T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Denizli 1.Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 15/03/2022
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 25/12/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; müvekkili davacının, davalı ...Tic. Ltd. Şti.'ye sipariş verdiği iplikler için önceden avans niteliğinde çekler verdiğini, dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... hesap nolu keşidecinin müvekkili, lehtarının davalı ... Tic. Ltd. Şti. olan ... nolu 12.05.2016 tarihli 134.000,00-TL bedelli çeki de bu amaçla avans olarak verdiğini, davalı şirket hesabına borç kaydedildiğini, çeklerin ödeme amaçlı verilen çekler olmadığını, davalı şirketin, müvekkili şirkete bu çeklere istinaden iplik göndermesi gerekirken göndermediğini, çekleri de iade etmediğini, bu hali ile dava konusu çekin bedelsiz kaldığını, davalı şirketlerin hali hazırda Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile iflas erteleme talebinde bulunduğunu, davalı şirket sipariş konusu iplikleri teslim edemeyeceğini ve çeki iade edeceğini yazılı olarak da beyan etmesine rağmen iade etmediğini, bu nedenlerle dava konusu çekin bankaya ibraz edilmesi halinde davalılara ödenmemesini ve icra takibine konulmaması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu çekten dolayı müvekkili şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı ... Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile; dava konusu ... numaralı 12.05.2016 vadeli 134.000,00-TL tutarlı çekin müvekkili bankanın elinde olmayıp müşteriye iade edilmiş olduğundan müvekkili bankanın dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olmadığını, bu nedenle huzurdaki davanın müvekkili banka açısından konusuz kalmış iken davanın müvekkili bankaya da yöneltilmesinin HMK'nın 114. maddesine aykırılık teşkil ettiğini, dava konusu çek iade edildiğinden, davanın müvekkili banka açısından konusuz kalmış olup davanın müvekkili banka açısından reddi ile mahkeme masrafları ile avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Müflis ... San. Tic. A.Ş. iflas idaresi vekili; müflis ... San. Tic. A.Ş. hakkında 26/10/2016 tarihinde Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosyasından iflas kararı verildiğini, 1. alacaklılar toplantısını yapıldığını, iflas idaresinin seçildiğini, ancak iflas kararı kesinleşmediğinden henüz İİK'nın 237. maddesi uyarınca 2. alacaklılar toplanması yapılmadığını, Kanun'un açık ve emredici hükmü uyarınca açılan davanın niteliği de gözönüne alınarak davanın 2. alacaklılar toplanmasından 10 gün sonrasına değin durdurulmasını talep ettiklerini, iflas ertelenmesinin en başta gelen amacının şirket aktifinin muhafaza edilmesi olduğunu, bu nedenle iflas erteleme sürecinde şirketlere kayyım atandığını, kayyımın atanmasından sonra şirket yetkililerinin temsil yetkisinin de sınırlandırıldığını, müflis şirket .... San. Tic. A.Ş.'nin 2016 yılının Nisan ayında iflas erteleme talebinde bulunduğunu, Mahkemece 12/04/2016 tarihinde şirkete kayyım olarak Avukat ... , Tekstil Mühendisi ... ve SMMM ... nin atandığını, Mahkemece verilen bu atama kararının da 17/05/2016 tarihli Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlandığını, müflis ... Çorapçılık San. Tic. A.Ş.'nin 2016 yılının Nisan ayında iflas erteleme talebinde bulunmasının ardından şirket yetkililerinin FETÖ/PYD'ye yönelik soruşturma kapsamında tutuklanmasının talep edildiğini, yargılamalarının devam ettiğini, şirketlerin ise bir yandan iflasına karar verilmiş öte yandan yönetim ve denetiminin TMSF’ye devredildiğini, bu nedenlerle davanın davalı müflis şirket yönünden İİK'nın 194. maddesi uyarınca ikinci alacaklılar toplanmasından 10 gün sonrasına dek durdurulmasını, müflis şirket yetkilileri hakkında yürütülen FETÖ/PYD soruşturmasının davanın sonucunu etkileyecek olması nedeniyle sonucunun bekletici mesele yapılmasını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, müvekkili