T.C.
ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 28/03/2024 (Asıl Karar) - 23/05/2024 (Tavzih Kararı)
KARAR TARİHİ: 19/09/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 24/09/2024
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacı vekili, davalı ... A.Ş. vekili ve davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2-son cümle uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin kendisine ait olup sürücüsü olduğu ... plaka sayılı araç ile davalılardan ... sürücüsü olduğu ... plaka sayılı araç arasında meydana gelen trafik kazası sonucu müvekkilinin yaralandığı ve aracın ise kullanılamaz hale geldiği, davalı ... A.Ş.'nin müvekkiline ait aracın kasko sigortacısı olduğu, davalı ... Ltd. Şti.'nin karşı aracın kayıtlı maliki davalı ... A.Ş. (... A.Ş.)'nin ise karşı tarafın trafik sigortacısı olduğu, davalı ... A.Ş. tarafından müvekkiline 21.875,00 TL hasar bedeli ve 28.750,00 TL sovdaj bedeli ödendiği, ancak bu ödemenin müvekkilinin %50 kusuruna göre yapıldığı, oysa trafik kazasının meydana gelmesinde davalı sürücünün tam kusurlu olduğundan bahisle 22/06/2020 tarihli ıslah dilekçesiyle arttırılmış haliyle 29.500,00 TL hasar bedelinin 21/10/2018 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tüm davalılardan, 3.100,00 TL ikame araç bedelinin 21/10/2018 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 26/02/2024 tarihli ikinci ıslah dilekçesiyle; aldırılan bilirkişi raporlarında müvekkilinin aracının piyasa değerinin 72.000,00 TL olduğu, araç mahrumiyet bedeli tazminatının da 3.600,00 TL olduğunun tespit edildiği, sigorta şirketlerinden toplamda 72.000,00 TL araç pert-hasar bedeli tahsil edildiği, dava değerini arttırdıkları kısım ile dava dilekçesinde talep ettikleri miktarların birleştirilmesi sonucu; artırım taleplerine binaen bakiye pert-hasar bedeli bakımından olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte 500,00 TL'nin (... A.Ş. hariç) davalılardan müştereken ve müteselsilen sorumlulukları nazarında alınarak müvekkile verilmesine, 3.600,00 TL araç mahrumiyet bedelinin 21/10/2018 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı ... A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı sigortalı araç sürücüsünün yasal sınırının üzerinde alkollü olduğu için kasko poliçesi kapsamında davacı tarafa bir ödeme yapılmadığı, hasarın poliçe teminat kapsamı dışında kaldığını beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı ... A.Ş. (... A.Ş.) vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; İstanbul Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğu, müvekkili sigorta şirketi tarafından davacı tarafın kusuruna göre tazminat ödemesi yapıldığı, müvekkilinin tazminat sorumluluğunun kalmadığı, faizin olay tarihinden itibaren talep edilemeyeceğini beyanla davanın reddini istemişir.
Davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacının kaza sırasında alkollü olduğu, kaza tespit tutanağı ile davacıya atfedilen kusurun %50 olup sigorta şirketi tarafından bu kusur oranına göre ödeme yapılarak davacının tüm maddi zararlarının karşılandığını beyanla davanın reddini istemiştir.
DELİLLER :
Hasar dosyaları, kusur raporu, tazminat bilirkişisi raporları, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi 09/07/2020 gün ve ... esas, ... sayılı kararı ile özetle; trafik kazasının meydana gelmesinde davalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, yargılama sırasında davalı ... A.Ş. tarafından yapılan 21.875,00 TL ödeme nedeniyle davacı tarafın bu davalı yönünden feragat ettiği, davacı tarafa ait aracın piyasa rayiç değerinin 101.500,00 TL olduğu, davalı ... A.Ş. tarafından yapılan 21.875,00 TL ödeme ile davalı ... A.Ş. tarafından yapılan toplam 50.125,00 TL ödeme düşüldüğünde davacının araç hasarı yönünden karşılanmayan bakiye zararının 29.500,00 TL olduğu, yine aracın tamirinin 20 gün süreceği, bu süre içerisinde günlüğü 155,00 TL'den 3.100,00 TL iş gücü kaybı olacağı gerekçesiyle; ... A.Ş. yönünden feragat sebebiyle davanın reddine, 29.500,00 TL bakiye pert bedelinin davalı ... ve davalı ... Ltd. Şti. ve davalı ... A.Ş. (... A.Ş.)'den 21/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 3.100,00 TL araç mahrumiyet bedelinin davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'den 21/10/2018 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Bu karara karşı davalı ... A.Ş. vekili ile davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 08/05/2023 gün ve ... esas, ... sayılı kararı ile aracın değerinin belirlenmesinde ve davalı ... A.Ş.'nin ikame araç bedeli yönünden yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasında eksik inceleme ve değerlendirme yapıldığı gerekçesiyle 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesince yeniden yapılan yargılama sonucunda 28/03/2024 gün ve ... esas, ... sayılı kararı ile trafik kazasının meydana gelmesinde davalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, yargılama sırasında davalı ... A.Ş. tarafından yapılan 21.875,00 TL ödeme nedeniyle davacı tarafın bu davalı yönünden feragat ettiği, davacı tarafa ait aracın piyasa rayiç değerinin 72.000,00 TL olduğu, davalı ... A.Ş. tarafından yapılan 21.875,00 TL ödeme ile davalı ... A.Ş. tarafından yapılan toplam 50.125,00 TL ödeme düşüldüğünde davacının araç hasarı yönünden karşılanmayan bakiye zararının bulunmadığı, yine yeni bir aracın alınmasının 30 gün sürebileceği, bu süre içerisinde günlüğü 120,00 TL'den 3.600,00 TL araç mahrumiyet zararının doğacağı gerekçesiyle; ... A.Ş. yönünden feragat sebebiyle davanın reddine, bakiye hasar bedeli yönünden davanın esastan reddine, 3.600,00 TL araç mahrumiyet bedelinin davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'den 21/10/2018 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Davacı vekilinin 07/05/2024, davalı ... A.Ş. vekilinin 26/04/2024 tarihli dilekçeleri üzerine ilk derece mahkemesi 23/05/2024 tarihli tavzih kararı ile "Tashih talebinin kabulü ile;
1-Mahkemelerinin 28/03/2024 tarih ve ... esas, ... karar sayılı kararının;
10 nolu bendindeki hükmün "Davalı ...Limited Şirketi ve ... (... ) Sigorta A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/3 gereğince hesaplanan 3.600,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,"
7 nolu bendindeki hükmün "Davacı tarafından yapılan 6.909,90 TL (bilirkişi, müzekkere ve tebligat vs.) yargılama giderinden davalı ... AŞ tarafından ödenen 214,00 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 6.695,90 TL'nin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 728,16 TL'nin davalılar ... ve ... Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına," şeklinde kararın tavzihine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda davacıya ait aracın maddi olaya konu kazadan önce 7 adet hasar kaybı bulunduğunun bildirilmesine rağmen gerçekte 2 adet hasar kaydının olduğu, bu yanlış değerlendirmenin aracın değerinin belirlenmesine doğrudan etkili olduğu, bilirkişi kurulu tarafından ele alınan satılık araç ilanlarında bu araçların hasar kayıtları bilinmeksizin ortalama rayiç değerin 92.107,00 TL olduğunun belirlendiği, yine bilirkişi kurulunun 6 farklı işletmeden yaptığı fiyat araştırmasında sonuç olarak aracın değerinin 72.000,00 TL olarak belirlendiği, aradaki fahiş farkın bilirkişi kurulu tarafından açıklanmadığı, bilirkişi kurulu raporunun hükme esas alınamayacağı, 26/02/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile 500,00 TL bakiye hasar bedeli ve 3.600,00 TL araç mahrumiyet bedeli olmak üzere toplam 4.100,00 TL talep ettikleri, ilk derece mahkemesince bakiye hasar bedeli talebinin reddine, 3.600,00 TL araç mahrumiyet bedelinin tahsiline karar verildiği, bu şekilde reddedilen dava değerinin 500,00 TL olduğu, AAÜT'nin 13/3 maddesi gereğince davalılar lehine 500,00 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken 3.600,00 TL vekalet ücreti takdirinin doğru olmadığı, yine ıslah dilekçesine dava ret oranının %13 olduğu, yargılama giderinin %87 kısmının davalılardan tahsiline karar verilmesi gerekirken eksik yargılama giderlerine hükmedildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının ve tavzih kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının müvekkili sigorta şirketi aleyhine 29.500,00 TL dava değerli dava açtığı, ilk kararla müvekkili sigorta şirketi aleyhine bu miktar maddi tazminata hükmedildiği, bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararı sonrasında yapılan yargılamada davacının ikinci ıslah dilekçesiyle bakiye hasar bedelini 500,00 TL'ye indirdiği, ikinci kez ıslah dilekçesi verilemeyeceği, müvekkili lehine 17.900,00 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken tavzih kararı ile 3.600,00 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı, öte yandan davacının davalılardan ... A.Ş. yönünden yaptığı feragatin müvekkili sigorta şirketine de sirayet etmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalılar ... Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince gerek araç mahrumiyet zararının ve gerek vekalet ücretinin hatalı belirlendiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararı ile tavzih kararının kaldırılmasını istemiştir.
G E R E K Ç E
Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı araç hasarı nedeni ile maddi tazminat isteğine ilişkindir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Davacının maliki ve sürücüsü olduğu otomobille, davalı ... sürücüsü, davalı ... Ltd. Şti.'nin kayıtlı maliki ve işleteni, davalı ... A.Ş. (... A.Ş.)'nin trafik sigortacısı olduğu araç arasında meydana gelen trafik kazası sonucu davacıya ait araç hasarlanmıştır. Davacı tamiri mümkün olmayacak şekilde hasarlanan aracı için davalı trafik sigortacısı tarafından ödenen tazminatın mahsubu suretiyle bakiye hasar bedeli ile ikame araç bedelinin tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davalı kasko sigortacısı ... A.Ş. yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, davacının bakiye ödenmeyen hasar zararı bulunmadığından hasar bedeli talebinin reddine, araç mahrumiyet zararının davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden tahsiline karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili, davalı ... A.Ş. vekili ile davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
1-Dava dosyası içeresinde bulunan CD video kaydına göre davalı sürücünün gece vakti çift yönlü yolda seyri esnasında yolun sağına yanaştığı, sinyal vermeksizin U dönüşüne geçtiği, o sırada arkadan gelen davalı sürücünün duramayarak karşı şerit içerisinde davalı sürücünün aracına çarptığı olayda, davalı sürücünün arkasından gelen trafiği etkin bir biçimde kontrol etmeden U dönüşü yapmak suretiyle arkasından gelen davalı sürücünün gidiş istikametini tamamen kapadığı, davacı sürücünün bulunduğu konum ile davalı sürücünün U dönüşü yapmaya başladığı mesafenin kısalığı nedeniyle davacı sürücünün aracını durdurması ve çarpmayı engellemeye yönelik alabileceği bir tedbir bulunmadığı, etkili fren ve manevra yapsa dahi kazanın kaçınılmaz olduğu gözetildiğinde, trafik kazasının meydana gelmesinde davalı sürücünün tak kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
2-Davacı, kasko sigortacısı olan davalı ... A.Ş. yönüyle davadan feragat etmiştir. Davalı ... A.Ş. ise davacıya ait araca zarar veren ... plaka sayılı aracın trafik sigortacıdır. Davalı ... A.Ş.'nin sorumluluğu davacı ile aralarındaki sigorta sözleşmesine, davalı ... A.Ş.'nin sorumluğu ise haksız fiile dayanmaktadır. Davalı ... A.Ş.'nin tazminat ödemesi halinde kasko sigortacısına rücu imkanı bulunmadığından kasko sigortacısı hakkında yapılan feragat, davalı ... A.Ş.'nin durumunu ağırlaştırmamıştır. Bu nedenle davalı kasko sigortacısı hakkında yapılan feragat diğer davalılara sirayet etmeyecektir.
3-İlk derece mahkemesinin ilk kararında hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya ait aracın kazadan önce 5 adet hasar kaydı bulunduğunun tespiti yapıldıktan sonra ek raporla aracın piyasa rayiç değerinin 101.500,00 TL olduğunu belirtmekle birlikte, bu değerin hangi tarihe göre belirlendiği ve önceki hasar kayıtlarının değerin belirlenmesinde dikkate alınıp alınmadığı konusunda ayrıca bir açıklama yapılmamıştır. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi özel istinaf dairesi tarafından bu durumdan bahsedilerek davacıya ait aracın plaka, motor ve şaşe numaralarının yazılması suretiyle aracın daha önceki hasar durumunun Türkiye Sigortalar Birliğinden sorularak, önceye dayalı hasar kaydı varsa hasara ilişkin düzenlenen hasar dosyaları ilgili sigorta şirketlerinden getirtilip, önceki hasarlar ve aracın markası, modeli, özellikleri, km. vb. durumları dikkate alınmak suretiyle davacıya ait aracın piyasa rayiç değeri ile hasarın durumuna göre sovtaj değerinin kaza tarihindeki rayiç piyasa koşullarına göre belirlenmesi, yine aracın tamiri ekonomik olmadığından tamiri süresince değil, benzer özelliklere sahip bir aracın alınacağı ve trafiğe kaydedileceği süre belirlenerek ikame araç bedelinin bu süreye göre hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.
İlk derece mahkemesince davacıya ait aracın daha önceki hasar kayıtları Türkiye Sigortalar Birliği'nden sorulmuştur. Gelen yazı cevabına göre davacıya ait araç maddi olaya konu hasar öncesinde 05/03/2014, 20/10/206, 29/04/2017 ve 12/07/2018 tarihlerinde hasarlanmıştır.
05/03/2014 ve 29/04/2017 tarihli hasarlara ilişkin hasar dosyası ... A.Ş.'nden temin edilmiş, diğer hasarlara ilişkin hasar dosyaları ise ilgili sigorta şirketlerinden temin edilmemiş, hükme esas alınan bilirkişi kurulu her iki hasar dosyasını (29/04/2017 tarihli hasarı sehven 02/02/2017 tarihli olarak yazmış olmakla) incelemiş, aracın olay tarihindeki kasko değeri, emsal internet satışları ve emsal hasarlı piyasa araştırması neticesinde davacıya ait aracın kaza tarihindeki değerini 72.000,00 TL olarak tespit etmiştir. Özellikle 05/03/2014 tarihli kazada davacıya ait araç, önünde seyir halinde bulunan otobüse çarpmış ve ön kısmından hasarlanmıştır. Kasko sigortacısı eksperi tarafından düzenlenen rapora göre aracın 05/03/2014 tarihindeki piyasa değeri 45.000,00 TL, tamirat bedeli 37.136,23 TL, hasarlı haldeki değeri ise 28.919,00 TL olarak belirlenmiştir.
Davacıya ait aracın önceki hasar kayıtları ile özellikle dosya içerisine temin edilen 05/03/2014 tarihli hasar kaydının ağırlığına göre bilirkişi kurulu tarafından olay tarihi itibariyle davacının aracının 72.000,00 TL olarak belirlenmesi dosya kapsamına uygun görülmüştür.
3-Davacı vekili kısmi dava şeklinde açtığı davada fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydıyla bakiye araç zararına ilişkin olarak 500,00 TL, araç mahrumiyet zararına ilişkin olarak 100,00 TL maddi tazminat talep etmiştir.
Davacının aracı maddi olaya konu kaza sonrasında tamiri ekonomik olmayacak derecede hasarlanmış olup sovtaj değeri 28.250,00 TL'dir. Davalı ... A.Ş. tarafından davadan önce davacı tarafa 21.875,00 TL hasar bedeli ve 28.250,00 TL sovtaj bedeli olmak suretiyle 50.125,00 TL ödenmiştir. Davalı kasko sigortacısı ... ise davadan sonra 09/04/2019 tarihinde 21.875,00 TL ödemiştir. Bu şekilde davadan önce ve sonra yapılan toplam 72.000,00 TL ödeme sonrasında davacının hasar zararı karşılanmıştır.
