T.C.
ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:ANTALYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:31/01/2025
DAVA:Maddi ve Manevi Tazminat
KARAR TARİHİ:10/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ:10/07/2025
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2-son cümle uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 04/08/2008 tarihinde, davalı ...Ş. nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi bulunan, davalı ... idaresinde olan ... plaka sayılı aracın otobüs durağında beklemekte olan davacılara çarpması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacıların ağır şekilde yaralandığı, hadisenin vukunda davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğu, kazadaki yaralanmasına bağlı arazı nedeniyle davacıların iş göremezliğe maruz kaldığı, tedavi gideri sarf ettiği, bedensel zararından dolayı davacıların acı ve ıstırap çektiğini beyanla ve fazlaya dair hakkı saklı tutulması kaydıyla her bir davacı için 5.000,00'er TL tedavi gideri ile 5.000,00'er TL iş göremezlikten kaynaklı zarar olmak üzere toplam 20.000,00 TL maddi tazminatın ve davacı ... için 54.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacılar vekili 03/05/2018 tarihli ıslah dilekçesiyle davacı ... için talep edilen geçici iş göremezlik zararını 6.336,04 TL'ye ve sürekli iş göremezlikten kaynaklı zararını 730.631,52 TL'ye yükseltmiş, artırılan kısımlar bakımından ıslah tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasını istemiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı ...Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; tazminat taleplerinin zamanaşımına uğradığı, davacıların zararına sebebiyet veren ... plaka sayılı aracın şirketleri nezdinde trafik sigorta poliçesi var ise de daha başlangıç tarihinde (04/08/2008) poliçenin iptal edildiği, kaza tarihini kapsamadığı, dolayısıyla müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun olmadığı, aksi durumda ise kusurun ve zararın usulünce ispatı gerektiği, manevi tazminat taleplerinin de fahiş miktarda olduğu, sigorta yönünden ancak temerrüt tarihinden faiz istenebileceğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı ... davaya cevap vermemiştir.
DELİLLER :
Antalya 1. Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası örneği, sağlık raporu, trafik kazası tespit tutanağı, kusur ve maluliyet raporları ile tazminat bilirkişi kök ve ek raporları, ekonomik ve sosyal durum araştırma tutanağı, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; davalı sürücünün asli ve tam kusur sonucu meydana gelen trafik kazasında davacıların yaralandığı ve cismani zarara uğradığı, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığınca hazırlanan raporda kazadaki arazı nedeniyle davacı ...'in %14,1 oranında sürekli ve 1 ay süreyle de geçici iş göremezliğinin bulunduğu, davacı ... ...'in trafik kazası sonucu yaralanmasına bağlı olarak sürekli iş göremezlik hali oluşmadığı, iyileşme süresinin ise olay tarihinden itibaren 6 aya kadar uzayabileceğinin mütalaa edildiği, temin edilen tazminat bilirkişi kök ve ek raporlarında farklı tarihlerde yapılan hesaplarda değişik tutarda tazminatlar belirlendiği, en son alınan tazminat bilirkişisi raporunda davacı ... için alternatifli hesaplama yapıldığı ve bunlardan ilkinde PMF 1931 yaşam tablosundaki bakiye ömür süresi esas alınarak 6.336,04 TL geçici ve ... TL de sürekli iş görmezlik zararı tespit edildiği, TRH 2010 yaşam tablosu kullanılarak ise aynı davacının sürekli iş göremezlik zararının ... TL olacağı, davacı ... ... için ise 3.057,80 TL geçici iş göremezlik zararı belirlendiği, davacının ıslah dilekçesinde daha az tutarda maddi tazminata hükmedilmesini istediği, davalı sürücünün kusuru sonucu davacıların cismani zararı ile neticelenin kazanın meydana geldiğinden haksız fiil faili olarak davalı sürücünün zarardan sorumlu tutulması icap ettiği, davacının talebiyle bağlı kalınarak maddi tazminatın takdir edilmesi gerektiği, öte yandan davalı ... şirketi bakımından olay tarihi itibariyle trafik sigorta poliçesinin başladığı, ancak prim tahsilatı yapılamadığından 21/08/2008 tarihinde geriye dönük olarak iptal edildiği, geçerli bir poliçe bulunmadığından sigorta şirketinin zarardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı ve davanın reddi gerektiği, manevi tazminat davası bakımından olayın meydana geliş biçimi, davalı yanın asli ve tam kusur durumu, davacı ... ...'in uğradığı cismani zararın boyutu, ayrıca kazada eşinin ağır şekilde yaralanması, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile diğer etmenlere göre manevi tazminat talebinin kısmen haklı olduğu gerekçesiyle davalı ...Ş.'ye yönelik davanın reddine, davalı ...'a yönelik davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 6.336,04 TL geçici iş göremezlik zararı ile 730.631,52 TL sürekli iş göremezlik zararının ve davacı ... ... için 3.057,80 TL geçici iş göremezlik zararının ve 20.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'den tahsiline, hükmedilen tazminatların dava dilekçesinde talep edilen kısmına olay tarihinden, ıslah ile artırılan kısmına ise 03/05/2018 ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, fazlaya dair maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigorta poliçesinin düzenlendiği tarih itibariyle kaza yapan aracın davalı ... şirketi nezdinde trafik sigorta poliçesini bulunduğunun anlaşıldığını, poliçe primi ödenmediği gerekçesiyle geriye dönük olarak sigorta poliçesinin iptal edildiği benimsenmiş ise de gerek davalı ... şirketinden gerekse sigortalama işlemini bizzat gerçekleştiren acenteden poliçe pirimin tahsil edilip edilmedi hususunun araştırılmadığını, sigorta şirketinin ilgili tarihlerdeki hesap hareketlerinin incelenmediği ve davalı ... şirketinin beyanı ile yetinildiğini, kaza tarihinden önce başka bir sigorta şirketi nezdinde trafik sigorta poliçesinin bulunup bulunmadığı noktasında da herhangi bir inceleme yapılmadığını, eksik araştırma ile karar verildiğini, davalı ... şirketinin kazayı öğrenir öğrenmez tazminatları ödememek adına geriye dönük olarak poliçeyi iptal ettirmiş olabileceğini, aksi durumda dahi dava ikamesi sırasında geçerli ve mevcut görünen ve iptal edildiği anlaşılmayan trafik sigorta poliçesine dayalı olarak davalı ... şirketine husumet yöneltilmesinde müvekkilinin bir kusurunun bulunmadığını, sigorta şirketine yönelik davanın reddinden dolayı davacıların ret vekalet ücreti ile sorumlu tutulmasının hakkaniyetle bağdaşmadığını, ayrıca manevi tazminatın davacının yaralanması ve kazadan kaynaklı duyduğu üzüntüye karşılık istendiğini, talebinin olay tarihindeki paranın satın alma gücüne göre dahi makul miktarda olduğunu, 2008 yılından bu yana yaşanan enflasyon ve paranın değer kaybından dolayı talep olunan manevi tazminat tutarının da enflasyon karşısında erdiğini davanın tam kabulü gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talebi gibi karar verilmesini istemiştir.
G E R E K Ç E
Dava, trafik kazasına bağlı yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteğine ilişkindir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bedensel zarara uğrayanların aynı kanunun 54. maddesi gereğince maddi tazminat ve aynı kanunun 56/1 maddesi gereğince manevi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. Yine aynı kanunun 56/2 maddesi gereğince ağır bedensel zarar halinde zarar görenin yakınları da manevi tazminat isteyebilirler. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Davacılar, durakta beklemekte iken davalıların sürücü ve trafik sigortacısı olduğu aracın çarpması neticesinde meydana gelen trafik kazasında yaralandıklarını ve cismani zarara uğradıklarını belirterek iş göremezlik zararı ve tedavi amaçlı sarf edilen masraflar olmak üzere bir miktar maddi tazminatın zarara neden olan aracın sürücüsü ve trafik sigortacısı olan davalılardan, bedensel zarardan dolayı davacı ...'nın duyduğu acı ve ıstıraba karşılık bir miktar manevi tazminatın karşı aracın kayıt sürücüsü olan davalı gerçek kişiden tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yürütülen yargılama sonucunda davalı ...Ş.'ye yönelik davanın reddine, davalı ...'a yönelik davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
Antalya 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 04/08/2008 gün, ... esas ve ... sayılı kararı ile davalı ...'in davacılara karşı işlediği taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma suçundan TCK.'nun 89/4 ve 62 maddeleri gereğince ertelemeli 5 ay hapis cezası cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi gereğince ceza mahkemesince verilen kararlar hukuk hakimi bakımından bağlayıcı değildir. Ancak, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir, ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı olup, taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşımaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/09/2008 tarih ve 2008/4/564 esas, 2008/536 kararı).