iflas idaresi davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "...somut olayda, dava konusu çek üzerinde böyle bir kayıt bulunmadığı için dava konusu çekteki cironun temlik cirosu olduğu kanaatine varılmış olup, TTK'nın 818/e maddesi atfıyla 687 maddesi uyarınca keşideci ile lehtar arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ilerin ciro yolu ile hamil olan davalı bankaya karşı ileri sürülebilmesinin çekin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olma şartına bağlı olduğu, davalı bankanın çekin iktisabında borçlunun zararına hareket ettiği yönünde davacının hiçbir delil ibraz etmediği, davalı bankanın iyi niyetli 3. kişi sıfatıyla ve yetkili hamil olarak çekleri temlik cirosu ile devraldığı anlaşılmakla davalı banka yönünden davanın reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Dosya arasına alınan denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporlarına göre; diğer davalı şirketin ticari defterleri incelenememiş ise de, Davalı ... Çorapçılık San. ve Tic. AŞ. 'ye ait ticari defterlerde dava konusu çekin de aralarında bulunduğu çeklerin işli olup çeklerin avans çeki olarak alındığına dair ticari defterlerde kayıt bulunduğu, davalı tarafın defterlerindeki kendi aleyhine bu kayıt nedeniyle dava konusu çekin avans çeki olarak verildiğinin kabulünün gerektiği, diğer davalı ...Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin de kaşe ve imzasını içeren belgeye göre dava konusu çekin avans çeki olarak verildiğinin kabulü gerektiği, çek karşılığı mal veya hizmetin teslim edilmediği kanaatine varıldığından davalı Müflis ...Çorapçılık San. Ve Tic. AŞ.ve diğer davalı ...Tekstil San.ve Tic.Ltd.Şti. yönünden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davalı .... Çorapçılık San. ve Tic. AŞ. yönünden dava kayıt kabul davası olup emsal ve yerleşmiş içtihatlar gereğince maktu harç ve vekalet ücretine tabi olduğundan davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.(Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2016/1414 E., 2019/1188 K., İstanbul BAM 17. HD 2021/552 Esas, 2021/674 Karar )
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3/2. maddesi "müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, red sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilir." şeklinde düzenlenmiş olup, iş bu davada davalı banka ile diğer davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğundan, davalı banka yönünden davanın kayıt kabul davası niteliğinde olmadığı da göz önüne alınarak iş bu davalı yönünden nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.
Her ne kadar davacı tarafça dava dilekçesinin talep sonucu kısmında menfi tespit istemi mevcut ise de dava konusu çekin davalı bankaya ciro edilmekle bedelinin davalılar tarafından tahsil edildiği anlaşılmakla davalı müflis şirket yönünden alacağın iflas masasına kayıt ve kabulüne, diğer diğer davalı ...Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden alacağın tahsiline" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili ve davalı Müflis ...Çorapçılık A.Ş. İflas Masası vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyaya sunulan banka yetkilisi imzası taşıyan çekin teslim yazısında çekin tahsil cirosu ile ve sadece bu amaçla banka tarafından alındığının belirtildiğini, bu sebeple davalı bankanın çekte meşru hamil olmadığını, bedelsizlik şahsi defilerinin tahsil cirosu ile hamil olan bankaya karşı da ileri sürülebildiğini, çekin teslim bordosunda çekin sadece tahsil amaçlı verildiğinden ve bu çek teslim bordosunun delil mahiyetinde olup Yargıtay Kararlarında da işaret edildiği gibi cironun gerçek mahiyetini gösteren belge niteliğinde olduğunu, Yargıtay Kararlarında da açıkça işaret edildiği üzere çekin üzerindeki cironun değil çek teslim bordosunda yazılı açıklamanın delil olduğunu, dosyaya sunulan çek teslim bordosunda çekin sadece tahsil için alındığı hususunun açıkça yazılı olduğunu, bankanın bu çeki tahsil amaçlı olarak aldığını, dava konusunun menfi tespit davası olduğunu, dava konusu nedeni ile müvekkili davacı yönünden nispi vekalet ücreti yerine maktu vekalet ücreti taktirinin de yerinde olmadığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
