T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 23/10/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 27/01/2022
DAVANIN KONUSU: Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 23/10/2024
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, Müvekkili şirkete ait olan şahsi kullanımda bulunan ... plakalı 2014 model ,... marka ... renk ... otomobilin 21/10/2019 tarihinde gerçekleşen trafik kazası sonucu maddi hasara uğradığını, aracın kaza sonucunda kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle, müvekkili şirket tarafından araçtaki maddi hasarın tahsili hususunda talepte bulunulduğunu müvekkili şirketin 17/04/2019 tarihli ... tarafından düzenlenen ... nolu Birleşik Kasko Sigorta Poliçesi ''Genişletilmiş Kasko'' kapsamına alındığından maddi hasarlı trafik kazası sonucu sigorta şirketine kasko poliçesi dahilinde ödemenin gerçekletirilmesi için yasal sürelerin beklediklerini, bu süre zarfında davalı şirket tarafından araçta meydana gelen kazanın müvekkili şirketin halihazırda yapmakta olduğu iş olan ... faaliyetinde kalıp kalmadığı ve aracın üçüncü şahıslara kiralanıp kiralanmadığı hususunda bir görevli gönderilmek suretiyle gerek kazanın oluşu gerekse kaza öncesinde aracın ticari olarak kullanılıp kullanılmadığı hususunda kapsamlı bir araştırma yapıldığını, aracı kullanan şahıs / şahıslar ile geçmişe yönelik olarak beyanlarının alınması dahi sözkonusu olduğunu, tüm bu kapsamlı soruşturmalar sonucunda ise aracın ticari olarak kullanılmadığı hususu bizzat davalı şirketin elemanları tarafından tespit edildiğini beyanla davanın kabulü ile davalı hakkında kasko poliçesi kapsamında 1.000 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalı vekili, Müvekkili şirkette Birleşik Kasko Sigorta Poliçesi bulunan ... plakalı araç üzerinde; ... ... Şubesi/,... Şubesi'nin lehine rehin hakkı olduğunu, davacının aktif taraf ehliyetinin varlığının rehin alacaklısı tarafından verilecek kayıtsız şartsız muvafakate bağlı olduğunu, bu nedenle; rehin hakkı bulunan .... . ... Şubesi... Şubesi'nin kayıtsız şartsız muvafakatini dosyaya sunmak üzere davacı tarafa kesin süre verilmesini talep ettiklerini, dava konusu ... plakalı sigortalı araç için ... Poliçe Numaralı 17/04/2019 - 17/04/2020 poliçe vadesi olan Birleşik Kasko Sigorta Poliçesi tanzim edildiğini, sigortalıya ait aracın dava dışı ... sevk ve idaresinde iken 21/10/2019 tarihinde önünde seyir halinde olan dava dışı sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın arka kısmına çarpması ve çarpmanın etkisi ile savrulan ... plakalı aracın yolun sağında bulunan kaldırıma çıkarak durması neticesinde Maddi Hasarlı Trafik kazası meydana geldiğini, bu kazanın oluşumunda; ... numaralı tramer kaydına göre ... plakalı sigortalı araç sürücüsünün %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, davacı şirketin sigortalı araç sahibi ... faal olarak ... işi ile faaliyet gösterdiğini, sigortalı aracın kiralama işine konu edildiği tespit edildiğinden, sigortalıya ödenebilecek tazminat miktarından %80 kullanım şekli muafiyetinin tenzil edilmesi gerektiğini, sigortalı aracın kısa veya uzun süreli araç kiralama hizmetlerinde kullanılıyor olduğunun tespit edilmesi veya sigorta ettiren/sigortalı/ruhsat sahibinin bu işlerle iştigal ettiğinin tespiti .....durumunda kasko sigorta genel şartları'nın c.2. ve c.3. maddelerinde yer alan hükümlerin uygulanması hakkı saklı kalmak üzere, her hasarın %80'i, sigortalının kendisi tarafından karşılanmak üzere tazminat bedelinden indirilir." belirtilen hükümler uyarınca Rent A Car işi ile iştigal eden davacı şirket adına kayıtlı olan araca ilişkin olarak talep edilen bedelin ödenemeyeceğini beyanla öncelikli olarak sigortalı araç üzerinde ... . ... Şubesi/... Şubesi'nin rehin alacağı bulunduğu ve ilgili banka şubeleri tarafından muvafakatin verilmemesi halinde AKTİF SIFAT (husumet) yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, davanın esasına girilmesi durumunda ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın esastan reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, "....Hasar bedeli yönünden yapılan değerlendirmede davacı yan aracın rent a car olarak kullanılmayıp şahsi kullanımda olduğunu bildirmiş bu nedenle kasko bedelinin tamamının ödenmesini istemiştir. Davalı yan