T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 11/12/2020
BİRLEŞEN DAVALAR: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : 30/01/2025
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 30/01/2025
Taraflar arasında görülen davada yukarıda esas ve karar numarası yazılan İlk Derece Mahkemesi kararı istinaf edilmiş olmakla Üye hakimin görüşü dinlendikten sonra dosyadaki belgelerin Dairemizce incelenmesi sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili asıl dava dosyasında; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 06/06/2018 tarihinde imzalanan “Mal Alım Sözleşmesi” ile sözleşmenin EK-2 maddesinde belirtilen gıda ve temizlik ürünlerinin, sözleşmenin EK-1 maddesine göre; 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi, ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahıslarda kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, taraflarca imzalanan sözleşmenin EK-2 maddesinde yazılı ürünlerin davalı şirket tarafından 15/11/2018 tarihinde fatura ve sevk irsaliyesi ile birlikte teslimi için verilen ve EK-3 de yer alan; ... bankası Antalya Şubesine ait 28.11.2018 vade tarihli ... seri numaralı 46.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait 01.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 45.500,00 TL bedelli, ...bankası Antalya Şubesine ait 08.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 47.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait, 14.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 48.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait 22.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait 22.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL bedelli, ... ... Şubesine ait 05.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 46.000,00 TL bedelli, ... Bankası ... Şubesine ait 11.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 47.000,00 TL bedelli, ... ... Şubesine ait 13.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 48.000,00 TL bedelli, ... ... Şubesine ait 15.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 49.000,00 TL bedelli 10 adet avans çekinin 06/06/2018 tarihinde davalı tarafın kaşe ve imzası alınmak suretiyle teslim edildiğini, davalı şirket tarafından 15.11.2018 tarihinde sözleşmede belirlenen ürünlerin müvekkili şirkete teslim edilmediğini, bu hususun tarafların ticari defterleriyle de sabit olduğunu, taraflarca akdedilen 06.06.2018 tarihli sözleşmenin 6.3 maddesinde yer alan; “ EK'1 de belirtilen mal teslim şartına uyulmadığı takdirde verilen avans çeklerinin iade edileceği, çeklerin hükümsüz kalacağı, alıcının haklarını korumak şartıyla sözleşme feshedilir” hükmü gereğince malı teslim edemeyen davalı şirketin verilen avans çeklerini iade etmesi gerekirken dava konusu çeklerin müvekkili şirkete iade edilmediğini ve sözleşmenin feshedildiğini, bu zamana kadar sessiz kalarak müvekkili firmayla iletişime geçmekten kaçınan davalı tarafın edimini yerine getirmediği gibi kendisine teslim edilen 10 adet çeki de iade etmediğini, çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptalinin gerektiğini, çeklerin bankaya ibraz edilmesi, paranın tahsil edilmesi veya karşılıksız yazılmasının ileride müvekkili açısından manevi ve maddi yönden telafisi imkânsız zararlara yol açacağını belirterek öncelikle ... bankası Antalya Şubesine ait 28.11.2018 vade tarihli ... seri numaralı 46.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait 01.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 45.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait 08.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 47.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait, 14.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 48.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait 22.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait 22.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL bedelli, ... Şubesine ait 05.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 46.000,00 TL bedelli, ... ... Şubesine ait 11.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 47.000,00 TL bedelli, ... ... Şubesine ait 13.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 48.000,00 TL bedelli, ... Şubesine ait 15.12.2018 vade tarihli ... seri numaralı 49.000,00 TL bedelli çeklerin ihtiyati tedbir yolu ile bankaya ibraz edildiğinde ödenmemesi veya karşılıksız yazılmaması için ödeme yasağı kararı verilmesine ve ilgili banka şubelerine bildirilmesine, çeklerin icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, çeklerin icra takibine konu edilmesi halinde tedbir yoluyla icra takiplerinin durdurulmasına, borçlu olmadıklarının tespiti ile çeklerin iptaline, kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili şirketin perakende market işletmeciliği sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkili firmayla çekin lehtarı ... Ürünler İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti arasında 06/06/2018 tarihinde mal alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin ek-1 maddesine göre; 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi ve ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahıslarda kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, taraflar arasındaki ticari anlaşma gereğince müvekkili olan firmanın yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini ve bu sebeple çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptali ile müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespiti için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla tedbir talepli istirdat, menfi tespit, çek iptali davası açıldığını, bedelsiz hale gelen çeklerin bankaya ibraz edilmesi halinde, müvekili firmanın maddi ve manevi yönden telafisi imkansız zararlara uğramaması için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında görülen menfi tespit ve çek iptali davasına konu olan çeklerden 01/12/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 45.500.-TL bedelli çekin elinde bulunduran tarafından bankaya ibraz edilmesiyle birlikte hamilin kim olduğunun taraflarınca öğrenildiğini, söz konusu bankaya ibraz edilen çekin dayanağı sözleşme konusu ürünlerin müvekkiline teslim edilmediğini, ortada mal teslimine ilişkin irsaliye ne de fatura olduğunu, 01/12/2018 keşide tarihli 45.500,00TL bedelli çekin cirantası ve hamili konumunda bulunan ... A.Ş.'nin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında usul yönünden davalı olarak gösterilmemesi nedeniyle yapılacak yargılamanın iş bu çek bakımından eksik kalmasının ve müvekkili firmanın maddi zarara uğramasının önlenmesi amacıyla ... keşide tarihli ... numaralı çek bakımından, müvekkili firmanın davalı olarak gösterilen cirantaya karşı da çekin bedelsiz olması sebebiyle menfi tespit ve çek iptali davası açma gereksinimi doğduğunu beyan etmekle; Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyaya konu çek ile mahkememize ikame ettirdiği davaya konu çekin ve konusunun aynı olması, davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı olması nedeniyle HMK md. 166 gereğince iş bu davaların birleştirilmesini, İİK 72/2 maddesine göre dava konusu ... keşide tarihli çekin icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekin icra takibine konu edilmesi halinde ihtiyati tedbir yoluyla icra takibinin durdurulmasını, Antalya 1. Asliye Ticare Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasına işbu çek için de teminat yatırılmış olup, iş bu teminatın dosyaya teminat olarak kabul edilmesini, muhatabı ... Antalya Şubesi olan ... numaralı ... keşide tarihli 45.500,00.-TL bedeli çekin bedelsiz olması sebebiyle, borçlu olmadıklarının tespitine ve iş bu çekin iptaline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili şirketin perakende market işletmeciliği sektöründa faaliyet gösterdiğini, müvekkili firmayla dava konusu çekin lehtarı ... İht Mad. Gıda İnş. San. Tur. Tic. Ltd şti arasında 06/06/2018 tarihinde imzalanan mal alım sözleşmesi ile sözleşmenin 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi, ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahıslarda kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, müvekkili firmanın yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini, edimini ifa etmemesi sebebiyle çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptali, müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespiti için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla tedbir talepli istirdat, menfi tespit, çek iptali davası açıldığını, davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, hakkında ödeme yasağı bulunan ... keşide tarihli 49.000,00 TL bedelli çekin 17.12.2018 tarihinde ciro yoluyla çek hamili ... A.Ş. tarafından takasta bankaya ibraz edildiğini, ancak yazılmayarak geri çekildiğini, tedbir kararının uygulanmadığını, müvekkili şirket yetkilisince talep edilmesi üzerine banka tarafından çek görüntüsünün müvekkiline verildiğini, ibraz edenin ... olduğunun öğrenildiğini, çekin bu şirkete nasıl devredildiğinin muamma olduğunu, 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesi uyarınca fatura ile tevsik edilmeyen alacakların devralınamayacağını, ... şirketinin çeki alacağın temliki hükümlerine göre devralmış olması sebebiyle üçüncü kişi sayılamayacağını, bedelsizlik definin ileri sürülebileceğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasındaki davalı ... Ltd Şirketi ile ... arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, iş bu davaların birleştirilmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek muhatabı ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 49.000,00 TL bedelli çekin bedelsiz olması sebebiyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili şirketin perakende market işletmeciliği sektöründa faaliyet gösterdiğini, müvekkili firmayla dava konusu çekin lehtarı ... İht Mad. Gıda İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. arasında 06/06/2018 tarihinde imzalanan mal alım sözleşmesi ile sözleşmenin 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi, ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahıslarda kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, müvekkili firmanın yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini, edimini ifa etmemesi sebebiyle çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptali, müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespiti için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla tedbir talepli istirdat, menfi tespit, çek iptali davası açıldığını, davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, hakkında ödeme yasağı bulunan ... keşide tarihli 46.000,00 TL bedelli çekin 05.12.2018 tarihinde ciro yoluyla çek hamili ... A.Ş. tarafından takasta bankaya ibraz edildiğini, ancak yazılmayarak geri çekildiğini, tedbir kararının uygulanmadığını, müvekkili şirket yetkilisince talep edilmesi üzerine banka tarafından çek görüntüsünün müvekkiline verildiğini, ibraz edenin ... olduğunun öğrenildiğini, çekin bu şirkete nasıl devredildiğinin muamma olduğunu, 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesi uyarınca fatura ile tevsik edilmeyen alacakların devralınamayacağını, ... şirketinin çeki alacağın temliki hükümlerine göre devralmış olması sebebiyle üçüncü kişi sayılamayacağını, bedelsizlik definin ileri sürülebileceğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasındaki davalı ... Ltd Şirketi ile ... arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, iş bu davaların birleştirilmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek muhatabı ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 46.000,00 TL bedelli çekin bedelsiz olması sebebiyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili şirketin perakende market işletmeciliği sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkili firmayla çekin lehtarı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. arasında 06/06/2018 tarihinde mal alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin ek-1 maddesine göre; 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi ve ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahıslarda kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, taraflar arasındaki ticari anlaşma gereğince müvekkili olan firmanın yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini ve bu sebeple çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptali ile müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespiti için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasıyla tedbir talepli istirdat , menfi tespit, çek iptai davası açıldığını, bedelsiz hale gelen çeklerin bankaya ibraz edilmesi halinde, müvekili firmanın maddi ve manevi yönden telafisi imkansız zararlara uğramaması için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ödeme yasağı bulunan ... Şubesi'ne ait ... numaralı ... keşide tarihli, keşide yeri Antalya olan 47.000,00 TL meblağlı çekin ... keşide tarihinde ciro yoluyla çekin hamili olan ... A.Ş. tarafından takasta bankaya ibraz edildiğini ve ibraz edenin ... olduğunun taraflarınca öğrenildiğini, söz konusu bankaya ibraz edilen çekin dayanağı olan sözleşme konusu ürünlerin müvekkiline teslim edilmediğini, ortada ne mal teslimine ilişkin ne irsaliyeli ne de fatura olduğunu, ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 47.000,00.-TL bedelil çekin ... A.Ş'ye nasıl devir ve temlik edildiğinin muamma olduğunu, ... keşide tarihli keşide yeri antalya olan 47.000,00 TL bedelli çekin cirantası ve hamili konumunda bulunan ... A.Ş.'nin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında usul yönünden davalı olarak gösterilmemesi nedeniyle yapılacak yargılamanın iş bu çek bakımından eksik kalmasının ve müvekkili olan firmanın önlenmesi amacıyla ... keşide tarihli ... numaralı çek bakımından müvekkili olan firmanın davalı olarak gösterilen cirantaya karşı da çekin bedelsiz olması sebebiyle menfi tespit davası açma gereksinimi doğduğunu, beyan etmekle; Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile iş bu davanın birleştirilmesini, dava konusu ... keşide tarihli, keşide yeri Antalya olan, ... seri numaralı ... Şubesine ait 47.000,00.-TL bedelli çekin davalıya ödenmemesi ve davalı tarafından icra takibine konu edilmemesi hususunda ihtiyati tedbir konulmasına, muhatabı ... şubesine ait ... numaralı ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 47.000,00TL meblağlı çekin bedelsiz olması sebebiyle borçlu olmadığınını tespitine ve iş bu çekin iptaline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili şirketin, perakende market işletmeciliği sektöründe faaliyet göstermekte olduğunu, müvekkili firmayla davaya konu çekin lehtarı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. arasında 06/06/2018 tarihinde imzalanan "Mal Alım Sözleşmesi" ile gıda ve temizlik ürünlerinin 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesini ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi, ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. Şahısların kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, taraflar arasındaki ticari anlaşma gereğince müvekkili firma yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini, edimini ifa etmemesi sebebiyle çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptali, müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespiti için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasıyla tedbir talepli istirdat, menfi tespit, çek iptali davası açıldığını ve mahkemece davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, hakkında ödeme yasağı bulunan; ... Antalya Şubesi'ne ait ... numaralı ... keşide yeri Antalya olan 47.500,00.-TL meblağlı çekin, 08/12/2018 tarihinde ciro yoluyla çekin hamili olan ... A.Ş. tarafından takasta bankaya ibraz edildiğini, takasta karşılıksız çek işlemi yapılarak iade edildiğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyasında görülen menfi tespit ve çek iptali davasına konu olan çeklerden; ... keşide tarihli, keşide yeri Antalya olan 47.500,00.-TL meblağılı çeki elinde bulunduran tarafından bankaya ibraz edilmesiyle hamilin ... A.Ş. olduğunun taraflarınca öğrenildiğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyasında görülen 10 adet çekin bedelsiz hale gelmesi nedeniyle açılan mefi tespit ve çek iptali davasında davalı olarak görünen ... İth. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. ile ... keşide tarihli çekin cirantası ve yetkili hamili olarak görünen ... A.Ş. arasında 08/12/2018 keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 47.500,00.-TL meblağlı çek bakımından ihtiyari dava arkadaşlığı mevcut olduğunu, çekin ... A.Ş.'ye nasıl devir ve temlik edildiğinin muamma olduğunu, çekin cirantası ve hamili konumunda bulunan ... A.Ş.'nin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında usul yönünden davalı olarak gösterilmemesi nedeniyle yapılacak yargılamanın iş bu çek bakımından eksik kalmasının ve müvekkili firmanın maddi zarara uğramasının önelenmesi amacıyla ... keşide tarihli ... numaralı çek bakımından, müvekkili firmanın davalı olarak gösterilen cirantaya karşı da çekin bedelsiz olması sebebiyle menfi tespit ve çek iptali davası açma gereksinimi doğduğunu, tüm bu nedenlerle Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyasına konu çek ile davaya konu çekin ve konusunun aynı olması, davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığının olması nedeniyle HMK md. 166 gereğince iş bu davaların birleştirilmesine, İİK.72/2 maddesine göre dava konusu ... keşide tarihli ... seri numaralı çekin icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekin icra takibine konu edilmesi halinde ihtiyati tedbir yoluyla icra takibinin durdurulmasını, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyasına iş bu çek için de teminat yatırıldığından, iş bu teminatın dosyamıza teminat olarak kabulünü, muhatabı ... bankası Antalya Şubesine ait ... numaralı ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 47.500,00 TL meblağlı çekin bedelsiz olması sebebiyle, borçlu olmadıklarının tespitine ve iş bu çekin iptaline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili şirketin, perakende market işletmeciliği sektöründe faaliyet göstermekte olduğunu, müvekkili firmayla davaya konu çekin lehtarı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. arasında 06/06/2018 tarihinde imzalanan "Mal Alım Sözleşmesi" ile gıda ve temizlik ürünlerinin 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi, ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahısların kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, taraflar arasındaki ticari anlaşma gereğince müvekkili firma yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini, edimini ifa etmemesi sebebiyle çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptali , müvekkil firmanın borçlu olmadığının tespiti için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla tedbir talepli istirdat, menfi tespit, çek iptali davası açıldığını ve mahkemece davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, hakkında ödeme yasağı bulunan; ... Antalya Şubesi'ne ait ... numaralı ... keşide yeri Antalya olan 48.500,00.-TL meblağlı çekin, 14/12/2018 tarihinde ... ... Bankası A.Ş. ... Bulvarı Antalya Şubesi tarafından takasta ibraz edildiğini ve ibraz edenin ... Bankası A.Ş. olduğu ve söz konusu çeke karşılıksız işlemi yapıldığının taraflarınca öğrenildiğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında görülen menfi tespit ve çek iptali davasına konu olan çeklerden; ... keşide tarihli, keşide yeri Antalya olan 48.500,00.-TL meblağlı çeki elinde bulunduran tarafından bankaya ibraz edilmesiyle hamilin ... Bankası A.Ş. olduğunun taraflarınca öğrenildiğini, çekin ... Bankası A.Ş.'ye nasıl devir ve temlik edildiğinin muamma olduğunu, çekin cirantası ve hamili konumunda bulunan ... Bankası A.Ş.'nin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında usul yönünden davalı olarak gösterilmemesi nedeniyle yapılacak yargılamanın iş bu çek bakımından eksik kalmasının ve müvekkili firmanın maddi zarara uğramasının önlenmesi amacıyla ... keşide tarihli ... numaralı çek bakımından müvekkili firmanın davalı olarak gösterilen cirantaya karşı da çekin bedelsiz olması sebebiyle menfi tespit ve çek iptali davası açma gereksinimi doğduğunu, ... A.Ş. Antalya Şubesi'ne ait ... numaralı ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 48.500,00.-TL meblağlı çekin icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekin icra takibine konu edilmesi halinde ihtiyati dedbir yoluyla icra takibinin durdurulmasını, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına iş bu çek için de teminat yatırılmış olduğundan, iş bu teminatın dosyamıza teminat olarak kabul edilmesini, çekin bedelsiz olması sebebiyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili olan şirket ile davaya konu çekin lehtarı ... iht. Mad. Gıda.İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti arasında 06/06/2018 tarihinde mal alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmede belirtilen gıda ve temizlik ürünlerinin 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet çekin davalıya teslimi, ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahıslarda kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, anlaşma gereği müvekkili firma yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini, bu sebeple çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin bankaya ibraz edilmesi halinde müvekkili firmanın imkansız zararlara için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas sayılı dosyasında davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında görülen menfi tespit ve çek iptal davasına konu olan çeklerden; ... Bankası ... Şubesine ait ... numaralı ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 48.000,00.-TL meblağlı çek elinde bulunduran tarafından bankaya ibraz edilmesiyle hamilin ... A.