T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/110
KARAR NO : 2026/409
DAVA : 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İtirazın İptali)
DAVA TARİHİ : 12/02/2025
KARAR TARİHİ : 05/05/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil bankanın, davalıya teslim edilen 3 adet çek karnesinden karşılıksız yazılan 2 adet çek sebebiyle Banka kaynağından ödenen Banka sorumluluk tutarı ... TL'nin tahsili için ve 5941 sayılı Çek Kanununa tabi 13 adet iade edilmemis/karsılıksız yazılmıs çek sebebiyle toplam ... TL çek sayfa sorumluluk bedelinin, kanunen arttırılması halinde arttırılan tutar üzerinden olmak üzere, nakden depo edilmesi veya çek yapraklarının Banka'ya iade edilmesi için Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... E. sayılı icra takibini başlattığını, davalının borcunu zamanında ödememesi nedeniyle davalıya ihtarname gönderildiğini, hesaplarının kat edildiği belirtilerek borcun ödenmesinin istendiğini, borcun ödenmemesi üzerine taraflarınca Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, hakkında takip başlatıldığından haberdar olan borçlunun borca ve ferilerine itiraz etmesi üzerine İcra Müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiğini, dilekçe ekindeki hesap hareketleri incelendiğinde davalı tarafın müvekkil bankaya borçlu olduğunun ve iddialarının doğru olmadığının anlaşılacağını belirterek, yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve davalıların her biri aleyhine icra inkar tazminatına karar verilmesi talep edilmiştir.
CEVAP :Davalıların cevap dilekçesi sunmadıkları anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, Antalya Banka Alacakları İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı takip dosyası yönünden İİK'nun 67. Maddesi gereği itirazın iptali istemine ilişkindir.
Antalya Banka Alacakları İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı icra dosyası incelendiğinde; davacı alacaklı banka tarafından, davalı borçlu ... Şti aleyhine ... TL asıl alacak, ... TL işlemiş faiz, ... TL BSMV olmak üzere toplam ... TL alacak için girişilmiş icra takibi olduğu, davalı borçlunun itirazı üzerine ... tarihinde takibin durdurulduğu, İİK'nun 67. Maddesi gereği yasal 1 yıllık süre içerisinde eldeki davanın açıldığı görülmüştür.
Mahkememizce davacı bankadan krediye ilişkin dava konusu belgeler getirtilerek dosyamız bankacı bilirkişiye tevdi edilmiş bankacı bilirkişi ... tarihli raporunda sonuç olarak;
-Dava konusu T.C. Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... E. sayılı icra takibinin; davalı firmanın karşılıksız kalan 2 adet çek yaprağı için davacı banka tarafından ödenmek durumunda kalınan ... TL'lik yasal taahhüt bedelinin faizi ile birlikte tahsili amacıyla başlatıldığı,
-Davalı firmanın ... no.lu hesabına bağlı olarak ...-..., ...-... ve ...-... seri numaralı 10 yapraklı 3 adet çek karnesi verildiği,
-... no-lu ... TL'lik çekin ... tarihinde, ... no.lu ... TL'lik çekin ... tarihinde karşılıksız kaldığı ve işbu 2 adet çek için ...*... TL'nin banka bünyesinden ödendiği,
-Sözleşme adresine keşide edilen ihtarnamenin, “Tanınmıyor” açıklaması ile iade edildiği ve ... günü itibariyle temerrüde düşüldüğü,
-Çek yaprakları vadesiz hesaplara bağlı olarak çalıştıkları ve vadesiz hesapların borçlu cari krediye dönüşmüş hali KMH olduğu için, nakde dönmüş çek yaprağı riskleri için ilgili tarihlerde geçerli olan KMH azami akdi ve gecikme faizi oranlarının uygulanabileceği,
-İhtarnamede ve takip talebinde talep edilen yıllık %60 temerrüt faizi oranının, TCMB'nin KMH'lar İçin ... tarihinde ilan ettiği ve halen geçerli olan azami akdi faiz oranı ile örtüştüğü, işbu tarihten itibaren geçerli azami gecikme faiz oranının ise %63,60 olduğu,
-... icra takip tarihi itibariyle talep edilebilecek alacak bakiyeleri ve uygulanabilecek temerrüt faiz oranı karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tablomuzda gösterilmiştir.
Takip Talebi,
... (Takip Tarihi
Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... E.
Tarafımızca Hesaplanan
Talep Sınırı
Asıl alacak
(%60,00)...
(%63,60)...
(%60,00)...
İşlemiş Faiz
...
(%60/%63,60) ...
...
BSMV
(%5)...
(%5)...
(%5) ...
Toplam Alacak
...
...
...
