T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:29/12/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:20/10/2022
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:29/12/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; davalı tarafından Denizli 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine 51.000,00-TL değerindeki bono ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, ancak söz konusu icra takibine dayanak bono davalı tarafından müvekkiline boş bir şekilde imzalatıldığını, daha sonradan davalı tarafından 51.000,00-TL olarak doldurulduğunu, davalı hakkında Denizli 11. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı, 11/02/2021 tarihli kararı ile tefecilik suçunu işlediğinin sabit olması nedeniyle mahkumiyet kararı verildiğini, müvekkili ile davalı arasında yapılan tüketim ödüncü sözleşmesi tefecilik olgusuna dayanılarak yapıldığını, davalı hakkında Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı'nca ... soruşturma sayılı dosyası ile tefecilik suçundan dolayı soruşturma başlatıldığını ve kolluk tarafından alınan ilk ifadesinde davalının müvekkiline 10.000,00-TL verdiğini, boş senet imzalattığını ve senedi sonradan kendisinin doldurduğunu açıkça beyan ettiğini, fakat daha sonra davalı Denizli 11. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasında kollukta alınan ilk ifadesini değiştirerek müvekkiline 30.000,00-TL borç verdiğini ifade ettiğini, davalı tarafından verilen ifadelerin açıkça çelişkili olduğunu, hiçbir yerde müvekkiline 51.000,00-TL'nin verildiğinin beyan edilmemiş olması da icra takibine konu olan bononun daha sonradan yanlış ve kötüniyetli bir şekilde doldurulduğunun ispatlar nitelikte olduğunu beyanla takip konusu yapılan 08/08/2019 vade tarihli 51.000,00-TL'lik senetten dolayı müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve senedin iptaline, mümkün olmadığı takdirde müvekkili tarafından davalıdan alınan sadece 10.000,00-TL'nin davalıya ödenmesine, davalının söz konusu icra takibi yapmasında haksız ve kötüniyetli olmasından dolayı müvekkili lehine takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı; Denizli 11. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamının kesinleşmediğini, üzerine atılan tefecilik yapma suçunun her türlü şüpheden uzak somut delillerle ispatlanamadığını, mezkur bononun aralarındaki anlaşma doğrultusunda tanzim edilmiş olup anlaşmaya aykırı bir durumun söz konusu olmadığını, takibe konu bononun sebepten mücerret nitelikte olduğunu, TTK anlamında resmi belge sayıldığını, icra takibine konu bononun bağımsız borç ikrarını içeren bir senet olduğunu, ... müşteri ... başvuru numaralı, ... bank ... Sanayi şubesinden çekmiş olduğu 30.000,00-TL miktarlı ihtiyaç kredisini davacıya elden 2019 yılı Ocak ayında teslim ettiğini, bu duruma davacının iş arkadaşının şahit olduğunu, davacı ile yapılan anlaşmaya göre çekilen kredinin geri ödemesinin 2019 yılı Ağustos ayında davacı tarafından yapılacağını, ödenmediği takdirde tüm masraf ve giderlerin davacıya yükleneceğini, aksi durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacıya teslim edilmek üzere çekilen 30.000,00-TL miktarlı krediye bankanın faiz işleteceğini, davacının yalnızca ana paradan sorumlu tutularak masraf ve faizinden sorumlu olmayacağının kabul etmenin mümkün olmayacağını, davacının paraya ihtiyacı olmasaydı kredi çekmeyeceği ve faiz ile masraf da ödemeyeceğini, bankaya olan toplam borç net olmadığından dolayı bonoda yer alan borç miktarını boş bıraktıklarını, 18/01/2019 tarihli ihtiyaç kredisi ödeme planı detay bilgilerinde masraf hariç toplam 48.674,13-TL geri ödemesinin sabit olduğunu, davacının taahhüt ettiği tarihte borcunu ödememesi nedeniyle kredi borcunu kapatamadığını, 18/01/2019 tarihli ödeme planına faiz işletildiğini, borcun ödenmemesi sebebiyle mezkur senedi 51.000,00-TL üzerinden icraya koyduğunu, davacının aldığı borç miktarının 10.000,00-TL olmayıp 30.000,00-TL olduğunu, ceza dosyası kapsamında verilmiş olan ifadelerde herhangi bir çelişkinin bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "davacının takibe konu senet nedeni ile davalı hakkında suç duyurusunda bulunduğu, ceza kovuşturması neticesinde davalının mahkumiyetine hükmedilerek kararın kesinleştiği, TBK m. 74 uyarınca ceza mahkemesinin maddi olguya dair tespitinin hukuk hakimini bağlayacağı hususu nazara alınarak ve ayrıca ceza yargılamasında ve mahkememiz dava dosyasında davacının kabulünde olduğu üzere davalıdan 10.000,00 TL borç aldığının belirtilmiş olması karşısında davalıdan aldığı bu bedel mahsup edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne Davacının Denizli 9. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına konu 31/01/2019 düzenleme, 08/08/2019 vade tarihli, 51.000,00 TL'lik bonodan dolayı bononun 41.000,00 TL'lik kısmı yönünden borçlu olmadığının tespiti ile takibin bu bedel yönünden iptaline, ve haksız ve kötü niyetli olarak icra takibine girişen davalı aleyhine İİK 72/5 maddesi gereğince kötü niyet tazminatına hükmedilmesine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı istinaf dilekçesinde özetle; davacının arkadaşı olduğunu ve ihtiyacı olduğu zamanlarda kendisinden yardım istediğini, kendisinin de davacıın engelli olması nedeniyle bir çok kez yardımda bulunduğunu, 2019 tarihinde davacının nişan yapacağını, kredi çekemediğini, paraya ihtiyacı olduğunu söyleyerek kendisinden 30.000,00-TL istediğini, kendisinin bu miktarı verecek gücünün olmadığını söyleyince kendisi yerine kredi çekmesini istediğini, kredi çekmesi üzerine senet düzenleyip vereceğini beyan ettiğini, bunun üzerine davacı yerine kredi çektiğini, kredinin ödenmemesi ihtimalinde tüm masraf ve giderlerin net bir şekilde belli olmadığından bonoda yer alan borç miktarı boş bir şekilde anlaşmaları doğrultusunda bononun düzenlendiğini, davacı tarafça çekilen krediye ilişkin herhangi bir ödemenin yapılmadığını, taahhüt ettiği tarihte borcunu ödememesi nedeniyle kredi borcunu kapatamadığı için aralarında düzenlenen senedi icraya verdiğini ve icra takibi başlattığını, somut olayda kazanç elde etme niyetinin bulunmadığını, yalnızca çekilen kredi sebebiyle bankaya olan borcunu kapatmak için icra takibine giriştiğini, davacının isteği üzerine ...bank'tan 30.000,00-TL miktarlı kredi çekerek davacıya teslim ettiğini, ancak belirlenen 2019 yılı Ağustos ayında ödeme yapılmaması nedeniyle banka tarafından işletilen faiz ve masrafları dahil ederek kredi geri ödeme planı uyarınca 51.000,00-TL miktarlı bononun tahsili için davacı aleyhine icra takibine giriştiğini, davacının iyi niyetini suistimal ederek Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı davayı kötü niyetli bir şekilde ikame ederek haksız şekilde zenginleşmek maksadıyla hareket ettiğini, takibe konu bononun bağımsız borç ikrarını içeren bir senet olduğu dikkate alınmadan karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, Denizli 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu senet nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davacı, takip dosyasına dayanak senedin tefecilik nedeniyle düzenlendiğini, davalı yana 10.000,00-TL borcu olmasına rağmen senedin 51.000,00-TL olarak doldurulmak suretiyle takibe konulduğunu iddia etmekte olup, davalı ise davacıya 30.000,00-TL kredi çekip verdiğinden bankaya ödediği kredi masrafları ve faizi ile birlikte senedi 51.000,00-TL olarak doldurduğunu, bononun mücerret borç ikrarı içerdiğini, davacının iddialarını yazılı delille ispatlaması gerektiğini savunmaktadır.
Denizli 11. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 11/02/2021 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasının incelenmesinde; sanığın davalı ..., katılanın ise davacı ... olduğu, davaya konu 31/01/2019 düzenleme, 08/08/2019 vade tarihli ve 51.000,00-TL bedelli senet nedeniyle tefecilik yapmak suçundan yapılan yargılama neticesinde sanığın cezalandırılmasına karar verildiği, sanık müdafiinin ve katılanın istinaf kanun yoluna başvurması sonucu Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi'nin 08/12/2021 tarih ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun kesin olarak esastan reddine karar verildiği ve kararın böylece kesinleştiği anlaşılmıştır.
