T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 24/04/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
ARA KARAR TARİHİ : 10/11/2023
DAVANIN KONUSU : Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ : 24/04/2024
İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, davacının üyesi olduğu davalı kooperatifin 11.06.2023 tarihinde yaptığı genel kurul ile alınan kararlar 04.07.2023 tarihinde müvekkiline tebliğ olduğunu, davacının katılmadığı 11.06.2023 tarihinde yapılan genel kurulda alınan bazı kararlar kamu düzenine, kooperatif ana sözleşmesine, kişi temel hak ve özgürlüklerine aykırı olduğunu iptalinin gerektiğini, iptali istenen kararların;
3.1-Anasözleşme uyarınca kooperatifin zorunlu organlarından Denetim Kurulunun genel kurul iradesi ile seçilmemiş olması nedeniyle genel kurulun tümden iptali gerektiğini,
3.2-Genel Kurulun 10. Maddesinde yer alan gecikme zammı oranı olarak kararlaştırılan günlük %8 oranı yasanın aradığı azami faiz miktarını aştığını, yasal bir dayanak olmadan alınan gecikme faizi oranı aylık %240 oranına isabet ettiğini,
3.3-Genel kurulun 12. Maddesinde yıllık aidat-ödenti miktarının yıllık 50.000-TL ve iki taksitle ödenmesi şartı getirildiğini, kooperatifin genel giderleri, yaptığı bir inşaat veya imalat işi olmaması, geçmiş yıllarda üyelerden tahsil edilen aidatların halen kooperatif bilançosunda alacak kaydı olarak yer aldığı dikkate alındığında, madde ile alınan karar yasaya aykırı olduğunu, inşaat veya imalat işi yapmayan yıllık aidatların iki taksitle alınması ve miktarı itibariyle kooperatifler yasasına aykırı olduğunu, kooperatifler maddi olarak güçlü olma, kar elde etme aracı değil sosyal ve manevi dayanışma kurumları olduğunu, dolayısıyla aylık aidatların üyelerine en az yükü sağlayacak bir miktarda olması gerektiğini, bu miktar belirlenirken gider ve halen kasada bulunan maddi varlıkların da dikkate alınması zarureti bulunduğunu, sırf ayrılacak üyelere ödenecek varsayımı ile yıllık aidatın belirlenmesi yasal olmadığını, kaldı ki üyelikten ayrılacak kişilere yapılacak ödeme sonraki genel kurul tarihini izleyen 1 ay vadeli olduğunu,
3.4-Genel Kurulun 13. Maddesi ile üyelik hisse devri halinde devir alacak kişinin 350.000-TL katkı bedeli, üyeler arası devirde ise yine devir alınan hisseye karşılık devir alan üyenin 175.000-TL katkı bedeli ödemesi kararı alındığını,
Kooperatif genel kurullarında alınacak kararlar, anasözleşme ve 1136 sayılı yasaya aykırı olamayacağını, belirlenen üye olma katkı bedeli miktar itibariyle Anayasal güvence altındaki derneklere üyelik hakkının sınırlanması niteliğinde olduğunu, benzer mahiyette üyeler arasında yapılan devir işleminde belirlenen miktar da yine kişi hak ve hürriyetine sınırlama getirecek miktarda olduğunu,
4-Kooperatifler bir örgütlenme, maddi ve manevi bir araya gelme araçladır. Dava konusu genel kurulda alınan ve iptali istenenler kararların tamamı Türk Hukuk Mevzuatına ve kooperatif ana sözleşmesine aykırı olduğunu, bu nedenlerle davanın kabulü ile; ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile genel kurulun 2 nolu maddedeki tüm kararlarının uygulanmasınının davacı yönünden tensip ile tedbiren durdurulmasına, davalı kooperatifin 11.06.2023 tarihli Genel Kurul Kararlarının tamamının yasal düzenleme ile zorunlu organ olan Denetim Kurulunun Seçilmemiş olması nedeniyle iptaline, Genel kurulun Kararlarının tamamının iptal edilmemesi halinde; Genel Kurul Toplantı tutanağının bildirildiği 04.07.2023 tebliğ tarihli belgedeki sıralama ile; Genel Kurulun 10. maddesinde yer alan gecikme zammı oranının günlük %8 belirlenmesine, Genel kurulun 12.maddesinde yıllık aidat-ödenti miktarının yıllık 50.000-TL ve 2 taksitle ödenmesine, Genel kurulun 13.maddesi ile üyelik hisse devrihalinde devir alacak kişinin 350.000-TL katkı bedeli, üyeler arası devirde ise yine devir alınan hisseye karşılık devir alan üyenin 175.000-TL katkı bedeli ödemesine ilişkin 11.04.2023 tarihli olağan genel kurul kararlarının iptaline, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece 10/11/2023 tarihli ara karar ile; "... Dava dilekçesinde davaya konu genel kurul kararlarının tedbiren durdurulması talep edilmiş olmakla;
KK 98.maddesi yollamasıyla TTK 449.maddesi uyarınca genel kurul kararları aleyhine açılan iptal veya butlan davalarında mahkemece yönetim kurulu üyelerinin görüşünü aldıktan sonra (somut olayda davalı kooperatif tarafından verilen cevap dilekçesi ile ihtiyati tedbir talebine itiraz edilmiştir), dava konusu kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına karar verilebilir,
Geçici hukuki koruma tedbirlerinden olan ihtiyati tedbir müessesi; 6100 Sayılı HMK'nın 389. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Davanın açılması ile hüküm arasında geçen zaman içinde müddeabihin çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür. Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası, mümkün olmayabilir veya çok güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla ihtiyati tedbir müessesesi kabul edilmiştir. (Pekcanıtez H.; Atalay O.; Özekes M., Medeni Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, 13. Basım, Ankara 2012, S. 873)
6100 Sayılı HMK'nın 389. maddesi hükmüne göre "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir."
İhtiyatî tedbirde asıl olan ihtiyatî tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve bir ihtiyatî tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyatî tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş, ihtiyatî tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyatî tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi hususu bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak HMK 390/3 maddesinde tedbir kararı verilebilmesi için haklılığın yaklaşık ispatı aranmıştır.
