T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
ARA KARAR TARİHİ: 16/04/2024
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 10/06/2024
İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Başkanın görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dilekçesinde özetle, müvekkili ... araç kiralarken ... isimli işyeri sahibine vermiş olduğu, imza dışında diğer unsurları boş olarak teslim edilen teminat bonosu sonradan tüm unsurları doldurulup icraya verildiğini, müvekkilinin, aleyhine icra takibi yapan ... i tanımadığını, aralarında hiç bir ticari bağlantı, para alış verişi bulunmadığını, 24.10.2023 tarihinde müvekkilinin ... isimli işyerinin sahibi ... 30 günlüğüne kiralama toplam bedeli 25000 TL. den ... plakalı aracı kiraladığını, müvekkilinin kiralama bedeli olan 25000 TL'yi ... hesabından aynı gün içinde ... tarafından kendisine verilen ... hesabına iki parça halinde gönderildiğini, müvekkiline boş bir adet bono imzalattıklarını, 12/11/2023 tarihinde müvekkilinin trafik kazası yaptığını, trafik kazası neticesinde aracın kaskosuz olduğunu, müvekkiline baskı yapılarak kasko yapılması için ... hesabına 30.000 TL. para gönderdiğini, işlem açıklaması olarak ta ... yazıldığını, daha sonra ... müvekkilinden 30.000,00-TL'yi talep ettiğini, boş bononun ... tarafından doldurulup Antalya Genel İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyası üzerinden icraya konulduğunu, müvekkilinin Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı ... soruşturma numaralı dosyası ile ... hakkında şikayette bulunulduğunu belirterek Antalya Genel İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyasında itirazın borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin iptalini, Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Değişik İş esas ve karar numaralı dosyadan verilmiş olan ihtiyati tedbir kararının devamı ile icra takibinin ihtiyaten durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
Mahkemece 17/01/2024 tarihli ara karar ile; "... Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D. İş sayılı dosyasında özetle; alacaklı karşı taraf ... aleyhine icra takip dayanağı bonodan kaynaklı ihtiyati tedbir isteyen müvekkili ... borçlu olmadığının tespiti ( menfi tespit) davası açacaklarını, Antalya Genel İcra Müdürlüğü ... sayı numaralı dosyaya yatan paraların menfi tespit davası sonuçlanıncaya kadar alacaklı ... ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiği, 78.000,00-TL nakdi veya kesin süresiz sınırlamasız teminat mektubu sunulması halinde tedbiren icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmiştir. Mahkememizin ... D. İş 19/12/2023 tarihli d. İş kararı ile davacının dava açmadan evvel tedbir kararı aldığı görülmekle ilgili tedbir kararının aynen devamına" karar verilmiştir.
Davalı vekili itiraz dilekçesinde özetle; eldeki davanın ticari olmadığını, mahkememizin görevli olmadığını, Davacının başvurusu üzerine önce Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.iş sayısı ile ihtiyati tedbir kararı verildiğini, kararın dava ikame edilmeden önce verildiğini, davacı yan bu kararı icra dosyasına sunmuş olduğundan icra dosyasında tahsil edilen paranın alacaklı ödenmemesi yönünde işlem tesis ettirdiğini, davacının talebi ile " Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.iş sayısı ile verilen ihtiyati tedbir kararının devamına" şeklinde karar verildiğini, bu kararın açıkça hukuka aykırı olduğunu, görevli olmayan mahkemenin tedbir kararı veremeyeceğini belirterek ihtiyati tedbirin kaldırılmasını talep etmiştir.
Mahkemece verilen 16/04/2024 tarihli ara karar ile; "...Dosyanın incelenmesinde davacının talebi üzerine 19/12/2023 tarihli D.iş kararı ile, İİK'nun 72/3 maddesi uyarınca davalının Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında başlattığı icra takibi nedeniyle alacağın %15'ine karşılık gelen teminat karşılığında icra veznesine girecek olan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği, 16/01/2024 tarihli ara karar ile HMK'nın 389. Maddesi uyarınca mahkememizin ... D. İş 19/12/2023 tarihli tedbir kararının aynen devamına şeklinde karar verildiği görülmüştür. Dava, takipten sonra açılan menfi tespit davası olup, İİK'nun 72/3 maddesi gereğince icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme talep üzerine alacağın % 15'inden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesine karar verebilir. Söz konusu madde uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için talep koşulu yeterli olup, bu nedenle davalının yerinde görülmeyen itirazlarının reddine" karar verilmiştir.