-Davalı firmaya ... tarihinde kat ihtarnamesi keşide edilmekle birlikte, takip talebindeki işlemiş faiz tutarının kat ihtarnamesi ya da temerrüt tarihinden itibaren değil muhtemelen kat tarihi olan 6 gün üzerinden hesaplandığı belirlenmiştir. (... TL*6 gün*.../...-... TL)
-Takip talebinde ayrıca “5941 sayılı Çek kanununa tabi 13 adet iade edilmemis/karsılıksız yazılmıs çek sebebiyle toplam ... TL çek sayfa sorumluluklarının kanunen arttırılması halinde arttırılan tutar üzerinden olmak üzere şimdilik toplam ... TL'nin nakden depo edilmesi veya çek yapraklarının bankaya iade edilmesi” talebi de yer almakla birlikte Ödeme Emrinde depo talebinin bulunmadığı görüldüğü,
-Dava konusu T.C. Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... E. sayılı icra takibinde talep edilen asıl alacak, işlemiş faiz, vergi bakiyelerinin ve temerrüt faiz oranının taraflar arasında tanzim edilmiş sözleşmeye, dosyaya ibraz edilmiş dekontlara ve kat ihtarnamesine uygun olduğu, söz konusu borç için muacceliyet oluşturulduğu belirlenmiş olup; dava konusu icra takibinin takip talebindeki asıl alacak ve işlemiş faiz bakiyesi üzerinden, %60,00 temerrüt faizi ve faizin %5 gider vergisi ile devamı gerektiği" hususlarında görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dosyanın önceki raporu hazırlayan bilirkişiye tevdi ile, davaya konu icra dosyasındaki takip talebi dikkate alınarak davacının talep edebileceği asıl alacak ve faiz miktarının hesaplanarak ek rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi ... tarihli ek raporunda özetle;
-Dava konusu T.C. Antalya Banka Alacakları İcra Dairesi .../... E. sayılı icra takibinin, nakde dönmüş çek yaprakları için; ... TL asıl alacak, ... TL işlemiş faiz ve ... TL BSMV olmak üzere toplam ... TL toplam alacak tutarı üzerinden, asıl alacağa %60,00 temerrüt faizi ve faizin %5 gider vergisi ile devam edebileceği,
-İade edilmemiş ya da karşılıksız kalmasına rağmen taahhüt tutarı talep edilmemiş, dolayısıyla henüz nakde dönmemiş 13 adet çek yaprağı için çek yapraklarının iadesinin, iade edilmemesi durumunda ... TL’lik gayrinakit çek yaprağı bedelinin nakden depo edilmesinin talep edilebileceği (Yargıtay 11. Hukuk D. 2024/6683 E. 20257228 K. 16.01.2025 K.T.) hususlarında görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Davacı banka ile davalı arasında ... tarihinde çek hesabı açılış sözleşmesinin tanzim edildiğini, sözleşme adresini ... tarihinde ihtarnamenin keşide edildiği, karşılıksız yazılan 2 adet çek yaprağı sebebiyle banka kaynağından ödenen banka sorumluluk tutarının ... TL'nin nakden ödenmesinin ve iade edilmemiş yada karşılıksız kalmış 13 adet çek yaprağı için ... TL'nin nakden depo edilmesinin ya da çek yapraklarının iade edilmesinin talep edildiği, ihtarnamenin tebliğinden itibaren faizi ile birlikte 24 saat içerisinde ödeme yapılmaması /çek yaprağı bedellerinin depo edilmemesi halinde yasal yollara başvurulacağının bildirildiği, ihtarnamenin ... tarihinde adresin kapalı olması sebebiyle ve "tanınmıyor" açıklaması ile iade edildiği, ... tarihinde de göndericisine teslim edildiğinin belirlendiği, ... tarihinde ihtarnamedeki 24 saatlik sürenin eklenmesi ile ... tarihinde temerrüte düştüğü anlaşılmıştır.
Davacı banka ile davalı arasında karşılıksız kalan 2 adet çek yaprağı için davacı banka tarafından ödenmek durumunda kalınan ... TL'nin ve uygulanan faizin uygun ve geçerli olduğu görülmüştür.
Davacının gayrinakdi alacak talebi yönünden yapılan değerlendirmede: İade edilmemiş çek yaprakları nedeniyle ... TL tutarında gayrinakit talep edilebilir alacağının bulunduğu görülmüştür.
5411 sayılı Bankalar Kanunu’nda “gayri nakdi kredi” kavramı tanımlanmamıştır. Ancak, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca; muhatap banka, süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması hâlinde yasal sorumluluk miktarına kadar ödeme yapmak; çekin karşılığının kısmen bulunması durumunda ise, kalan meblağı tamamlamakla yükümlüdür. Aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili bu hususun, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdi kredi sözleşmesi hükmünde olduğu açıklanmıştır. Bu ödeme külfeti, sözü edilen Kanun gereğince bankalara yükletilmiş olduğundan, borçlunun bankadaki mevduatının bankaca müşterisine verilen her çek yaprağı için yasal sorumluluk miktarı ile sınırlı olarak banka lehine rehinli olduğunun kabulü zorunludur. Banka ile müşterisi arasında yapılan teminat mektubu veya çek hesabı açma sözleşmelerinde banka lehine risk gerçekleşmeden teminat mektubu bedeli veya karşılıksız çek bedelinden bankanın ödemek zorunda kalacağı meblağın depo edilmesini isteme yetkisi, söz konusu alacağın mevcut olduğunu göstermediği gibi, istenebilir olduğunu da göstermez (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun, 27.12.2017 tarih, 2016/1 E., 2017/6 K. sayılı kararı).
