T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11.HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:11/12/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 1.Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:21/04/2022
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:11/12/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; taraflar arasında bakliyat alımı hususunda anlaşma yapıldığını, satın alınan ürünlere karşılık 15.12.2018 tarihli 9.500,00-TL, 22.12.2018 tarihli 42.000,00-TL, 05.01.2019 tarihli 40.000,00-TL, 12.01.2019 tarihli 33.500,00-TL bedelli çeklerin verildiğini, daha sonra mal iadesi yapıldığını, buna ilişkin iade faturası düzenlendiğini, toplam 90.283,52-TL değerindeki malların ... Nakliyat şirketi aracılığı ile davalı şirkete gönderildiğini, mal iadeleri sonucu satın alınan mallara karşılık keşide edilerek verilen çeklerin büyük kısmının bedelsiz kaldığını, mal iadesi yapılması sonucu bedelsiz kalan çeklerin müvekkili şirkete iade edilmemesi üzerine Antalya 10. Noterliği'nin 07.01.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilmesine rağmen çeklerin iade edilmediği gibi bankaya ibraz edilerek yasal sorumluluk bedellerinin tahsil edildiğini ve icra takibine konu edildiklerini, davalı şirket ile yapılan görüşmelerde sevk irsaliyeleri üzerindeki imzaların kabul edilmemesi ve malların kendilerine teslim edilmediğinin iddia edilmesi üzerine, Antalya 10. Noterliği'nin 03.04.2019 tarihli ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek mal sevkiyatını ve teslimini gerçekleştiren ... Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden malların akıbetinin, hangi tarihte, hangi adreste ve kimin imzasına teslim edildiklerinin bildirilmesinin talep ve ihtar edildiğini, dava dışı şirket tarafından verilen cevabi ihtarname ile ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... .../Mersin adresinde davalı şirket yetkililerine teslim edildiği, aynı tarihli nakliye faturasının tanzim edildiği ve davalı şirket tarafından 17.12.2018 tarihinde nakliye faturası bedelinin kendilerine ödendiği bildirilerek dekont örneğinin sunulduğunu, taraflar arasındaki alışverişe konu cari hesap borcuna karşılık 90.283,52-TL değerinde mal iadesi sonucunda hesap bakiyesinin 83.158,93-TL'ye düştüğünü, ardından ise davalı tarafça dört adet çekin bankaya ibrazı sonucunda 6.400,00-TL çek yasal sorumluluk bedellerinin tahsil edilmesi sonucunda cari hesap borcunun 76.758,93-TL kaldığını, bakiye cari hesap tutarı olan 76.758,93-TL'den takibe konu edilen 15.12.2018 tarihi ve 49.500,00-TL (Yasal sorumluluk bedeli 1.600,00-TL düşüldükten sonra kalan miktar 47.900,00-17L olarak takibe konulmuştur) tutarındaki çek bedeli düşüldükten sonra müvekkili şirketin dava konusu edilen Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas ve Antalya 16. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyalarına konu çekler nedeniyle kalan borcunun 28.858,93-TL olduğunu bu tutarı aşan kısımdan herhangi bir borcunun bulunmadığını belirterek Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı ve Antalya 16. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu takiplerin dava sonuna kadar durdurulması yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesini, her iki takip dosyasından bakiye borç tutarı 28.858,93-TL'yi aşan 93.848,68-TL yönünden müvekkili şirketin davalıya borçlu olmadığının tespitine, söz konusu icra takiplerinin iptaline, davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; davacının iddialarının yasal dayanaktan yoksun olduğunu, çekin bir ödeme vasıtası olup kural olarak mevcut bir borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiğini, davacının iddialarını yazılı deliller ispatlaması gerektiğini, davacının iddialarının aksine müvekkili şirketin dava konusu çeklerden dolayı davacıdan alacaklı olduğunu, davacı ile müvekkili şirket arasında düzenlenen cari hesap sözleşmesi bulunmadığını, TTK'nın 89. maddesi gereğince cari hesap sözleşmesinin yazılı yapılması gerektiğini, bu nedenle davacının cari hesaba dayanmasının mümkün olmadığını, davacının haksız olarak işbu davayı açtığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece; "... Davacı bir kısım mal iadesi yaptığından bahisle çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı menfi tespit talep etmiştir. Tarafların ticari defterleri incelenmiş, raporda belirtildiği üzere davalı yan iade faturalarını defterine kaydetmiş, daha sonra yeniden aynı malların davacıya satıldığına ilişkin fatura keserek bu kaydı defterlerine işlemiştir. Davacı defterlerinde bilirkişice 21.11.2019 tarihinde tespit olunduğu üzere davacının tekrar tekrar bu faturaları işleyip iade ettiği, son faturanın 29.12.2018 tarihli iade faturası olduğu, davalının defterindeki son kaydın ise 29.12.2018 tarihli satış faturası olduğu, davacının son iade faturalarının davalının defterine işlenmediği anlaşılmaktadır. Ancak bu faturaların her biri farklı satımlara ilişkin olmayıp, tarafların da böyle bir iddia ve savunması bulunmamaktadır. İhtilaf iadeye konu ilk faturalar ile birlikte davalıdan satın alınan mallarının davacıya iadesinin (fiilen teslim olgusunun) gerçekleşip gerçekleşmediği