İlk derece mahkemesi tarafından ilk yargılama sırasında alınan 24/01/2020 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davacıya ait aracın değeri 101.500,00 TL olarak belirlenmesi üzerine davacı vekili 22/06/2020 tarihli ıslah dilekçesi ile hasar bedeli olarak 29.500,00 TL talep etmiş ve ilk derece mahkemesi ilk kararıyla bu miktar bakiye hasar bedeline hükmetmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararı sonrasında yeniden yapılan yargılama sonrasında ise aracın değeri 72.000,00 TL olarak tespit edilmiş ve ilk derece mahkemesince davacının tüm zararının karşılandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Maddi olaya konu trafik kazasının gerçekleşmesinde davalı sürücü tam kusurludur ve kaza sonrasında davacının tamiri ekonomik olmayacak şekilde hasarlanan aracının kaza tarihi itibariyle piyasa rayiç değeri 72.000,00 TL'dir. Davadan önce davacı tarafa 50.125,00 TL ödenmiş olup, davacının dava tarihi itibariyle karşılanmayan bakiye zararı 21.875,00 TL'dir. Ancak davacı dava dilekçesiyle 500,00 TL talep etmiş, davacı henüz davasını ıslah etmeden davalı ... A.Ş.'nin 09/04/2019 tarihinde yaptığı 21.875,00 TL ödeme ile davacının tüm zararı karşılanmıştır. Davalı taraf davadan önce davacının zararını tamamen karşılamadığı ve davacının açtığı kısmi davada 500,00 TL hasar bedelini talep ettiği, yargılama sırasında ancak ıslahtan önce dava dilekçesiyle istenilen 500,00 TL ile birlikte dava dilekçesiyle istenilmeyen 21.375,00 TL'nin de ödendiği dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince dava konusu edilen 500,00 TL hasar bedelinin yargılama sırasında ödenmesi nedeniyle 500,00 TL hasar bedeli için davanın konusu kalmadığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 72.000,00 TL hasar bedelinin üstünde ıslahla talep edilen 29.000,00 TL hasar bedeli yönüyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava dilekçesiyle talep edilen 500,00 TL hasar bedelini de kapsayacak şekilde bakiye hasar bedeli davasının tümden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
4-Kısmi davada, dava dilekçesiyle araç mahrumiyet giderine yönelik olarak 100,00 TL tazminat talep edilmiş, davacı vekili 22/06/2020 tarihli ıslah dilekçesi ile araç mahrumiyet zararı taleplerini 3.100,00 TL'na çıkarmıştır. İlk derece mahkemesinin 09/07/2020 tarihli ilk kararında davacı lehine 3.100,00 TL araç mahrumiyet tazminatına hükmedilmiş, davacı taraf bu miktar araç mahrumiyet zararının az olduğuna yönelik olarak bu karara karşı istinaf yasa yoluna başvurmamıştır. Dolasıyla bu miktar araç mahrumiyet tazminatı davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak haline gelmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararı sonrasında bilirkişiden alınan raporda davacının yeni bir araç temini ve trafiğe çıkışına kadar geçecek 30 günlük sürede 3.600,00 TL araç mahrumiyet zararının bulunduğunu mütalaa etmesi üzerine davacı vekili 26/02/2024 tarihli ikinci ıslah dilekçesiyle araç mahrumiyet tazminatı miktarını 3.600,00 TL'na çıkarmış ve ilk derece mahkemesince davacı lehine bu miktar araç mahrumiyet tazminatına hükmedilmiştir.
Oysa HMK'nın 176/2 maddesi gereğince; aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. İlk derece mahkemesince kısmi davada davacının ikinci ıslah dilekçesine değer verilmesi ve davalıların usuli kazanılmış haklarının dikkate alınmaması usul ve yasaya aykırı düşmüştür. Bu nedenle ilk derece mahkemesince 3.100,00 TL araç mahrumiyet tazminatının davalı sürücü ile işletenden tahsiline, ikinci ıslah dilekçesi ile talep edilen 500,00 TL araç mahrumiyet tazminatı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
5-Dava dilekçesiyle davalı ... A.Ş. (... A.Ş.)'nin sadece bakiye hasar bedelinden sorumlu tutulması talep edilmiş, ilk derece mahkemesince bu kalem tazminat talebi reddedilmiş, bu davalı lehine vekalet ücretinin düzenlendiği hüküm fıkrasının 10. bendinde davalı ... A.Ş.'nin ismine yer verilmemiş, sadece davalı ... Ltd. Şti. lehine vekalet ücreti takdir edilmiş, 23/05/2024 tarihli tavzih kararında davalı ... Ltd. Şti. ile birlikte davalı ... A.Ş. lehine 3.600,00 TL nispi vekalet ücreti takdir edilmiştir.
İlk derece mahkemesinin bahsi geçen tavzih kararı HMK'nın 305/2 maddesinde yazılı; hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez kuralına aykırı düşmüştür.
Davacı vekili, bölge adliye mahkemesince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması sonrasında yeniden yapılan yargılama sırasında 26/02/2024 tarihli ikinci ıslah dilekçesiyle bakiye karşılanmayan hasar bedelini dava dilekçesinde belirtilen miktar kadar 500,00 TL'na düşürmüştür. Davacı ikinci ıslah dilekçesinde, ilk ıslah dilekçesinde artırdığı ve harcını yatırdığı 29.000,00 TL bakiye hasar bedelinden açıkça feragat etmiş değildir. Davacının bu şekilde dava değerini düşürmesi mümkün değildir. Davacı taraf ıslah dilekçesiyle artırdığı miktardan ister açıkça feragat etsin, ister maddi olayda olduğu gibi ikinci bir beyanla miktarı düşürsün, bu beyan ıslahla artırılan dava değerini etkileyemeyecektir.
Yukarıda da açıklandığı üzere, dava tarihi itibariyle davacının karşılanmamış bakiye hasar zararı 21.875,00 TL, araç mahrumiyet zararı ise 3.100,00 TL'dir. Dava dilekçesiyle bakiye araç hasarı için 500,00 TL tazminat talep edilmiş ve davalı tarafça ıslaha sebebiyet verilmeden 21.875,00 TL tazminat ödemesi yapılmak suretiyle zarar tamamen karşılanmıştır. Bu şekilde dava dilekçesiyle talep edilen 500,00 TL'nin konusu da kalmamıştır. Bu durumda davacı açtığı davada bakiye hasar bedeli için 500,00 TL, araç mahrumiyet bedeli için 3.100,00 TL haklı durumdadır. Davacı ıslah dilekçesiyle 29.000,00 TL fazla bakiye araç bedeli talep ettiğinden 29.000,00 TL bakiye hasar bedeli yönüyle davasında haksızdır.
İlk derece mahkemesi karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13. maddesi;
"(1) Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir.
(2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez.
(3) Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına bu Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez.
(4) Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur." şeklindedir.
Davacı açtığı tazminat davasında bakiye hasar bedeli (500,00 TL) ve araç mahrumiyet bedeli (3.100,00 TL) olmak üzere toplam 3.600,00 TL tazminat alacağı için haklıdır. Davacının 26/02/2024 tarihli ikinci ıslah dilekçesi ile talep ettiği (3.600,00 TL - 3.100,00 TL) 500,00 TL araç mahrumiyet tazminatı usule uygun bir talep olmadığından dava değerinde dikkate alınmayacaktır. Davacının ilk ıslah dilekçesi ile talep ettiği 29.500,00 TL bakiye hasar bedeli ve 3.100,00 TL araç mahrumiyet bedeli dikkate alındığında talep edilen dava değeri 32.600,00 TL olmaktadır. Davalı ... A.Ş., araç mahrumiyet zararı için sorumlu tutulmadığından bu davalı yönüyle dava değeri 29.500,00 TL'dir. Aralarından müteselsil sorumluluk bulunan davalılar ... , ... Ltd. Şti. ve ... A.Ş. yönünden dava 29.000,00 TL bakiye hasar zararı için reddi gerekmiş, davalılar ... ve ... Ltd. Şti. yönünden 3.100,00 TL araç mahrumiyet zararı kabul edilmiştir. Dolayısıyla davacı bakımından davalı ... A.Ş. yönüyle dava 500,00 TL, davalılar ... ve ... Ltd. Şti. yönüyle dava 3.600,00 TL kabul edilmiş olup, AAÜT'nin 13/2 maddesi hükmüne göre davacı lehine davalı ... A.Ş.'nin sorumluluğu 500,00 TL olacak şekilde 3.600,00 TL nispi vekalet ücreti takdiri gerekir.
Ne var ki, davacıya ait hasarlanan aracı kasko sigortası ile sigortalayan ... A.Ş., 09/04/2019 tarihinde davacıya 21.875,00 TL hasar bedeli ile birlikte 2.725,00 TL vekalet ücreti ve 771,00 TL faiz ödemiştir. Bu şekilde 21.875,00 TL bakiye hasar bedeli için davacının 500,00 TL alacağına karşılık faiz alacağı ve vekalet ücreti de karşılanmış durumdadır. Dolayısıyla davacı yararına sadece araç mahrumiyet tazminatı nedeniyle 3.100,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden tahsili şeklinde hüküm kurulmalıdır.
Davalı ... davada kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirmesine rağmen gerekçeli karar başlığından bu davalının vekilinin ismine yer verilmemiş ve kendisine vekalet ücreti takdir edilmemiştir. Oysa bu davalının da kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiği anlaşılmaktadır.