Ankara BAM 21. Hukuk Dairesinin 04/07/2022 tarih, 2022/1048 Esas, 2022/970 Karar sayılı emsal kararında ise; "...Bilindiği üzere 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3. maddesinin 9. fıkrasında; "Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer." hükmüne yer verilmiştir. İlk derece mahkemesince alınan ... tarihli bilirkişi ek raporunda asıl ve birleşen davanın davalısı olan şirketlerin oluşturduğu asıl borçlu iş ortaklığına verilen çeklerin 2011 ve 2012 yıllarında basıldığı tespit edilmiş olduğuna göre yukarıda yer verilen Çek Kanunu'nun 3. maddesi gereği davacı bankanın çek ... bedelini ödeme yükümlülüğü karar tarihi itibarıyla artık ortadan kalkmıştır. Şu halde bilirkişi raporuyla belirlenen ve hükme esas alınan 5 adet çek yönünden dava konusuz kalmıştır. Birleşen davada davalı vekilinin istinafının kabulü ile bu çekler yönünden konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiştir. Dava konusu takip dosyasında takip tarihi ... tarihi ve dava tarihi itibarıyla anılan maddede belirtilen 5 yıllık ibraz süresinin dolmadığı, dolayısıyla bankanın söz konusu çek yaprakları sebebiyle sorumluluğunun devam ettiği, depo talebinde haklı olduğu anlaşılmakla davacı banka lehine yargılama giderlerine hükmetmek gerekmiştir..." şeklinde belirtilmiş olmakla 5941 sayılı Kanun uyarınca muhatap bankanın ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için ödemekle yükümlü olduğu tutarın ... TL olarak belirtilmiş olmakla, davacı bankanın ... TL gayri nakit alacak tutarının bulunduğu, bu tutardan asıl borçlunun sorumlu olduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay 19. H.D.nin 27/02/2013 gün ve 2013/10 E. 2013/1630 K. sayılı emsal içtihatında ''...alacağın, banka kredi sözleşmesinden kaynaklanmakta olduğu gözetildiğinde, sözleşme hükümlerine göre her aşamada hesap edilebilir, likit bir alacak olarak kabulünün gerekçesine ve borçlunun itirazında haksız bulunmasına göre, 2004 sayılı kanunun ilgili maddesi doğrultusunda itirazın iptaline karar verilen, harcı yatırılarak dava konusu edilen bölüm üzerinden alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmetmek gerekir...'' şeklinde belirtilmiş olup davacı lehine hükmolunan alacak üzerinden hesaplanan miktarda icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine hükmetmek gerekmiştir.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 04/04/2018 gün, 2017/4575 Esas, 2018/1823 Karar sayılı emsal içtihadında; "...gayrinakdi kredinin deposu yönünden maktu harç ve maktu vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiği halde nakdi alacakla birlikte nispi harç ve nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir..." gayrinakdi alacak talebi yönünden maktu harç ve maktu vekalet ücretine hükmetmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE davalının Antalya Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu İTİRAZIN İPTALİ ile takibin ... TL asıl alacak ve ... TL işlemiş faiz ve ... TL BSMV olmak üzere toplam ... TL alacak üzerinden takibin aynen DEVAMINA, ... TL asıl alacak tutarı için takip tarihinden itibaren %60,00 temerrüt faizi ve faiz üzerinden %5 gider vergisi uygulanmasına,
2-Hükmolunan alacağın %20'si tutarındaki ... TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-... TL gayri nakdi borç depo talebinin kabulüne,
4-Alınması gereken ...-TL peşin harç dava açılışta alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
5-Harçlar Kanunu uyarınca gayri nakdi borç depo bedeli için alınması gereken ...-TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile eksik alınan ... TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
6-Davacı tarafından yapılan davetiye, posta ve bilirkişi giderinden ibaret toplam ...-TL yargılama gideri, ... TL ilk dava gideri ve ... TL peşin harç olmak üzere toplam ... TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Gereğince kabul miktarı üzerinden hesaplanan ... TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
8-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden gayri nakdi borç depo bedeli yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ...-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden ...-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
10-Davacı tarafça yatırılan artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın davacıya İADESİNE,
Dair, tarafların yokluğunda verilen kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/05/2026
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza