T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 11/06/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 20/01/2022
DAVANIN KONUSU: İstirdat
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 11/06/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; müvekkili şirketin 1982 yılından bu yana otobüs işletmeciliği yaptığını, otobüs işletmeciliği alanında müşteriyi cezbedebilmek için gerek marka değerinden gerekse satış sonrası servis hizmetleri nedeniyle...markasını tercih ettiğini, müvekkili şirketin... Türk A.Ş. markasından... model ... otobüslerinden plakaları ..., ..., ..., ..., ...olan otobüsleri satın aldığını, müvekkili şirket yetkilisi ... araç alımı ile ilgili tüm görüşmeleri ... A.Ş. İzmir şubesi araç satışından sorumlu müşteri temsilcisi ... ile yürüttüğünü, ...in pazarlıklar sırasında 4-5 defa İzmir'den Denizli'ye gelip şirket yetkilisi ile yüz yüze görüşme ve pazarlık yaptığını, son görüşmeye ise distrübitör firma olan ...satış müdürü...ile birlikte geldiklerini, Denizli'de müvekkili şirketin iş yerinde ... markası ve yetkili servisi ile 18/10/2017 tarihli "Ücretsiz Bakım Sözleşmesi" imzalandığını, yapılan sözleşmeye göre araçların ilk on periyodik bakımın yedek parçaların ve işçilik ücretlerinin de dahil olmak üzere ...markası tarafından yapılacağının kararlaştırıldığını, daha sonraki onbirinci bakımdan itibaren yirminci bakıma kadar periyodik bakımların ... markasının yetkili servisi olan davalı şirket tarafından yapılacağı yönünde taraflar arasında ücretsiz bakım sözleşmesi yapıldığını, otobüs işletmeciliğinde sıfır alınan otobüslerde alıcıları teşvik etmek amacıyla ücretsiz servis hizmeti sağlandığının genel kabul görmüş ticari örf-adet olarak uygulandığını, sözleşme hükümleri taraflarca kabul edilerek uygulanmaya başlandığını, araçların ilk on periyodik bakımının yapıldığını, daha sonraki bakımlar için otobüsler davalı şirketin ege bölge servisi olan İzmir'deki serviste bakıma sokulduğunu, daha sonraki süreçte davalı şirket (servis), 01/11/2018 tarihinde müvekkil şirkete; "söz konusu maddelere istinaden ve değişen piyasa koşullarına göre 01/11/2018 tarihi itibari ile sözleşmenizdeki vade günü ve kredi limitiniz aşağıdaki gibi değiştirilmiştir." şeklinde bildirimde bulunduğunu, vade günü olarak 60 gün ve kredi limiti 30.000,00-TL olarak güncellendiğinin bildirdiğini, ne olduğunu anlamayan müvekkilinin fatura vadesi ve kredi limitinin değiştirilmesinin neden yapıldığı konusunda davalı şirket ile yapılan görüşmelerden bundan sonraki bakımların ücrete tabi olacağı yönünde bilgi edindiğini, daha sonra davalı şirket tarafından 04/03/2019 tarihli İzmir 20.Noterliği vasıtasıyla müvekkiline ihtarname keşide edilerek sanki sözleşmenin hükümleri hiç uygulanmamış gibi sözleşmenin şirketi bağlamadığını, böyle bir sözleşmeyi imzalamaya ve bu yolda şirketi temsil etmeye yetkili kişi tarafından imzalanmadığından bahisle mezkur ücretsiz bakım sözleşmesinin davalı şirketi ilzam etmediğini belirttiğini, davalı şirket tarafından yapılan ücretsiz bakımlarla ilgili müvekkili şirkete fatura kesildiğini, müvekkilinin icraya verilmesi korkusuyla fatura bedelini ödediğini beyanla fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla; 10.000,00-TL tespit 4.362,41-TL istirdat bedeli olmak üzere toplam 14.362,41-TL dava bedelinin HMK'nın 107. maddesi gereğince bilirkişi raporu alındıktan sonra arttırılmak üzere, müvekkili şirketin araçlar için ödemiş olduğu 2 adet bakım fatura bedeli olan 4.362,41-TL'nin davalı taraftan ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiline, ..., ..., ...,..., ... plakalı araçlara ait 11. bakım ve 20. bakım dahil her araç için 10 adet toplam 5 araç için 50 bakımdan davalı şirketin sorumlu olduğunun tespitini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; davanın İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinde açılması gerektiğini, davanın yetkisizlik ile İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesini, müvekkili şirketin eski çalışanlarından ...in sorumlu müdür ve şirket yetkililerinin onayı ve bilgisi olmaksızın, müvekkili şirketi temsil ve ilzama yetkili olmamasına rağmen davacı ile 18/10/2017 tarihli “Ücretsiz Bakım Sözleşmesi" imzalayarak müvekkili şirketi borç altına soktuğunu, sözleşme akdetme yetkisi olmamasına ve