Ş. olduğunun öğrenildiğini beyan etmekle; İİK 72/2 maddesine göre dava konusu ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... numaralı ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 48.000,00.-TL meblağlı çekin icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekin icra takibine konu edilmesi halinde ihtiyati tedbir yoluyla icra takibinin durdurulmasına, çekin bedelsiz olması nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; müvekkili şirketin perakende market işletmeciliği sektöründe faaliyet göstermekte olup müvekkili firmayla davaya konu çekin lehtarı ... İht. Mad. Gıda İnş. San Tur. Tic. Ltd. Şti. arasında 06/06/2018 tarihinde imzalanan "mal alım sözleşmesi" ile sözleşmenin EK-2 maddesinde belirtilen gıda ve temizlik ürünlerinin sözleşmenin EK-1 maddesine göre; 15/11/2018 tarihinde teslim edilmesi ve söz konusu ürünlerin bedeli olarak 10 adet avans çekinin davalıya teslimi, ürünlerin teslim edilmemesi halinde çeklerin bedelsiz kalacağı ve 3. şahıslarda kullanılamayacağı hususlarında anlaşma sağlandığını, taraflar arasındaki ticari anlaşma gereğince müvekkili firma yükümlülüğünü yerine getirdiği halde çek lehtarının anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediğini, edimini ifa etmemesi sebebiyle çeklerin bedelsiz hale geldiğini, bedelsiz hale gelen çeklerin iptali, müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespiti için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla tedbir talepli istirdat, menfi tespit, çek iptali davası açıldığını, bedelsiz hale gelen çeklerin bankaya ibraz edilmesi halinde, müvekkili firmanın maddi ve manevi yönden telafisi imkansız zararlara uğramaması için Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davaya konu çeklerin bedelinin ödenmemesi için 26/11/2018 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, hakkında ödeme yasağı bulunan; ... A.Ş. bankası Antalya Şubesine ait ... numaralı ... keşide tarihli 30.000 TL meblaglı çekin 24/12/2013 tarihinde ... Bulvarı Şubesi tarafından takasta ibraz edildiğini ve ibraz edenin ... olduğu ve söz konusu çeke Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından verilen tedbir kararı uyarınca mahkeme kaşesi vurulduğunun öğrenildiğini,... Ltd. Şti. tarafınan söz konusu bankaya ciro edilerek verilen çekin dayanağı sözleşme konusu ürünlerin müvekkiline testim edilmediğini, ortada mal teslimine ilişkin ne irsaliye ne de fatura bulunmadığını, ... A.Ş. bankası Antalya Şubesine ait ... numaralı ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 30.000,00.-TL meblağlı çekin ... T.A.Ş'ye nasıl devir ve temlik edildiğinin muamma olduğunu, davalı bankaca dava konusu çekin nasıl ve ne şekilde alındığı, çekin lehdarı konumunda bulunan ... firması ile banka arasındaki ilişkinin neye dayandığının izaha muhtaç olduğunu, yapmış oldukları araştırmada dava dışı ... Ltd. Şti.'nin davalı bankanın kredi müşterisi olduğu ve söz konusu çeki kullandığı krediye karşılık teminat olarak verdiğinin öğrenildiğini, davalı bankanın kayıtları getirtildiğinde davalı banka ile dava dışı çekin lehtarı arasındaki ilişkinin kredi ilişkisi olduğu ve dava konusu çekin kullanılan çek karşılığı kredinin teminatı olarak bankaya verdiğinin açıklığa kavuşacağını belirterek, ... A.Ş. Antalya Şubesi'ne ait ... numaralı ... keşide tarihli keşide yeri Antalya olan 30.000,00.-TL meblağlı çekin bedelsiz olması nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Asıl davada dava dilekçesi davalı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti.'ye ...liğ edilmiş, davalı tarafça süresinde davaya cevap verilmemiş olup davalı vekili cevap süresinden sonra dosyaya sunduğu 15710/2019 tarihli dilekçesinde; dava dosyasından müvekkillerine usulüne uygun ...liğ edilmiş dava dilekçesi bulunmadığını, davadan 03/10/2019 tarihinde haberdar olan müvekkilleri adına süresinde cevap dilekçesi sunduklarını, dava dilekçesinde belirtilen hususları kabul etmediklerini, Mahkemece yapılacak araştırma ve tarafların defterleri üzerinde yapılacak inceleme ile de işbu davanın haksızlığının açıkça görüleceğini, müvekkili şirkete ait ticari ve diğer tüm defter ve kayıtların şirketin mali müşaviri ...'nın ... Mah. ... Sk. ... İşhanı K:... No:.. Antalya' adresinde bulunduğunu, fakat müvekkilinin devam eden alacak, menfi tespit ve sair davalarında, müvekkili şirketin mali müşavirinin, inceleme gününde taraflarına defterleri vermemesi ve aynı şekilde bilirkişilere de defterleri inceletmeyeceğini beyan etmesi üzerine 11/06/2019 tarihli dilekçe ile mali müşavir ... hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, söz konusu suç duyurusunun soruşturmasının Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası ile yürütüldüğünü, soruşturmanın sonuçlanmasının beklenmesini ve devamında müvekkiline ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi için yeni bir inceleme günü verilmesini talep ettiklerini beyanla davanın reddine, davacı tarafın tazminat talebinin reddine, davacı tarafın % 20’den az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ... A.Ş.'nin 6361 sayılı Finansal Kiralama, ... ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yetkili olarak ... hizmeti verdiğini, bu hizmet kapsamında müşterilerin faturalı alacaklarını ve bu alacaklarına istinaden verilen kıymetli evrakları hizmet bedeli karşılığında temlik ve teslim alarak bedel ödemesi yaptığını, davacı vekilinin dilekçesinde; ortada mal teslimine ilişkin ne irsaliye ne de fatura olduğunu, ... keşide tarihli ... seri numaralı 45.500 TL bedelli çekin ... A.Ş.'ye nasıl devir ve temlik edildiğinin muamma olduğunu, 6361 sayılı Finansal Kiralama ve Finansman Şirtketleri Kanunu'nun 9/2 maddesinde "... şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilmeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilmeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilatını üstlenemez." amir hükmünün yer aldığını, davalı ... firmasınca söz konusu çekin nasıl ve ne şekilde temlik alındığının izaha muhtaç olduğu belirttiğini, dava konusu edilen olayda müvekkili ile müşterisi ... İth. Mad. Gıda İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. arasında ... sözleşmesi akdedildiğini ve ... Ticaret A.Ş.’den doğmuş fatura alacaklarının müvekkili şirkete temlik edildiğini, bu temliğe istinaden anılan çekin müvekkili şirkete teslim edildiğini, müvekkili şirket tarafından yapılan işlemin kanun maddesi uyarınca yapıldığını, zira fatura ile tevsik edilmiş alacağın devir ve temlik alındığını, müvekkili şirketin çekin yasal hamili konumunda olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... ve ... Esas sayılı dosyalarına ilişkin cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin, davacı ve diğer davalı ... firması arasındaki ticari ilişkiden doğmuş alacağı, ... işlemine konu edilmek üzere devir ve temlik aldığını, davacı ile diğer davalı ... arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı faturalar ile sabit olduğu üzere, diğer davalı ... ’nın, davacıdan faturası kesilmiş, bir başka ifadeyle doğmuş alacağı bulunduğunu, kaldı ki davacının da, diğer davalı ... ile arasında ticari bir ilişkinin var olduğunu dava dilekçesinde de açık bir şekilde ikrar ettiğini, durum böyle iken, mevzuattan doğan tüm yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle söz konusu fatura konusu alacakları, ... işlemine konu etmek üzere devir ve temlik alıp, müşterisine, ...in finansman hizmetini sunan müvekkili şirketin, ödeme vasıtası olarak kendisine, yine ... müşterisi olan ... tarafından usulüne uygun şekilde devir ve ciro edilen çeklerin de iyiniyetli yetkili hamili olduğunun açık olduğunu, müvekkili şirket davacı ile diğer davalı ... arasındaki ticari ilişkinin tarafı olmadığından, davacı tarafın iddia ve taleplerini müvekkili şirkete değil, sadece diğer davalı ... ’ya yöneltmesi gerektiğini, müvekkil şirketin ... müşterisi olan diğer davalı ... tarafından kendisine devir ve temlik edilen fatura konusu alacaklar ile ilgili diğer davalı ... ’ya sunmuş olduğu ... hizmetlerinin ödeme vasıtası olarak iki çeki devir ve ciro yoluyla teslim aldığını, çeklerin avans çeki olduklarını bilebilmesinin mümkün olmadığını, kaldı ki ... tarafından davacıya kesilmiş faturaların ticari ilişkiye konu işlerin tamamlandığını gösterdiğini, bir ... şirketinden, adeta ticari ilişkinin tarafıymış gibi hareket etmesi ve kendisine, müşterisi tarafından devir ve ciro edilmiş çek(ler)in bedelsiz kalıp kalmadığını takip etmesinin beklenemeyeceğini, müvekkili şirketin, tabi olduğu mevzuat uyarınca, üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiği sabit olduğu gibi, herhangi bir şekilde kötü niyetinden bahsedilmesinin de ihtimal dahilinde olmadığını, müvekkil şirket ... A.Ş. ihtilafın tarafı olmadığından davacı ile diğer davalı arasındaki ihtilafa ilişkin def’i ve itirazların da müvekkili şirkete karşı ileri sürülmemesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; davacının iddialarının doğru olmadığını, çünkü müvekkili şirketin alacağın temlikinde izlenecek tüm usul ve esasları harfiyyen yerine getirerek dava konusu alacağın kaynağı faturalar hakkında davacıdan teyid aldığı gibi yasal mecburiyeti olmadığı halde davacıdan, davaya konu çekin de teyidini aldığını, TTK 687 ile Finansal ... ve Finansman Şirketleri Kanunu 9/3'ün ve yerleşik Yargıtay kararları ile oluşan uygulamanın aradığı koşul gereği dava konusu itiraz ve def'ilerin doğru olsaydı bile müvekkili şirkete yöneltilemeyeceğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... A.Ş. vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; davacı ... Market firması ile ... firması aralarında akdedildiği iddia edilen sözleşmenin noter onaylı olmadığını, sonradan her zaman düzenlenebilecek olan bir sözleşme olduğunu, bu nedenle düzenlenen sözleşmenin delil olarak sunulamayacağını, sözleşme içeriğinin ticari hayatın işleyişine aykırı olduğunu, sözleşmede verilen çek karşılığı mal tedariğinden bahsedildiğini ve malların verilen çeke karşılık alınacağının beyan edildiğini, ticari hayatta ise önce malın alınmakta olduğunu, ileri vadeli çekin malı verene verildiğini, bu sözleşmede ise tersi bir durumun mevcut olduğunu, firmalar arasında danışıklı dövüş ve muvazaa olduğu kanısında olduklarını, ... market firmasının ticari kayıtlarına bakıldığında şirketi kuran şahsın ... (vd:...) isimli firma ortakları ile aynı kişi olduğunu ... firmasının ise ... firması ile karşılıklı ticaret yaptıklarının bilinmekte olduğunu, özetle ... firması ile ticaret yapmış olan ... firmasının borçları nedeni ile kapandığını ve ... firması ile ... Market adı altında ticari faaliyetlere devam edildiğinin düşünüldüğünü, bu nedenle ... Market ile ... firması arasında akdedilen çeklerin bilinçli ve muvazaalı bir şekilde üçüncü kişileri zarara uğratmak maksadı ile düzenlendiğnin düşünüldüğünü belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı. ... Bankası A.