T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 24/02/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 07/11/2024
DAVANIN KONUSU: Tazminat
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 24/02/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; müvekkilinin 2014 yılından beri özel konsepti ve ...numarası ile tescilli " Bi büyük meyhane" markası ile faaliyette bulunduklarını, müvekkilinin işletmesinin özel oluşturulmuş yiyecek içecek mönüleriyle faaliyet gösterdiğini, mimari tasarımının evraklarının özel konsept olduğunu, karşı tarafın, müvekkilinin işletmesinde kullanılan Amerikan servislerinden yerdeki karolara kadar herşeyi bire bir taklit ederek aynı tasarımı kullandığını, reklamında da müvekkiline ait işletmenin Konyaaltı şubesiymiş gibi markasını tanıtmakta olduğunu ve mağazasını taklit ederek müvekkilinin tanınmışlığından faydalandığını, davaya delil teşkil etmesi bakımından Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .,.,.D.İş sayılı dosya ile tespit yaptırıldığını ve alınan raporda tasarımların benzediğinin belirtildiğini, müvekkilinin iş yeri ile karşı tarafın iş yerinin karşılaştırılarak, karşı tarafın kullanımında olan mimari tasarımın, facebook sayfasının, mönü ve amerikan servis markasının taklit olup olmadığının incelenmesini, karşı tarafın işletmesinin kime ait olduğunun hangi hizmeti verdiğinin tespitini, davalı tarafından restoran işletmesinde kullanılan tasarımların, müvekkilinin iş yerinde bulunan tasarımlarla ayrıt edilemeyecek düzeyde benzerliği nedeni ile davalının tasarıma tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti ile tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılmasını, davalının vaki tasarıma tecavüz fiili nedeniyle fazla hakları saklı kalmak kadı ile bilirkişi raporundan sonra ıslah edilmek üzere şimdilik 10.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini, ürünlerin 5846 sayılı yasa kapsamında aynı zamanda eser niteliği taşıması sebebiyle de maddi tazminatın 3 kat artırılması kararı verilmesini talep ve dava etmiştir
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ,..D.iş sayılı dosyasında karşı taraf olarak .,,gösterilmiş olup, ....isimli bir hukuk kişisi olmadığından bu dosyaya ilşikin hiç bir belge taraflarına tebliğ edilmediğinden itirazları dinlenmeksizin yapılan tespiti ve buna bağlı olarak hazırlanan raporun aleyhe olan kısımlarını kabul etmediklerini, davaya konu .,..isimli iş yerinin ...ünvanlı ortaklığın işletmesi olup taraflarınca iş yerine dava açılmadan evvel 01/11/2016 tarihinde bahse konu ortaklığa devredildiğini, davacı yanca taraflarına herhangi bir rapor tebliğ edilmediğinden haricen yapılan inceleme ile öğrenilen tespit davasında bilirkişiler tarafından yapılan incelemede herhangi bir marka hakkı ihlalinin olmadığının tespit edildiğini, görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafından taklit edildiği iddia edilen mobilyaların ve yapı malzemelerinin tamamı farklı markalarca üretilen ürünler olup, tüm kişilerce satın alınması ve kullanılması mümkün ürünler olduğunu, iltibas yaratmayacak nitelikte ve tecavüz oluşturmayacak benzerliklerin bu kapsamda haksız fiile neden olmayacağını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece; Davacı tarafça 2014 yılından beri özel konsepti ve ...numaralı ile tescilli " ..." markası ile faaliyette bulundukları işletmesindeki tasarımlarının, davalı tarafın restoran işletmesinde kullanılan tasarımlarındaki benzerliğinden bahisle, davalının tasarıma tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti ile tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılması, maddi ve manevi tazminat davası açıldığı, Antalya 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Fikri ve Sinai hakları Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla) ...D.