T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:24/12/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:12/10/2022
DAVANIN KONUSU:İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:24/12/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; müvekkili şirket ile dava dışı ... Yapı Oto. San. ve Tic. A.Ş. arasındaki ticari ilişki sebebiyle şirketten Türkiye ... Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 25.08.2021 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli çekin alındığını, çekin müvekkilinin zilyetliğinde iken iradesi dışında İstanbul Havaalanında pandemi nedeniyle kontrollerin yapıldığı ve yoğunluk bulunduğu sırada çanta ve valizlerin karışması neticesinde kaybolarak zayi olduğunu, çekin iptali için açılan Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı davasında, mahkemece 06.08.2021 tarihli tensiple çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, her ne kadar davalı taraf bu davaya müdahale dilekçesi vererek ödeme yasağının kaldırılmasını talep etmişse de, kendisinin hangi sıfatla müdahil olduğunu, çeki elinde bulunduran yetkili hamil olup olmadığını belirtmediğini ve çek aslını mahkemeye ibraz etmediğini, daha sonra anılan dosyada alınan 15.09.2021 tarihli ara kararla taraflarına müdahil ... ... A.Ş. aleyhine istirdat davası açmak üzere 2 hafta kesin süre verildiğini, davalı ... A.Ş.'nin çeke bağlı herhangi bir hak iddia edebilmesi için ilk olarak çeki ibraz etmek zorunda olduğunu, davalının çek aslını ibraz etmediğini, davalının sunduğu çek suretinden davalı ... A.Ş.'nin hak sahibi ve yetkili hamil olmadığının anlaşılacağını, çek suretinde birbirine bağlı ve müteselsil cirolar arasında davalının hak sahipliğini gösterir bir ciro bulunmadığını, çeki bankaya ibraz eden ... isimli şahıs olduğunu, dava konusu çekin bankaya ibrazından sonra davalının eline geçtiğinin çek üzerindeki cirolardan ve banka yazısından açıkça anlaşılacağını, ibrazdan sonra yapılan alacağın temliki mahiyetinde bir temlik cirosunun da bulunmadığını, bankanın çekin arkasına " mahkeme kararı uyarınca herhangi bir işlem yapılmadığı" şerhini düştüğü gözetildiğinde davalının iyiniyetli olmadığının anlaşılacağı, davalının çekin dava konusu olduğunu bilmesine rağmen iktisap ettiğini, davalı ... A.Ş.'nin yetkili hamil olmaması ve ibrazdan sonra alacağın temliki niteliğinde bir cironun bulunmaması sebebiyle de anılan çeke dayalı olarak herhangi bir hak iddiasında bulunamayacağını, çekin bankaya 25.08.2021 tarihinde ... isimli şahıs tarafından ibraz edildiğini, çekin bankaya ibrazından sonra çeki bankaya ibraz eden ... tarafından davalıya yapılan ve alacağın temliki sonucunu doğuran nitelikte bir ciro bulunmadığını, çekteki ciro silsilesi incelendiğinde müvekkilinden sonra çeki cirolayan kişinin ... isimli bir şahıs olduğunun görüleceğini, bu şahıs ile müvekkili şirketin hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, davalının ticari ilişki nedeniyle kendisine çek verildiği iddiasının gerçek dışı olduğunu belirterek müvekkilinin yetkili hamili olduğu Türkiye ... Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, 25.08.2021 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli çekin davalı ... A.Ş.'den istirdadına ve müvekkile iadesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; müvekkili şirket ile davacı şirket arasında imzalanan eser sözleşmesi ile Antalya İli, Kemer İlçesi, ... Mah., ... Ada, ... Parselde mukim arsa üzerinde malzeme yapımı ve inşası konusunda anlaşıldığını, iş bitirildikçe davacı şirket tarafından müvekkiline kısmi ödemelerde bulunacağının kararlaştırıldığını, iş bitiminde davacının müvekkile ödeyeceği bakiye miktara ilişkin anlaşma sağlandığını, müvekkili şirketin yapılan iş ve işlemler neticesinde 469.620,00 TL bedelli fatura tanzim ettiğini, tanzim edilen faturaya binaen davacı şirket tarafından müvekkiline kısmi ödeme için 300.000,00 TL bedelli çeki keşide ettiğini, müvekkilinin yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davacının ise ödeme yapmadığını, dava konusu çekin çantaların karışması neticesinde kaybolmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dava konusu çekin müvekkili şirket yetkilisine davacı şirket yetkilisi tarafından verildiğini, Kemer Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Değişik İş sayılı dosyası ile Antalya İli Kemer İlçesi, ... Mah., ... Ada, ... Parselde keşif icra edildiğini, bilirkişiler tarafından yapılan değerlendirmede 1.591.247,00 TL değerinde iş yapıldığının tespit edildiğini, ...'