T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:25/09/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:25/04/2023
DAVANIN KONUSU:İtirazın İptali (Trampa Sözleşmesinden Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:25/09/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, müvekkili şirket nezdinde sigortalı ve davalının maliki olduğu ... plaka sayılı vasıtanın 08/06/2015 tarihinde davalı tarafından poliçe şartlarına aykırı olarak alkollü araç kullanılması sonucu ... plakalı araca kusurlu olarak çarptığını ve araçta yolcu olarak bulunan ...'in yaralandığını, kaza mahalline gelen trafik ekiplerince düzenlenen kaza tespit tutanağı ile ... plakalı araç kullanıcısının alkollü olarak araç kullanması ve diğer sebeplerle kazanın oluşumunda %100 oranında asli kusurlu olduğu sonucuna varıldığını, kaza sebebiyle müvekkili şirket tarafından dava dışı ...'e 32.314,36 TL maluliyet tazminatı ödendiğini, davalının müvekkili şirket tarafından ödenen tazminattan sorumlu olduğunu, müvekkili şirket tarafından alacağın rücuen tahsili amacıyla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla Denizli 4. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile icra takibine başlandığını, ancak davalı borçlunun mesnetsiz ve kötü niyetli itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, davalının haksız ve zaman kazanma amaçlı itirazının iptali ile takibin devamını ve davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, ... plaka sayılı aracın davacı şirket nezdinde 30/12/2014-30/12/2015 tarihleri arasında ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, 08/06/2015 tarihinde ... plakalı araç sürücüsü ... sevk ve idaresinde iken ... plakalı araç sürücüsü ... ile çift taraflı kaza meydana geldiğini, bu konuda herhangi bir husumet bulunmadığını, kaza sebebiyle karşı taraf sürücüsü ...'e ödenen 33.314,34 TL maluliyet tazminatının müvekkili araç malikinden rücuen tazmini amacıyla Denizli 4. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yapılan itirazın iptali ile takibin devamının talep edildiğini, aktüer raporunda tutarın 26.145,97 TL olarak belirlenmiş olmasına rağmen davacı şirket tarafından 32.314,26 TL ödendiğini, her ne kadar dava dilekçesinde ...'in yolcu olduğu belirtilmiş ise de ...'in sürücü olduğunu ve kullandığı araç plakasının ... olduğunu, kazaya ...'in kusurlu davranışının sebep olduğunu, aktüer hesabında kusur durumunun dikkate alınmadığını, kusur ve maluliyet durumunun tespit edilmesini, ...'in maluliyet ödeneği alıp almadığının SGK kaydının, öğrenci olup olmadığı, düzenli işte çalışıp çalışamayacağının, sabıka kaydının irdelenmesini, maluliyet oranın tespitini, kazanın alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediğinin araştırılmasını, uzman bilirkişilerden rapor aldırılmasını, davacının ticari faiz talebinin hukuki dayanağının olmadığını, bu nedenlerle dava konusu trafik kazasını gerçekleştiren ... plakalı araç sürücüsü ...'a ihbarını, yapılacak yargılama ve toplanılacak deliller nihayetinde davanın reddini, müvekkili şirket lehine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, " Karayolları Trafik Yönetmeliğinin "Uyuşturucu ve Keyif Verici Maddeler ile İçkilerin Etkisinde Araç Sürme Yasağı" başlıklı 97/1. maddesinde, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu açıklandıktan sonra, bu konu ile ilgili olan "b-2" bendinde, alkollü içki almış olarak araç kullandığı tespit edilen diğer araç sürücülerinden kandaki alkol miktarı 0.50 promil üstünde olanların araç kullanamayacakları belirtilmiştir. Öte yandan, davaya konu kazanın meydana geldiği tarih itibariyle yürürlükte olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4.d. maddesinde, tazminatı gerektiren olay, işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin veya motorlu aracın hatır için karşılıksız olarak verildiği kişilerin uyuşturucu veya keyif verici maddeler almış olarak aracı sevk ve idare etmeleri esnasında meydana gelmiş veya olay yukarıda sayılan kişilerin alkollü içki almış olmaları nedeniyle aracı güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş bulunmalarından ileri geliyorsa, sigortacının sigorta ettirene rücu hakkı olduğu açıklanmıştır.