sözleşme içeriğindeki edimleri şirket yetkililerinin ve müdürünün onayı olmadan taahhüt edemeyeceğini bilmesine rağmen görev sınırlarını ihlal ettiğini, 28/02/2019 tarihinde davacının müvekkili şirkete bu konuda müracaat etmesi ile durumun ortaya çıktığını, bu durumun ortaya çıkması üzerine savunması istenen...'in savunmasında satış kaygısı kaynaklı baskıdan dolayı dava konusu belgeyi düzenleyerek iade alınmak üzere davacıya verdiğini ve sonrasında satışı gerçekleştirdiğini, ancak sonrasında kredi, araç teslim tarihleri ve araç kaskoları konusunda anlaşmazlıklar yaşadıklarını ve bu sebeple de davacının dava konusu sözleşmeyi iadeden imtina ettiğini belirttiğini, müvekkili şirketin onay ve talimatını almadan amirlerine bilgi dahi vermeden “satış kaygısı!” sebebini gerekçe göstererek şirket emir ve talimatlarına tamamen aykırı davrandığını, müvekkili şirketin bilgi ve onayı olmamasının yanında müvekkili şirketi temsil ve imzalama yetkili temsilciler arasında da bulunmayan ...'in iş akdinin İzmir 20. Noterliği'nin 04/03/2019 tarih, ... yevmiye numaralı bildirim ile feshedildiğini, bu hususun ve müvekkili şirket tarafından davacıya gönderilen İzmir 20. Noterliği'nin 04.03.2019 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirildiğini, müvekkili şirketin yetkili kılmadığı bir kişi tarafından imzalanan sözleşme nedeniyle sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu beyanla davanın... A.Ş.'ye ihbar edilmesini, davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine, aksi halde davanın esastan reddine, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, " tanık beyanları, imza sirküleri, ... ve ... cevapları ve ihtarname ile taraf itirazları değerlendirildiğinde dava dışı...in ticari mümessil olmadığı, yetkisiz temsilci olduğu kanaati oluşmuştur.
Yetkisiz temsilcinin işlemi, temsil olunanı bağlayamacağından davanın reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ...Türk A.Ş. markasından ... model... otobüslerinden plakaları ..., ..., ...,...., ... olan otobüsleri satın aldığını, müvekkili şirketin araç alımı ile ilgili tüm görüşmeleri ... A.Ş. İzmir şubesi araç satışından sorumlu müşteri temsilcisi ... ile yürüttüğünü, ...markası ve yetkili servisi ile 18/10/2017 tarihli "Ücretsiz Bakım Sözleşmesi"nin imzalandığını, yapılan sözleşmeye göre araçların ilk 10 periyodik bakımın yedek parçalar ve işçilik ücretleri de dahil olmak üzere ...markası tarafından yapılacağının kararlaştırıldığını, daha sonraki on birinci bakımdan itibaren yirminci bakıma kadar periyodik bakımların ... markasının yetkili servisi olan davalı şirket tarafından yapılacağının kararlaştırıldığını, sözleşme hükümlerinin taraflarca kabul edildiğini ve uygulanmaya başlandığını, daha sonraki süreçte davalı şirketin vade günü olarak 60 gün ve kredi limitinin 30.000,00-TL olarak güncellendiğini bildirdiğini, bu güncellemenin neden yapıldığı konusunda davalı şirket ile yapılan görüşmelerde bundan sonraki bakımların ücrete tabi olacağını yönünde bilgi verildiğini, davalı şirketin 04/03/2019 tarihli İzmir 20. Noterliği vasıtasıyla müvekkile keşide ettiği ihtarnamesi ile sözleşmenin şirketi bağlamadığını, böyle bir sözleşmeyi imzalamaya ve şirketi temsil etmeye yetkili kişi tarafından imzalanmadığını ve şirket açısından hiçbir hüküm ifade etmediğini belirttiğini, davalı şirket tarafından yapılan ücretsiz bakımlarla ilgili müvekkili şirkete fatura kesildiğini, faturaları daha sonra icraya verilmesi korkusuyla müvekkilinin ödediğini, ücretsiz bakım sözleşmesi imzalanırken davalı şirket çalışan... isimli yetkili ve...A.Ş. ana hesap ve filo sorumlusu...ın da orada bulunduğunu, gerek sözleşme imzalanırken davalı şirket yetkilisi ve ...markasının üst düzey yetkilisinin orada bulunması gerekse davalı şirket kaşesi vurularak sözleşmenin imzalanması ve diğer tüm olayların şirketin sözleşme ile bağlı olduğunu ve ilzam etmesine razı olduklarını gösterdiğini, sözleşmenin imzalandığı tarihte...üst düzey yetkilisi olan ...'