T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ BAŞKANLIĞI
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/11/2023
DAVA: Tapu İptali ve Tescil veya Alacak
DAVA TARİHİ: 15/05/2023
KARAR TARİHİ: 01/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 01/02/2024
Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... E. .... K. sayılı dosyasında 28/11/2023 tarihli kararına karşı asıl ve birleşen dava davacı vekilince 12/12/2023 tarihli istinaf başvurusu üzerine dosya dairemize tevzi edilmekle hazırlanan inceleme raporu ile yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
TALEP: Davacı vekili aynı yöndeki asıl ve birleşen dava dilekçelerinde özetle; Denizli ... ... ada ... parsel (akaryakıt ve turizm dinlenme tesisi) ve Denizli ..... Mahallesi ... ada .... parsel (tek katlı depo) nitelikli taşınmazların tapu maliki ,.... Ürünleri ... Tic. Ltd. Şti. iken, bu şirketin 25/12/2007 tarihli devir yoluyla birleşme sözleşmesi ile davalı şirket .... Tic. Ltd. Şti. ile birleştiğini ve her iki taşınmazın bu şirkete geçtiğini, davalı şirketin ünvan değişikliği yaparak .... ve Petrol San. Tic. Ltd. Şti. ünvanı aldığını;
Davaya konu her iki taşınmazın davalı şirket adına iken son olarak 20/05/2022 tarihinde murislerin mirasçısı olan oğlu ve müvekkilinin kardeşi olan davalı ... adına tapuda devir ve temlik edildiğini; muris ... un .... Kargo ... Tic. Ltd. Şti.'nin ortağı iken Denizli 2. Noterliği'nin 26/11/1997 .... yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile ortaklık payını, vekili .... aracılığıyla davalı ...a devrettiğini; muris ... un ise yukarıda tapu kayıtları yazılı her iki taşınmaz maliki .... Petrol ... Tic. Ltd. Şti.'nin 80 pay adedi ile şirketin %10 oranında ortağı olduğunu, yukarıda yazılı şirketlerin ortaklarının, anne, baba ve erkek çocukları şeklinde aile şirketi olduğunu, davacı müvekkilinin kız evlat olması sebebi ile ileride miras payı olarak elde edeceği davaya konu edilen her iki taşınmazdan miras hakkını elde etmesine engel olmak için şirket ortağı olan anne, baba ve erkek kardeşlerin muvazaalı işlemler ile şirket birleşmeleri ile ortaklık pay devirleri yaptıklarını, müvekkiline, murisleri babası .... ve annesi ... ın ortağı olduğu şirketlerin mal varlığı ve şirketlerin taşınmazlarından hiçbir miras payı verilmediğini, yaygın uygulama olan erkek evladın kız evlada göre üstün tutulması sebebi ile şirketlere müvekkilinin sokulmadığını, erkek evlatların şirket ortağı olduğunu ve kız çocuk müvekkilinin miras dışı tutulduğunu, son olarak da şirkete ait olan davaya konu her iki taşınmazın, davalı şirket üzerine kayıtlı iken davalı erkek kardeş davalı .... üzerine devir ve temlik edildiğini, müvekkilinin murislerinin şahsına ve murislerin ortaklık payları olan ve ortak olduğu şirketlere ait olan her iki taşınmazın tapusunun devir alan davalı ... un dışarıdan 3. şahıs olmaması ve muvazaalı işlemlerde tarafı olması sebebi ile kötüniyetli kabul edilmekte olduğunu ileri sürerek, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda davalı .... adına olan tapu kaydının müvekkilinin veraset ilamındaki payı oranında iptali ile iptal edilen miras payı oranındaki hissenin davacı müvekkili adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesine, bu talepleri kabul görmez ise her iki taşınmaz bedelinden miras payı oranında tazminat olarak ödenmesine; dava tarihi itibari ile her iki taşınmazın keşif ile belirlenecek piyasa rayiç değeri üzerinden veraset ilamındaki payı oranında fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı tutularak şimdilik 100.000,00 (yüzbin) TL., tazminat/ belirsiz alacağın (HMK 107. Madde) ileride keşifle belirlenen değer miktarında artırılmak kaydı ile en yüksek banka mevduat faizi oranı üzerinden dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesine;
birleşen dava yönünden; ... ada, ... parsel ve ... parsel sayılı taşınmazlarda .... mirasçıları olan davalılar ... , ... , ... ve .... adlarına olan tapu kaydının müvekkilinin veraset ilamındaki payı oranında iptali ile iptal edilen miras payı oranındaki hissenin davacı müvekkilim adına tapuya kayıt ve tesciline; bu talep kabul görmez ise her iki taşınmaz bedelinden miras payı oranında tazminat olarak ödenmesine; dava tarihi itibari ile her iki taşınmazın keşif ile belirlenecek piyasa rayiç değeri üzerinden veraset ilamındaki payı oranında fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı tutularak şimdilik 100.000,00 (yüzbin) TL., tazminat/ belirsiz alacağın (HMK 107. madde) ileride keşifle belirlenen değer miktarında artırılmak kaydı ile en yüksek banka mevduat faizi oranı üzerinden dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Asıl davaya davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı def'inde bulunarak, her ne kadar dava dilekçesindeki talepte "satışın, muris muvazaası sebebiyle satışın iptali ile davacının miras payı oranında adına tescilini, aksi takdirde tazminat olarak ödenmesini" talep edilmiş ise de, davalı şirketin halen varlığını devam ettiren tüzel kişi olduğunu, mahkemece, davalı ....a yapılan satışın iptali halinde gayrimenkulün 1/2 hissesi tekrar şirkete dönmesi gerektiğini, davacının ise şirkette hissedar olmadığını, tapu iptali davasının kabulü ile davacının elde edebileceği bir hukuki menfaat olmadığını; davacının dava dilekçesine dayanak yaptığı şirket hissesinin devri bakımından İBK'na göre muris muvazaası iddiasında bulunulamayacağını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davaya ....... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; asıl davaya cevap dilekçesini tekrarla birlikte, dava konusu parseller satın alındığından hemen sonra 1997 yılında cinayet suçundan 18 yıl mahkumiyet alarak muris ... un cezaevine girdiğini, 1999 yılında orada vefat ettiğini; murisin, şirketlerin ayakta kalmasında ve faaliyetine devam etmesinde katkısı olamayacağının aşikar olduğunu, müvekkillerinden ... ve kardeşi ... un , şirketlerde bilfiil 15 yaşlarında başlayarak çalıştıklarını, gerektiğinde hamallık, kamyon şoförlüğü yaparak çalışarak gelir elde ettikleri gibi, gelirlerini bile müvekkilinin şirkete aktardıkları, böylece müvekkilinin şirketin büyümesine de katkıda bulunduklarını, zaten muris ... un 18 yıl gibi uzun süre cezaevinde kalacak olması sebebiyle bedelleri ödenerek hisseler devredilmiş ve şirket yönetimi ... ve ...e kaldığını, ama belirttikleri gibi muris ... nin cezaevine girdikten 2 yıl sonra cinayete kurban gittiğini; dava konusu gayrimenkullerin alındığı tarihte şirketin maliyeye verdiği gelir beyannamelerine bakıldığında şirketin, dava konusu gayrimenkulleri alacak bir mal varlığı olmadığını, müvekkillerinden ... un o tarihe kadar ve sonrasında maliye kayıtlarına göre de kendi adına da iş yaptığı, kazanç elde ettiğinin görüleceğini, dahası asıl dava konusu gayrimenkullerin alımında ... un Türkiye çapında turizm şirketi olan .... Turizmin sahiplerinin kızı .... (.... ) ile evlendiklerinde eşinin takılarını kullandığı gibi yine eşinin ailesinin parasal destekleri ile dava konusu gayrimenkullerin bedellerini ödediğini, yani gerçekte müvekkili şirketin, hiçbir zaman bu gayrimenkullerin bedelini ödemediğinden de, petrol işletmesi olarak faaliyet gösteren müvekkili şirketin, hisse devri olarak dava dışı kişilere kiraya verilecek olduğunda, doğal olarak gayrimenkullerde asıl hak sahibi olan ...a 1/2 hisse, kalan 1/2 hisse de muris ..... mirasçılarına da müvekkili şirket tarafından tapuda devir yapıldığını, keza şirket hissesi karşılığı semen bedelinin nakit olarak ödenmesinin yanı sıra gerek müvekkilinin, gerekse şirkette diğer hissedar olan kardeşleri .... ve .... ile birlikte vefatlarına kadar devamlı olarak anne, babasına bakım görevini sonuna kadar yerine getirdiklerini, bütün bunlara ek olarak ise şirketin büyümesi ve mal varlığının artması için fiilen şirkette çalıştıklarını, kendi mal varlıklarını da gerektiğinde şirkete aktarıp müvekkili şirketi büyüttüğünü, ayakta tuttuklarını, doğal olarak murislerin, ayrı tüzel kişiliği bulunan şirket hisselerini devir etmeleri olması gereken olduğunu, çünkü şirket hisselerinin sadece ödenen para ile değil, fiilen çalışmanın varlığı sebebiyle de devir edildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalılar ... , ... , ... ve .... vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı def'inde bulunarak; dava konusu taşınmazların davacı tarafın iddia ettiği gibi hiçbir zaman davacının miras bırakanı .... adına kayıtlı olmadığını, dava konusu taşınmazların ilk edinim ve ifraz sonrası oluşan iki tapu kaydında da görüleceği üzere ,... Petrol ... Tic. Ltd. Şti. mülkiyetinde olduğunu, davacının dava dilekçesinin 7 numaralı bölümünde belirtmiş olduğu gibi "01/04/1974 tarih 1/2 Başıyı İnançları Birleştirme Kararı'nda" açıkça ortaya koyulduğu üzere şirket hissesinin devri bakamından anılan İBK'nın uygulama yeri olmadığını, dava konusu muris muvazaası iddiasına ilişkin şirketlerin kuruluşları, birleşme ve devralmaları hisselerin devrilerine ilişkin iddiaların gerçeği yansıtmadığını, dava dışı benzer hissedar yapısına sahip şirketlerin birleşmeleri ve hisse devirleri usulüne uygun olup davacı tarafın iddialarının dayanaksız olduğunu, müteveffa ... un .... Kargo ... Tic. Ltd. Şti. isimli şirkette bulunan % 30 hissesinin cezaevinde olması nedeniyle fiilen çalışması imsansız olduğundan diğer hissedarlara satış teklifinde bulunduğunu, diğer hissedar ... un hisseyi, ticaret sicil kayıtlarında görüleceği üzere bedel karşılığında devraldığını, yukarıda izah edildiği üzere, ... Ada ... Parsel numaralı taşınmazın .... Tekstil ... A.Ş. isimli şirketten müvekkillerinin miras bırakanı müteveffa ... un da hissedarı olduğu ... Petrol ... Tic. Ltd. Şti.'ne 09.09.1994 tarihinde satış yolu ile devrolduğunu, ... Ada ... Parsel numaralı taşınmaz 06.03.1997 yılında ifraz olarak dava konusu ... mahallesi ... ada, ... ve ... parsel numaralı taşınmazlara dönüştüğünü;
bahse konu taşınmazların tapu kayıtları incelendiğinde, 13.03.1997 tarihli .... A.Ş. ipoteği görülmekte olduğunu, taşınmazların satış bedelinin ... Tekstil ... A.Ş.'ye peyder pey ödenmiş olup bu ödemeler için kredi kullanma zorunuluğu hasıl olduğundan .... A.Ş.'den günün kuruyla bir milyon dolar kredi kullanmak icap etiğini ve bankaca taşınmazlar üzerine rehin tesis edildiğini, ipoteğin kredinin ödemesinin tamamlanmasına müteakip 04.03.2004 yılından terkin edildiğini, miras bırakan ... nin 19.10.1999 yılında cezaevinde vefat ettiği gözetildiğinde taşınmazın ediniminde kullanılan kredini, şirketin hissedarı ... ve ... tarafından yıllarca çalışarak ödendiğini, davacı tarafın taşınmazın kredi ile edinildiğini hisselerin değeri karşılığında alındığını bilebilecek durumda olup, bilmekte olduğunu, kredi ödemesinin hissedar ... ve ... tarafından yapılarak edinilen taşınmazı günümüzde muris muvazaası iddiası ile dava konusu edilerek kötüniyetli olunduğunu ortaya koyduğunu;
davacı tarafın dava dilekçesinde özetle, erkek çocuklarının kayrılarak kız çocuklarına miras bırakılmadığını öne sürdüğünü, miras bırakanlar müteveffa ... ve ... nın Türkiye'de bulunan taşınmazlarının tapu müdürlüğünce sorgusu yapıldığında görüleceği üzere ... nın vefat ederek arkasında bıraktığı hatırı sayılı taşınmazların tümünde davacının miras payı oranında hissedar olduğunun görüleceğini, yine müteveffa ... nin vefatı sonrasında bir kısım mal varlığı olduğunun davacı tarafından bilinmekte olduğunu, dava konusu tapu iptal tescili talep edilen taşınmazların halen davalı müvekkillerinin üzerinde bulunmakta olup, muris muvazaasına konu taşınmazların