Ş. vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; müvekkili bankanın iyi niyetli 3. kişi konumunda olup taraflar arasındaki temel ilişkiye dayanılarak husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkil bankanın takip konusu çekin haklı hamili olduğunu, TTK'nın 790. maddesinde, kendi hakkının varlığı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşılan ve cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son cironun beyaz ciro olması halinde dahi, yetkili hamil sayılacağı; TTK'nın 792. maddesi ise, iyiniyetli çek hamilinin korunacağı hükmünü taşıdığını, iyi niyetli hamil olan müvekkili bankanın taraflar arasında cereyan etmiş olayla ilgisi olmadığını, şahsi defilerin iyi niyetli 3. kişiye karşı ileri sürülemeyeceğini belirterek davanın öncelikle husumet yönünden reddine, aksi kanaate varılması halinde ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; dava konusu çekin vekil eden bankaya kredi borcu bulunan dava dışı ... İth. Md. Gıd. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından borcunun tahsili amacıyla ciro edilerek teslim edildiğini, davanın temel sözleşme tarafları açısından yani davacı ile dava dışı ... arasındaki akdi ilişki bakımından taraf sıfatı taşımasının yasal düzenlemeler çerçevesinde mümkün olmadığını, çekin dava dışı ... İth. Md. Gıd. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından teminat karşılığı vekil eden bankaya verildiği iddialarının hukuki ve maddi bir karşılığının olmadığını, müvekkili bankanın iyi niyetli 3. kişi olduğunu, davacının çeklerin bedelsiz kaldığı yönündeki iddialarının müvekkili olan bankaya yöneltilmesinin hukuka ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... vekili birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında cevap dilekçesinde; müvekkili bankanın temlik cirosuyla çekin iyi niyetli ve yetkili hamili olduğunu, davacının öncelikle temel ilişkiden kaynaklanan bedelsizlik def'ini kesin delille ispatlamak zorunda olduğu gibi müvekkil bankanın da bedelsiz çeki bile bile kendisinin zararına iktisap ettiğini de ispat etmek zorunda olduğunu beyanla haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece; "Asıl dava yönünden; taraflar arasında imzalanan 06.06.2018 tarihli mal alım sözleşmesi, davaya konu çeklerin davacı şirket tarafından davalı şirkete teslim edildiğine dair 2 adet tahsilat makbuzunun tetkikinden davaya konu çeklerin (tüm çeklerin keşidecisi davacı şirket, lehdarı ise davalı şirkettir) avans çeki olarak davalıya verildiği, bu belgeler altındaki imzanın (usulüne uygun isticvap davetiyesine rağmen davalı şirket yetkilisinin duruşmaya katılmaması nedeniyle HMK 171/2 maddesi uyarınca) davalı şirket yetkilisine ait olduğunun kabulü gerektiği, bu durumda çeklerin avans çeki olduğu hususunun kesin delil ile ispat edilmiş olduğu,
Davacının usulüne uygun tutulduğu tespit edilen ticari defterlerinin HMK 222 maddesi uyarınca lehine delil teşkil ettiği, mali müşavir bilirkişi raporuna göre çek bedelleri karşılığında mal tesliminin yapılmadığı, davalı şirketin usulüne uygun yapılan ihtara rağmen ticari defter ve belgelerini dosyaya ibraz etmediği gibi , sözleşme uyarınca 15.11.2018 tarihine kadar yaqılması gereken mal ( sözleşme Ek-2 de belirtilen malların) teslimatının yapıldığına dair dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı, sonuç olarak davaya konu çeklerin avans çeki olduğu davacı yanca kesin delil ile ispatlandığı halde, davalı yanca çek bedelleri karşılığı malların teslim edildiği olgusunun kesin delille ispat edilmesi gerektiği halde ispatlanamadığı, dolayısı ile İİK 72/2 maddesi uyarınca açılan menfi tespit davasının kabul edilmesi gerektiği anlaşılmış, davacının davaya konu ... Antalya Şubesi'ne ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 46.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 45.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 47.500,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 48.500 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL bedelli, ... bankası Antalya Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL bedelli, ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 46.000,00 TL bedelli, ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 47.000,00 TL bedelli, ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 48.000,00 TL bedelli, ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 49.000,00 TL bedelli çekler nedeniyle davalı ...Ltd Şti'ye borçlu olmadığının tespitine, Mahkememizce çeklerin takibi konu edilmemesi için verilen ihtiyati tedbir kararı nedeniyle davalı tarafından başlatılmış bir icra takibi söz konusu olmadığı için yasal şartları oluşmadığından davacı lehine kötü niyet tazminatı hükmedilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.
Birleşen ... E., birleşen ... E., birleşen ... E sayılı davalar yönünden; her üç dosya davalısının da banka olduğu, davaların İİK 72/2 maddesi uyarınca açılan menfi tespit davaları olduğu,
... E sayılı dosyada dava konusunun; asıl davaya konu olan çeklerden ... bankası Antalya Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin çek lehtarı tarafından beyaz ciro ile davalı ... A.Ş ye teslim edildiği,... E sayılı dosyada dava konusunun; asıl dava konusu çeklerden ... bankası Antalya Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 48.500 TL bedelli çek olduğu, çekin çek lehtarı tarafından beyaz ciro ile davalı ... ... Bankası A.Ş'ye teslim edildiği,... E sayılı dosyada dava konusunun; asıl dava konusu çeklerden ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 48.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin çek lehtarı tarafından beyaz ciro yoluyla davalı ... A.Ş'ye teslim edildiği anlaşılmıştır.
Davacı keşideci şirket, davalı bankalara açmış olduğu bu davalarda; çek lehtarı şirketin anlaşmaya konu ürünleri teslim etmediği için çeklerin bedelsiz hale geldiğini, çeklerin teminat çeki olarak bankalara verilmiş olması nedeniyle bankanın çekin yetkili hamili olamayacağını iddia ederek ederek, çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini talep etmektedir.
Somut olayda dava konusu çekler üzerindeki lehtar cirosu beyaz ciro olup bu ciro TTK'nun 689.maddesinde açıkça yazıldığı şekilde bir rehin cirosu değildir. Çek metninde böyle bir ibare olmadığı için davalı bankalar davacının iddia ettiği gibi çekleri kredi müşterisinin borçlarının teminatı olarak almış olsa dahi, bu durum çeklerdeki beyaz ciroyu rehin cirosu haline getirmez. (Emsal Yargıtay 19.HD ... E-... K)
Toplanan deliller ve tüm dosya mündericatından; çekleri temlik cirosu ile alan davalı bankaların meşru hamil olduğu, TTK'nun 818. maddesinin atfıyla TTK'nun 687. maddesindeki; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmü gereğince, temlik cirosunda keşideci, lehtar veya cirantalar arasındaki kişisel defilerin çekin yasal ve haklı hamiline karşı ileri sürülemeyeceği, davacının her üç birleşen davada da davalı bankanın kötüniyetle hareket ettiğini ispat edemediği anlaşılmakla, birleşen dosyalarda davalı bankalar aleyhine açılan menfi tespit davalarının ayrı ayrı reddine, yasal şartları oluşmadığından davalılar lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Birleşen 2.ATM ... E., birleşen Mahkememizin ... E., birleşen 2.ATM ... E., birleşen 3.ATM ... E., birleşen Mahkememizin ... E. sayılı davalar yönünden; tüm dosya davalıların ... şirketleri olduğu, davaların İİK 72/2 maddesi uyarınca açılan menfi tespit davaları olduğu,
2.ATM ... E sayılı dosyada dava konusunun; asıl davaya konu olan çeklerden ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 46.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin çek lehtarı tarafından beyaz ciro ile davalı ... A.Ş'ye teslim edildiği,
Mahkememizin ... E sayılı dosyasında dava konusunun; asıl davaya konu olan çeklerden ... bankası Antalya Şubesine ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 45.500,00 TL bedelli çek olduğu, çekin çek lehtarı tarafından beyaz ciro ile davalı ... A.Ş'ye teslim edildiği,
Antalya 2.ATM ... E sayılı dosyasında dava konusunun; asıl davaya konu olan çeklerden ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 49.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin çek lehtarı tarafından beyaz ciro ile davalı ... A.Ş'ye teslim edildiği,
Antalya 3.ATM ... E sayılı dosyasında dava konusunun; asıl davaya konu olan çeklerden ... Antalya Şubesi'ne ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 47.500,00 TL bedelli çek olduğu, çek lehtarı tarafından beyaz ciro ile davalı ... ... A.Ş'ye teslim edildiği,
Mahkememizin ... E sayılı dosyasında dava konusunun; asıl davaya konu olan çeklerden ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 47.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin çek lehtarı tarafından beyaz ciro ile davalı ... A.Ş'ye teslim edildiği anlaşılmıştır.
Toplanan deliller ve tüm dosya mündericatına göre;
Dava konusu çeklerin keşideci davacı tarafından asıl dosya davalısı ... Ltd. Şti 'ye aralarındaki mal alım sözleşmesi uyarınca avans olarak verildiği ve çeklerin bedelsiz kaldığı subuta erdiğinden, asıl davada yapılan yargılama sonucu davalı ... firması aleyhine açılan menfi tespit davasının kabulüne karar verildiği görülmüştür.
Birleşen dosya davalıları ... şirketleri yönünden yapılan yargılamada; taraflar arasındaki uyuşmazlık ... ilişkisinden kaynaklanmaktadır.
Davaya konu çeklerin keşide tarihleri dikkate alındığında uyuşmazlığın 6361 sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 13.12.2012 tarihinden sonra meydana geldiği tespit edilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde dava tarihinde yürürlükte bulunan 6361 sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 ve 9/3 maddesi hükümlerinin tartışılması gerekmektedir. Anılan Yasanın 9/2 maddesine göre; '' ... şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.'' Aynı Yasanın 9/3 maddesinde ise; ''Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri halinde kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.'' Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, ... şirketinin, ... işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, ... işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, ... E, ... K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda ... işleminin müşteri (firma), ... şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. ... işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1.maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, ... işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı ... sözleşmesine dayanarak devralmış olan ... şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında ... işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde ... şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır. 6361 sayılı Yasanın 9/3. maddesi, ... işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, ... işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasanın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır. Somut olayda uyuşmazlık ... işlemlerinin tarafları arasında olduğundan anılan Yasanın 9/3.maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.
Sonuç olarak davacının davaya konu çeklere yönelik şahsi def'ilerini (bedelsizlik def'i) davalı factoring şirketlerine karşı da ileri sürme hakkına sahip olduğu subuta ermekle ; çek keşidecinin ... şirketleri aleyhine açtığı birleşen davaların da kabulüne, yasal şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı taleplerinin reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı, davacı vekili, davalı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili, davalı ... A.Ş. vekili, ... A.Ş. vekili, ... A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş; ancak asıl davanın davalısı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından gerekli istinaf harç ve giderleri yatırılmamış olup İlk Derece Mahkemesi'nce davalı vekiline eksik istinaf harç ve giderlerini yatırması için muhtıra ...liğ edilmiş, akabinde 19/10/2021 tarihli ek karar ile muhtıra ...liğine rağmen eksik istinaf harç ve giderlerinin ödenmediği gerekçesiyle HMK'nın 344. maddesi uyarınca davalı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiş, davalı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından işbu ek karara karşı istinaf yoluna başvurulmamıştır.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar numaralı 11.12.2020 tarihli kararı ile; birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyaları ile açılan davaların reddine karar verilmiş olup, verilen bu karar usul ve yasaya aykırı olduğundan istinaf incelemesi neticesinde davalı bankalar yönünden verilen kararların kaldırılmasını talep ettiklerini;
Birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına ilişkin istinaf sebepleri; asıl davada davalı ... firması ile müvekkili arasında yapılan sözleşme gereği verilen çeklerin karşılığı teslim edilmesi gereken malların müvekkiline teslim edilmediğini, asıl davalıya verilen bu çekler sebebiyle davalı ... 'ya müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, davalı ... firmasına teslim edilen çeklerden ... Antalya Şubesi'ne ait ... numaralı ... keşide yeri Antalya olan 48.500,00.-TL meblağlı çekin ... Bankası A.Ş. tarafından 14/12/2018 Tarihinde bankaya ibraz edildiğini, ibraz edenin banka olduğu tespit edilerek iş bu çek sebebiyle müvekkilinin davalı bankaya da borçlu olmadığının tespiti amacıyla Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından birleştirme talepli dava açıldığını, asıl davalı ... firmasının davalı bankanın müşterisi olup, davalı bankadan kredi kullandığını ve kullandığı kredi karşılığında müvekkilinin keşidecisi olduğu ve bedelsiz kalan dava konusu çeki kredinin teminatı olarak tahsil cirosu ile davalıya verdiğini, çekte rehin cirosu mümkün olmadığından davalı bankanın yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin bankaya teslim sebebinin vade tarihinde bankaca asıl davalı ... adına tahsil edilerek bankaya olan borca mahsup edilmesi olduğunu, davalı ... firmasının davalı bankadan kullanmış olduğu çekin karşılığı Krediye (diğer adıyla Rotatif -borçlu Cari Hesap Kredisi) dava konusu çekin verildiğini, Yerel Mahkemece dosyanın bilirkişiye verildiğini ve inceleme yapılması istenilmiş ise de; bilirkişi tarafından bu hususta herhangi bir inceleme yapılmadığını, hem kendilerince davalı bankanın kayıtlarına dayanıldığını hem de davalı bankanın cevap dilekçesinde banka kayıtlarına dayandığını ancak Yerel Mahkemece banka kayıtlarının mahkeme dosyasına getirtilmediğini, bilirkişi raporuna itirazlarında bu hususta banka kayıtlarının mahkeme dosyasına getirtilmesi, getirtilmesi mümkün değil ise bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilerek davalı ... firması ile davalı ... Bankası arasındaki tüm işlemlerin incelenmesi ve dava konusu çekin teminat amacı ile verilip verilmediği hususlarının irdelenmek suretiyle bu hususta bir rapor düzenlenmesi talep edilmişse de Yerel Mahkemece itirazları dikkate alınmaksızın Yargıtay 19. HD. ... Es. Ve ... K. sayılı kararı emsal alınarak bankaların bu çekleri borçların teminatı olarak almış dahi olsalar bu durumun çeklerdeki beyaz ciroyu rehin cirosu haline getirmeyeceği gerekçesi ile davalı banka yönünden davanın reddine karar verildiğini, ancak bankaların yetkili hamil olup olmadığı hususunda inceleme yapılmadığını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... Es. Ve ... K. Sayılı 07/02/2018 Tarihli kararında çekin bankaya teslim edilme sebebinin alt ilişkisini oluşturan krediye ilişkin teminat olarak verilip verilmediğinin ve bankaya teslim anında düzenlenen çek/senet tevdi bordrolarının incelenmesi ve yasa hükümleri ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği hususunun açıkça belirtildiğini, Yerel Mahkemece davalı ... ... Bankası A.Ş. hakkında verilen kararın eksik inceleme neticesinde verilmiş olduğunu ileri sürerek davanın kabulüne karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına ilişkin istinaf sebepleri; asıl davada davalı ... firması ile müvekkili arasında yapılan sözleşme gereği verilen çeklerin karşılığı teslim edilmesi gereken malların müvekkiline teslim edilmediğini, asıl davalıya verilen bu çekler sebebiyle davalı ... 'ya müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, davalı ... firmasına teslim edilen çeklerden ... Bankası ... Şubesi'ne ait 31/12/2018 vade ... seri nolu 48.000 TL bedelli meblağlı çekin ... Antalya şubesi tarafından, yine ... Antalya Şubesi'ne 31/12/2018 tarihinde ibraz edildiğini ve ibraz edenin banka olduğu tespit edilerek iş bu çek sebebiyle müvekkilinin davalı bankaya da borçlu olmadığının tespiti amacıyla Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından birleştirme talepli dava açıldığını, davalı ... A.Ş. vekili tarafından Yerel Mahkemeye sunulan cevap dilekçesinde ; "31/12/2018 vade ... seri nolu 48.000 TL bedelli çekin ... A.Ş ile ... firmasının arasında imazlanan kredi sözleşmesine dayalı olarak verildiği"nin açıkça beyan edildiğini, yine birleşen ... Esas sayılı dosyadan bankaya müzekkere yazıldığını ve bankaca verilen cevabi yazıda; " Çekin ... Bankası teminat çeki olarak takas merkezine ibraz edildiğini, 3. kişi tarafından ibraz edildiğinden çek üzerindeki ödeme yasağının kaldırılarak karşılıksız işlemi gördüğünü, bu nedenle ödeme yasağı kararının kayıtlarına işlenmediği" nin mahkeme dosyasına bildirildiğini, davalı banka ... A.Ş. tarafından ... Bankası'na ibraz edilen 31/12/2018 vade ... seri nolu 48.000,00 TL bedelli çekin teminat çeki olarak ibraz edildiğini, bu hususun ... Bakasınca verilen müzekkere cevabında da açıkça belirtildiğini, poliçeye ait olup çek hakkında uygulanması mümkün bulunan 6102 sayılı TTK'nın 818. Maddesinde rehin cirosu ile ilgili aynı Kanun'un 689. Maddesine yapılmış bir atıf bulunmadığından çekte rehin cirosu caiz olmayıp, rehin veya bunun sonucunu elde etmeye yönelik olarak teminat amacıyla çekin ciro ile elde edilmesi halinde çeki devir alan kişinin çeke dayalı hakları kullanamayacağını, davalı banka ... A.Ş.'nin çeki takas merkezine teminat olarak ibraz ettiğinin ... Bankasınca verilen müzekkere cevabı ve Yerel Mahkeme dosyasından aldırılan bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, çekte rehin cirosu olamayacağından davalı ... A.Ş. tarafından çeke dayalı haklar kullanılamayacağından yetkili hamil olmadığının açıklığa kavuştuğunu, ancak yerel mahkemece Yargıtay 19. HD. ... E. ve ... K. Sayılı kararı emsal alınarak bankaların bu çekleri borçların teminatı olarak almış dahi olsalar bu durumun çeklerdeki beyaz ciroyu rehin cirosu haline getirmeyeceği gerekçesi ile davalı banka yönünden davanın reddine karar verildiğini, Yerel Mahkemece davalı ... A.Ş. hakkında verilen kararın eksik inceleme ve hatalı gerekçe ile verildiğini ileri sürerek davanın kabulüne karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına ilişkin istinaf sebepleri; asıl davada davalı ... firması ile müvekkil arasında yapılan sözleşme gereği verilen çeklerin karşılığı teslim edilmesi gereken malların müvekkiline teslim edilmediğini, asıl davalıya verilen bu çekler sebebiyle davalı ... 'ya müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, davalı ... firmasına teslim edilen çeklerden ... Antalya Şubesi'ne ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 30.000,00 TL meblağlı çekin ... ... tarafından 24/12/2018 tarihinde bankaya ibraz edildiğini ve ibraz edenin ... ... olduğunun tespit edilerek iş bu çek sebebiyle müvekkilinin davalı bankaya da borçlu olmadığının tespiti amacıyla Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından birleştirme talepli dava açıldığını, davalı ... tarafından mahkemeye sunulan cevap dilekçesi ekinde delil olarak sunulan davaya konu çek fotokopisi üzerinde: "... ... emrine ödeyiniz bedeli teminattır" ibaresinin yer aldığını, yine davalı banka vekilinin mahkemeye sunduğu cevap dilekçesinde ... ile banka arasında 19/01/2018 tarihli genel kredi sözleşmesi imzaladığını ve çekin krediye teminat olarak davalı bankaya verildiğinin açıkça beyan edildiğini, Yerel mahkemece alınan bilirkişi raporunda bu hususlar belirtilmiş ise de ayrıca banka kayıtlarının incelenmediğini ve hukuki değerlendirmenin mahkemeye bırakıldığını, hem kendilerince davalı bankanın kayıtlarına dayanıldığını, hem de davalı bankanın cevap dilekçesinde banka kayıtlarına dayandığını, ancak yerel mahkemece banka kayıtlarının mahkeme dosyasına getirtilmediğini, bilirkişi raporuna itirazlarında bu hususta banka kayıtlarının mahkeme dosyasına getirtilmesi, getirtilmesi mümkün değil ise bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilerek davalı ... firması ile davalı ... arasındaki tüm işlemlerin incelenmesi ve dava konusu çekin üzerinde de yer aldığı gibi teminat amacı ile verilip verilmediği hususları irdelenmek suretiyle bu hususta bir rapor düzenlenmesi talep edilmişse de yerel mahkemece itirazlar dikkate alınmaksızın Yargıtay 19. HD. ... Es. Ve ...K. sayılı kararı emsal alınarak bankaların bu çekleri borçların teminatı olarak almış dahi olsalar bu durumun çeklerdeki beyaz ciroyu rehin cirosu haline getirmeyeceği gerekçesi ile davalı banka yönünden davanın reddine karar verdiğini, ancak bankaların yetkili hamil olup olmadığı hususunda inceleme yapılmadığını, dava konusu çek üzerinde "... ... emrine ödeyiniz bedeli teminattır" ibaresinin açıkça yazdığını, çekin davalı banka tarafından icra takibine konu edildiğini ve icra dairesine teslim edildiğini, yerel mahkemeye itiraz etmelerine rağmen çek aslı getirtilmek suretiyle inceleme yaptırılmaksızın davalı banka hakkında açmış oldukları davayı eksik inceleme ve hatalı gerekçe ile reddettiğini ileri sürerek yerel mahkeme dosyası içerisinde yer alan delillerin ve tespitlerin istinaf mahkemesince dikkate alınmasını, çekin dosya içerisine getirtilmek suretiyle üzerinde yazılı teminat ibaresinin tespit edilerek, davalı bankanın dava konusu çekin yetkili hamili olmadığından iş bu çeke dayalı hakları kullanmasının da mümkün olamayacağından davanın kabulüne karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle (birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden); müvekkili şirketin 6361 sayılı Finansal Kiralama, ... ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yetkili olarak ... hizmeti verdiğini, bu hizmet kapsamında müşterilerin faturalı alacaklarını ve bu alacaklarına istinaden verilen kıymetli evrakları hizmet bedeli karşılığında teslim alarak bedel ödemesi yaptığını, dava konusu edilen olayda ilgili kanun ve yönetmelik kapsamında işlem yapıldığını, fatura ile tevsik edilen alacağın ... işlemine konu edildiği belirtilerek buna ilişkin sözleşme ve fatura sunulduğunu, davaya konu olayda davalı ... Ür. İth. Mad. Gıda İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. firmasının defter ve kayıtlarının incelenmediğini, alacak-borç ilişkisi kapsamında değerlendirme yapılmadığını, bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı ve hatalı olduğunu, bu haliyle bilirkişi raporu hüküm vermeye elverişli olmayıp kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu, davaya konu çeklerin avans çeki olarak verildiği, bu belgeler altındaki imzanın usulüne uygun isticvap davetiyesine rağmen davalı şirket yetkilisinin duruşmaya katılamaması nedeniyle davalı şirket yetkilisine ait olduğunun kabulünün gerektiği, bu durumda çeklerin avans çeki olduğu hususunun kesin delille ispat edilmiş olduğu yönünde hüküm verildiğini, ancak ... firmasına istinaden Ticaret Sicil Müdürlüğü ve ilgili yerlerden ıslak imzalı belgeler temin edilmeden, bu yönde herhangi bir inceleme yapılmadan salt davalının duruşmaya katılmamış olması nedeniyle tüm işlemlerinde usul ve yasaya uygun davranan müvekkili şirkete karşı menfi tespit talebinde bulunulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, 6361 sayılı Kanunun 9/3. maddesinde "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğerki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.", 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 687. Maddesinde "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." denildiğini, kanun hükmünden görüleceği üzere çekin bedelsiz olduğunun müvekkili ... şirketine karşı ileri sürülemeyeceğini beyan ederek davanın reddine karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili (birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden) istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile diğer davalı ... arasında 02.12.2016 tarihli ve ... numaralı ... sözleşmesi imzalanmış olup işbu ... sözleşmesi kapsamında, ... firmasının ... Tic. A.Ş.'den olan 16.08.2018 tarihli Seri A- Sıra No: ... olan 3.925,38 TL bedelli, 15.09.2018 tarihli Seri A- Sıra No: ... olan 1.779,01 TL bedelli, 15.09.2018 tarihli Seri A- Sıra No: ... olan 1.179,01 TL bedelli, 14.08.2018 tarihli Seri A- Sıra No: ... olan 2.069,32 TL bedelli, 01.09.2018 tarihli Seri A- Sıra No: ... olan 41.369,24 TL bedelli, 05.09.2018 tarihli Seri A- Sıra No: ... olan 49.430,08 TL bedelli fatura konusu alacaklarını müvekkili şirkete devir ve temlik etmiş olup alacak bildirim formları ve fatura fotokopisinin cevap dilekçesi ile birlikte dosyaya sunulduğunu, söz konusu alacak bildirim formu kapsamındaki temlik işlemi karşılığında, ... ’nın yine dosyada mevcut olduğu üzere Ön Ödeme (Finansman) talepleri doğrultusunda, müvekkili şirket tarafından, ... ’ya ...in finansman hizmeti sunulduğunu, finansman kullandırıldığını gösteren dekontların da dosyada mevcut olduğunu, dava konusu edilen çeklerin de, müvekkili şirket tarafından ... ’ya sunulan işbu ... finansman hizmetinin ödeme vasıtası olarak, müvekkil şirkete, ... tarafından usulüne uygun olarak devir ve ciro edildiğini, ... çek nolu 46.000,00 TL tutarındaki çekin, keşide tarihinde, iyiniyetli hamili müvekkil şirket olarak Takas Merkezi’ne ibraz edildiğini, ancak söz konusu çekin bedelinin işbu menfi tespit davası kapsamında verilmiş olan ihtiyati tedbir kararı nedeniyle tahsil edilemediğini, ... nolu 49.000 TL tutarındaki diğer çek hakkında ihtiyati tedbir kararı olduğundan, keşide tarihinde işbu çek bedelinin de tahsil edilemediğini ve sonuç olarak ... finansman hizmetini eksiksiz ve mevzuata uygun olarak sunmuş olan müvekkil şirketin, sunduğu hizmetin ödeme vasıtası olarak kendisine devir ve ciro edilen çek bedelleri tahsil edilememiş olduğundan maddi açıdan zarara uğradığını, davacı ile diğer davalı ... arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı faturalar ile sabit olduğu üzere, diğer davalı ... ’nın, davacıdan faturası kesilmiş alacağının bulunduğunu, kaldı ki davacının da, diğer davalı ... ile arasında ticari bir ilişkinin var olduğunu dava dilekçesinde de açık bir şekilde ikrar ettiğini, durum böyle iken mevzuattan doğan tüm yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle söz konusu fatura konusu alacakların, ... işlemine konu etmek üzere devir ve temlik alıp, müşterisine, ...in finansman hizmetini sunan müvekkili şirketin, ödeme vasıtası olarak kendisine, yine ... müşterisi olan ... tarafından usulüne uygun şekilde devir ve ciro edilen çeklerin de iyiniyetli yetkili hamili olduğunu, dava konusu edilen bu çeklerin, müvekkili şirket tarafından ödeme vasıtası olarak devir ve ciro alınmadan önce, müvekkili şirket personelinin, söz konusu çeklerin keşidecisi davacı ... ile iletişime geçtiğini, söz konusu çeklerin ... işlemine konu edileceği, bu çeklerden haberdar olunup olunmadığı, çeklerde yer alan imzaların kendilerine ait olup olmadığı gibi hususların müvekkili şirket personeli tarafından keşideci davacı firmaya sorulduğunu, bildirildiğini ve davacının bu çekleri ... ’ya usulüne uygun olarak devir ve ciro ettiği hususunun teyit edildiğini, bahsi geçen bu hususların davacı firmanın ... işleminden haberdar olduğunu, keşidecisi olduğu iki adet çekin davalı tarafından müvekkili şirkete devir ve ciro edilmesine onay verdiğini gösterir nitelikte olduğunu, müvekkili şirket davacı ile diğer davalı ... arasındaki ticari ilişkinin tarafı olmadığından, davacı tarafın iddia ve taleplerini müvekkili şirkete değil, sadece diğer davalı ... ’ya yöneltmesi gerektiğini, müvekkili şirketin ... müşterisi olan diğer davalı ... tarafından kendisine devir ve temlik edilen fatura konusu alacaklar ile ilgili diğer davalı ... ’ya sunmuş olduğu ... hizmetlerinin ödeme vasıtası olarak iki çeki devir ve ciro yoluyla teslim aldığını, dolayısıyla müvekkili şirketin sanki davacı ile diğer davalı ... arasındaki ilişkinin tarafıymış gibi işbu davada davalı olarak gösterilmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin iki adet çekin iddia edildiği şekilde avans çeki olduklarını bilebilmesinin dahi mümkün olmadığını, dosyada mevcut olan ve diğer davalı ... tarafından davacıya kesilmiş olan faturaların, aslında taraflar arasındaki ticari ilişkiye konu işlerin tamamlandığını ve bu nedenle de faturalarının kesilmiş olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, bu tespitin zaten davacı tarafın, söz konusu çeklerin avans çeki olduğu yönündeki iddiasını da çürüttüğünü, bir ... şirketinin alıcı - satıcı arasındaki ticari ilişkinin varlığını tespit etmekle mükellef olduğunu ve düzenlenmiş faturanın tek başına bu temel ilişkinin varlığını tevsik ettiğini, bunun dışında bir ... şirketinden adeta ticari ilişkinin tarafıymış gibi hareket etmesi ve kendisine müşterisi tarafından devir ve ciro edilmiş çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığını takip etmesinin beklenemeyeceğini, somut olayda, müvekkil şirketin tabi olduğu mevzuat uyarınca, üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiği sabit olduğu gibi, herhangi bir şekilde kötü niyetinden bahsedilmesinin de ihtimal dahilinde olmadığını, kurulmuş bu ticari ilişki içerisinde faturası dahi kesilmiş alacaklar için, diğer davalı ... ’nın davacı tarafça iddia edildiği üzere ürünleri teslim etmediği ve bu nedenle çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasının kesilmiş fatura konusu alacaklar için düzenlenmiş olduğu açık olan çeklerin de varlığı karşısında, ancak ve ancak davacı ile diğer davalı ... arasındaki ihtilafa ilişkin olduğunu, mahkemece kurulan gerekçenin aksine; 6361 sayılı Kanun'un önceki düzenleme olan Yönetmelikten farklı olarak 9. maddeye bu konuyla ilgili olarak bir başka hüküm daha getirdiğini, 6361 sayılı Kanun m. 9/3’e göre, “bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğerki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.”, ... şirketine karşı şahsi defilerin ileri sürülmesinin tek kuralının ... şirketlerinin bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması olduğunu ileri sürerek müvekkili şirket yönünden birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davanın reddine karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ... ... A.