Bununla birlikte, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4.d. maddesinin dayanağını teşkil eden KTK'nun 48. maddesinin yasaklamayı düzenleyen ilk fıkrasında, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli araç sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaklanmış olup, aynı maddenin 2. fıkrasındaki yönetmelik düzenlenmesine olanak tanıyan hükümde, yasaklama yetkisi yönetmeliğe bırakılmış olmadığından, Karayolları Trafik Yönetmelik'inin 97. maddesinde, yukarıda anılan yasa hükmü tekrarlandıktan ve müteakip, uyuşturucu veya keyif verici maddeler ile alkollü içkilerin oranlarının ne şekilde saptanacağı belirlendikten sonra, yasada yer alan hükmü dikkate almadan salt 0.50 promilin üstünde alınan alkol miktarına göre araç kullanma yasağı getirilmesinin yasal dayanağı bulunmadığından geçersiz bulunmaktadır. Geçersiz yönetmelik hükümlerinin yasaya aykırı bir şekilde genel şart olarak kabulü de mümkün değildir.
O halde, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibariyle sürücünün salt (münhasıran) alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez. Üstelik, böyle bir durumda hasarın teminat dışı kaldığını ispat yükü, 6762 sayılı TTK'nun 1281. maddesi hükmü gereğince sigortacıya düşmektedir.
Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, mahkemece nöroloji uzmanı, hukukçu ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurların da olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin belirlenmesi durumunda, oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağından davanın kabulüne, aksi halde reddine karar verilmesi gerekeceği ilkesi benimsenmektedir (YHGK 23/10/2002 gün ve 2002/11-768-840; YHGK 07/04/2004 gün ve 2004/11-257-212; YHGK 02/03/2005 gün ve 2005/11-81-18; YHGK 14/12/2005 gün ve 2005/11-624-713; YHGK 10/12/2014 gün ve 2013/17-1199 E. 2014/1018 K. sayılı ilamları) (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 18/10/2021 tarih, 2021/9693 esas, 2021/6982 karar sayılı ilamı )
Bu doğrultuda mahkememizce nöroloji uzmanı doktor bilirkişi, trafik konusunda uzman bilirkişi ve aktüerya hesabında uzman bilirkişilerden oluşan heyetten rapor alınmış olup, mahkememizce de hükme ve denetime elverişli bulunarak itibar edilen raporda 08/06/2015 tarihinde saat 21.00 sıralarında, 0.99 Promil Alkollü sürücü ... idaresindeki davacı ... Sigorta Anonim Şirketi nezdinde Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi (Trafik Sigortası) ile sigortalı, ... plakalı, davalı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına kayıtlı kamyoneti ile Çardak ilçesi istikametinden Denizli ili istikametine, yerleşim yeri dışı, 100 km/s azami hız limitli, orta refüjle bölünmüş, iki şeritli, şerit çizgileri belirli, asfalt kaplamalı, yatay güzergahı düz yol, düşey güzergahı eğimsiz görüşe engel cisim olmayan ... Devlet Karayolu üzeri seyir halinde iken, 17 * 500 metresine geldiğinde, idaresindeki ... plakalı kamyonetinin direksiyon hakimiyetini kaybederek sağ ön kısımlarını; geliş istikametine göre yolun sağ tarafında emniyet şeridi üzerinde beklemede olan dava dışı sürücü ... idaresindeki Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi (Trafik Sigortası) ile sigortalı, ... plakalı otomobilin sol arka kısımlarına çarpması ve çarpmanın etkisi ile dava dışı ... plakalı otomobilin emniyet şeridi üzerinden savrularak toprak alan olan şarampole düşmesi sonucu, dava dışı ... plakalı otomobil sürücüsü ... ile dava dışı ... plakalı otomobilde yolcu olarak bulunan ...'ın yaralanmalarıyla meydana gelen iki araçlı yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası olayında ... Plakalı Kamyonet Sürücüsü ...”ın; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 84/f ve Yönetmeliğin 157/a-6 kusurlar bölümünden: Araç sürücüleri trafik kazalarında; “Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma” hallerinde asli kusurlu sayılırlar." ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 52/1-b ve Yönetmeliğin 101/b kusurlar bölümünden: "Azaçların hızlarını, aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmamak maddelerini ihlal ettiği" bu nedenle kusurlu olduğu, dava dışı ... Plakalı Otomobil Sürücüsü ...'in ise 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 46/2-f açıklanan kurallar: Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücülerin; trafik kazası, arıza halleri, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi, genel güvenlik ve asayişin sağlanması gibi durumlar dışında emniyet şeritlerini ve banketleri kullanmaları” yasaktır maddesini ihlal ettiği" , bu nedenle kazanın münhasıran alkolün etkisi ile maydana gelmediği, sürücü ...'in de hatalı davranışıyla kazanın oluşumuna katkısı olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 46/2-f maddesi gözönüne alındığında bu görüşe mahkememizce de itibar edilmiş olup bu durumda kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğinden söz edilemez. Bu nedenle iş bu davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
İİİK'nun 67/2 maddesi uyarınca "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre red veya hükmolunan meblağın %20'sinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminatla mahkum edilir." Buna göre, davacı tarafın kötü niyetinin sübut bulmadığı kanaati ile yasal koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava dışı ... plakalı otomobil sürücüsü ... yönünden hatalı, hukuka ve hakkaniyete aykırı, dayanaksız tespitler sonucu davanın reddine karar verildiğini, Yerel Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu, dava konusu trafik kazasına ilişkin olay örgüsünün, dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde ... plakalı araç sürücüsünün hiç bir sebep olmaksızın uyarıcı niteliğe sahip dörtlü ikaz ışıklarını yakmadan emniyet şeridinde beklemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dosya kapsamında aksi yönde delil, beyan veya tespit bulunmamasına rağmen ... plakalı araç sürücüsünün arıza vs... olmaksızın arkasından gelen araçları uyarıcı herhangi bir önlem almadan duraklama yaptığından bahisle dava dışı sürücüye kusur izafe edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, Yerel Mahkemenin gerekçeli kararında, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, hükme esas alınan bilirkişi raporunun bu konuda hatalı ve hukuka aykırı tespitler içerdiğini, ... plakalı araç sürücüsüne hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak kusur izafe edilip, kazanın sigortalı araç sürücüsü ... tarafından münhasıran alkol etkisinden meydana gelmediğine ilişkin hatalı tespit ve değerlendirmeler yapıldığını, kazanın meydana gelmesinde 0,99 promil alkollü olan sigortalı araç sürücüsü ...'ın tek yanlı etken olduğunu, kazanın oluşmasında başkaca ek bir etken de bulunmadığını, bu durumda sigortalı araç sürücüsü ...'ın güvenli sürüş yeteneğini yitirdiğini, bu kazanın salt alkol etkisi ile meydana geldiğini, istinafa konu Yerel Mahkemenin gerekçeli kararında kazanın münhasıran alkol etkisinde yapılmadığına ilişkin verilen hükmün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, istinafa konu Yerel Mahkemenin gerekçeli kararında dava dışı ...'in maluliyet oranının %3 olarak kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, dava dosyasında rapor düzenleyen bilirkişilerce dava konusu trafik kazasının salt alkol etkisi ile meydana gelmediğine ve kazada dava dışı ...'in de kusurunun bulunduğuna ilişkin hatalı değerlendirmeler sonucunda, Yerel Mahkeme tarafından davacı müvekkilin ödemiş olduğu sigorta tazminatının davalıya rücu edilemeyeceğine ilişkin davanın reddine karar verilmesinin hatalı, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyan ederek Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. - ... K. Sayılı kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, ZMMS kapsamında 3. kişiye ödenen sigorta tazminatı alacağının tahsili için Denizli 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davaya konu uyuşmazlık, meydana gelen kaza sebebiyle sigorta şirketi tarafından ödenen tazminatın davalı yandan rücuen talep edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4. maddesi gereği, tazminatı gerektiren olay, işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmişse, sigorta eden, sigortalısına rücu edebilecektir. Oto yarışına katılmak, ehliyetsiz motorlu araç kullanmak uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak, istiap haddinin aşılması, aracın çalınması veya gasp edilmesinde işleteninin kusuru, bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması gibi haller sigortacının sigortalısına rücu sebeplerindendir.
