ...'na ... - ... tarihleri arasında kiralanmıştır. Görüldüğü üzere; kaza tarihi olan ... tarihinde araç ...'nda hizmet gösterdiğini, müvekkil şirketin sorumluluğu bulunmamakta, sorumluluk kiralayan ...'ne ait olduğunu, müvekkil şirketin işleten sıfatı olmadığı için açılan işbu davanın pasif husumet yokluğundan reddi gerektiğini, müvekkil şirket ile ... arasında .../... İhale Kayıt Numarası ile 1 yıl gibi uzun süreyi kapsayacak nitelikte ... yılı Araç Kiralama Hizmet Alımı Sözleşmesi imzalandığını, aracın fiilen teslim edildiğini, kira sözleşmesi ve kira bedelinin damga vergisi ve diğer yasal yükümlülüklerinin idarece resmi makamlara bildirildiğini, işbu sözleşme için kesin teminat mektubu tanzim edildiğini ve sözleşmeye dair banka dekontlarını sunduklarını, dolayısıyla kira sözleşmesinin yan delillerle desteklendiği, müvekkil şirketin işleten sıfatının bulunmadığını, son olarak, dava dışı ...'ın yeterli ehliyetinin bulunduğunun araştırılmasını bu kapsamda Antalya Trafik Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmasını, davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.
CEVAP :İhbar Olunan ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ... vekili tarafından, ... aleyhine Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../... Esas sayılı dosyasından yapılan ... TL tutarlı ilamsız icra takibine davalı ... tarafından yapılan itirazın iptali talebiyle mahkemenin .../... E. Sayılı dosyasında dava açıldığını, iş bu dava konusu olay; ... tarihinde meydana gelen trafik kazasında ... plakalı araç için sigortalısına ödenen sigorta bedelinin rücuen tahsili amacıyla ... aleyhine yapılan Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../... E. Sayılı icra takibine, borçlu tarafından itiraz edilmesi akabinde takibin durmasına karar verilmesi üzerine, mahkemenizde açılan itirazın iptali davası olduğunu, bahse konu kaza tarihinde ... olarak çalışan ... ... 'ın yeterli ehliyeti bulunmadığı iddiası sebebiyle, sigorta şirketinin meydana gelen zarardan dolayı ödediği tazminatı kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu ettiğini, davaya konu kaza da sadece davacı tarafın tek ve asli kusuru ile meydana geldiğini, davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; trafik kazası nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından ödenen bedelin davalıdan rücuen tahsiline ilişkindir.
Antalya Genel İcra Müdürlüğüne, ... Hastanesine, ... Hastanesi’ne, ... İlçe Emniyet Müdürlüğüne, SGK’ya, ... ne, ...’ne yazılan yazı cevaplarının dosyamız arasına alındığı anlaşılmıştır.
Davalı kazaya karışan aracın ... tarihli Araç Kiralama Hizmet Alımı Hizmeti Alımına Ait Sözleşme ile dava dışı ...ne kiraya verildiğini, işleten olmadıklarını savunmuş, aracın kiraya verildiğine dair ... tarihli kira sözleşmesini, teslime ilişkin belgesini, kira bedeline ilişkin fatura ve vergi dairesi kayıtlarını sunmuştur.
Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 2016/4003 E.2019/60 K. Tarihli kararında;"Mahkemece sunulan kira sözleşmesinin süresi, uzun süreli olarak kabul edilmemiş ve bu nedenle davalı ... işleten olarak kabul edilmeyerek hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kiralama sözleşmesine ilişkin başkaca bir araştırma yapılmamıştır. Davalı... aracı kiraya verdiğini iddia etmektedir. Bu iddiasının doğru olması halinde, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre davalı ...ile davalılar ... ve ...arasında akdedilen bir haftalık kiralama Dairemiz uygulamasına göre uzun süreli bir kira sözleşmesi olup davalılar .. ve ..’nın işletenlik sıfatı sona erecektir. ... işleten sıfatıyla sorumlu olacaktır.Mahkemece, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kaza tarihinde kazaya karışan aracın kiralayanların fiili tasarufunda bulunup bulunmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira bedellerinin ödenip ödenmediği, gerektiğinde davalı malik,kiraya veren ve kiracının varsa ticari defter ve vergi kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalılar... ve...’nın işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları araştırılıp tartışılarak duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi ve varılacak uygun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken; yeterli araştırma yapılmadan eksik araştırma ile karar verilerek davalılar ...ve ...’nın zarardan sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.” denilerek, uzun dönem kiralama sözleşmesinin, 2918 Sayılı Yasa açısından belirli bir süreyi içermediği belirtilmiştir.
2918 sayılı KTK'nun hükümlerine göre trafik kaydı, "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenin 3.kişi olmasını engelleyen bir yasa hükmü de yoktur. Aynı Yasanın 3. maddesinde, "işleten; Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin olan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 85. maddesinde ise, "bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar" hükmüne yer verilmiştir. Bu yasal düzenlenme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre için olmamak kaydıyla) artık üzerinde fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının bulunmaması durumlarında, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan ekonomik yönden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. (Emsal Yargıtay 17. H.D’nin 2015/7489E.-2018/950K.; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. H.D'nin 2023/339 E. 2023/147 K.)
Dava konusu olayda davalı ... Şirketi yargılama aşamasında ... tarihli Araç Kiralama Hizmet Alımı Hizmeti Alımına Ait Sözleşme, fatura, dekont, vergi kaydı, tahsil makbuzu, kesin teminat mektubunu dosyaya ibraz etmiştir. Kiralayan şirkete davanın ihbarı talep edilmiş, ihbar üzerine verilen cevapta kazaya karışan aracı sürücüsü ...'ın ... olarak çalıştığını, kazanın meydana gelmesinde davacının asli kusuru olduğunu, idarenin hizmet kusurunun bulunmadığını belirmiştir. Böylelikle aracın kira sözleşmesi ile fiili hakimiyetinin davalı şirkette bulunmadığı, ekonomik yararlanmanın davalıya ait olmadığı, davalı şirket tarafından kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirildiği, ibraz edilen sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirildiği ve kira süresi de dikkate alınarak davalı ... Şirketi'nin işleten sıfatının bulunmadığı kanaatine varılmış, davanın husumet nedeniyle reddi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ..'ye yönelik açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken ... TL maktu harçtan davacının yatırdığı ... TL peşin harçtan mahsubu ile fazla yatan ... TL'nin istek halinde davacıya İADESİNE,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk gideri olan ... TL’nin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT ye göre ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ÖDENMESİNE,
6-Artan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili Antalya İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/10/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır