T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 12/03/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANTALYA 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : 31/01/2024
DAVANIN KONUSU : Zayi Belgesi Verilmesi
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ : 12/03/2024
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, müvekkili şirketin açılış tarihi olan 29/12/2022 tarihinden itibaren kullanmış olduğu Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin 06/01/2024 tarihinde hırsızlık nedeni ile ziyaa uğradığını, ... mesul müdürü ... ve ... Ltd.Şti.'ye ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere defterleri ile 2.000,00-TL parayı birlikte bir poşet dosya içerisinde 05/01/2024 tarihinde restoranda bulunan masanın üzerine sonraki gün muhasebeciye götürülmek üzere bıraktığını, 06/01/2024 tarihinde bırakmış olduğu defterler ve paranın masanın üzerinde olmadığını gördüğünü, defterler ve parayı her yerde aradıklarını; fakat bulamadıklarını, müvekkili şirkete ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin hırsızlık sebebi ile zayi olması nedeni ile zayi belgesinin verilmesini talep ve beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "TTK.'nın 82/7. maddesi kapsamında bir tacirin belgelerinin zayi olduğundan bahisle dava açabilmesi için 30 günlük dava açma süresine uyması ve ziya durumunun kendi kusurundan kaynaklanmaması gerekmektedir. Somut olay ve deliller incelendiğinde defterlerin davacının kocası olduğu düşünülen dava dışı bir kimse yedinde iken bir restoranın masasında kaybolduğu, şikayetin bu kişi tarafından yapılmasından anlaşılmaktadır. Gelen ticari kayıtlara göre şirketin ortağı ve yetkilisi davacıdır; dava dışı bu kimsenin şirket temsilciliği yahut şirket muhasebecisi olması gibi bir vasfı yoktur. Bu halde ilgili defter ve belgelerin bu şahıs yedinde oluşunu gerektirecek bir sebep olmayıp davacı şirket bu durumdan kendisi kusurludur. Diğer yandan ziyaa dayalı eylem de defterlerin bulunmaması gereken bir kişinin yedinde iken yine bulunmaması gereken bir yerde yani bir restoran masasında kaybolmasıdır. Bu halde ilgili defter ve belgelerin tacirin kusuru olmaksızın ziyaa uğradığından bahsedilemez. Bu sebeple davacının davasının reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin kullanmış olduğu Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin 06/01/2024 tarihinde hırsızlık nedeni ile ziyaa uğradığını, tüm aramalara rağmen bulunamadığını, bunun üzerine 06/01/2024 tarihinde hırsızlıktan şüphelenip şirketin mağdur olmaması adına hırsızlık nedeni ile şikayetçi olduklarını, müvekkili şirkete ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri adına zayi belgesinin verilmesi talebiyle açılan davanın Antalya 1.Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından reddine karar verildiğini, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin müvekkili şirket mesul müdürünün tüm dikkat ve özenine rağmen defterlerle birlikte 2.000,00-TL muhasebe ücretinin muhasebeciye götürülmek üzere şirkete ait restoranın masanına bırakmasına ilişkin olarak müvekkili şirket mesul müdürünün herhangi bir kusuru bulunmadığını, yerel mahkemenin gerekçeli kararında ilgili defter ve belgelerin tacirin kusuru olmaksızın ziyaa uğradığından bahsedilemez demişse de; mahkemece bu hususa ilişkin olarak herhangi bir inceleme yapılmadığını, belge ve delil ibrazı dahi talep etmediğini, 19/01/2024 tarihli tensip tutanağının kendilerine 25/01/2024 tarihinde tebliğ edildiğini, bu süre içerisinde ardından hemen 31/01/2024 tarihinde gerekçeli kararın kendilerine tebliğ edildiğini, bu süre içerinde delil olarak sunacakları belgeler ve tanıkları bildirmelerine sürelerinin yetmediğini, kararın eksik incelemeye dayandığını beyan edilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını zayi olan şirkete ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesinin verilmesi talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, hukuki niteliği itibariyle, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin bir çekişmesiz yargı işidir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Davacının talebi, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca açılmış, zayi belgesi verilmesi talebi olup, maddede sayılan veya benzeri nedenlerle tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari belgelerin zayi olması halinde zayi belgesi verilebileceği düzenlenmiştir. Mahkemece, davanın süresinde açıldığı kabul edilmiş; ancak dava konusu defterin muhafazasında özensiz davranıldığı ve davacının ticari defterlerini korumak için gerekli önlemleri almadığı kabul edilerek karar verilmiştir.
Dava basit usule tabi olmakla, HMK'nın 320/1. maddesi uyarınca duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün ise de; bunun için hukuki dinlenilme hakkının tam olarak sağlanmış olması ve müphem noktaların açıklığa kavuşmuş olması gerekir.
Zayi belgesi verilmesi talebi, çekişmesiz yargı işi olup, HMK'nın 385/2. maddesi uyarınca re'sen araştırma ilkesine tabidir. Mahkemenin re'sen araştırma yapması gerektiği hususu TTK'nın 82/7. maddesinde de açıkça belirtilmiştir.
HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkı, açıklama ve ispat hakkını ve mahkemenin bu açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve karaların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini de kapsar. Davacıya taleplerini açıklama fırsatı verilmeden sonuca gidilmesi, hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder niteliktedir. Kaldı ki; Mahkemece tensip zaptı düzenlenerek; davacı yana dilekçelerinde bildirdikleri delilleri sunmaları veya başka yerden getirtilecek delillerin getirtilebilmesi amacıyla açıklama yapmaları hususunda süre verilmesine rağmen verilen süre beklenilmeksizin karar verilmesi de isabetsizdir.
Davacı vekilli, müvekkilinin, iptali istenen Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin restoranda gerçekleştiği iddia olunan hırsızlık sonucu zayi olduğunu belirtmiş, bu konuda emniyet ifade tutanağı örneğini delil olarak sunmuştur. Mahkemece, zayi şekli ve bu yönde savcılık soruşturması olup olmadığı ve sonucu araştırılmadan ve davacıdan bir izahat istenmeden dosya üzerinden davanın reddine karar verilmiştir. Yine talep konusu defterin tasdik bilgileri de celp edilmemiştir. Bu durumda mahkemece yapılması gereken, duruşma açılarak, defterin zayi oluş şekli ile ilgili açıklama ve delillerinin sorulması, yasa maddesinde zayi hallerinin sınırlı olarak sayılmadığı gözetilerek dosyaya sunulan tüm deliller değerlendirilmek ve re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda gerekli eksik belge ve deliller toplandıktan sonra davacı talebinin esası hakkında bir karar vermekten ibarettir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 31/01/2024 tarih ve... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...