T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 10/12/2020
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 12/02/2024
İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkili ... in emlak ve müteahhitlik işi yaptığını, müvekkili ... in ise onunla beraber çalıştığını, müvekkili .... ile davalı arasında emlak alım satım sözleşmesi yapıldığını, bir adet bononun teminat olarak davalıya verildiğini, davalının teminat olarak verilen bononun kenar kısmını kesip tahrifat yaptığını ve sözleşmeye aykırı olarak vade tarihi attığını, müvekkilleri adına Antalya 15. İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyasında takibe geçildiğini, müvekkillerinin borcunun olmamasına rağmen iş yerine gelip iş yeri önünde bulunan araçların haczedildiğini, yapılan takipte davalının haksız olduğunu bu nedenlerle davacı tarafın davalı tarafa dava konusu senet nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili; takibe konu bononun teminat bonosu olduğuna dair iddiaları kabul etmediklerini, bononun davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu sözleşme ve sözleşme içeriği ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, takibe konu bononun müvekkilinin nakit para olarak verdiği alacağına ilişkin olduğunu, bonoda herhangi bir tahrifatın söz konusu olmadığını, bir bononun teminat bonosu olduğunun ancak yazılı bir delil ile ve ayrı bir sözleşme ile ispat edilmesinin gerektiğini bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Mahkemece; "...Davaya konu bononun davalıya .... ada .... parseldeki yapılacak olan dairenin davalıya devrinin teminatı olarak verildiği anlaşılmıştır. Kambiyo senetleri illetten mücerret senetler olup, teminat amacıyla verilen bir kambiyo senedinin tahsil edilebilmesi için teminat şartının gerçekleşmiş olması gerekir. Antalya 1. Tüketici Mahkemesi .... E..... K.sayılı dosya içeriğinden anlaşıldığı üzere ... ada ....parseldeki yapılacak olan dairenin davalıya teslim ve devir edilmediği gibi davacının karşılığında vermiş olduğu dairesini davacı ...'nın başkasına sattığı anlaşılmıştır. Davaya konu bonodaki teminata ilişkin şartın gerçekleştiği anlaşılmakla davanın reddine" karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ...'in, kendisine verilen teminat bonosunun teminat şerhi olan kenar kısmını kesmek suretiyle tahrifat yaparak ve sözleşmeye aykırı şekilde vade tarihi atarak müvekkilleri aleyhine Antalya 15.İcra Müdürlüğü’nün .... Esas sayılı dosyası ile kambiyo yoluyla ilamsız icra takibi başlattığını, Antalya 3.Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas ve ... Karar sayılı kesinleşmiş mahkumiyet kararı ile davalının sözleşmeye teminat olarak verilen bonoyu tahrif ederek haksız şekilde işleme koyduğunun kesin olarak ortaya çıktığını, davalının Ağır Ceza Mahkemesinin duruşmasında teminat olarak verilen bono ile icraya konan bononun aynı bono olduğunu açıkça ikrar ettiğini, davalının davaya konu bononun teminat olarak verilen bono olmadığını, davacıya borç verdiğini ve bu borca karşılık ayrıca alınan farklı bir bono olduğunu söylediğini, davalının haksızlığı açıkça ortaya çıkmış olmasına rağmen yani dava konusu bonodan dolayı borçlarının olmadığı ispatlanmışken hukuka ve olaya açıkça aykırı olarak ''sözleşmeye göre verilmesi gereken (yeni yapılacak) dairenin verilmediği, yapılacak daireye karşılık verilen eski dairenin satıldığından teminat şartının gerçekleştiği'' gerekçesiyle haklı davalarının reddine karar verildiğini, HMK'ya göre yerel mahkeme tarafların iddia ve talepleriyle bağlı olması gerektiğini, yerel mahkemenin açıkça hukuka aykırı değerlendirme yaparak resen, iddia ve talepten farklı bir değerlendirme yapıp talebe aykırı karar verdiğini, sözleşmeye konu teslim edilecek dairenin yapılıp teslime hazır hale geldiğini ancak davalı yanın sözleşme uyarınca ödemesi gereken 45.000 TL'yi ödemediği için teslim yapılamadığını, davalı yanın kendi kusuruyla edimini yerine getirmemesi sonucu teminat şartının yerine geldiğinin kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yine davalı yan tarafından aleyhlerine sözleşmeden döndüğüne ve sözleşme uyarınca müvekkiline teslim ettiği dairenin bedelinin kendisine iade edilmesine dair Antalya 1.Tüketici Mahkemesinin ... Esas sayısıyla dava açıldığını, bu davanın taraflar arasındaki asıl ilişkiye dair olup bu dava sonucu verilecek kararın iş bu menfi tespit davasını kesin olarak etkileyeceğinden bu davanın kesinleşmesi beklenmeden karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Tüketici Mahkemesi tarafından haksız şekilde davalı yan tarafından daha önceden teslim edilen dairenin bedelinin iadesine karar verilmiş olup sözleşme ortadan kaldırıldığını, ortadan kalkmış sözleşmeden hem de sözleşmenin teminatından ayrı ayrı sorumlu tutulmanın açıkça hukuka aykırı olduğunu, bu karar ile birlikte müvekkilinin aynı sözleşmeden 2 kere sorumlu tutulduğunu, davalı yanın haksız olarak müvekkili aleyhine zenginleştirildiğini, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılarak davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, icra takibine dayanak olan bonodan dolayı borçlu olunmadığına ilişkin menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda, taraflar, davacı ... ile davalı arasında yapılan 13/07/2015 tarihli emlak alım sözleşmesi ile ...'nın yapımına başlayacak olduğu ... ada ... parseldeki ... nolu dairenin davalıya devri ve karşılığında davalının ... ada ... parsel ... Blok ... nolu bağımsız meskeni davacı ...'e devredeceği ve ayrıca davalının kalan 45.000,00 TL'yi de inşaat bitiminde davacıya vereceği, yapılacak inşaattaki dairenin davalıya en geç 15/06/2016 tarihinde teslim edileceği hususunda anlaşmışlardır.