Ş. vekili (birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden) istinaf dilekçesinde özetle; davacı ... ile ... firması arasında düzenlendiği iddia edilen 06.06.2018 tarihli mal alım sözleşmesinin Noter onaylı olmaması sebebiyle her zaman düzenlenebilecek bir sözleşme olduğunu, sözleşmenin davada delil olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, asıl dava davalısı ... 'nın davaya katılmadığını ve cevap vermediğini, ... 'ya yapılan ...ligatların ise T.K 35. maddesine göre yapıldığını, davacı tarafın sunduğu 06.06.2018 tarihli mal alım sözleşmesinde bulunan ... firmasının imza ve kaşesinin şirkete ait olup olmadığı, üzerindeki imzanın şirkette imzaya yetkili kişi tarafından atılıp atılmadığının mahkemece araştırılmadığını, şayet 06.06.2018 tarihli mal alım sözleşmesinde bulunan kaşe ve imzanın ... firmasına ait olup olmadığı araştırılmış olsa ve kaşe ve imzanın firmaya ait olmadığının tespit edilmesi halinde davanın reddinin mümkün olacağını, 06.06.2018 tarihli mal alım sözleşmesinde imzası bulunan tarafların, ATSO, Ticaret Sicil Müdürlüğü yahut Noterlerden ve bankalardan istenilecek imza örnekleri ile sözleşme üzerindeki imzanın doğruluğunun araştırılması gerektiğini, imzaların şirket yetkili tarafından atılıp atılmadığının da bilinmediğini, davalı ... firmasının davaya cevap verip kaşe ve imzaya itiraz etmediği gibi kabul de etmediğini, müvekkili şirketin ... işlemine ilişkin çek, fatura ve ... sözleşmesinin dosyaya sunulduğunu, ... işlemi için asgari tüm unsurların bulunduğunu, müvekkili kurumun davacı ve ... firması arasındaki herhangi bir ticari ilişkiye taraf olmadığı gibi iyi niyetli üçüncü kişi konumunda olduğunu, bu sebeple ... A.Ş.'nin davaya konu husumete konu edilecek bir ticari ilişkinin tarafı olmadığını, 10.03.2020 tarihli bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere davalı ... firmasına ait defter ve kayıtların sunulmadığı için incelenemediğini, ... firmasına gönderilen ...ligatın firmanın faal olmaması nedeni ile TK 35. maddeye göre yapıldığını, ... firmasına ait defterler incelenmeden karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tarafların muvaazalı olarak işlem yapma olasılığına karşılık davaya konu edilen, davacı tarafça sunulan belgeler üzerindeki ... firmasına ait tüm imzaların araştırılması gerekliliğini, ... firmasına ait defter ve kayıtların incelenerek davacı taraf defter ve kayıtları ile kıyaslanması gerekltiğini savunduklarını, müvekkiline karşı davacı ile davalı arasındaki konunun ileri sürülemeyeceğini, gerekçeli kararda yer verilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... E, ... Karar sayılı kararının iş bu dava ile ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığını, zira yapılan ... işleminin usulüne uygun olduğunu, herhangi bir eksik bulunmadığını, bu nedenlerle 6361 Sayılı Kanun Madde 9. Madde 2 ve 3. metinlerin müvekkili lehine okunması gerekirken gerekçeli kararda dayanak olarak olarak gösterilen Hukuk Genel Kurulu kararının usul ve yasaya aykırı olarak değerlendirildiğini ve dava dosyasında verilen karara olumsuz etki ederek davanın kabulüne karar verildiğini, yanlış değerlendirme neticesinde verilen davanın kabulüne ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dairemizce de istinaf incelemesi bu çerçevede yapılmıştır.
Yargılamada ileri sürülen iddia ve cevaplar, mevcut deliller ve tüm dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde;
Asıl ve birleşen dosyalarda dava; 2004 Sayılı İİK'nın 72. maddesi gereğince açılan kambiyo senedinden kaynaklı menfi tespit davası niteliğindedir.
Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle, asıl davanın ve birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyalarında davanın kabulüne; birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyalarında açılan davaların ise reddine, yasal şartları oluşmadığından davalılar lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Davacı tarafın birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyalarına yönelik istinaf sebepleri açısından yapılan değerlendirmede;
Davacı vekili; asıl davada davalı ... firması ile müvekkili arasında yapılan sözleşme gereği verilen çeklerin karşılığı teslim edilmesi gereken malların müvekkiline teslim edilmediğini, asıl davalıya verilen bu çekler sebebiyle davalı ... 'ya müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, asıl davalı ... firmasının davalı bankalarının müşterisi olduğunu ve davalı bankalardan kredi kullandığını ve kullandığı kredi karşılığında müvekkilinin keşidecisi olduğu ve bedelsiz kalan dava konusu çekleri kredinin teminatı olarak tahsil cirosu ile davalılara verdiğini, çekte rehin cirosu mümkün olmadığından davalı bankaların yetkili hamil olmadığını, çeke dayalı hakları kullanamayacaklarını ileri sürmüştür.
Emre yazılı senetlerin devredilmesinde söz konusu olan ciro, yapılış amacı yönünden temlik, tahsil ve rehin cirosu olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Amaç senedin mülkiyetini ve senette mündemiç alacak hakkını devretmek ise "temlik cirosu" söz konusudur. 6102 sayılı Kanun'un 684/1. maddesi; "ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün haklar devrolunur" hükmünü haizdir. Buna göre temlik cirosu ile senedin mülkiyetinin ve senedin içerdiği hakkın devri için ciro işlemi yanında taraflar arasında devir sözleşmesinin bulunması ve senet zilyetliğinin geçirilmesi gerekir. Temlik cirosu ile ciranta artık senedin nihai alacaklısı sıfatını kaybeder ve ciro yaptığı şahsa ve ondan sonra gelecek olanlara karşı sorumlu olur. Ciro şerhinden aksi anlaşılmadıkça her ciro, kural olarak temlik cirosu hükmündedir.
Rehin cirosu, poliçeye ilişkin hükümler kapsamında 6102 sayılı Kanun'un 689. maddesinde düzenlenmiştir. Bononun niteliğine aykırı düşmemek koşuluyla uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Kanun'un 778. maddesinde aynı Kanun'un 689. maddesine atıfta bulunulduğu için bononun da rehin cirosuyla devri mümkündür. Buna karşılık çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Kanun'un 818. maddesinde aynı Kanun'un 689. maddesine atıfta bulunulmadığı için çekte rehin cirosu mümkün değildir. Bunun en önemli nedeni görüldüğünde ödenmesi gereken ve kısa ibraz sürelerine tâbi olan çekin bir ödeme aracı olmasıdır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 09.12.2021 tarihli ve 2017/(19)11-831 Esas, 2021/1622 Karar sayılı kararı).
Çekte açık veya gizli (örtülü) rehin cirosu geçersizdir. Buna karşılık diğer kambiyo senetlerinde olduğu gibi çekte de teminat amacıyla inançlı temlik cirosu yapılabilir. Bu itibarla her ikisi de görünüşte temlik cirosu olarak yapıldığından bu cironun teminat amacıyla inançlı temlik cirosu mu yoksa gizli (örtülü) rehin cirosu mu olarak nitelendirileceği önemli bir husustur. Başka bir deyişle görünüşte temlik cirosu şeklinde olan bir cironun gizli (örtülü) rehin cirosu mu yoksa teminat amacıyla inançlı temlik cirosu mu olduğunu tespit etmek, ekonomik işlevleri aynı olmakla birlikte özellikle çeklerde bu ciroların hukuki sonuçlarının çok farklı olması göz önüne alındığında büyük önem taşıdığı ortadadır. Gerçekten de çeklerde yapılan cironun gizli (örtülü) rehin cirosu kabul edilmesi hâlinde ciro geçersiz olurken; teminat amacıyla inançlı temlik cirosu olarak kabul edilmesi hâlinde ise geçerli bir cironun varlığından söz edilecektir.
Çekte rehin cirosu geçersiz olduğundan bir çeki rehin cirosuyla devralan kişinin yetkili hamil olmadığı hususu düzenleyen tarafından mutlak def'i kapsamında ileri sürülebilecek bir konudur. Ancak teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda devreden (inanan) ile devralan (inanılan) arasındaki inanç anlaşmasına konu olan teminat hususu, inanç anlaşmasının taraflarını ilgilendirdiğinden düzenleyen tarafından hamile karşı ileri sürülemez. Başka bir deyişle teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda senet borçlusu, devreden ile devralan arasındaki teminata ilişkin inanç anlaşmasına konu teminat hususuna dayanamaz. Zira teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda inanç anlaşması sadece devreden ve devralanın dayanabileceği bir kişisel def'idir ve hatta senet borçlusu devreden ile olan kişisel def'ilerini devralana karşı ileri süremez. Gerçekten de çekler için de uygulanacak olan 6102 sayılı Kanun'un 687. maddesi; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmünü haizdir. Buna göre düzenleyen, lehtar tarafından teminat amacıyla inançlı temlik cirosu ile devredilen çeke ilişkin olarak lehtar ile olan kişisel def'ilerini iyiniyetli hamile karşı ileri süremeyeceği gibi cironun tarafları arasındaki inanç sözleşmesine konu teminat hususuna da menfi tespit davasında dayanamayacaktır.