Davalı Müflis ... Çorapçılık A.Ş. İflas Masası vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinafa konu davanın menfi tespit davası olduğunu, menfi tespit davasında davacının davalılara borçlu olup olmadığı yönünde inceleme yapıldığını ve hüküm kısmında davacının borcunun olup olmadığına göre davanın kabulüne veya reddine hüküm kurulması gerektiğini, istinafa konu dava dosyasında Mahkemenin yaptığı inceleme neticesinde davacının borçlu olmadığını tespit etmiş ise bu yönde hüküm tesis etmesi gerekir iken sanki bu dava eda (alacak) davasıymış gibi hatalı bir değerlendirme yaparak alacak yönünden hüküm kurduğunu, menfi tespit davalarının, davacının, davalıya bir borcunun olmadığının tespiti amacıyla açıldığını, dolayısıyla söz konusu davalarda bir eda hükmünün bulunmayacağını, menfi tespit davasının hukuki niteliği gereği alacak (eda) davasına dolayısıyla kayıt kabul davasına dönüşemeyeceğini, alacak davasının davacı/davalı sıfatları ile alacak davasının davacı/davalı sıfatlarının ve neticesinde verilecek hükümlerin birbirlerinden farklı olduklarını, davacının, borcunun olmadığı gerekçesi ile menfi tespit davası açmış iken alacaklı gibi dava konusu rakamın kayıt ve kabulüne şeklinde hüküm kurulmasının dava konusu ile çelişki yarattığını, davacı davasında "borcum yok" derken üstüne alacaklı yapıldığını, menfi tespit davası olarak açılan davanın kayıt kabul davası olarak karara bağlanmasının yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin diğer davalı ... Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden büyük miktarda alacaklı olduğunu, bu alacaklarının tahsiline binaen söz konusu çeklerin müflis şirkete ciro edildiğini, burada müflis şirketin iyiniyetli 3. kişi durumunda olduğunu, davacı ile ...Teks. San. ve Ltd. Şti. ile aralarındaki durumu, çekin avans amacıyla verilip verilmediğini ve/veya iplik satışının gerçekleşip gerçekleşmediğini bilebilecek durumda olmadığını, dava dosyası incelendiğinde müvekkilinin varsa kusurunun davacı tarafça ispat edilemediğini, davacı ile diğer davalı ... firması arasındaki ticari ilişkinin içeriğini, dava konusu çekin veriliş nedeninin bilindiğinin davacı tarafça ispat edilemediğini, Mahkemenin hüküm kurmaya elverişli olmayan, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı raporlar ile hüküm kurduğunu, Mahkeme tarafından dava konusu çekin verildiği ...firmasının ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmadığını, ...firmasının ticari defter ve kayıtlarını Mahkemeye sunmadığını, asıl olan davacı ile ... firması arasındaki ticari ilişki olduğunu, müvekkili ile ... firması arasındaki ticari ilişkinin hükme esas alınmaması gerektiğini, bilirkişi raporunda davaya konu çekin ...A.Ş.'nin defterlerinde kayıtlı olduğunu, dava konusu çekin deftere intikal ettiği tarihte ... firmasının ...A.Ş.'den 5.281.736,85-TL cari bakiye alacaklı olduğunu, 2015-2016 yılında gerçekleşen ticari işlem kayıtlarının resmi defter yansımasının ön ödeme şeklinde gerçekleştiğinin belirtildiğini, rapora göre dava konusu çekin ...A.Ş.'nin hesaplarına geçme tarihinde ... firmasına 5.281.736,85-TL borcu olduğunun görüldüğünü, ancak çekin verilmesinden sonra müvekkili ...A.Ş. ile .... firması arasında yoğun bir cari hesap ilişkisi olduğunu, sürekli mal alış verişi yapıldığını, cari hesap ilişkisinde taraflar zaman zaman alacaklı ve borçlu duruma gelebileceğini, ancak 2016 yıl sonu itibariyle ...A.Ş.'nin, ... firmasından 3.537.499,85-TL alacaklı olduğunu, bilirkişi raporuna göre; dava konusu çekin deftere işlenmesinden sonra yoğun olarak taraflar arasında cari hesap ilişkisinin devam ettiğini, ...A.Ş.'nin .... firmasına mal verdiğini, davacının verdiği çeklerin mal siparişleri karşılığı verildiğini, sonrasında ...A.Ş.'nin ... firmasına borçlu iken mal alışverişi sonucu alacaklı duruma geçtiğinin cari hesaptan göründüğünü, rapordaki cari hesap dökümünde 31.05.2016 tarihinde davalı ... firmasının 3.537.499,85-TL borçlu olduğu ve aynı tarihli bilanço işlemi açıklaması ile cari hesabın sıfırlandığının görüldüğünü, bilanço işleminin şirket alacağının ... kodu ile şüpheli alacağa geçirilmesi ve cari hesabın sıfırlanması anlamına geldiğini, bilirkişi incelemesinde 31.05.2016 tarihli bilanço işlemi nedeniyle ...A.Ş.'nin .... firmasından olan 3.547.499,85-TL'lik alacağının şüpheli alacağa geçirildiği yönünde inceleme ve değerlendirme yapılmadığını, ...A.Ş.'nin antetli kağıt üzerine ... firmasına hitaben yazılmış olan dava konusu çeki de kapsar şekilde çekin avans çeki olduğu, çeklerin teslimat gerçekleşemediğinden bahisle iade edileceği yönündeki evraklara Mahkeme tarafından itibar edilememesi gerektiğini, ... ismindeki kişinin Mahkeme dosyasında davalı ... firmasının yetkilisi olduğunu, ...A.Ş.'nin kısa bir süre dışardan atama ile müdürü olduğunu, sonrasında Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'ndeki ... ın , ... , ... , ... , ... tarafından açılmış olan bütün menfi tespit dosyalarında ... tarafından müdür olduğu kısa süre içindeki tarihleri kapsar şekilde sonradan evrak hazırlayarak davacı taraflara verdiğini, ...A.Ş.'nin 07.04.2016 tarihinde bir yönetim kurulu toplantısı yaparak ... San. ve Tic. A.Ş. ve dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ... nu dışarıdan müdür olarak atadıklarını, .. nun ... ve ...A.Ş.'nin müdürü olarak atandığı tarihi kapsar şekilde evrak düzenlendiği tarih olan 08.04.2016 tarihinde ... Çorapçılık ve ... firmalarının Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurarak ... Esas sayılı dosyası ile iflas erteleme talep ettiklerini, yine o günlerde ... firması tarafından da Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile iflas erteleme başvurusunda bulunulduğunu, nitekim davacının da dahil olduğu bir takım fırmaların 2015 yılının Ekim ayında davalı şirkete (sözde) siparişler verdiklerini ve bu siparişleri karşılığında da (sözde) avans çeki, senet verdiklerini siparişlerini alamadıklarını iddia eden bu firmaların bu defa Nisan ayının ilk günlerinde çeklerin ve senetlerin kendilerine iadesini istediklerini, söz konusu firmaların hepsi çeşitli menfi tespit davaları açtıklarını, bu yöndeki tüm siparişlerin Ekim - Kasım 2015 aylarında verildiğini, sipariş formlarından görüleceği üzere teslim tarihleri 30 - 45 gün olduğunu, yani ortalama 2015 yılı sonuna kadar bu sözde siparişlerin teslim edileceğini, ancak 2015 yılı sonu bir yana 2016 yılının ilk üç ayı dahi bu teslimatların yapılmadığını, davalı şirketin ne zaman ki 08/04/2016 tarihinde iflas erteleme başvurusunda bulunduğunu, davalı müflis şirketin bu günlerde davacı ve diğer dava dosyalarının davacıları olan sözde avans siparişi sahiplerine "ürünleri teslim edemeyeceklerini ve çeklerin iade edileceğini" bildirdiğini, istinafa konu Mahkeme dosyasından davalı ... Tekstil Ltd. Şti.'nin ... ile ve ... ile olan ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, ... firmasının yetkilisi ... firmasının defter ve kayıtlarını Mahkeme incelemesine sunmaktan ısrarla kaçındığını, firmalara danışıklı olarak malların avans çeki olduğu ve çeklerin iade edileceği yönünde sonradan evrak hazırlayarak vermekten çekinmediğini, Mahkeme dosyasındaki evrakın müvekkilinin logosunun ve kaşesini olduğu anttetli kağıtta yazılı olan "aşağıdaki çekler sipariş avansı olarak alınmıştır" açıklamalı belgenin geçmişe dönük olarak her zaman düzenlenebilecek belgelerden olduğunu, bu belgelere itibar edilebilmesi için değiştirilemeyecek başka bir veri ile desteklenmesi gerektiğini, en azından bu işlemlerin davacının davalı ... firmasının defter ve kayıtlarında görülmesi gerektiğini ve ...A.Ş.'nin kayıtlarında çeklerin iade edileceği yönünde kayıt olmadığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, hukuki niteliği itibariyle dava konusu çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davalı banka yönünden açılan davanın reddine, davalılar ... San. ve Tic. A.Ş., ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulü ile; davacı .... San. ve Tic. A.Ş.'nin dava konusu 134.000,00-TL alacağının müflis ... San. ve Tic. A.Ş. iflas masasına kayıt ve kabulüne, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla aynı 134.000,00-TL alacağın davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Kural olarak çek ödeme vasıtası olup, aksi kararlaştırılmadıkça mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiği yönünde karine mevcuttur. Bu karinenin aksini iddia eden davacının, çeklerin avans olarak verildiğini ve karşılığında mal ya da hizmet alınmadığını yazılı delille ispat etmelidir.
İlk Derece Mahkemesince, davalı ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ait ticari defterlerde, dava konusu çekin de aralarında bulunduğu çeklerin kayıtlı olduğu ve çeklerin avans çeki olarak alındığına dair ticari defterlerde kayıt bulunduğu gerekçesiyle müflis şirket yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ise de, çekin davalı müflis ... San. ve Tic. A.Ş.'nin ticari defterlerinde kayıtlı olmasının çekin avans çeki olduğunu göstermeyeceği gibi hükme esas alınan 08/02/2022 havale tarihli mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen raporda davaya konu çekin avans çeki olarak kaydedildiğine ilişkin herhangi bir tespitin de bulunmadığı anlaşılmıştır.
Öte yandan eldeki davanın menfi tespit istemli olduğu, davaya konu çek bedelinin ödendiğine ilişkin herhangi bir bilgi, belge ve beyan bulunmadığı gibi bu hususta dava dışı bankaya müzekkere yazılarak davaya konu çekin ödenip ödenmediği, ibraz edilip edilmediği, ibraz edildi ise kim tarafından ibraz edildiği ve çekin bir suretinin gönderilmesi hususunda bilgi istenilmediği, ayrıca dosya kapsamına alınan 11/01/2022 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda; davaya konu çekin bedelinin davacı yanca 20.05.2016 tarih ve ... nolu yevmiye kaydında yer aldığı üzere verilen çek hesabından bankalar hesabı ile 134.000,00-TL'nin ödendiğine ilişkin kaydın bulunduğu belirlenmişse de davacı yan defterlerindeki bu kaydın dayanağının araştırılmadığı, her ne kadar gerekçeli kararda; "dava konusu çekin davalı bankaya ciro edilmekle bedelinin davalılar tarafından tahsil edildiğinin anlaşıldığı" belirtilmişse de dosya kapsamında bu sonuca nasıl varıldığına ilişkin bir delil de bulunmadığı, bu bağlamda iflas masasına kaydedilecek bir alacak olmadığından davanın da kayıt kabul davasına dönüşmesinin mümkün olmadığı halde davalı müflis şirket hakkında kayıt kabul kararı verilmesi ve diğer davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine alacağa hükmedilmesi hatalı olmuş, ancak davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden istinaf başvurusu bulunmadığından bu husus eleştirilmekle yetinilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı yan davaya konu çekin avans çeki olduğunu iddia ettiğinden bu iddiasını yazılı delille ispatı gerektiği, davacı yanın ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda; davacı keşideci ile lehtar ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki ticari alım satıma ilişkin kayıtlarda davaya konu edilen çek bedeli karşılığı mal alış ve satışının olmayıp taraflar arasında çeklerin belirli bir vade için karşı tarafa
verildiği ve karşı taraftan da bu çek toplamı benzeri çek alındığı tespit edildiğinden davaya konu çekin hatır çeki olduğu belirlenmişse de davacının kendi ticari defterlerindeki bu kaydın çekin hatır çeki olduğunu ispata elverişli olmadığı anlaşılmış olmakla varılan sonuç dosya kapsamı ile uyumlu değildir.