Dosyamız davalısı ... tarafından Antalya 1. Tüketici Mahkemesinde açılan davada davacı ..., kendisi ile yüklenici arasında düzenlenen harici taşınmaz satış sözleşmesi uyarınca kendisine ait taşınmazı yükleniciye devrettiğini ancak sözleşmede kararlaştırılan sürede taşınmazın inşaatının bitirilerek kendisine teslim edilmediğini ileri sürerek sözleşme gereğince yükleniciye devredilen taşınmazın rayiç değeri ile sözleşmede kararlaştırılan geç teslimat halinde 15/06/2016 tarihinden itibaren aylık 800,00 TL kira bedeli ödeneceği yönündeki hüküm uyarınca cezai şart bedelinin yükleniciden tahsilini talep etmiştir.
Antalya 1. Tüketici Mahkemesince .... Esas ... Karar sayılı ilam ile; ...'in ... ada ... parsel ... blok ... nolu bağımsız meskeni 20/07/2015 tarihinde tapuda devrettiği ve ...'nın da söz konusu yeri 16/02/2016 tarihinde ... isimli şahsa tapuda devrettiği, ...'in ...'ya devrettiği meskenin bedelinin 170.000,00 TL olduğu, bu tutarın ...'dan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak ...'e verilmesine karar verildiği, işbu kararın istinaf edilmesi üzerine dosyayı istinaf yolu ile inceleyen Antalya BAM 3.Hukuk Dairesi'nin 02/04/2021 tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı menfi tespit davası sebebiyle verilen kararda davacı-karşı davalı tarafından davalı-karşı davacı aleyhine takibe konulmuş 75.000,00 TL bedelli senedin eldeki davaya konu sözleşme sebebiyle taşınmazın devrinin temini amaçlı verildiğinin kabul edilmiş olması karşısında mükerrer tahsilata meydan vermemek adına söz konusu dava sonucunun eldeki dava sonucunu etkileyecek mahiyette görülmesi sebebiyle Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasının kesinleşmesi bekletici mesele yapılmadan hüküm kurulmuş olması isabetli görülmediğinden istinaf başvurusunun kabulüne, Antalya 1. Tüketici Mahkemesinin 19/02/2020 Tarih ... Esas .... Karar sayılı kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyayı kararı veren yerel mahkemeye gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Yapılan yargılamada, davalı tarafça davaya konu bononun taraflar arasındaki sözleşmenin temini amacıyla verildiği kabul edilmemiş ise de, Antalya 3. Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile söz konusu senedin teminat kısmının kesildiğinin sabit olduğu, mahkemece de dava konusu senedin davacılar tarafından davalıya sözleşmeye konu dairenin devrinin teminatı olarak verildiği, taşınmazın davalıya teslim ve devir edilmediği gibi taşınmazın başkasına satılarak teminata ilişkin şartın gerçekleştiğinin kabul edildiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar mahkemece bonodaki teminata ilişkin şartın gerçekleştiği anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiş ise de, Antalya 1. Tüketici Mahkemesinin ... Esas ....Karar sayılı ilamının Antalya BAM 3. Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile kaldırılmasına ve iş bu menfi tespit dosyasının bekletici mesele yapılmasına karar verilmiş olması dikkate alındığında, mahkemece, söz konusu dairenin davalıya devredilmemesi nedeni ile dava konusu bononun vade tarihi olan 10/09/2015 tarihi itibari ile .... ada ... parsel ... Blok ... nolu bağımsız mesken sayılı taşınmazın piyasa rayiç değeri tespit edilip söz konusu taşınmazın rayiç bedeli karşılığı bononun teminat fonksiyonunun devam ettiği, rayiç bedel dışında kalan kısım yönünden ise teminat fonksiyonunun bulunmadığı gözetilerek davacıların takip tarihi itibari ile ne kadar lira borçtan sorumlu olduğu belirlenip toplanan tüm deliller hep birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.( Aynı yönde Yargıtay 19.Hukuk dairsinin 06/05/2019 tarih 2018/3899 Esas 2019/2918 Karar sayılı bozma ilamı)
O halde mahkemece yapılacak iş, dava konusu bononun vade tarihi olan 10/09/2015 tarihi itibari ile ... ada ...parsel ... Blok ... nolu bağımsız mesken sayılı taşınmazın piyasa rayiç değeri tespit edilerek söz konusu taşınmazın piyasa rayiç değeri, bono bedeli olan 75.000,00 TL'yi karşılıyor ise davanın reddine, taşınmazın piyasa rayiç bedeli, bono bedeli olan 75.000,00 TL'den düşük belirlenir ise davacının davasının bu bedeller arasındaki fark kadar kabulüne dair hüküm kurulmasından ibarettir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİnin 10/12/2020 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 1.417,00 nispi istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a. maddesince kesin olarak karar verildi.12/02/2024
...