Davalılar ... , ... Ltd. Şti. ve ... A.Ş. bakımından dava 29.000,00 TL dava değeri üzerinden ret edilmiş ise de, AAÜT'nin 3/2 ve 13/3 maddeleri dikkate alındığında davalılar ... , ... Ltd. Şti. ve ... A.Ş. lehine (davalı ... A.Ş.'nin vekalet ücreti alacağı 500,00 TL (diğer davalılarla eşit olarak) sınırlı olmak üzere) nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, bu ayrım yapılmaksızın gerekçeli karar ve tavzih kararı ile davalı ... A.Ş.'ni de kapsar şekilde 3.600,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesi görülmemiştir.
6-Gerekçeli karar hüküm fıkrasının 7. bendinde hakkındaki dava feragat nedeniyle reddedilen ... A.Ş. tarafından yapılan 214,00 TL yargılama gideri mahsup edildiğinde 6.909,90 TL yargılama giderinden kalan 6.965,00 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve ret oranına göre 728,16 TL kısmının davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden tahsiline karar verilmiştir.
Davalı ... A.Ş. yönüyle talep edilen tazminat miktarı 29.500,00 TL olup, davacı davasında 500,00 TL bakiye hasar bedeli için haklı olduğundan, bu davalı yönüyle davanın kabulü oranı %0,017'dir.
Davalılar ... ve ... Ltd. Şti. yönüyle talep edilen tazminat miktarı 32.600,00 TL olup, davacı davasında 500,00 TL bakiye hasar bedeli ve 3.100 TL araç mahrumiyet bedeli için olmak üzere 3.600,00 TL için haklı olduğundan, bu davalılar yönüyle davanın kabul oranı 0,11'dir. Davalıların yargılama giderlerinden bu oranlar üzerinden sorumlu tutulmaları gereklidir.
Hal böyle olunca; açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davacı vekilinin araç değerine ve vekalet ücretine yönelen, davalı ... A.Ş vekilinin vekalet ücretine ve feragatin sirayetine, davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekilinin vekalet ücretine yönelen ve yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca esastan reddine, davacı vekilinin bakiye araç bedeli, davanın kabul oranı ve davalı ... A.Ş. lehine hükmedilen vekalet ücretine, davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekilinin davalı ... lehine vekalet ücreti takdiri gerektiği ve araç mahrumiyet tazminatına yönelen istinaf istemlerinin kabulüyle 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-2) bendi gereğince ilk derece mahkemesinin 28/03/2024 tarihli asıl kararı ile 23/05/2024 tarihli tavzih kararının kaldırılmasına, kabul edilen istinaf nedenleri yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi suretiyle; davacının, davalı ... A.Ş. aleyhine açtığı maddi tazminat davasının feragat nedeniyle reddine, davacının, davalılar ... A.Ş., ... ve ... Ltd. Şti. aleyhine açtığı maddi tazminat davasında dava dilekçesiyle talep edilen 500,00 TL bakiye hasar bedeli ve faizinin yargılama sırasında karşılanması nedeniyle bu miktar tazminat yönüyle konusu kalmayan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 22/06/2020 tarihli ıslah dilekçesiyle talep edilen 29.000,00 TL bakiye hasar bedeli yönüyle davanın reddine, 3.100,00 TL araç mahrumiyet tazminatının 21/10/2018 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsiline, 26/02/2024 tarihli ıslah dilekçesiyle yersiz talep edilen 500,00 TL araç mahrumiyet tazminatı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... A.Ş. ibraname doğrultusunda vekalet ücreti talep etmediğinden bu davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, bakiye araç bedeli yönünden konusuz kalan davada davalı ... A.Ş. tarafından vekalet ücreti karşılanmış olduğundan davacı lehine bakiye hasar tazminatı yönüyle yeniden vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, araç mahrumiyet tazminatı yönüyle karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2 maddesi gereğince 3.100,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davalılar ... , ... Ltd. Şti. Ve ... A.Ş kendilerini vekil aracılığıyla temsil ettirdiklerinden (davalı ... A.Ş.'nin vekalet ücreti alacağı 500,00 TL (diğer davalılarla eşit olarak) sınırlı olmak üzere) 3.600,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin araç değerine, vekalet ücretine ve davanın kabul oranına yönelen, davalı ... A.Ş. vekilinin vekalet ücretine ve feragatin sirayetine yönelen, davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekilinin vekalet ücretine yönelen ve yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı vekilinin bakiye araç bedeli ve davalı ... A.Ş. lehine hükmedilen vekalet ücretine, davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekilinin davalı ... lehine vekalet ücreti takdiri gerektiği ve araç mahrumiyet tazminatına yönelen istinaf istemlerinin KABULÜNE,