Bu bilgiler ışığında somut dosya kapsamı ve istinaf talebi değerlendirildiğinde;
1-)Somut olayda, kazaya karışan davalı sürücünün kullandığı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan davalı ...Ş.'nin poliçe düzenleme tarihi ile kaza tarihi aynı olup, 04/08/2008 tarihidir. Olaya ilişkin kaza tespit tutanağı incelendiğinde, kaza saatinin 09:00 olduğu yazılıdır. Davalı ... şirketi tarafından düzenlenen sigorta poliçesinin tanzim saati ise kaza saatinden sonraki bir zaman olan ... dir. Sigorta bilgi ve gözetim merkezinden getirtilen belgelere göre, kaza tarihi itibariyle davalı aracın başkaca bir zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi de bulunmamaktadır. O halde, kaza tarihi itibariyle davalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi mevcut olmadığından, davalı ...Ş.'ye karşı açılan davanın reddi gerekmekte olup, ilk derece mahkemesinin davalı ...ye karşı açılan davaya yönelik kararı sonuç itibariyle doğru olduğundan davacı vekilinin bu hususa yönelen istinaf talebinin reddi gerekmiştir.
2-)Davacılar vekilinin istinaf dilekçesinde, ... için manevi tazminat talep edilmesine rağmen manevi tazminata hükmedilmediği yönünde istinaf talebinde bulunulmuş ise de; dava dilekçesinde yalnızca ... ... için 54.000,00 TL manevi tazminat talep ettiği, ... için manevi tazminat talebinin bulunmadığı, ıslah dilekçesinde de ... için manevi tazminat talebinin bulunmadığı, dava dilekçesinde ve ıslah dilekçesindeki talep miktarlarının da bu hususu doğruladığı, dolayısıyla davacı ... için manevi tazminat talebinin bulunmaması nedeniyle bu hususta ilk derece mahkemesince bir karar verilmemesinin yerinde olduğu kanaatiyle, davacılar vekilinin davacı ... için manevi tazminat verilmesi istemine yönelik istinaf talebinin reddi gerekmiştir.
3-)Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi hükmüne göre hakimin olayın özelliklerini göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Somut olayda, olay tarihi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, davalı sürücünün tam kusurlu oluşu ve davacıların kusurunun bulunmayışı, davacıların yaralanmalarının derecesi ve niteliği, paranın satın alma gücü, günün ekonomik koşulları ve yukarıda açıklanan ilkeler dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince davacı ... ... için takdir edilen toplam 20.000,00 TL manevi tazminat miktarı davacının manevi zararlarını gidermeyi sağlayabilecek nitelik ve miktarda olup, az değildir. Bu nedenle davacılar vekilinin manevi tazminat miktarına yönelen istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Buna karşın;
4-)İlk derece mahkemesi tarafından verilen kararda, davalı ...Ş. lehine vekalet ücreti takdir edildiği görülmüştür. Somut olaya ilişkin kaza tespit tutanağı incelendiğinde, davalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olarak ... A.Ş.'nin yazıldığı anlaşılmaktadır. Oysa, yukarıda 1 numaralı bentte açıklandığı üzere kaza tarihi itibariyle ... davalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olmayıp, poliçe kazadan kısa bir süre sonra düzenlenmiş ve trafik kazası tespit tutanağına aracın trafik sigortacısı olarak ... yazılmıştır. Bu haliyle, kaza tespit tutanağında davalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olarak ... A.Ş.'nin yazıldığı dikkate alındığında, davacının kaza tespit tutanağındaki bu yazım nedeniyle, davalı ... şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu düşüncesiyle davalı ... şirketine karşı da dava açtığı, bu yön itibariyle davacı tarafın davalı ... şirketine karşı dava açmasında bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmakla, dava açmakta kusuru bulunmayan davacı aleyhine olacak şekilde davalı ... şirketi lehine vekalet ücreti takdir edilmesinin yerinde olmadığı kanaatine varıldığından, ilk derece mahkemesi kararının bu yön itibariyle kaldırılarak Dairemizce yeniden hüküm tesisi gerekir.
Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davacılar vekilinin vekalet ücretine yönelen istinaf talebi haricindeki yerinde görülmeyen istinaf taleplerinin 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca esastan reddine; davacılar vekilinin vekalet ücretine yönelen istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (b-2) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, Dairemizce yeniden hüküm tesis edilerek; davalı ... AŞ lehine takdir edilen vekalet ücretinin ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacılar vekilinin davalı ... şirketi lehine takdir olunan vekalet ücretine yönelen istinaf itirazı dışındaki sair istemleri yerinde görülmediğinden aşağıda belirtilen haricindeki istinaf taleplerinin 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı vekilinin sigorta şirketi lehine takdir olunan vekalet ücretine yönelen istinaf istemlenin KABULÜNE,
3-İlk derece mahkemesi olan Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas - ... Karar sayılı, 31/01/2025 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1. fıkrası (b-2) bendi gereğince KALDIRILMASINA,
4-Düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle;
a)Davacıların davalı ...Ş.'ye yönelik açtığı maddi tazminat davasının REDDİNE,
b)Davacı ...'in davalı ...'a yönelik açtığı maddi tazminat davanın KISMEN KABULÜ ile 6.336,04 TL geçici iş göremezlik zararı ile 730.631,52 TL sürekli iş göremezlik zararı olmak üzere toplam 736.967,56 TL maddi tazminatın 10.000,00 TL tutarındaki kısmına 23/12/2013 dava tarihinden, geri kalan 726.967,56 TL tutarındaki bölümüne ise 03/05/2018 ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan alınarak bu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
c)Davacı ... ...'in davalı ...'a yönelik açtığı maddi tazminat davanın KISMEN KABULÜ ile 3.057,80 TL geçici iş göremezlik zararının 23/12/2013 dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalı ...'dan alınarak bu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
ç)Davacıların davalı ...'a yönelik açtığı tedavi gideri talebine ilikin davanın REDDİNE,
d)Davacı ... ...'in davalı ...'a yönelik açtığı manevi tazminat davanın KISMEN KABULÜ ile 20.000,00 TL manevi tazminatın 23/12/2013 dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalı ...'dan alınarak bu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
e)Davacıların peşin ve ıslah ile ödediği (252,75 TL + 2.247,29 TL) 2.500,04 TL karar harcının Hazineye gelir kaydına, bakiye 49.417,30 TL karar harcının davalı ...'dan alınarak Hazineye verilmesine,
f)Davacılar tarafından sarf edilen 252,75 TL peşin harç, 2.247,29 TL ıslah harcı, 24,30 TL başvuru harç ücreti ile 2.8060,00 TL gider avansı (tebligat, posta, kep, bilirkişi ücreti) olmak üzere toplam 5.384,34 TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre 5.330,50 TL tutarındaki kısmının davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına,
g)Davacılar kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiğinden maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 maddesi uyarınca hesaplanan 115.004,00 TL nispi vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacılara verilmesine,
ğ)Davacı ... ... kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiğinden manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 10/1-4 ve 13/1 maddesi uyarınca belirlenen 20.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak bu davacıya verilmesine,
h)Davada kendisini vekil ile temsil ettiren davalı ...Ş. lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
ı)Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgililerine iadesine,
5-Davacılar tarafından peşin yatırılan 1.683,10 TL istinaf yoluna başvuru harcının Hazineye gelir kaydına, 615,40 TL istinaf karar harcının talebi halinde iadesine,
6-Esas ilişkin istinaf istemlerinin reddedilmesi ve başvurunun salt hükmün ferisi yönünden kabul edilesi sebebiyle istinaf giderlerinin başvuran davacılar üzerinde bırakılmasına,
7-Artan istinaf gider avansının karar kesinleştiğinde yatıranlara iadesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 10/07/2025 tarihinde, 6100 Sayılı HMK'nun 361/1 ve 362/1-a maddeleri uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta süre içinde Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
...