birçok kere el değiştirdiğinin, mahkemece tecrübe edilebilecek bir olgu olduğunu, dava konusu taşınmazların müvekkili davalıların miras bırakanı ... den miras olarak müvekkillerinin ve diğer davanın davalısı ... un hissedarı olduğu şirket adına kayıtlı iken payları oranından taşınmazları devralma sebeplerinin, taşınmaz üzerinde bulunan akaryakıt istasyonunun 3. kişilere kiralanması isteği ile akaryakıt istasyonu ruhsata tabi işletmelerden olup işletme ruhsatının devri mümkün olmaması gerekçesi ile ruhsat sahibi şirketin hisselerini devretme zorunluluğunun hasıl olduğunu, burada şirket üzerinde akaryakıt istasyonu işletmeciği için gerekli olmayan taşınmaz mülkiyeti şirket hisseleri devredileceği için devreden hissedarlar tarafında payları oranında malik olunarak şirketin bu şekilde akaryakıt istasyonu işletecek kişilere devrolduğunu, dava dilekçesindeki iddianın gerçeklikten uzak olduğu taşınmazların halen müvekkilleri adına kayıtlı olması ile sabit olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/11/2023 tarih ve ... E. .... K. sayılı ilamı ile; Asıl ve birleşen .... Esas sayılı davalarda, Mahkemenin görevsizliğine, davanın görev nedeniyle dava şartı yokluğundan HMK'nun 114/1-c ve 115/2 maddesine göre usulden reddine, dava dosyasının görevli Denizli Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Asıl ve birleşen davalar davacı vekili 12/12/2023 tarihli istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davaya konu edilen her iki taşınmazda tapu malikinin davalı şirket olduğunu, davacı müvekkilinin murisleri olan anne ve babasının, tapu maliki şirket ile birleşen birden fazla şirketlerde ortak olduklarını, şirketlerin birleşmeleri ve şirketlerde muris anne - babanın ortaklık paylarını erkek evlatları üzerine muvazaalı olarak geçirdiğini, müvekkili kız evlatlarını ve diğer kız kardeşini şirketlere sokmadıklarını, taşınmazların tapu maliki şirket adına iken bu sefer de şirket üzerinden davalılar erkek evlatlara geçtiğini ileri sürerek, asıl ve birleşen dosyada verilen görevsizlik kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Asıl ve birleşen davalar, muris muvazaası iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı taktirde alacak isteğine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1-a maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı açıkça düzenlenmiştir.
Bilindiği ve HMK. nun 2. maddesinde düzenlendiği üzere “Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir”.
Eldeki dava, ticari nitelikte bir dava olmadığına göre, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil isteği bakımından Ticaret Mahkemesi’nin görevli olmadığı belirgin olduğundan, ilk derece Mahkemesinin aynı yöndeki kararına karşı, davacı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK. nun 353/1-b-1. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/11/2023 tarih .... Esas .... Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, asıl ve birleşen davalar davacı vekilinin istinaf başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE;
2- Asıl dava yönünden alınması gerekli 427,60 TL'si istinaf harcından peşin alınan 269,85 TL'si harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL 'sinin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3- Birleşen dava yönünden alınması gerekli 427,60 TL'si istinaf harcından peşin alınan 269,85 TL'si harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL 'sinin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
4- Talep eden tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5- İstinaf incelemesi duruşma açılmadan sonuçlandırıldığından taraflar leh ve aleyhine ücreti vekalet takdirine yer olmadığına,
6- Kararın yerel Mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.nun 362/1-a maddesi gereğince KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 01/02/2024
...