noktasındadır. Bu yönde davalı yetkilisi isticvap edilmiş, yetkili iade malı teslim almadıklarını ifade etmiş bununla birlikte davacı yanca sunulan ... Nakliye şirketi irsaliyeli fatura altındaki kaşenin davalı şirkete ait olduğunu kabul etmiş, imzayı bilmediğini belirtmiştir. Yine ... Şirketine davalı şirketçe bu faturaya istinaden yapılan ödemenin nedeni ve bu şirketten ne teslim aldıkları hususunda sorulan sorulara da '' bilmiyorum'' şeklinde yanıt verilmiştir. Şirket yetkilisine isticvap konuları belirtilerek usulüne uygun davetiye çıkartılmış olup, gelmemesi veya sorulan sorulara cevap vermemesi halinde karşı tarafın iddialarını kabul edilmiş sayılacağı hatırlatılmıştır. Basiretli yetkilinin önceden tebliğ edilen konulara ilişkin araştırma yapması gerekirken bilmiyorum şeklinde yanıt vermesi sorulan soruları yanıtsız bırakma mahiyetinde görülmekle davacının ... Şirketi aracılığıyla davaya konu malı iade ve teslim ettiği hususu kanıtlanmıştır. Davacının teslim için gönderdiği malların taşındığı firmaya bu taşıma işi için davalı yanca ödeme yapılması hususu nazara alındığında artık bu iddianın aksinin davalı yanca ispatlanması gerekir. Her ne kadar davalı yanca çekin illetten mücerret olup faturaya mahsup edilemeyeceği savunulmuş ise de her iki tarafın ticari defterinde de çekin cari hesap nedeniyle ödeme amacıyla verildiği sabittir. Buna göre tarafların defterleri, yerinde görülen gerekçeli ve denetime elverişli 8.3.2021 tarihli ek rapor uyarınca hüküm kurulmuş, ne var ki bilirkişi borçlu olunmayan miktarları 49.500,00 TL ve 42.000,00 TL bedelli çekten düşse de davacı dava dilekçesinde mahsup işleminde 49.500,00 TL'lik çek dışındaki çeklere göre menfi tespit istemiş olmakla borçlu olunmadığı tespit olunan 90.283,52 TL'nin talep gibi bu çekler üzerinden düşümü yapılmıştır. Buna göre borcun 76.759,93 TL olduğu kabul edilerek 49.500,00 TL çekin karşılığı bulunduğu, bu çek haricinde davacının 27.258,93 TL(76.759,93 TL-49.500, 00 TL=27.258,93 TL) borçlu olduğu, öyle ise 42.000,00 TL bedelli çekten 27.258,93 TL düşüldükten sonra bakiye 14.741,07 TL'lik kısımdan borçlu olunmadığının ve 05.01.2019 tarihli ... Nolu 40.000,00 TL bedelli çekten ve 12.01.2019 tarihli ... nolu 33.500,00 TL bedelli çeklerden tamamen borçlu olunmadığının tespiti gerekmiştir. Toplam borçlu olunmayan miktar üzerinden ( 90.283,52 TL ) davalının iade malları teslim aldığı halde takibe devam etmesi açıkça kötü niyetli görülerek %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmiştir. Davacı davasını 93.848,68 TL üzerinden açtığından kısmen kabul kısmen ret kararı verilmesine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili şirket arasında akdedilmiş yazılı cari hesap sözleşmesinin bulunmadığını, TTK'nın 89. maddesi gereğince cari hesap sözleşmesinin yazılı yapılması gerektiğini, bu nedenle davacının iddia ettiği ancak geçerliliği bulunmayan cari hesabın varlığından ve çekin cari hesap için ödeme aracı olduğundan bahsedilemeyeceğini, davacı tarafın illetten mücerret olan çekin faturaya mahsup edilmesi gerektiğine dair yazılı bir delil sunmadığını, davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirket yetkilisinin isticvapta iade faturasına konu malların ....Şubesi'ne teslim edilmediğini açıkça beyan ettiğini, iade ve teslim olgusunun gerçekleşmediğini, davacının bu hususu ispat edemediğinin sabit olduğunu, teslim alınmayan mallara ilişkin olarak bile düzenlenmiş olabilecek bir nakliye faturasının sehven ödenmiş olmasının teslim olgusunun ispatı olarak kabul edilmesinin hatalı olduğunu, teslim olgusunun ancak irsaliye üzerindeki imzanın müvekkili şirket ...Şubesi yetkililerinden sadır olduğunun kanıtlanması ile ispat edilebileceğini, irsaliyeler üzerinde imza incelemesi yapılmadan teslim olgusunun ispat edildiğinin kabulü ile hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, kararın kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafından müvekkili şirkete usulüne uygun bir iade yapılmadığını, müvekkili şirkete herhangi bir iade işlemi yapılmadığının belirtildiğini, davacının takip konusu çeklerden dolayı borçlu olduğunu, kötüniyet tazminatına hükmedilmesinin de açıkça hukuka aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davaya dayanak Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının incelemesinde; 26/03/2019 tarihinde davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 22/12/2018 vade tarihli ... seri nolu 42.000,00-TL bedelli çeke dayalı olarak 40.400,00-TL asıl alacak, 86,33 TL işlemiş faiz, 4.040,00-TL tazminat, 121,20-TL komisyon olmak üzere toplam 44.647,53-TL alacağın tahsili için kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı; Antalya 16. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının incelemesinde; 28/01/2019 tarihinde davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 05/01/2019 vade tarihli ... seri nolu 40.000,00-TL bedelli, 12/01/2019 vade tarihli ... seri nolu 33.500,00-TL bedelli çeklere dayalı olarak 70.300,00-TL asıl alacak, 519,18 TL işlemiş faiz, 7.030,00-TL tazminat, 210,90-TL komisyon olmak üzere toplam 78.060,08-TL alacağın tahsili için kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.
