T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:16/07/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:08/12/2021
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:16/07/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; Davalı tarafça müvekkil hakkında keşidecisi ... Gıda Tic. ve San.Ltd.Şti. olan ... Bankası Kalekapı Şubesine ait 13.07.2019 keşide tarihli ... numaralı 25.000 TL bedelli çek nedeniyle ilgili Antalya 2.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, çek üzerinde müvekkilinin aval yada cirosunun olmadığını, bu nedenle takibe itiraz ettiklerini, yetkili İcra Mahkemesi'nce bu taleplerinin keşide tarihinde şirket yetkilisinin müvekkili olmadığından bahisle reddedildiğini, müvekkili ...'in ... Gıda Ticaret ve San. Ltd. Şti. firmasının 05.04.2018 tarihinden 10.07.2019 tarihine kadar şirket müdürü olup şirketi temsile yetkili olduğunu, takibe konu çekin keşide tarihinin 13.07.2019 olduğunu ancak çekin müvekkilinin yetkili olduğu dönemde düzenlendiğini ve teslim edilmiş ileri tarihli yani vadeli bir çek olduğunu, çekin bankaya ibrazı esnasında şirket yetkililerinin değişmiş olmasının çekteki imzayı geçersiz kılmayacağı gibi çekin şirketi bağlamayacağı sonucunun da çıkmadığını, piyasa uygulamasında çeklerin vadeli olarak verildiğini, bu halde müvekkilinin çeki imzaladığı esnada şirket yetkisi bulunmadığını, 5941 sayılı Çek Kanununun 3/10 maddesine göre: Lehine karekodlu çek düzenlenen lehdarın, teslim aldığı çeki Türk Ticaret Kanununun 780. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen sisteme kaydettiğini, karekodlu çekin sisteme kaydedildiği tarihten sonra çek düzenleyen tüzel kişinin temsilcilerinde meydana gelen değişikliklerin, çek hesabı sahibi tüzel kişinin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını, bu açık yasal düzenleme ile ileri tarihli çeklerdeki sorumluluğun açıkça belirlendiğini, buna rağmen davalının müvekkili hakkında şahsen sorumlu olduğundan bahisle işlem tesis etmesinin hukuka açık aykırı olduğunu, keşideci şirket tarafından temsile yada imzaya bir itirazın da söz konusu olmadığını, çekin müvekkilinin yetkili olduğu dönemde düzenlendiği ve yetkinin devri ile yeni yetkiliye de çek bilgisinin verildiğinin açıkça ispatlanmış durumda olduğunu, takibe konu çekte yetkili değişiminden ötürü her ne kadar muhatap bankaca sorumluluk bedeli ödememiş olsa da bu da çekin geçersizliğine yada müvekkilin sorumluluğuna dayanak tutulamayacağını, müvekkili hakkında başlatılan icra takibinin durdurulması, yada İİK madde 72 kapsamında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile müvekkilinin Antalya 2.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası ve dayanak çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, takibe konu çek üzerinde müvekkilinin borçlu olmamasına rağmen açık bir kötüniyetle takip açıldığından kötüniyetli davalı alacaklının %20 oranınca kötüniyet tazminatı ödemesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; Davacının iddialarını kabul etmediklerini, davanın öncelikle zamanaşımı/hak düşürücü süre nedeni ile usulden reddi gerektiğini, icra takibine dayanak ... şirketine ait çekin ... tarafından keşide edildiğinin davacının da kabulünde olduğunu, ihtilaflı olan hususun davacı ...'in ... şirketi adına çek keşide etme yetkisi olup olmadığı hususu olduğunu, süresinde bankaya ibraz edilen çeke ilişkin, muhatap bankanın çekte bulunan imzanın yetkiliye ait olmadığını şerh ettiğini, bunun üzerine, vekil edeni tarafından Antalya 17. Noterliği'nden 27.08.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı olarak keşide edilen ihtarname ile davacıya ... şirketi adına çek keşide etme yetkisi varsa bildirmesi/sunması aksi halde borcun tamamından yasal mevzuat gereğince bizzat sorumlu tutulacağı hususunun ihtar edildiğini, akabinde ise Antalya 2. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası nezdinde icra takibi başlatıldığını, davacı tarafça, sayın mahkemenizin işbu dosyasına sunulan dava dilekçesinde "...Ekli Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğü yazısından da anlaşılacağı üzere müvekkil ...'in ... Gıda Ticaret ve San. Ltd. Şti. firmasının 05.04.2018 tarihinden 10.07.2019 tarihine kadar şirket müdürü olduğu ve şirketi temsile yetkilidir. Takibe konu çekin keşide tarihi 13.07.2019'dur. Ancak çek müvekkilin yetkili olduğu dönemde düzenlenmiş ve teslim edilmiş ileri tarihli yani vadeli bir çektir." şeklinde Antalya 4. İcra Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının 19.09.2020 tarihli celsesinde; "çekin ibraz tarihinde müvekkilin herhangi bir sorumluluğu yoktur, bu nedenle beraatlerini talep ederiz." şeklinde, 06.01.2021 tarihli istinafa cevap dilekçesinde ise; "... Çekin keşide tarihinde müvekkiller ... ve ... Şirket Yetkilisi Değildir" şeklinde beyanda bulunulduğunu, davacı tarafın huzurdaki dosyada farklı, ceza dosyasında farklı beyanlarda bulunarak lehine hüküm kurulması gayesi ile hareket ettiğini, bu durumun her halükarda TMK 2. ve 3. maddesinde işaret edilen iyiniyet ve dürüst davranma ilkelerine açıkça aykırılık oluşturduğunu, davacı aleyhine yapılan takibin usul ve yasaya uygun olduğunu, imzasını inkar etmeyen borçlunun mesnetsiz ve hukuka aykırı itirazlarının dikkate alınmaması gerektiğini, davacı tarafça icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmiş ise de, bu talebin reddine karar verilmesi gerektiğini, zira, İ.İ.K.'nun 72/3 maddesi ".. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez..." hükmüne amir olduğunu, davacı tarafın icra dosyasına yatan paranın alacaklıya ödenmemesi yönündeki tedbir talebinin ise açıkça alacağın tahsil edilmesini engellemeye yönelik ve kötü niyetli olduğunu, davacı tarafın tedbir talebinin ve davanın reddine, vekil edenin uğradığı zararın tazmini açısından davacı borçlunun takip miktarının %20'sinden az olmamak üzere tazminat ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "...Her ne kadar davalı yan zamanaşımı itirazında bulunmuş ise de çek keşide tarihleri ile dava tarihi gözetildiğinde 10 yıllık genel zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından zamanaşımı itirazı yerinde görülmemiştir.
Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası incelenmiş; alacaklının ... Pazarlama A.Ş., borçlunun ... olduğu, 25.000,00.-TL asıl alacak , 1.148,63.-TL işlemiş faiz, 2,500,00.-TL karşılıksız çek tazminatı üzere toplam 28.648,63 TL alacağın tahsili talebi ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.
TTK'nun 818/1. maddesinin (c) bendinin göndermesiyle çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nun 678. maddesinde; "Temsile selahiyeti olmadığı halde bir şahsın temsilcisi sıfatıyla bir poliçeye imzasını koyan kişi, o poliçeden dolayı bizzat sorumludur..." hükmü yer almaktadır.
TTK’nun 590 ise, Borçlar Kanununun yetkisiz temsil ile ilgili hükümlerine önemli bir istisna getirmiştir. Madde metninde, “Temsile selahiyeti olmadığı halde, bir şahsın temsilcisi sıfatıyla bir poliçeye imzasını koyan kimse, o poliçeden dolayı bizzat mesul olur.” demektir. Ticaret Kanunumuz genel hükümlerde olduğu gibi işlemi geçersiz saymamış, yetkisiz temsilciyi bundan şahsen sorumlu tutmuştur. Bir başka deyişle, burada yapılan işlem geçerlidir; fakat bundan temsil olunan değil yetkisiz temsilci sorumludur. Bu, kanundan doğan bir sorumluluktur.
Dava, takibe konu çekte yer alan imzanın şirket adına atıldığı, çeklerdeki imzanın şahsi sorumluluk doğurmayacağı iddiası ile açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Taraflar arasında takip dayanağı çeklerdeki imzanın davacı ... tarafından atıldığı hususunda herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık, çeklerde yer alan imzanın dava dışı ... Gıda Ticaret ve San. Tic. Ltd. Şti. nam ve hesabına atılıp atılmadığı, davacının çek nedeni ile şahsi bir sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususlarından kaynaklanmaktadır.