KK 53, KK 98.maddesinin atfıyla TTK449. Maddesi ve kooperatif ana sözleşmesi uyarınca uyarınca yapılan değerlendirmede ; davalı kooperatif yönetiminin davaya vermiş olduğu cevapta ihtiyati tedbir konusunda olumsuz görüş bildirdiği görülmüş ise de;
Genel kurulun 13. Gündem maddesi ile " Hissenizi kooperatife değil de 2.Yakınlarınız veye 3.Şahıslara devir söz konusu olduğunda: Hisseyi devir alan kişi kooperatife 350.000 TL (ÜÇYÜZELLİ BİN TÜRKLİRASI) katkı bedeli ödeyecektir. Kooperatif içinde, üyeler arasında hisse devri olduğu zaman, kooperatifimize 175.000 TL (YÜZYETMİŞBEŞBİN TÜRKLİRASI) katkı bedeli ödeyecektir." şeklinde alınan kararın KK da düzenlenen ortaklıktan çıkma ve ortaklığın devredilmesi serbestisi ilkesi dikkate alındığında somut olayda davacının dava dilekçesine eklediği deliller ve iddiaları talep edilen tedbir için bu aşamada sadece 13.nolu genel kurul kararı yönünden yaklaşık ispat koşulunun gerçekleştiği, davaya konu diğer genel kurul kararları yönünden bu koşulun oluşmadığı (faiz oranı ile ilgili alınan karar yönünden Yargıtay 6.HD.nin 2021/2339 E-2022/1673 K- 2022/3672 E-2023/3635 K sayılı emsal kararları dikkate alınmıştır) anlaşılmakla davacının ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne" karar verilmiştir.
Karara karşı, taraf vekillerinin istinaf başvurusu üzerine Dairemizin 22/02/2024 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile; "... HMK'nın 341. maddesinde ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları, karşı tarafın yüzüne karşı ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararlar istinaf edilebilmektedir. Her ne kadar davalı yan doğrudan kararı istinaf etmiş ise de, istinaf dilekçesi, itiraz dilekçesi olarak değerlendirilerek itiraz üzerine duruşma açılıp değerlendirilip, olumlu olumsuz karara bağlandıktan sonra istinaf hakkı doğacak olup, mahkemece bu yönde işlem yapılmadan dosyanın Dairemize gönderildiği anlaşıldığından itiraz prosedürünün işletilmesi için dosyanın geri çevrilmesine, davacının ihtiyati tedbir ara kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun ise davalının itirazı değerlendirildikten sonra incelenmek üzere dairemize gönderilmesi gerektiğinden şimdilik incelenmesine yer olmadığına" karar verilmiştir.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı kooperatif tarafından yapılmış - yaptırılmış bir proje, ihale, imalat bulunmadığını, davalı kooperatif bilançosunda halen geçmiş yıllarda üyelerden tahsil edilen aidatlardan kaynaklı olarak alacak kaydının bulunmadığını, aidat artışlarının güncel ekonomik koşullara göre afaki derecede yüksek kararlaştırıldığını, genel kurulda alınan kararlar dikkate alındığında, amacının yıllardır aidat ödeyen dar gelirli üyeleri, aidatlarını ödeyemez hale getirmekte veya hisselerini devretmek zorunda bıraktığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatif tarafından alınan genel kurul kararları içerisinde usul ve yasaya aykırı olarak nitelendirilebilecek herhangi bir kısmının bulunmadığını, tedbiren durdurulması kararı verilen 13. Maddede de kooperatif ortaklarının menfaatinin ön planda tutularak yasa ve ana sözleşme hükümleri doğrultusunda karara varıldığını, genel kurulda alınan tüm kararlar bakımından asıl hedefin kooperatifin varlığını devam ettirmekte olduğunu, tedbir konusu tutarın giriş - çıkışların kooperatife kooperatife zarar vermesinin engellenmesine yönelik bir karardan ibaret olduğunun tartışmasız olduğunu, tedbir kararı doğrultusunda davacının teminat göstermesine karar verilmesi gerekli iken bu yönde herhangi bir karar verilmediğini, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
Dava, genel kurul kararının iptali istemine ilişkin olup, talep, 11/06/2023 tarihli genel kurul toplantısında alınan (13) nolu genel kurul kararının tedbiren durdurulması ara kararının kaldırılmasına ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, ara kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı ve davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı ve davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurularının ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince davacıdan alınması gerekli 427,60 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince davalıdan alınması gerekli 427,60 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL istinaf karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
4-Tarafların istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
6-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-Kararın İlk Derece Mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-f. maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.24/04/2024
...