Ayrıca, İlk Derece Mahkemesince her ne kadar davalı .... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ve davalı .... San. ve Tic. A.Ş.'nin kaşe ve imzasını içeren belgeye göre dava konusu çekin avans çeki olarak verildiğinin kabulü ile çek karşılığı mal veya hizmetin teslim edilmediği kanaatine varılarak davalı müflis ... San. ve Tic. A.Ş. yönünden davanın kabulüne karar verilmişse de; davacı tarafça dosya kapsamına sunulan 15/04/2016 tarihli belge fotokopisinin her zaman düzenlenebileceği gibi 15/04/2016 tarihli belgenin düzenlendiği tarih itibariyle müflis ...San. ve Tic. A.Ş.'ye Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasında 08/04/2016 tarihli tensip tutanağının 4 ve devamı ara kararlarıyla kayyım atandığı hususu nazara alındığında İlk Derece Mahkemesince müflis ... San. ve Tic. A.Ş. yönünden davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmamıştır. Bu nedenle davalı müflis ... San. ve Tic. A.Ş.'nin istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Kabule göre de; davalı banka cevap dilekçesinde dava konusu .... numaralı 12.05.2016 vadeli 134.000,00-TL tutarlı çekin bankanın elinde olmayıp müşteriye iade edilmiş olduğundan davalı bankanın dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olmadığı ve bu nedenle davalı banka açısından davanın konusuz kaldığı beyan edilmiş olmasına rağmen bu hususta araştırma yahut değerlendirme yapılmaksızın davalı bankanın iyi niyetli 3. kişi sıfatıyla ve yetkili hamil olarak çekleri temlik cirosu ile devraldığından bahisle eksik inceleme ile davalı banka yönünden davanın reddine karar verilmesi de hatalı olmuştur.
İlk Derece Mahkemesince yapılacak iş; öncelikle davaya konu çek bedelinin ödenip ödenmediği araştırılarak gerektiğinde bilirkişiden rapor aldırılarak ve mümkünse davalı ...Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin kayıtları da incelenerek karşılaştırma yapılmak suretiyle yine davacı tarafça dosya kapsamına sunulan 15/04/2016 tarihli belge fotokopisinin her zaman düzenlenebilecek belgelerden olduğu da gözetilerek davacı yan iddiaları değerlendirilmek suretiyle davalı ...Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden usuli kazanılmış haklar da gözetilerek oluşacak sonuç dairesinde karar vermekten ibarettir.
Sonuç olarak; davalı müflis ...San. ve Tic. A.Ş. iflas idaresi vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan gerekçelerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, kaldırma sebebine göre davacı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesine bu aşamada yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı Müflis ... A.Ş. İflas Masası vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/03/2022 tarih ve ... Esas ve ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davacı vekilinin istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,
5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE,
6-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
8-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
9-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.25/12/2025