ın müvekkili şirket yetkilisi olduğunu ve davacı ile sürekli iletişim halinde olduklarını belirterek davanın dava şartı yokluğundan reddine, davacı tarafın 30.09.2021 tarihli dava dilekçesindeki tüm talep ve iddiaların reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "... davacı tarafça davalı taraf aleyhine Türkiye ... Bankası Seyit Nizam şubesine ait ... seri numaralı 25/08/2021 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdatına ilişkin dava açıldığı, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, taraflar arasında davalının davacıya yaptığı işe ilişkin yazılı bir sözleşme olmadığı ancak davalının cevap dilekçesi ekinde sunduğu delil tespiti dosyası ile tespit yaptırdığı, bu tespite göre Kemer İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan taşınmazlar üzerinde alanında uzman inşaat mühendisi, elektrik mühendisi, makina mühendisi ve mobilya dekorasyon bilirkişisi eşliğinde gerçekleştirilen keşif neticesinde düzenlenen bilirkişilerin raporunda 1.591.247,00 TL değerinde iş yaptığının belirtildiği, davalının 2021 yılında ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davalının ticari defter kayıtlarına göre davalının davacıya 469.620,00 TL tutarlı fatura düzenlediği, davacının ise 100.000,00 TL havale, 300.000,00 TL de dava konusu çek olmak üzere toplam 400.000,00 TL ödeme yaptığı, dava tarihi olan 30/09/2021 tarihi itibariyle davalının davacıdan halen 69.620,00 TL alacaklı olduğunun kayıtlı olduğu, dava konusu çek görüntüsü incelendiğinde çekin ...... A.Ş. tarafından davacı adına düzenlendiği, davacı tarafından çekin ...'a, ... tarafından ise ...'a cirolandığı akabinde ...'a yapılan cironun iptal edildiği, davalının ticari defter kayıtlarına göre davacının çeki ciroladığı ...'ın davalı şirketin ortağı olduğu, dava konusu çekin davalının ticari defterlerinde direkt olarak davacıdan alınan müşteri çeki olarak kayıt edildiği böylelikle davacının davaya konu çeki cirolayan ... isimli şahıs ile şirketlerinin hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığı yönündeki iddiasının doğru olmayıp çekin kendilerinin zilyetliğinde iken kaybolduktan sonra davalı tarafça iktisap edildiğinin ispatlanamadığı, usulüne uygun tutulmuş ticari defter kayıtlarına göre çekin davacı tarafın borcuna karşılık davalı tarafa verilmiş olduğu anlaşılmakla davacı tarafça açılan istirdat davasının reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketten sonra çeki ... isimli şahsın ... isimli şahsa ciroladığını, ... isimli şahsın çeki bankaya ibraz ettiğini, ibrazdan sonra ... tarafından yapılan temlik cirosunun bulunmadığını, bu kişinin yaptığı tahsil cirosunun da karalanmak suretiyle iptal edildiğinin anlaşılmakta olduğunu, ancak davalı ... A.Ş'nin çeki nasıl ele geçirdiğinin anlaşılamadığını, çekte hak sahipliğini düzenleyen TTK m. 790 gereğince, bir çekin hamilinin, son ciro beyaz ciro olsa dahi, kendi hakkı birbirine bağlı ve müteselsil cirolardan anlaşıldığı durumda, yetkili hamil sayılacağını, somut olayda davalının 07.09.2021 tarihli dilekçesi ekinde sunduğu çek suretinden, davalı ... A.Ş.'nin hak sahibi ve yetkili hamil olmadığının anlaşıldığını, davalı şirketin ticari defteri incelenerek davanın kabul edildiğini, ancak çekin müvekkil tarafından davalı şirkete verilmediğinin çekten dahi anlaşıldığını, çek istirdadı davasında dava konusu çekin metni ve çek hukuku incelenmesi gerekmekteyken, alacak davası gibi yargılama yapılıp karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalının müvekkilinden bir alacak iddiası var ise bu iddiası ile ilgili dava açmasının mümkün olduğu halde, kendisine ciro edilmeyen ve yetkili hamil olmadığı çeki kötüniyetli iktisap ederek haksız kazanç sağlamaya çalıştığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, çek istirdat davasıdır
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
"... Buna göre, zayi olan çekin istirdadı istemine ilişkin işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir... "(Bkz Yargıtay 11 HD 2016/13508 Esas, 2018/6681 Karar )
TTK'nın 792. maddesine göre açılan davada davacının talebi, bir miktar paranın ödenmesi, alacak veya tazminat değil kıymetli evrak olarak çeki haksız olarak elinde bulundurduğu iddia edilen hamilden çekin iadesidir. Bu itibarla TTK’nin 792. maddesi kapsamında açılan çek istirdadı davasında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir.(Bkz Yargıtay 11 HD 2019/3048 Esas.2020/1093 Karar )
Somut olayda: Türkiye ... Bankası Seyit Nizam şubesine ait ... seri numaralı 25.08.2021 tarihli ve 300.000,00 TL bedelli çekte davacının lehtar, davalı şirket ortağı ...'ın ciranta olduğu, davacı ile davalı şirket arasında yazılı sözleşme bulunmadığı ancak Kemer Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş dosyasında aldırılan 22.11.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporuna göre Kemer ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmaz üzerinde; davalının 1.591.247,00 TL değerinde tadilat ve inşaat işi yaptığının belirtildiği. Mahkemece smmm bilirkişisinden alınan 01.08.2022 tarihli rapora göre: dava konusu çekin davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu; davalının, davacıya 469.620,00 TL tutarlı fatura düzenlediği, davacının ise 100.000,00 TL havale, 300.000,00 TL dava konusu çek olmak üzere toplam 400.000,00 TL ödeme yaptığı, davalı şirketin dava tarihinde 69.620,00 TL bakiye alacağı bulunduğu. Buna göre uyuşmazlık konusunun bir alacak davası olmadığı, çekin davalı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacı taraf, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı, davanın reddine yönelik mahkeme kararının yerinde olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin İlk Derece Mahkemesince YAZILMASINA,
3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın Dairemiz tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 24/12/2025
...