Bu kapsamda senet borçlusu, devreden ile devralan arasındaki teminata ilişkin inanç anlaşmasına dayanamasa da görünüşteki temlik cirosunun esasında gizli (örtülü) rehin cirosu olduğunu iddia edebilir. Bu durumda bir çekte görünüşteki temlik cirosunun esasında gizli (örtülü) rehin cirosu olduğunu ispat yükü bu hususu iddia eden tarafa aittir (6100 sayılı Kanun, md. 190/1). Bu durum, çekin ödeme aracı olması dolayısıyla ödeme amacıyla verildiğinin karine olarak kabul edilmesinden kaynaklanmaktadır. Gerçekten de bu karine adi karine olduğundan çekin ödeme amacı dışında örneğin bir borç için rehin olarak verildiğini ileri süren borçlu, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden asıl davanın davalısı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. ile davalı bankalar arasında kredi sözleşmesi bulunduğu ve kredi borcu nedeniyle dava konusu çeklerin davalılara ciro edildiği, çekler üzerinde çeklerin bankaya rehin cirosu ile devredildiğine ilişkin herhangi bir açıklamanın bulunmadığı, dava konusu çeklerin gizli (örtülü) rehin cirosuyla değil, teminat amacıyla inançlı temlik cirosu ile devredildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla dava konusu çeklerin asıl davanın davalısı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin kredi borcuna teminat olarak alınmasının tek başına rehin cirosuna meydan vermeyeceği gözetildiğinde davalı bankaların dava konusu çekleri teminat amacıyla inançlı temlik cirosuyla devralarak meşru hamil olduğu kabul edilmelidir. Dolayısıyla davacının (düzenleyenin) cironun tarafları arasındaki inanç anlaşmasına konu olan teminat hususunu da eldeki birleşen davalarda ileri sürmesine imkân bulunmadığı (benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 01/07/2024 tarihli 2022/7391 Esas 2024/5412 Karar sayılı ilamı) anlaşıldığından Yerel Mahkemece birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyaları yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı tarafın istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
Davalılar ... A.Ş. (birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden), ... A.Ş. (birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden) ve ... ... A.Ş. (birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden)'nin istinaf sebepleri açısından yapılan değerlendirmede ise;
Dava; birleşen davalarda dava konusu edilen çekler nedeniyle davacının davalı ... şirketlerine borçlu olmadığının tespiti istemine yöneliktir.
Eldeki birleşen davaların konusu olan çeklerle ilgili olarak asıl davada davacı tarafından davalı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti. aleyhine menfi tespit istemli dava açılmış olup, yapılan yargılama neticesinde; taraflar arasında imzalanan 06.06.2018 tarihli mal alım sözleşmesi, davaya konu çeklerin davacı şirket tarafından davalı şirkete teslim edildiğine dair 2 adet tahsilat makbuzunun tetkikinden davaya konu çeklerin (tüm çeklerin keşidecisi davacı şirket, lehdarı ise davalı şirkettir) avans çeki olarak davalıya verildiği, bu belgeler altındaki imzanın (usulüne uygun isticvap davetiyesine rağmen davalı şirket yetkilisinin duruşmaya katılmaması nedeniyle HMK 171/2 maddesi uyarınca) davalı şirket yetkilisine ait olduğunun kabulü gerektiği, bu durumda çeklerin avans çeki olduğu hususunun kesin delil ile ispat edilmiş olduğu, davacının usulüne uygun tutulduğu tespit edilen ticari defterlerinin HMK 222 maddesi uyarınca lehine delil teşkil ettiği, mali müşavir bilirkişi raporuna göre çek bedelleri karşılığında mal tesliminin yapılmadığı, davalı şirketin usulüne uygun yapılan ihtara rağmen ticari defter ve belgelerini dosyaya ibraz etmediği gibi , sözleşme uyarınca 15.11.2018 tarihine kadar yapılması gereken mal ( sözleşme Ek-2 de belirtilen malların) teslimatının yapıldığına dair dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı, sonuç olarak davaya konu çeklerin avans çeki olduğu davacı yanca kesin delil ile ispatlandığı halde, davalı yanca çek bedelleri karşılığı malların teslim edildiği olgusunun kesin delille ispat edilmesi gerektiği halde ispatlanamadığı gerekçesiyle İİK 72/2. maddesi uyarınca açılan menfi tespit davasının kabulüne, çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, asıl davada verilen işbu kararın taraflarca istinaf edilmeyerek kesinleştiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık; birleşen davalarda dava konusu çeklerin bedelsiz olduğu iddiasının, çekleri asıl davanın davalısı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti.'den ... sözleşmesi kapsamında temlik alan davalı ... şirketine karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Dava konusu çeklerin bedelsiz olduğu iddiası asıl davada verilen karar ile sabit olduğundan davalıların aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiş, davalı yanın ticari defterlerinin incelenmemiş olması ve asıl davanın tarafları arasındaki mal alım sözleşmesi altındaki kaşe ve imzanın asıl davanın davalısı... İht. Mad. Gıda. İnş. San. Tur. Tic. Ltd. Şti.'ye ait olup olmadığı yönünde dosyanın bilirkişiye tevdi edilmemiş olmasının bu kapsamda bir eksiklik oluşturmadığı anlaşılmıştır.
Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin ... Esas-...Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere somut uyuşmazlığın, TTK'nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran ... işlemleri bakımından özel bir hüküm niteliğinde olan ve uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gereken 6361 Sayılı Finansal Kiralama, ... ve Finansman Şirketleri Kanunu ve buna ilişkin Yönetmelik ile BDDK Genelgeleri çerçevesinde değerlendirilip, çözüme kavuşturulması gerekmektedir.
6361 Sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesinde; "... şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." hükmü düzenlenmiştir.
... İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, BDDK tarafından 04/02/2015 tarihli ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış ve Yönetmelik 11. maddeye göre yürürlük tarihi 01/01/2015 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "... İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 8/1 maddesinde ise; "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
Yine 04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "... İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in İstihbarat Çalışması başlıklı 5. maddesinde ise; "(1) Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması;
a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,
b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,
c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur,'' hükmü düzenlenmiştir
İlgili Kanun ve Yönetmelikte açıkça, ... şirketlerinin kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal satışından veya hizmet arzından doğmayan alacakları devralamayacakları düzenlenerek, kambiyo senedinin içerdiği hakkın soyutluğu ilkesi ortadan kaldırılmıştır. Buna göre ... şirketleri, ancak bir mal satışından ya da hizmet arzından doğan alacağın ifası için verilen kambiyo senetlerini, ciro ve teslim yolu ile devralabilmektedirler. Burada kambiyo senedindeki hakkın devri için yapılan ciro ve teslim, alacağın devrinin hukukî sonuçlarını doğurmaktadır. Senet borçlusu, ... işleminden haberdar olduğu andan itibaren, ... müşterisine karşı ileri sürebileceği şahsî defileri, faktöre karşı da ileri sürebilmektedir.
Şahsî defilerin ... şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senette düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile ... şirketi arasında ... sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan ... şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî defıleri, ... şirketine karşı ileri sürebilmektedir. Ciro ve teslim yoluyla devraldığı bir senedi, aradaki temel ilişki sebebiyle devreden borçlu, senedi kendisinden devralan ile ... şirketi arasında ... sözleşmesinin bulunması ve senedin, ciro ve teslim yoluyla kendisinden devralandan ... şirketine geçmesi hâlinde, temel ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri ... şirketine karşı ileri sürebilecektir.
Özetlemek gerekirse; ... işlemi içerisinde yer alan kambiyo borçlusu, temlik eden durumundaki önceki alacaklısına yani satıcı firmaya (müşteriye) karşı ileri sürebileceği defi ve itirazları ... şirketine karşı da ileri sürebilir. Burada 6361 Sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesi uyarınca kambiyo senedi sebebe bağlandığından kambiyo senetlerinin soyutluk ve kamu güvenliği ilkesi ortadan kalkacak ve bunun sonucu olarak şahsi defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için "hamilin senedi kötüniyetle iktisap etmesi gerektiği" koşulu aranmayacaktır. Sebebe bağlanan bu alacağın ... şirketine devri ciro yoluyla olmakla birlikte işlemin temelinde alacağın temliki hükümleri yatmaktadır.
Açıklanan sebeplerle; davacı, dava konusu çeklerin bedelsizliğine yönelik def'iyi, çekleri ... sözleşmesi ile devralan davalı şirketlere karşı da ileri sürebileceğinden, davalıların aksi yöndeki istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı, Yerel Mahkemece verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır. ( Benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2022/4927 Esas 2024/1269 Karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/2525 Esas 2020/3862 Karar, 2020/4686 Esas 2020/3742 Karar, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2018/3805 Esas 2020/215 Karar sayılı ilamları).
Sonuç olarak; 6100 sayılı HMK'nın 359/3. maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgiler, yasaya uygun gerektirici nedenler, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, HMK'nın 355/1. maddesi gereği inceleme istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmakla, re'sen gözetilmesi gereken kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, bu itibarla davacı tarafın ve davalılar ... A.Ş., ... A.Ş. ve ... ... A.Ş.'nin istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurularının ayrı ayrı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının ve davalılar ... A.Ş., ... A.Ş. ve ... ... A.Ş.'nin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2-Davacının (birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyaları yönünden) istinaf başvurusu açısından Harçlar Kanunu'na bağlı tarife uyarınca alınması gerekli 1.846,20 TL istinaf karar harcından peşin alınan 177,90 TL harcın mahsubuyla bakiye 1.668,30 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiliyle HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davalı ... A.Ş.'nin (birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden) istinaf başvurusu açısından Harçlar Kanunu'na bağlı tarife uyarınca alınması gerekli 3.108,10 TL istinaf karar harcından peşin alınan 777,10 TL harcın mahsubuyla bakiye 2.331,00 TL istinaf karar harcının davalı ... A.Ş.'den tahsiliyle HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davalı ... A.Ş.'nin (birleşen Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden) istinaf başvurusu açısından Harçlar Kanunu'na bağlı tarife uyarınca alınması gerekli 3.347,19 TL istinaf karar harcından peşin alınan 785,60 TL harcın mahsubuyla bakiye 2.561,59 TL istinaf karar harcının davalı ... A.Ş.'den tahsiliyle HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Davalı ... ... A.Ş.'nin (birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası yönünden) istinaf başvurusu açısından Harçlar Kanunu'na bağlı tarife uyarınca alınması gerekli 3.244,72 TL istinaf karar harcından peşin alınan 811,18 TL harcın mahsubuyla bakiye 2.433,54 TL istinaf karar harcının davalı ... ... A.Ş.'den tahsiliyle HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
6-Taraflarca istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde BIRAKILMASINA,
7-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi'nce ilgilisine İADESİNE,
8-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından taraflar lehine istinaf vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
9-Kararın ...liği ve harç tahsili işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince YERİNE GETİRİLMESİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.30/01/2025
...