İş dosyasında ve mahkememiz dosyasında aldırılan bilirkişi raporunda, tespite ilişkin fotoğrafların karşılaştırılmasında, davalı tarafın işletmesinde kullanılan koltukların, masa sandalye ve masa ayaklarının, zeminde kullanılan karonun, servantın, kapı ve pencerelerin bulunduğu mimari tasarımın, davacının işletmesindeki tasarıma benzer olarak kullanıldığı genel görünüş ve mimari açıdan benzer mekan oluşturduğu, davacının iş yerinde kullanılan mimari tasarımların FSEK 4/3 maddesi kapsamında eser olarak değerlendirilmesi gerektiği, davalı iş yerinde davacının estetik nitelik ölçülerine uyan mimarın hususiyetini taşıyan, bir karaktere sahip olan eserini aynen taklit ederek davalı işletmenin mimari tasarımının benzerini kullanmak sebebiyle hak ihlalinin gerçekleştirdiğinin bildirildiği, Antalya 14. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...Esas - ... Karar sayılı dosyasında aldırılan 10/07/2023 tarihli heyet raporda, davanın davacının kullanımında olan davaya konu iç mekan tasarımına ilişkin FSEK kapsamında doğan mali haklarından çoğaltma hakkını ihlal ettiği, davalı eylemlerinin TTK 55 ' de sayılan eylemlerin oluş şekli itibariyle TTK 54/2 ' de belirtilen ilkeye aykırılık oluşturacak eylemler olduğu bildirilmiş, Antalya 14. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...Esas - .,.. Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda davalı şirket temsilcisinin haksız rekabet suçundan eylemine uyan 6102 sayılı yasanın 62/1-a maddesi uyarınca adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği görülmekle, davalı şirketin TTK 54/2'de belirtilen haksız rekabet hükümlerine aykırı davrandığı sonuç ve kanaatine varılmış, davacının zararının, haksız rekabet nedeniyle elde etmekten mahrum kaldığı kar kaybı olduğu gerekçesiyle 26/01/2024 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda taleple bağlı kalınarak 10.000,00 TL maddi tazminat talebinin kabulüne; davacı taraf, davanın haksız rekabet nedeniyle manevi tazminat isteminde de bulunmuş ise de, her sözleşmeye aykırılık manevi tazminat gerektirmediği gibi, somut olayda davacının şahsiyet haklarının ihlalini gerektirecek bir durum da söz konusu olmadığından manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir..
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı, davacı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.
Mahkemece davacı vekilinin dosyaya sunmuş olduğu 30/12/2024 tarihli istinaf başvuru dilekçesi üzerine 02/01/2025 tarihli ek kararla miktar itibariyle kesin karara karşı istinaf başvurusu yapıldığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiş olup davacı vekili tarafından işbu ek karara karşı süresinde istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili ek karara yönelik istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemenin istinaf taleplerinin reddine ilişkin kararının hukuka ve usule aykırı olduğunu, dava türü ve talepler itibariyle kesin karar verilemeyeceğini, davanın tazminat miktarının net olarak belirlenememesi nedeniyle fazla haklar saklı tutularak açıldığını ve ıslah edileceğinin dava dilekçesinde belirtildiğini, Mahkemenin hüküm kurma aşamasında bu hususa dikkat etmediğini, bilirkişi incelemesi sonucunda gelen tahmini tazminat miktarı 344.963,00-TL olarak hesaplanmasına rağmen Mahkemece miktara bağlı kalınarak kesin karar verilmesinin hatalı olduğunu, kaldı ki davanın sadece tazminat davası değil asıl talep itibariyle tescilsiz tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti davası olup Mahkemece bu talepler dinlenmeyerek ve hükme de esas alımayarak kesin karar verilmesinin hatalı olduğunu, manevi tazminat taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Mahkemece maddi tazminat miktarı hususunda hiçbir tespit ve belirleme yapılmaksızın taleple bağlı kalınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, Mahkemece dava dilekçesindeki ana talepleri olan tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ve tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılması talepleri hakkında hüküm kurulmadığını, hüküm kurulmadığı üzere bu eksikliğin aynı zamanda mahkemenin yanılmasına ve istinaf yolunu kapatarak kesin karar vermesine sebep olduğunu belirterek esasa ilişkin istinaf dilekçeleri incelenmek üzere İlk Derece Mahkemesi'nin 02.01.2025 tarihli istinnaf başvurusunun reddine ilişkin ek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davacı vekili asıl karara yönelik istinaf dilekçesinde özetle; dava türü ve talepler itibariyle kesin karar verilemeyeceğini, davanın tazminat miktarının net olarak belirlenememesi nedeniyle fazla haklar saklı tutularak açıldığını ve ıslah edileceğinin dava dilekçesinde belirtildiğini, Mahkemenin hüküm kurma aşamasında bu hususa dikkat etmediğini, bilirkişi incelemesi sonucunda gelen tahmini tazminat miktarı 344.963,00-TL olarak hesaplanmasına rağmen Mahkemece miktara bağlı kalınarak kesin karar verilmesinin hatalı olduğunu, kaldı ki davanın sadece tazminat davası değil asıl talep itibariyle tescilsiz tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti davası olup Mahkemece bu talepler dinlenmeyerek ve hükme de esas alımayarak kesin karar verilmesinin hatalı olduğunu, manevi tazminat taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, uygulama gereği yerleşmiş içtihatlar uyarınca, tasarım ihlali ve haksız rekabet davalarında tecavüz ve haksız rekabet fiilinden kaynaklı bir fiil nedeniyle maddi tazminata hükmedildi ise bu oranla uygun bir manevi tazminata da hükmedilmesi gerektiğini, Mahkemece bu hususun reddedilmesinin hatalı olduğunu, Mahkemece maddi tazminatın belirlenmesi gerektiğini, dava dosyasında tespit dosyası da dahil olmak üzere 5 kez bilirkişi raporu alınmış, tazminat hesaplamaları yaptırılmış, ceza davasında davalı şirket yetkilisi tasarıma tecavüz/haksız rekabet nedeniyle hüküm giymiş ve ceza dosyasında da aynı husus üzerinde 2 kez bilirkişi raporu alınmış olduğunu, alınan raporlarda bilirkşiler tarafından mali incelemeler yapılarak maddi tazminatı belirlemeye esas hesaplamalar yaptırıldığını ve 344.963,00-TL civarında tazminat miktarlarının ortaya çıktığını, Mahkemece bu hususta yani tazminat miktarı hususunda hiçbir tespit ve belirleme yapılmaksızın taleple bağlı kalınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, Mahkemece dava dilekçesindeki ana talepleri olan tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ve tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılması talepleri hakkında karar verilmediğini, bunun da eksik ve hatalı incelemeye dayandığını, Mahkemenin bu hususları irdeleyip bunlara ilişkin de hüküm kurması gerektiğini, hüküm kurulmadığı üzere bu eksikliğin aynı zamanda mahkemenin yanılmasına ve istinaf yolunu kapatarak kesin karar vermesine sebep olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, dosyanın yeniden incelenerek istinaf yolu açık olmak üzere hüküm kurulmasını, manevi tazminatın kabulüne karar verilmesini, maddi tazminatın net olarak belirlenmesini ve fazla hakları saklı tutarak talep edilen miktara karar verildiğinin belirtilmesini, tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüze konu ürünlerin kaldırılması talepleri hususunda karar verilmesini ve bu taleplerinin kabul edilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dairemizce de istinaf incelemesi bu çerçevede yapılmıştır.
Yargılamada ileri sürülen iddia ve cevaplar, mevcut deliller ve tüm dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde;
Dava; tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüze konu ürünlerin kaldırılması, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle, maddi tazminat istemi yönünden davanın kabulüne, manevi tazminat istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiş, dava dilekçesinde yer alan davalının tasarıma tecavüzünün ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılması talebi yönünden ise olumlu olumsuz herhangi bir karar verilmemiştir.
