T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 15/03/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : 16/02/2021
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ : 15/03/2024
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davacı ile davalı firma ... arasında traktör alım satımı yapıldığını, davalı firma adına traktörleri pazarlama elemanı olarak ...'ın sattığını, ilk olarak 29/07/2015 tarihli ... seri numaralı faturaya konu traktörün davacı tarafından satın alındığını, davacı tarafından 70.000,00-TL kredi çekilerek davalı firmaya ödendiğini, bakiye 10.000,00-TL'nin elden ödenmek suretiyle 28/07/2015 tanzim tarihli 80.000,000-TL bedelli senedin iade alındığını, 14/08/2015 tarihli ... seri numaralı faturaya konu traktör için davacı tarafından yine 70.000,00-TL kredi çekilmek suretiyle ödeme yapıldığını kalan meblağ için davacının eşi adına kayıtlı ... plaka sayılı traktörün davalı firma yetkilisi diğer davalı ... satış yetkisi verilmek suretiyle teslim edildiğini, traktörün satılınca bakiye firma tarafından alınacak ve üzerinin davacıya iade edilecek şekilde anlaşıldığını, davacı ...'dan 9.350,00-TL bedelli Şubat 2017 vade tarihli teminat senedinin davalılarca alındığını, davacının eşi adına kayıtlı ... plakalı aracın davalılarca 23.000,00-TL bedelle satıldığını, artan 13.000,00-TL bedel ile teminat senedinin davacıya iadesinin yapılmadığını, davalı taraf ile yapılan tüm görüşmelere rağmen davacı tarafından fazladan ödenen 13.000,00-TL'nin iade edilmediği gibi teminat amacı kalmayan bedelsiz kalan senedin de davacıya teslim edilmediğini, davacı için ileride telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurma ihtimaline binaen davalıların elinde bulunan 9.350,00-TL bedelli Şubat 2017 vade tarihli bedelsiz senedin öncelikle iptaline, ödeme ve icra takip işlemlerinin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini, 13.000,00-TL'nin davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALI YANIN SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı ... Ltd. Şti. vekili, ...'ın müvekkili firma ile hiçbir ilgi, alaka ve bağının bulunmadığını, ...'ın ayaklı galerici olduğunu, çeşitli yerlerden, köylerden, kasabalardan traktör veya araba tarzı motorlu taşıt almak isteyenlere araç, traktör bulan ve bu araçları bazen kendi adına alıp satan, bazen de komisyonculuk yapan bir kişi olduğunu, müvekkili firmanın ... bayililiğini yaptığı dönemde ...'ın traktör almak isteyen olduğu zaman müvekkili firmaya müşteri getirdiğini, bu nedenle ...'ın müvekkili firmanın elemanı olduğu iddiasını kabul etmediklerini, davacı tarafın müvekkili firmadan toplamda 2 adet traktör aldığını, davacının, ... ile müvekkilinin işyerine geldiğini ve önce bir adet traktör aldığını, bu traktör için kredi kullandığını, yaklaşık 15 gün sonra davacı ...'un yine bir traktör almak istediğini ve bu traktör içinde kredi kullandığını, ayrıca satın aldığı traktörlere ilave olarak klima taktırdığını, davacının bankadan çektiği kredi ödemelerinden sonra müvekkili firmaya 9.250,00-TL bakiye borcunun kaldığını, bu traktör alım satımlarında davacının ... plakalı tarktörünü satmak istediğini beyan ettiğini; ancak bu traktörü hiçbir zaman müvekkili firmaya getirmediğini, müvekkili firmaya gelerek traktörü müvekkili firmaya satmaktan vazgeçtiğini, bu traktörü ... başka galericilere daha yüksek bedelle satıvereceğini beyan ettiğini, bu görüşme sonrasında bankalardan gelen kredi ödemesi sonrası müvekkilinde bulunan 80.000,00-TL bedelli senedin iade edildiğini, kalan bakiye borcu olan 9.250,00-TL için müvekkilinden vade istendiğini ve 9.250,00-TL senet için 15.02.2017 tarihine kadar vade tanınarak bu tarihe senet düzenlendiğini, ... plakalı aracın hiçbir zaman müvekkili firmaya takas olarak verilmediğini, aracın müvekkiline teslim edilmediğini, bu nedenlerle müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini, davacı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak işbu dava açıldığı için müvekkili lehine %20'den az olmamak kaydı ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... davaya cevap vermemiş, 15.09.2017 tarihli celsede duruşmaya gelerek; "... Ben davalı şirkette 25/06/2013 tarihinde çalışmaya başladım. 05/06/2016 tarihinde ayrıldım. Ben traktör alıp satıyordum. Hiç sigortam yoktu. Sigorta yapılmadı. Davalı şirket bana vekaletname vermişti. Davalı şirketin bana ödemiş olduğu komisyon bedellerine ilişkin belgelerim de mevcuttur. Mahkemeye sunabilirim,... plakalı traktörün satış bedelini meydan servis firması bana verdi. 17.000,00-TL idi. Bu parayı ben davacı ...'a teslim etmedim. Bu para bende kaldı. Benim ihtiyacım vardı, biz aramızda ... ile bu şekilde anlaştık. Bu traktörden dolayı davalı şirketin davacıya bir borcu yoktur, ...'a 2 tane sıfır traktör satıldı. Bu traktörlerin satış bedellerininin bir kısmını ... kredi çekerek ödedi. Geriye kalan borçtan 10.000,00-TL sini benim bildiğim kadarıyla ... şirkete ödedi. Traktörlerin birisinden yaklaşık 8.000,00-TL civarında birisinden de 10.750,00-TL borcu kalmıştı. Geri kalan miktarın tamamını ... bana ödedi ben paranın geri kalanını şirkete vermedim zira davalı şirket benim komisyon bedellerimi ödememişti. Ben ayrıldıktan sonra davalı şirket davacıdan 9.000,00-TL civarında senet almış, ben küçük traktör satışlarında davalı şirketten 250 TL büyük traktör satışlarında ise 400 TL komisyon alıyordum ." şeklinde beyanda bulunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "Davalılardan ... Mahkememizin 15.09.2017 tarihli 2 nolu celsesinde davayı kabul niteliğinde beyanlarda bulunmuş olup, davayı kabul beyanı sadece kabul eden taraf açısından sonuç doğurur. Bonoda kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu, teminat senedi olarak verildiğini iddia eden tarafa aittir. Davacı tarafça 9.350,00-TL bedelli Şubat 2017 vade tarihli senedin teminat senedi olarak verildiği iddiasının yazılı delille ispatı gerekir. Somut olayda bu senedin teminat senedi olarak verildiğine dair yazılı delil sunulamamış olup, davacı tarafça yemin deliline de dayanılmadığından Mahkememizce yemin teklif etme hakkı da hatırlatılamamıştır. Sonuç olarak davacı tarafın davalı şirket yönünden ... plakalı aracın satış için davalı şirkete verildiği ve dava konusu 9.350,00-TL bedelli senedin teminat senedi olarak verildiği iddialarını usulünce kanıtlayamadığı kanaati ile davalı şirket yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş ise de; davalı ... yönünden sübut bulan davanın kabulüne karar verilmiştir.
İİK'nun 72/4 maddesi hükmü "...Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez..." düzenlemesini içerir.
Buna göre, somut olayda her ne kadar davacı tarafça ödeme ve icra takip işlemlerinin durdurulması yönüden tedbir kararı verilmesi talep edilmiş ise de; Mahkememizin 08.12.2016 tarihli ara kararı ile tedbir talebinin reddine karar verildiği, bu nedenle davalının alacağına geç kavuşması durumunun söz konusu olmadığı kanaatine varıldığından davacı aleyhine kötü niyet tazminatına da hükmedilmemiştir." şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerin murisi ...'un 14.08.2015 tarihli faturaya konu traktör için 70.000,00-TL nakit olarak, kalan miktar da müvekkiller murisi ... eşi adına kayıtlı traktörün davalı firma tarafından satılmak sureti ile tahsil edileceğini, artan miktarın müvekkiller murisine iade edileceği yönünde anlaşıldığını, ancak davalı firma ve diğer davalı olan firma yetkilisi tarafından müvekkillere ait traktörün satılması sonucu artan bedelin iade edilmediğini, teminat senedinin iptal edilmediğini, davalı firma ve davalı ...'in birlikte hareket etmek sureti ile müvekkilleri yönünden zararlandırıcı işlem yaptıkları açık iken davalı firma yönünden davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasalara aykırılık teşkil ettiğini, davalı ...'in, diğer davalı ... Tic. Ltd.Şti.'nin pazarlama elemanı olup, bu firma adına alım satımlar ve tahsilatlar yaptığını, davalı ...'in bulunduğu ilçede ... Tic. Ltd.Şti.’nin elemanı olarak bilindiğini, davalı ... ile .... Tic. Ltd. Şti. yetkilisi olarak alım- satım ve tahsilat yaptığını, müvekkillerin murisi tarafından traktör alım satımı sırasında ... Tic. Ltd. Şti.’ne olan bakiyenin ödenmesi amacıyla ... Tic. Ltd. Şti.’nin yetkilisi olan diğer davalı ...’a araç satış yetkisi verdiğini; ancak satım sonrası iade edilmesi gereken miktarın müvekkiller murisine ödenmediğini, her iki davalı arasında TBK.'nın md 548 kapsamında ticari temsilci hükümleri söz konusu iken yerel mahkemece bu durumun göz ardı edilerek diğer davalı ... Ltd. Şti. yönünden davanın reddine karar verildiğini, TBK.'nın 547. maddesinde; "Ticari temsilci, işletme sahibinin, ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında, ticari temsil yetkisi ile kendisini temsil etmek üzere, açıkça veya örtülü olarak yetki verdiği kişidir. İşletme sahibi ticari temsilcilik yetkisi verildiğinin ticaret siciline tescil ettirmek zorundadır, tescilin yapılmış olmasına bağlı değildir.” Davalı firma tarafından diğer davalı ...’a verilen vekaletnameler ile davalı ...'in ... ili ... ilçesinde traktör alım satımları yaptığını, tahsilatları teslim aldığını, müvekkilleri murisinin iyi niyetinin yerel mahkemece korunmadığını, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada dinlenen tanıkların davalı ...’in diğer davalı ... Tic. Ltd.Şti.’nin elmanı olduğunu, davalı firma adına alım satımlar ve tahsilatlar yaptığını açıkça beyan ettiklerini, bu bağlamda her iki davalının müştereken ve müteselsilen sorumluluğunun bulunduğunu, davalı ... tarafından düzenlenen ibraname başlıklı yazının yerel mahkemece dikkate alınmadığını, söz konusu ibranamede müvekkiller murisinin eşi adına kayıtlı ... plakalı traktörün satım bedelinden borç miktarının düşülmesi ile arta kalan 13.000,00-TL'nin davalı firma tarafından müvekkilleri murisine ödeneceğinin teminat senedinin de iade edileceğinin açıkça belirtildiğini, her iki davalının müvekkiller murisinden fazladan tahsil edilen 13.000,00-TL'nin iadesi ve teminat senedinin iadesi ile sorumlu olup her iki davalı yönünden davanın kabul edilmesi gerekirken davalı firma yönünden davanın reddinin yasal dayanağı bulunmadığını, davalı firma yönünden hükmedilen vekalet ücretinin de yasaya aykırı olduğunu, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamının davalı ... Tic. Ltd.Şti. yönünden reddi yönündeki kısmının ortadan kaldırılarak dava değeri olan 13.000,00-TL'nin her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline, teminat senedinin müvekkillerine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, hukuki niteliği itibariyle 13.000,00-TL alacağın davalılardan tahsili istemi ile 9.350,00-TL bedelli senet nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne, davalı şirket aleyhine açılan davanın ise reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, davaya konu senedin teminat senedi olduğu hususunun yazılı delille ispat edilememesine, davacı yanın eşi adı adına kayıtlı aracın satışı için davalı şirkete bırakıldığı iddia edilmişse de; buna ilişkin yazılı bir delil sunulmamasına, söz konusu aracın satışı için davalı şirkete değil, davalı ...'e vekalet verilmiş olmasına, söz konusu traktörün davalı ... tarafından satılıp, parasını yedinde tuttuğuna ilişkin beyanı nazara alındığında; davalı şirketin diğer davalı ile müştereken sorumlu tutulamayacağına, davalı şirket lehine hükmedilen vekalet ücretinin üzerinde olmasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacılar vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacılar vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60-TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30-TL istinaf karar harcının davacılardan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
3-Davacıların istinaf başvurusu nedeniyle yaptığı yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davalılar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 352/1-b maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin 378.290,00-TL'nin altında olması nedeniyle kesin olarak karar verildi. 15/03/2024
...