ise müfettişlerce yapılan araştırmada aracın rent a car olarak kullanıldığını savunmuştur. Öncelikle davacı yanın rent a car işi ile uğraştığı ve aracın şirket adına kayıtlı olduğu açıktır. Davacı yan tanık deliline dayanmış olup talimat mahkemesi aracılığıyla alınan ifadesinde tanık ... aracı şirket sahibinin oğlundan aldığını, bu sırada ... de yanında olduğunu ve yakın arkadaş olduklarını beyan etmiş, tanığın ... özel hayatı ile ilgili sorulan soruları doğru şekilde yanıtladığı ve yemin eda ederek ifade verdiği gözetilerek kiralayan konumunda bulunmaksızın, arkadaşlık ilişkisi ile arabayı kullanırken kaza yaptığı kabul edilmiştir. Ancak aynı tanık sigorta tahkikat aşamasındaki yazılı ifadesinde şirkette 3.5 yıl çalıştığını, 17.07.2019 tarihinde yani kazadan 3 ay kadar önce işten ayrıldığını belirtmiştir. İş yerinin işleyişini ve aracın sürekli şahsi kullanımda olup olmadığını bilebilecek durumda olan tanık aracın genellikle şahsi kullanımda olup olmadığını bilmediğini, aracın şirket üstüne olduğunu ve kaskosunun da rent a car olarak düzenlenmiş olduğuna dair kanaati olduğunu söylemiş olup, bu anlatımlar davalının savunmasını destekler mahiyette görülmüş, aracın aynı zamanda rent a car olarak kullanıldığı kabulüne göre davalı savunmasına itibar edilmiştir. 02/03/2021 tarihli eksper bilirkişi raporuna göre aracın kaza nedeniyle pert sayılması gerektiği sovtaj bedeli düşüldüğü takdirde hasar tutarının 40.000,00 TL olduğu kabul edilmiş olup, sigorta poliçesinde muafiyet bilgilerine göre kullanım şekli klozu uyarınca hasarın %80 i sigortalının kendisi tarafından karşılanmak üzere tazminat bedelinden indirileceğinin yazılı olduğu anlaşılmakla hesaplanan 40.000 TL den yüzde 80 indirim yapılarak bulunan 8000,00 TL tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, İkame araç bedeli yönünden; Davacının bu talep yönünden usulüne uygun yapılmış arabuluculuk başvurusu bulunmadığından davanın usulden reddine, Hasar bedeli yönünden; 8.000,00 TL maddi tazminatın 09/11/2019 tarihinden işleyecek reskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, " karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı, davacı ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dosyasında müvekkili firmaya ait aracın ticari olarak kullanıldığı ve hususi otomobil olarak kullanılmadığına yönelik olarak herhangi bir delil bulunmadığını, davacı/müvekkili şirketin rent a car işi ile iştigal etmesinin uyuşmazlık konusu olmadığını, sigortalı aracın dava dışı sürücüsü müvekkili şirket sahibinin arkadaşı olması nedeniyle aracı emaneten aldığını, kiralamadığını, aracı kullanması karşılığında ücret istenmediğini ve ödenmediğini, aracın Rent A Car olarak kullanılıp kullanılmadığı hususunda ispat külfetinin davalıda olduğunu, davalı tarafça bu yönde delil sunulmadığını, tüm bu nedenlerle ret a car sözleşmesi dahilinde ticari olarak kullanılmadığı sabit olan aracın hasar bedeli üzerinden % 80 oranında indirim yapılarak ödenmesi şeklinde verilmiş olan kararın kaldırılarak bedelin tamamının davacıya ödenmesi hususunda karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafça aracın pert olması dolayısıyla aracın maddi tazminat değerinin tahsili için 1.000 TL'lik dava açıldığını, sonrasında davanın tamamen ıslah edildiğini, ıslah dilekçesi ile birlikte davacı tarafın talebini aracın onarımının yaptırılması dolayısıyla meydana gelen zarar olarak 900,00 TL ve dava konusu aracın kullanılamamasından dolayı ve araç kiralama ve sair yerlerden araç temin etmesi nedeniyle 100,00 TL ikame araç bedeli olarak değiştirdiğini sonrasında ise, davasını 02/03/2021 tarihli bilirkişi raporu neticesinde 63.220,47 TL artış miktarı ile rapordaki değer olan 64.220,47 TL'ye yükselttiğini, HMK 176. Madde uyarınca aynı davada bir kez ıslah yoluna başvurulur, hükmü uyarınca; davacı tarafça iki kez ıslah yoluna gidilmesinin hatalı olduğunu, davacı tarafın sunduğu 2.