Davacı vekilinin ek karara yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde;
Dosya içeriğine göre; dava dilekçesinde yer alan ve Mahkemece hakkında olumlu olumsuz herhangi bir karar verilmeyen tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılması talebi yönünden kesin karar verilemeyeceği, yine davacının maddi tazminat talebi yönünden Mahkemece maddi tazminatın miktarına ilişkin herhangi bir tespit yapılmamış olmakla kararın bu yönden de miktar itibariyle kesin nitelikte olduğundan söz edilemeyeceği, yine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341/2. maddesi uyarınca manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabileceğinden bu yönden de kararın kesinlik sınırının altında kaldığından söz edilemeyeceği, kararın kesin olduğu gerekçesiyle istinaf isteminin reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesi'nce verilen ek kararın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesine aykırı olduğu anlaşılmış olmakla İlk Derece Mahkemesi'nce verilen istinaf başvurusunun kesinlik nedeniyle reddine dair 02/01/2025 tarihli ek kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
Davacı vekilinin asıl karara yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde ise;
HMK'nın 353/1-a. maddesinde Bölge Adliye Mahkemesi'nin, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar vereceği haller sayılmış olup bunlardan birisi de 6. bentteki uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması halidir.
Hukuk sistemimizde dar istinaf sistemi benimsenmiştir. Bu sistemin en temel özelliği ise denetimin asıl olmasıdır. İstinaf kanun yolu yargılaması ilk derece aşamasında dosyanın tam olarak tekemmül etmiş olması varsayımı üzerine oturtulmuştur. Bu nedenle istinaf mahkemesinin esas hakkında bir denetim yapabilmesi ve bir karar verebilmesi İlk Derece Mahkemesince usulünce verilmiş esasa ilişkin bir kararın varlığına bağlıdır.
İlk Derece Mahkemesince bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, temelde hukuki dinlenilme hakkının ihlalidir. Tarafların davanın esasıyla ilgili gösterdikleri delillerin hiç toplanmaması veya toplanmış olmakla beraber hiç değerlendirilmemesi veya talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biri olan hukuki dinlenilme hakkına aykırıdır.
Somut uyuşmazlıkta; davacının dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat talepleri yanında davalının tasarıma tecavüzünün ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılmasını talep ettiği ancak Yerel Mahkemece bu talep hakkında olumlu veya olumsuz herhangi bir karar verilmediği görülmüş olmakla Yerel Mahkemece verilen karar bu yönden hatalıdır.
Ayrıca, davacı tarafından açılan maddi tazminat istemli dava kısmi dava niteliğindedir. Her eda davası aynı zamanda tespit hükmünü de içermelidir. Kısmi davada Mahkeme hak kazanılan tazminatın ne kadar olduğunu gerekçesinde belirtmek zorundadır. Davacı tarafından ıslah suretiyle dava değeri artırılmadığı taktirde Mahkemece hüküm altına alınan tazminat miktarı belirlendikten sonra dava dilekçesindeki taleple bağlı kalarak hüküm kurulmalıdır.
Somut uyuşmazlıkta; İlk Derece Mahkemesince davacının hak kazandığı maddi tazminatın ne kadar olduğu gerekçede belirtilmeden, hüküm altına alınan tazminat miktarı tespit edilmeden taleple bağlı kalınarak hüküm kurulması hatalıdır.
Bu durum karşısında; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a.6. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, Mahkemece davacının dava dilekçesinde yer alan tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüz teşkil eden tasarımların kaldırılması talebine ilişkin olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi, ayrıca davacı tarafından kısmi dava olarak açılan maddi tazminat istemli davada davacı tarafça hak kazanılan tazminat miktarı tespit edilerek kararın gerekçesinde belirtilmek suretiyle taleple bağlı kalınarak hüküm kurulması yönünden davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafın İlk Derece Mahkemesi'nin ek kararına yönelik istinaf başvurusunun KABULÜ İLE;
6100 Sayılı HMK'nın 353/1–b.2. maddesi gereğince Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/01/2025 tarihli ve ... Esas ... Karar sayılı EK KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Davacı tarafın İlk Derece Mahkemesi'nin asıl kararına yönelik istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜ İLE;
6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a.6. maddesi gereğince Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/11/2024 tarihli ve ... Esas ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince davacı tarafça peşin olarak yatırılan istinaf karar harçlarının talebi halinde İlk Derece Mahkemesi'nce davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi'nce yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgili tarafa İADESİNE,
8-Kararın İlk Derece Mahkemesi'nce taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 24/02/2025
...