İlk Derece Mahkemesince; kazanın münhasıran alkolün etkisi ile meydana gelip gelmediğinin, alkol dışında başka bir hususun kazanın meydana gelmesinde etkili olup olmadığının tespiti bakımından aktüer bilirkişisi, adli trafik bilirkişisi ile nöroloji uzmanından oluşan 3 kişilik bilirkişi heyetinden alınan raporda özetle, dava konusu kazanın oluşumunda davalı şirketin sürücüsü ... 0.99 promil alkollü şekilde araç kullanması, doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapması, araçların hızlarını aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmaması nedeniyle 2918 sayılı KTK'nın 52/1-b ve 84/f ile Yönetmeliğin 101/b ile 157/a-6 maddelerini ihlal ettiği; karşı araç sürücüsü ...'in ise zorunluluk hali olmadığı halde emniyet şeridinde bekleme yapması nedeniyle 2918 sayılı KTK'nın 46/2-f maddesini ihlal ettiği;
kazanın münhasıran alkolün etkisi ile gerçekleşmediği belirtilmiştir.
Dava konusu kazaya ilişkin düzenlenen kaza tespit tutanağının incelenmesinde ise; kazanın oluşumunda davalı şirketin sürücüsü ...'ın KTK'nun 84/d maddesinde düzenlenen "şerit izleme ve değiştirme" kuralını ihlal ettiği, diğer araç sürücüsünün herhangi bir kusuru olmadığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Hal böyle iken mahkemece gerekçeli kararda hangi rapora neden üstünlük tanındığı tartışılmadan, trafik kazası tespit tutanağı ile arasında çelişki bulunan bilirkişi heyet raporuna dayanılarak karar verilmesi isabetli olmamıştır.
Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, mahkemece nöroloji uzmanı ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurlarında olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin belirlenmesi durumunda, oluşan hasar poliçe teminatı dışında kalacağından davanın kabulüne, aksi halde reddine karar verilmesi gerekeceği ilkesi benimsenmektedir. (YHGK 23.10.2002 gün ve 2002/11-768-840; YHGK 7.4.2004 gün ve 2004/11-257-212; YHGK 2.3.2005 gün ve 2005/11-81-18; YHGK 14.12.2005 gün 2005/11-624-713 sayılı ilamları)
O halde mahkemece yapılacak iş; nörolog ve trafik kusur bilirkişisinden oluşan yeni bir heyetten, trafik kazası tespit tutanağı ve dosyada mevcut trafik kusur bilirkişisi raporu arasındaki çelişkileri giderir şekilde, somut verilere dayanan, bilimsel, denetime ve hüküm kurmaya elverişli rapor alınarak kazanın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurların da olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanarak oluşacak sonuç dairesinde karar vermekten ibarettir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 25/04/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİne GÖNDERİLMESİNE,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 179,90 TL maktu istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7- Denizli İcra Müdürlüğü'nün 04/07/2023 tarih, ... nolu dosyasına yatırılan 12.183,03 TL nakdi teminatın talebi halinde İcra Müdürlüğünce davacıya İADESİNE,
7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesince uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.25/09/2025
...