Davacı taraf; davalı ile aralarında yaptıkları sözleşme gereği alınan ürünlerin bedelinin 4 adet çek ile ödendiğini sonradan yapılan ürün iadelerine rağmen davalı tarafça bir kısım çeklerin iade edilmediğini iddia ederek sözkonusu çeklerden dolayı başlatılan icra takiplerinde borçlu olmadığının tespitini talep etmiş, davalı taraf ise; çekin ödeme aracı olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesine karar verilmiş, alınan bilirkişi rapor ve ek raporlarında; tarafların ticari defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulduğu, dava ve icra takibine konu çeklerin davacı defterinde kayıtlı olduğu, en son davacı tarafça 29/12/2018 tarih ... ve ... sıra nolu olmak üzere toplam 90.283,52-TL bedelli iade faturalarının düzenlendiği ve bu faturaların davalı adına borç kaydedildiği, ancak bu faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı belirlenmiş, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 13/09/2021 tarihli yazı cevabı ile ... ve ... seri nolu e-faturaların iade faturası olduğu, davalı tarafa 01/02/2019 tarihinde tebliğ edildiğinin bildirilmesine karşılık davalı tarafından sözkonusu faturaların Gönen 1. Noterliği'nin 04/01/2019 tarih ... yevmiyesinde kayıtlı ihtarname ile iade edildiğinin bildirildiği, davacı iddialarına dayanak ...-...-... sevk irsaliyeleri üzerindeki davalı şirket kaşe ve imzası yönünden davalı şirket yetkilisinin isticvap beyanında kaşenin kendilerine ait olduğu ancak imzanın kime ait olduğunu bilmediğini beyan ettiği anlaşılmakla Yerel Mahkemece tarafların ticari defterlerindeki uyumsuzluk ile birlikte davacı tarafça sunulan iade irsaliyelerindeki imzalara ilişkin net beyanda bulunulmamış olması dikkate alınarak iade irsaliyeleri ile ilgili olarak belge asıllarının getirtilmesi, şirket yetkilisinin iade konusu ürünlerin tesliminin yapıldığı yerdeki yetkililerin kim olduğuna ilişkin beyanlarının alınması, imzaların kabul edilmeme nedeninin sorulması ve gerekirse iade irsaliyelerinde imza inkarı halinde imza incelemesi yapılması gerekirken, bu konuda bir inceleme yapılmaksızın ve Gönen 1. Noterliği'nin ihtarname akıbeti araştırılmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi yerinde görülmemiştir.
Mahkemece yapılacak iş; ürünlerin iadesinin gerçekleştirildiği ve çeklerin bedelsiz kaldığı hususunda ispat yükünün davacı üzerinde olduğu dikkate alınarak Gönen 1. Noterliği'nin 04/01/2019 tarih ... yevmiyesinde kayıtlı ihtarname akıbetinin araştırılması, iade faturalarının davalıya tebliğ edilip edilmediğinin/davalı tarafça iadesinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi, davacı tarafça sunulan iade irsaliyelerinin asıllarının celbi ile irsaliyelerdeki teslim ve imza hususunda davalı şirket yetkisilisine isticvap davetiyesi göndererek ... Lojistik Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ürünlerin teslim edildiği adreste o tarihteki yetkililerin kimler olduğu, iade edilen ürünlerin teslim alınıp alınmadığı hususunda isticvap edilmesi, irsaliye altındaki imzanın inkarı halinde imza incelemesine ilişkin delillerin toplanması bu hususta bilirkişi incelemesi yapılarak, iade irsaliyesi altındaki imzanın davalı şirket yetkilisine/ çalışanlarına ait olduğunun tespiti halinde alınan bilirkişi raporlarındaki tespitlere göre değerlendirme yapılması son olarak davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayandığı da gözetilerek gerekirse yemin delili de hatırlatılmak suretiyle oluşacak sonuç dairesinde karar vermekten ibarettir.
Sonuç olarak; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/04/2022 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davalı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,
5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 1.542,00 TL nispi istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE,
6-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
8-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
9-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.11/12/2025
...