ın uçak bilet kayıtlarıyla Denizli'ye geldiğinin sabit olduğunu, temsil olunanın yetkisiz temsilcinin davranışlarından sorumluluğunun “yardımcı şahsın davranışlarından sorumluluk” (adam çalıştıranın sorumluluğu) kapsamında da gündeme gelebileceğini, somut olayda davalı şirketin 04/03/2019 tarihli gönderdiği ihtarnameden de anlaşıldığı üzere imzalayan kişinin sigortalı çalışan olduğunu, gerçekten de yetkisiz temsilcinin, TBK'nın m. 116 anlamında “yardımcı şahıs” konumunda olduğu için temsil olunanın onun davranışlarından bu kapsamda sorumlu tutulması gerektiğini, buna karşılık yetkisiz temsilcinin somut durum uyarınca TBK'nın m. 66 anlamında çalışma yardımcısı da olabileceğini, bu durumda ise çalışma yardımcısı konumundaki yetkisiz temsilcinin kendisine verilen bir işin görülmesi dolayısıyla temsil yetkisi olmamasına karşın üçüncü kişi ile sözleşme yapmışsa adam çalıştıranın sorumluluğunun doğacağını, sözleşmenin taraflarının davranış ve açıklamalarının güven ilkesine göre yorumlanarak uygulanması gerektiğini, burada güven ilkesine göre ilgili muhatabın TMK'nın 2/I maddesi ışığında bütün şartları göz önünde bulundurarak ne anladığı veya anlaması gerektiğinin araştırılarak sonuca gidilmesi gerektiğini, sözleşmenin taraflarının dürüstlük ilkesine göre somut olayın bütün hal ve şartları dikkate alınarak dürüst ve makul sözleşme tarafı olarak o sözleşme kapsamında neyi istemiş sayılabileceklerinin araştırılacağını ve bir sonuca ulaşmaya çalışılacağını, temsil olunan davalı şirketin, temsil hususunda üçüncü kişi konumunda müvekkilinde belirli bir kanaatin doğumuna yol açan bir hukuki görünüş yaratmışsa bunun sonuçlarına katlanması gerektiğini, iyi niyetli üçüncü kişilerin söz konusu hukuki görünüşe göre yaptıkları işlemlerin korunması gerektiğini beyanla Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas -...Karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, 18/10/2017 tarihli "Ücretsiz Bakım Sözleşmesi" gereğince davalı şirketin sorumlu olduğunun tespiti ve davacı yanca ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davacı yan 18/10/2017 tarihli "Ücretsiz Bakım Sözleşmesi" nin davalının çalışanı tarafından davalıyı temsilen imzalandığını ve bu sözleşmenin davalıyı bağladığını iddia etmektedir. Davalı ise sözleşmeyi imzalayan çalışanlarının sözleşme imzalama yetkisi bulunmadığını ve sözleşmeye icazet vermediklerinden davalı şirketin sözleşme nedeniyle sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu savunmuştur.
Kural olarak 6098 sayılı TBK'nın 40. maddesine göre, yetkili bir temsilci tarafından bir başkası adına ve hesabına yapılan hukuki işlemin sonuçları, doğrudan doğruya temsil olunanı bağlar, alacak ve borçları temsil olunana intikal eder. Hukuki muamelede bulunanın yetkili temsilci olmaması halinde, temsil olunanı bağlamayacağından şahsen sorumlu olur. Ancak 6098 sayılı TBK'nın 46. maddesinde, bir kimsenin yetkisi olmadığı halde temsilci olarak bir hukuki işlem yaptığı ve bu işlemi temsil olunan tarafından onandığı ve icazet verildiği taktirde temsil olunanı bağlayacağı kabul edilmiştir.
Somut olayda; davacı, 18/10/2017 tarihli "Ücretsiz Bakım Sözleşmesi" nin davalıyı temsilen imzalandığını ve bu sözleşmenin davalıyı bağladığını iddia etmektedir. Davacı yanca sözleşmeyi imzalayan dava dışı...'in yaptığı benzer işlemlerin bulunduğu bildirilmiş olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince davaya konu sözleşmeye ilişkin genel teamül bulunup bulunmadığının araştırılması ile yetinilerek davaya konu sözleşmenin temsil olunan tarafından benimsenip benimsenmediği, onanıp onanmadığı ve davaya konu sözleşmede imzası bulunan dava dışı ...'in yetkili temsilci gibi davranıp davranmadığı konusunda inceleme yapılmadan eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi doğru olmamış, davacı yanın bu hususa ilişkin istinaf isteminin kabulüne karar verilmiştir.
Açıklanan sebeplerle İlk Derece Mahkemesince yapılması gereken iş; davalı yanın ticari kayıtları üzerinde inceleme yapılıp benzer işlemlerin dava dışı.... tarafından temsilci sıfatıyla hareket ederek yapılıp yapılmadığı, davalının ...i temsilcisi gibi görüp görmediği hususunda araştırma yapılıp, davalının temsilcisi olduğunun yahut temsilci gibi hareket ettiğinin saptanması halinde davaya konu sözleşmenin davalıyı bağlayıp bağlamadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/01/2022 tarih ve ...Esas ve....Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 80,70-TL maktu istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesince uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.11/06/2025
...