T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:05/12/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:07/04/2022
DAVANIN KONUSU:Tazminat (Rücuen Tazminat)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:05/12/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; 08/04/2014 günü, saat ... sıralarında, Antalya İli ... İlçesi ... mevkiinde dava dışı sürücü ... yönetimindeki, ... kesim nolu devlet karayolunu takiben, ... dan .... istikametine seyretmekte olan, ... plaka numaralı, ... marka, ... tip, ... model, davalı ... adına kayıtlı ve davacı ... Sigorta A.Ş. (Eski unvanı ... Sigorta A.Ş.)'ye Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi ile sigortalı kamyonetin, iniş eğimli, sağa keskin virajlı ve ıslak yüzeyli yolda, kontroldan çıkıp, yolun sağ kenarında devrilip, olay sırasında, kamyonette, şoför mahallinde, kabinde yolculuk etmekte olan ... ve ... adlı yolcuların yaralandığını, davalı sigorta şirketinin, istiap haddinin aşılmış olması sebebiyle poliçe umumi şartlarının ihlal edildiğini ileri sürerek, olay sebebiyle ödemiş olduğu tazminatın rücuen tazminini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; davacı tarafın aynı alacağa dayalı olarak Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosya ile açmış olduğu itirazın iptali davasının devam ettiğini, iş bu davaya derdestlik itirazında bulunduklarını, bu davanın öncelikli olarak derdestlik sebebi ile reddi gerektiğini, aracın 2 kişilik olduğunu 3 kişi bindirmek sureti ile istiap haddinin aşıldığını bu suretle sigorta kapsamı dışında kaldığını iddia ederek ödenen bedelin rücusunun talep edildiğini, iddiaların gerçek dışı olduğunu, söz konusu kazaya karışan ... plakalı aracın 3 kişilik yolcu kapasitesi olduğunu, davacı tarafın araştırmadan soruşturmadan sadece müvekkilleri ile husumetli olan, kasıtlı şekilde keşif sırasında ifade veren, halen Antalya 5. İş Mahkemesi ... Esas sayılı dosya da davalık olduğu ... isimli şahısın beyanına dayalı olarak bu davayı açtığını, bu suretle davacının dayanak noktasının çürük olup müvekkili ile husumetli olan şahsın beyanının dayanak yapılmasının kabul edilemez olduğunu, bilirkişi tarafından da aracın 2 kişilik olduğunun tespit yapılmadığını, bununla birlikte müvekkiline karşı açmış olduğu Antalya 5. İş Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile derdest olarak bulunan alacak davasında da böyle bir husustan bahsetmediğini, sigortalının aracı teminat kapsamından çıkaran hallerin kanunda tahdidi olarak sayılmış olup aracın 3 kişilik olduğunu tüm resmi kurum ve kuruluşlardan alınacak bilgi ve belge doğrultusunda sabit olması sebebi ile sigorta teminat kapsamından bu suretle çıkmayan araç malikine karşı iş bu haksız ve mesnetsiz şekilde açılan davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "...Bu tür davalarda sigortacı 2918 Sayılı Karayolları Trafik Yasasının 95/2. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B-4. maddesi gereğince tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin halleri üçüncü kişilere karşı ileri süremeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre kendi sigorta ettirenine rücu edebilir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası genel şartlarının B.4. maddesinde sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceği haller sayılmıştır. B.4.ç. maddesinde ; tazminatı gerektiren olayın, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tesbit edilmiş olan istiab haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceği düzenlenmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 1409. maddesine göre sigortacı sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan sorumludur. Ayrıca sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat külfeti sigortacıya aittir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 11/10/2017 tarih 2016/16770 Esas 2017/8930 Karar sayılı kararı).
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 16/05/2016 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararında; "...sigortacının sigortalıya rücu edebileceğine ilişkin istisna hükmünün uygulanabilmesi için riziko ile istiap haddinden fazla yük ve yolcu taşıma arasında uygun illiyet bağının bulunması ve kazanın sırf bu nedenle meydana gelmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla, sadece istiap haddinin aşılmış olması, rizikonun teminat dışı olduğu sonucunu doğurmaz..." denilmiştir.
Tüm dosya yukarıdaki açıklamalar ve emsal kararlar ışığında değerlendirildiğinde ve hükme esas alınan ATK ve İTÜ raporları da nazara alındığında kazanın münhasıran istiap haddinin aşılması sonucu meydana gelmediği anlaşıldığından ve bu sebeple şartları oluşmayan davacının rücu isteminin reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusu zararın, sigortalı tarafından aracın yük ve teknik özelliklerine aykırı idare edilmesi, emniyet kemerlerinin sökülmüş olması ve istiap haddinden fazla yolcu taşınması gibi ağır kusurlu eylemler sonucunda meydana geldiğini, bu durumun ceza dosyası ve bilirkişi raporları ile sabit olduğunu, ancak yerel mahkeme yargılamasında emniyet kemerlerinin sökülmüş olması hususunun yok sayıldığını, bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmadığını, emniyet kemerlerinin sökülmesinin başlı başına ağır kusur teşkil ettiğini, bu durumun sigorta şirketine rücu hakkı doğurduğunu, yerel mahkemenin kazanın münhasıran istiap haddinin aşılması sonucu meydana gelmediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu kararın ceza mahkemesinin sürücünün ağır kusurlu olduğu yönündeki kararı ile çeliştiğini, Trafik Sigortası Genel Şartları’nın B.4/a ve B.4/e maddeleri uyarınca sigortalının ağır kusuru ve yolcu taşıma ruhsatına aykırı davranışı nedeniyle müvekkil şirketin rücu hakkının bulunduğunu, eksik inceleme ile yetersiz ve çelişkili raporlar esas alınarak, itirazlarının dikkate alınmadan ve hukuki dinlenilme hakları kısıtlanarak verilen kararın hukuka aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, zorunlu trafik sigortası sözleşmesine dayalı tazminat alacağının rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı gözetilerek yapılmıştır.
HMK’nın 359/3. maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillere, delillerin tartışılması sonucu ulaşılan maddi olaya ve hukuki değerlendirmeye göre usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 95/2. maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.4 maddesi gereğince, tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin hâlleri, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre sigortacının kendi sigorta ettirenine karşı ileri sürebileceği; Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.4.ç maddesine göre, tazminatı gerektiren olayın yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu ya da yük taşınması nedeniyle meydana gelmesi hâlinde sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceği; Mahkeme tarafından alınan 15.02.2022 tarihli bilirkişi heyet raporu ile 08.12.2021 tarihli Adli Tıp Kurumu raporuna göre, istiap haddi aşılmadığı gibi, araçtaki yolcu sayısı ile kaza arasında illiyet bağı bulunmadığı, sigortalı aracın ruhsatında koltuk sayısının sürücü hariç üç kişi olarak gösterilmesine karşın kaza anında araçta şoför ve iki kişi bulunduğu, Kumluca 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyasında da kazanın istiap haddinin aşılmasından kaynaklandığına dair bir gerekçe bulunmadığı; Bu itibarla, rücu şartlarının oluşmadığı; HMK’nın 355/1. maddesi gereğince incelemenin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapıldığı; re’sen gözetilmesi gereken kamu düzenine aykırılık bulunmadığı; kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu belirlenmiş; davacı vekilinin istinaf itirazlarının yerinde görülmemesi nedeniyle HMK’nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin İlk Derece Mahkemesince YAZILMASINA,
3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın İlk Derece Mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.05/12/2025
...