3-İlk derece mahkemesi olan Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas - ... Karar sayılı, 28/03/2024 tarihli kararının ve 23/05/2024 tarihli tavzih kararının 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi ile 6100 Sayılı HMK'nın 353/1. fıkrası (b-2) bendi gereğince KALDIRILMASINA,
4-Düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle;
a)Davacının, davalı ... A.Ş. aleyhine açtığı maddi tazminat davasının feragat nedeniyle REDDİNE,
b)Davacının, davalılar ... A.Ş., ... ve ... Ltd. Şti. aleyhine açtığı hasar bedeline yönelik maddi tazminat davasında dava dilekçesiyle talep edilen 500,00 TL bakiye hasar bedeli ve faizinin yargılama sırasında karşılanması nedeniyle bu miktar tazminat yönüyle konusu kalmayan davada ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 22/06/2020 tarihli ıslah dilekçesiyle talep edilen 29.000,00 TL bakiye hasar bedeli yönüyle DAVANIN REDDİNE,
c)Davacının, davalılar ... ve ... Ltd. Şti. aleyhine açtığı ikame araç bedeline yönelik maddi tazminat davasının KABULÜ ile 3.100,00 TL araç mahrumiyet tazminatının 21/10/2018 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE, 26/02/2024 tarihli ıslah dilekçesiyle yersiz talep edilen 500,00 TL araç mahrumiyet tazminatı hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
ç)Alınması gereken 427,60 TL karar harcının davacının peşin ve ıslah ile ödediği toplam 651,40 TL harçtan mahsubu ve mahsup edilen harcın Hazineye gelir kaydına, artan 223,80 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,
d)Davacının peşin ve ıslah yolu ile ödediği ve mahsubuna karar verilen 427,60 TL karar ve ilam harcı ile 44,40 TL başvuru harcının yargılama gideri olarak davalılar ... A.Ş., ... ve... Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,
e)Davalının gider avansından karşılanan (bilirkişi ücreti, posta ve tebligat masrafı) 6.909,90 TL'den davalı ... A.Ş. tarafından yargılama gideri olarak davacıya ödenen 214,00 TL mahsup edildikten sonra bakiye 6.695,90 TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre 736,55 TL tutarındaki kısmının davalılar ... A.Ş., ... ve ... Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine, davalı sigorta şirketinin yargılama gideri sorumluluğunun 113,83 TL ile sınırlı tutulmasına, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
f)Davalı ... A.Ş., ibraname doğrultusunda vekalet ücreti talep etmediğinden bu davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
g)Bakiye araç bedeli yönünden konusuz kalan davada davalı ... A.Ş. tarafından vekalet ücreti karşılanmış olduğundan davacı lehine bakiye hasar tazminatı yönüyle yeniden vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
ğ)Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden araç mahrumiyet tazminatı yönüyle karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2 maddesi gereğince belirlenen 3.100,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine,
h)Davalılar ... , ... Ltd. Şti. ve ... A.Ş. kendilerini vekil aracılığıyla temsil ettirdiklerinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/3 maddesi gereğince belirlenen (davalı ... A.Ş.'nin vekalet ücreti alacağı 500,00 TL (diğer davalılarla eşit olarak) sınırlı olmak üzere) 3.600,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara (davalı ... 1.716,67 TL, davalı ... Ltd. Şti.'ne 1.716,67 TL ve davalı ... A.Ş.'ne 166,66 TL olacak şekilde) verilmesine,
ı)Artan gider avansının ilgililerine iadesine,
5-Davacı ile davalı ... A.Ş. ve davalılar ... ve ... Ltd. Şti. tarafından ayrı ayrı peşin yatırılan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvuru harcının ve davalı ... A.Ş'nin yatırdığı 427,60 TL istinaf karar harcının Hazineye gelir kaydına, 427,60 TL istinaf karar harcının davacıya; 427,60 TL istinaf karar harcının davalılar ... ve ... Ltd. Şti.'ne talepleri halinde iadesine,
6-İstinaf kararının niteliği dikkate alındığında istinaf giderlerinin başvuran taraflar üzerinde bırakılmasına,
7-Artan istinaf gider avansının iadesine,
8-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, avans iade, harç tahsil/ iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 362. maddesi (1-a) bendi uyarınca 19/09/2024 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliğiyle ile karar verildi.
...