İşbu davada ispat yükü davacı üzerinde olup, davacının iddiasını usulüne uygun delillerle ispatlaması gerekmektedir.
Anılan icra takip dayanağı 13/07/2019 keşide tarihli, 10.000,00TL ve 25.000,00 TL bedelli çekin altında ... Gıda Ticaret ve San. Tic.Ltd.Şti.'nin keşideci olarak isminin matbu şekilde yazılı bulunduğu, şirketin isminin hemen yanında el yazısı ile imzanın bulunduğu, 25.000,00 TL bedelli çekin davalı namına düzenlendiği, davalının çekin hamili olduğu anlaşılmıştır.
Dosyada yer alan Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabi yazısından dava dışı ... Gıda Ticaret ve San. Tic. Ltd. Şti'nin 16/08/2016 tarih, 01 karar sayılı genel kurul kararına göre şirket müdürü ...'in şirketteki hisselerinin tamamını devretmesi nedeniyle şirket müdürü olarak ...'in 16/08/2016 tarihinden itibaren süresiz olarak tek başına atacağı imza ile şirket ünvan ve kaşesi altında münferit temsil ve ilzama yetkili kılındığı, 14/03/2018 tarih, 03 karar sayılı genel kurul kararına göre şirket müdürü ...'in imza yetkisinin iptaline, şirket müdürü olarak ...'in 14/03/2018 tarihinden itibaren süresiz olarak tek başına atacağı imza ile şirket ünvan ve kaşesi altında münferit temsil ve ilzama yetkili kılındığı, 05/04/2018 tarih, 04 karar sayılı genel kurul kararına göre şirket müdürü ...'in müdürlük görevinin devamına, karar tarihinden itibaren süresiz ...'in atandığı, şirketi şirket müdürleri ...' ve ...'in şirket ünvan ve kaşesi altında münferit temsil ve ilzama yetkili kılındığı, 10/07/2019 tarih, 07 karar sayılı genel kurul kararına göre şirket müdürü ...'in müdürlük görevinin iptaline, şirket müdürü olarak ...'in 10/07/2019 tarihinden itibaren süresiz olarak tek başına atacağı imza ile şirket ünvan ve kaşesi altında münferit temsil ve ilzama yetkili kılındığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla davacının çek keşide tarihi 13/07/2019 tarihinde dava dışı şirketin imza yetkisi bulunan şirket yetkilisi olmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan dava konusu çekte keşideci olarak ismi matbu şekilde yer alan ... Gıda Ticaret ve San. Tic. Ltd. Şti'nin isminin yanında anılan şirkete vekaleten veya yetkili sıfatı ile imza atıldığına ilişkin herhangi bir ibare yazılmadan doğrudan el yazısı ile çek imzalanmıştır. Bu durumda çekin ... Gıda Ticaret ve San. Tic. Ltd. Şti'nin nam ve hesabına düzenlendiği söylenemeyecektir. Çek suretinden de çekin vekaleten veya yetkili sıfatıyla düzenlenmediği açıkça anlaşılmaktadır. Her ne kadar davacı vekili ibraz hususunun araştırılmasını talep etmiş ise de; icra ceza mahkemesi dosyasının dosyamız arasına alındığı, ... bankası ve ... bankası cevabi yazılarının dosya arasında bulunduğu, çekin davalı tarafından 16/07/2019 tarihinde ... bankası tarafından takas merkezine ibraz edildiği anlaşılmıştır. Hal böyle olunca çek altını imzalayan ve imzayı inkar etmeyen davacının çekte yer alan imzası nedeni ile şahsi sorumluluğu bulunduğu, borçsuzluğun tespiti talebinin yerinde olmadığı gözetilerek açılan davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Menfi tespit davalarında, davalı alacaklı yararına tazminata hükmedilebilmesi için, alacaklının borçluya karşı bir icra takibi yapmış olması ve borçlunun bu icra takibinin durdurulması veya icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı almış ve bu kararın infaz edilmiş olması gerekir. Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasında 07/06/2021 tarihli üst yazı ile ihtiyati tedbirin uygulandığı bildirilmiştir. Böylelikle davalı tarafından ihtiyati tedbir kararı nedeniyle borcun geç tahsil edilmiş olması dikkate alınarak davalı lehine asıl alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece delillerin toplanmadan eksik inceleme ile karar verildiğini, yemin delilinin ön inceleme duruşmasında hatırlatılmasının hatalı olduğunu, keşideci şirket tarafından temsile yada imzaya bir itirazın da söz konusu olmadığını, keşideci şirketin bu yönde bir itirazı ve ret beyanı olmadan yetkisiz temsilden bahsedilmesinin mümkün olmadığını, mahkemece keşideci şirket kayıtları incelenmeden hüküm kurulduğunu, oysa takibe konu çekin hem keşideci hem davalı şirket kayıtlarında işlendiğini, bu durumda keşideci şirketin çeki kabul etmekle yetkisiz temsilden söz edilemeyeceğini, hatta çekin keşide gününden önce yapılan hisse değişikliğine dair dilekçe ekinde ibraz ettikleri hisse devir sözleşmesi ve ekli listedeki çek listesinde takibe dayanak çekte devirle birlikte yeni hissedar ve yetkili ...'e bildirildiğini ve imza altına alındığını, bu halde çekin müvekkilinin yetkili olduğu dönemde düzenlendiği ve yetkinin devri ile yeni yetkiliye de çek bilgisinin verildiğinin açıkça ispatlanmış olduğunu, çek keşidecisi şirket adına müvekkilin yetkili olduğu dönemde attığı imzanın geçerli kabul edilmemesi ve müvekkilin bu çek nedeniyle şahsen sorumlu olduğunun kabulünün Yargıtay emsal içtihatlarına aykırı olduğunu, davalı kayıtları ile banka kayıtlarından çekin keşide tarihinden çok önce davalıya teslim edildiğinin tespit edileceğini, yine davalının çeki ... Bankası Sanayi Şubesi aracılığı ile tahsile koymuş olup ilgili banka şubesinden çekin ne zaman bankaya tahsile konduğunun da araştırılması ile çekin keşide tarihinden önce davalıya verildiğinin ispatlanacağını ancak mahkemece bu hususun hiç araştırılmadığını, çekin davalı tarafından ne zaman tahsil için bankaya verildiğinin banka kayıtlarının celbi ile tespit edilmediğini, bu eksik inceleme ile deliller toplanmadan hatalı karar verildiğini, bu hususların yanısıra yasal dava hakkını kullanan müvekkil aleyhine dosyayı durdurur mahiyette bir tedbir de bulunmamasına rağmen icra inkar tazminatına hükmedilmesinin ayrıca hatalı olduğunu, mahkeme kararın bu yönden de ortadan kaldırılması gerektiğini tüm bu nedenlerle mahkemece verilen kararın tamamen eksik incelemeye dayalı ve hatalı olup kararın ortadan kaldırılması gerektiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava; Davalı tarafından davacı aleyhine Antalya 2. İcra Müdürlüğü' nün ... Esas sayılı takip dosyası ile TTK 678. maddesi uyarınca şirketin yetkisiz temsilcisi olduğu iddiası ile başlatılan kambiyo senetlerine özgü icra takibinde davacı tarafından dava dışı ... Gıda Tic. San. Ltd. Şti'nin keşide ettiği çekte yetkisiz temsilci sıfatının bulunup bulunmadığının belirlenmesine ve takip konusu çek nedeni ile davalıya borçlu olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
HMK'nın 222/1 ve TTK'nın 83/1. maddesine göre, mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.
Somut olayda, davacı tarafça davalı ve dava dışı ... Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin ticari defterlerine dayanıldığı, bu nedenle davalı ve dava dışı ... Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin ticari defterleri de celbedilerek incelenmesi ve takip ve dava konusu çekin her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise çekin ticari defterlerde hangi tarih itibariyle kaydedildiği, dava dilekçesine ekli dava konusu çekin de aralarında bulunduğu belirtilen çeklerin dava dışı ... Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, dava konusu çekin ticari defterlerde kayıtlı olması halinde kayıt tarihi itibariyle davacının dava dışı ... Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin yetkili temsilcisi olup olmadığı, çekin ileri tarihli düzenlenip düzenlenmediği tespit edilerek (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 13/02/2023 tarih, 2021/6373 Esas ve 2023/7837 Karar sayılı ilamı) ve gerektiğinde davacıya yemin delili hatırlatılarak oluşacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davacı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 80,70 TL maktu istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesince uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.16/07/2025
...