ıslah dilekçesinin dikkate alınmasının mümkün olmadığını, müvekkili sigorta şirketine dava açılmadan önce, ıslah dilekçesindeki taleplere ilişkin olarak yapılmış herhangi bir başvurunun olmadığını, bu nedenle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, maddi tazminat talebinin kabulünün hatalı olduğunu, sigortalı aracın Rent A Car olarak kullanıldığının aşikar olduğunu, davacının taleplerinin teminat kapsamı dışında olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği halde kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacı şirket adına kayıtlı ve sigortalı olan aracın Rent A Car olarak kullanılması nedeniyle poliçe içeriğine aykırı davranışın söz konusu olduğunu, mevcut deliller ile de sigortalı aracın rent a car aracı olarak kullanıldığının tespit edildiğini, davacı tarafın talep ettiği onarım bedeline ilişkin herhangi bir delil, belge ibraz etmediğini, davasını ispat edemediğini, ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle yerel mahkemenin 8.000,00 TL maddi tazminat yönünden verilen mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, trafik kazası nedeni ile araçta oluşan hasar bedelinin kasko sözleşmesi kapsamında davalı şirketten tazmini istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davacıya ait aracın davalı şirkete kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu ve araçtaki hasarın poliçe yürürlük süresi içinde meydana geldiği hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, aracın kiralık (rent a car) olarak kullandırıldığı sırada kazanın olup olmadığı dolayısıyla hasarın teminat dışı olup olmadığı, hasar bedelinde indirime gidilip gidilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Somut olayda, 21/10/2019 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu davacının maliki olduğu, sürücü ... tarafından kullanılan ... plakalı aracın yapmış olduğu kaza sonucu hasarlandığı sabit olup bu hususta taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 1420 maddesi hükmüne göre: Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.
İspat külfeti somut olayda davalı sigortacıda olmakla, sigortacı rizikonun ihbar edilenden farklı şekilde oluştuğunu ve aracın özel araç olarak kullanılmadığını, bir başka deyişle, kiralık araç olarak kullanıldığını soyut iddialarla değil somut delillerle kanıtlamalıdır.
Dava konusu 17/04/2019 - 17/04/2020 vadeli sigorta poliçesinde sigorta konusu aracın kullanım şekli “hususi otomobil” olarak belirtilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince her ne kadar Tanık ... beyanlarına dayanılarak aracın "rent a car" olarak kullanıldığı kabul edilerek yukarıda yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, aracın "rent a car" olarak kullanıldığı konusunda yargılama sırasında yeterli bir araştırma ve inceleme yapılmamıştır.
O halde Mahkemece, tarafların tüm delillerinin toplanması, davacıya ait aracın kaza tarihinde rent a car işinde kullanılıp kullanılmadığının tespiti açısından davacı şirketin ticari defterleri, kayıtları, sözleşme ve faturaları getirtilerek aracın şirket envanterinde kayıtlı ise ne olarak kayıtlı olduğu, vergi dairesi, trafik tescil birimi ve başkaca ilgili kuruluşlara yazı yazılarak aracın rent a car olarak işletilip işletilmediğinin araştırılması, KABİS (kiralık araç bildirim sistemi) kaydı olup olmadığı, sürücü ile davacı arasındaki ilişkinin ortaya konulması bakımından tüm belgeler toplandıktan ve konusunda uzman bilirkişiden rapor aldırılarak dava konusu sigortalı aracın rent a car (kiralama) işinde kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesinden sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.( Aynı yönde karar için bknz. Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 02/06/2021 tarih 2021/2616 Esas 2021/2245 Karar sayılı ilamı )
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, kaldırma kararına göre davacı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin ve davalı vekilinin istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/01/2022 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davacı ve davalı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,
5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 137,00 TL nispi istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
6-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 136,62 TL nispi istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE,
7-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
8-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
9-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
10-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a. maddesince kesin olarak karar verildi.23/10/2024
...