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Her ne kadar bidayet mahkemesinin ara kararında bir gerekçe yer almasa da mahkeme kararlarının gerekçeli olması gerektiğini, yine bidayet mahkemesinin göreve ilişkin itirazları değerlendirmediğini ve görev itirazlarını hangi gerekçe ile ret ettiğinin anlaşılamadığını, takip dayanağı bononun kambiyo vasfında olmadığını, her ne kadar takip dayanağı belgenin bono vasfında olmasa da konu izah edilirken bono olarak ifade edileceğini, dava konusu bono da çift vadenin söz konusu olduğunu, bahse konu bonoda çift vade söz konusu olup bu hali ile bono kambiyo vasfında olmadığını, bononun metin kısmında yer alan vade de tahrifat söz konusu olup bu hali ile bahse konu bononun kambiyo takibine konu edilemeyeceğini, bu durumun kendilerince tespit edilip ilamsız takip (örnek 7 ) yapıldığını, bilindiği üzere takip konusu bir bononun kambiyo vasfında olup olmadığının icra müdürü tarafından resen gözetilmesi gerektiğini, davacının başvurusu üzerine önce Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.iş sayısı ile ihtiyati tedbir kararı verildiğini, bu kararın dava ikame edilmeden önce verildiğini, davacının bu kararı icra dosyasına sunarak icra dosyasında tahsil edilen paranın alacaklıya ödenmesi yönünde işlem tesis ettirdiğini, akabinde davacının talebi ile mahkemece " Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.iş sayısı ile verilen ihtiyati tedbir kararının devamına" şeklinde ara karar tesis ettiğini, bu kararın açıkça hukuka aykırı olduğunu, HMK'nın 397/1 maddesine göre; ihtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorunda olduğunu, aksi hâlde tedbirin kendiliğinden kalkacağını, davacının her ne kadar esas davayı ikame etmiş ise de HMK'daki açık düzenleme uyarınca icra dosyasına dava açıldığına dair herhangi bir bildirimde bulunmadığını, bu durumu fark eden davacının bu kez de mahkemece tedbirin devamı yönünde tedbir talep ettiğini, bidayet mahkemesinin D.iş dosyasından ve esas dosyasından ara karar ile verdiği tedbir kararının açıkça hukuka aykırı olduğunu, HMK MADDE 390:(1) İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.(2) Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde, hâkim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir.(3) Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Öncelikle mahkemece elde ki uyuşmazlıkta görevli olmadığını, mahkemenin ticari davalarda görevli olup elde ki uyuşmazlık ticari uyuşmazlık olmadığını, bu nedenle dosyada Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğunu, HMK 390 gereğince mahkemeniz görevli olmadığı bir uyuşmazlıkta tedbir kararı veremeyeceğini, öncelikle HMK 389/1 maddesi gereğince tedbir talep eden tarafın haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğunu, ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için yaklaşık olarak haklılığın ispat edilmiş olması gerektiğini, somut olayda davacının yazılı delil olan borç ikrarını içeren yazılı belgede imzayı ikrar ettiğini, yazılı belgenin aksinin ancak yazılı bir belge ile ispat olunabileceğini, davacının borç ikrarı içeren yazılı belgenin aksini ispat edecek her hangi bir delil sunmadığını, bu koşullar altında yaklaşık olarak haklılığın ispatlandığından bahsedilemeyeceğini, istinaf başvurusunun kabulü ile bidayet mahkemesinin ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, Antalya Genel İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına dayanak yapılan 520.000,00 TL miktarlı bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olup, İİK'nın 72 vd. maddelerine dayanmaktadır.
Talep, İİK'nın 72/3. maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan davada icra veznesindeki paranın %15 teminat karşılığında alacaklıya ödenmemesine ilişkin verilen ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın reddine ilişkin kararın kaldırılması istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
2004 Sayılı İİK'nın 72/3. maddesinde "İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir." düzenlemesi yer almaktadır.
İİK 72.maddesinin gerekçesinde de; "Menfi tespit davası başlı başına takibin seyrine tesir etmez.Yalnız bunun zımmında borçlu alacaklıya paranın, ancak teminat mukabilinde ödenmesi hususunda, ihtiyati tedbir alabileceği gibi, alacaklı böyle bir teminat göstermeyeceğini beyan ederse, alacaklının hakkını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını temin etmek şartı ile borçlu paranın alacaklıya icra dairesinde ödenmemesi hususunda tedbir kararı almaya yetkili kılınmıştır. Alacaklının, maruz kalacağı tedbirlerin kendisine verebileceği zararlar bu babta tedbir isteyen borçlu tarafından gösterilecek teminatla karşılanmış olacağından bu tanzim tarzı karşılıklı menfaatleri telif etmiş olacaktır..." şeklinde açıklamaya yer verilmiştir.
İİK'nın 72/3.maddesindeki anlatımdan da anlaşılacağı üzere, düzenlemenin borçluya verilen bir hak olduğu, borçlunun icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde istemde bulunabileceği, söz konusu madde uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için talep koşulunun yeterli olduğu, bu nedenle istinafa konu İİK 72/3 madde uyarınca verilen tedbire ilişkin istinaf talebinin yerinde olmadığı anlaşılmasına göre, davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davalının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın İlk Derece Mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle, 6100 sayılı HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak karar verildi. 10/06/2024
...