Burada hemen belirtmek gerekir ki; 6098 sayılı TBK'nın 27. maddesinde "Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez. Ancak, bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa, sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur." hükmü düzenlenmiştir.
Kambiyo senetlerinden olan bono arkasındaki temel ilişkiden bağımsız borç ikrarı içeren senetlerden olup, kural olarak bonoya dayalı bir alacağın ödendiğinin ispat yükü borçluya ait ise de, tefecilik nedeniyle düzenlenen bonolar TBK'nın 27. maddesine göre, kanunun emredici hükümlerine, ahlaka ve kamu düzenine aykırı olduğundan kesin olarak hükümsüzdür. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı, 26/04/2021 tarihli ilamında da açıklandığı üzere ceza davası sonunda tefeciliğe ilişkin maddi vakıa kesinleştiğinden 6098 sayılı TBK’nın 27/1. maddesi hükmü uyarınca, kanunun emredici hükümlerine, ahlaka ve kamu düzenine aykırı sözleşmeler geçersiz olacağından, dava konusu bononun hukuken geçerli olmadığı, dolayısıyla söz konusu bu belirleme doğrultusunda mevcut dosyanın konusunu oluşturan bononun tefecilik suçu kapsamında alındığına ilişkin maddi vakıa belirlemesinin yapıldığı, ceza mahkemesinde belirlenen bu maddi vakıanın hukuk hakimini bağlayıcı nitelikte olması nedeni ile bononun tanzim tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK’nın 27/1. maddesi gereğince kesin hükümsüz olduğu anlaşılmış olmakla bu hükümsüzlükten dolayı dosya davacısının davalı aleyhine açmış olduğu menfi tespit davasının kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığından davalı yanın bu hususa ilişkin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
Ancak; menfi tespit davasında davanın kabulü halinde takibin iptaline karar verilemeyecektir. Davaya konu bono nedeniyle menfi tespit hükmü kurmak ile yetinilmesi gerekirken, takibin kabul edilen kısım yönünden iptaline karar verilmesi usul ve yasaya uygun değildir. Bu husus kamu düzenine ilişkin olup davalının istinaf isteminin re'sen sebeplerle kabulüne karar verilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında; davalının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince yukarıda açıklanan gerekçelerle ve re'sen sebeplerle kabulüne, sair istinaf sebeplerinin reddine, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosya kapsamına göre delillerin toplanmış olması karşısında dosya İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmeyerek davanın kısmen kabulüne karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış ve yeniden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun re'sen sebeplerle ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/10/2022 tarih ve ... Esas ve ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
a-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; Davacının Denizli 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu 31/01/2019 düzenleme, 08/08/2019 vade tarihli, 51.000,00-TL bedelli bononun 41.000,00-TL'lik kısmı yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
b-Asıl alacağın %20'si oranında (8.200,00-TL) kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
c-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 2.800,71-TL harçtan peşin olarak yatırılan 870,96-TL harcın mahsubuyla bakiye 1.929,75-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin İlk Derece Mahkemesince YAZILMASINA,
Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/12/2022 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı, ... - ... Harç sayılı Harç Tahsil Müzekkerelerinin İlk Derece Mahkemesince İPTALİNE,
d-Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL başvurma harcı ile 870,96-TL peşin harç olmak üzere toplam 930,26-TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
e-Davacı tarafından yapılan 227,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
f-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, istinaf edenin sıfatı ve kazanılmış haklar gözetilerek, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. gereğince kabul olunan kısım üzerinden hesaplanan 9.200,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
g-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince davacıya İADESİNE,
3-İstinaf incelemesi yönünden;
a-Davalının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 700,18-TL nispi istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde talebi halinde İlk Derece Mahkemesince davalıya İADESİNE,
b-Davalı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 220,70-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 51,00-TL tebligat gideri olmak üzere toplam 271,70-TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
d-İstinaf gider avansından kullanılmayan kısmının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
4-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 29/12/2025
...