T.C.
ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA: Maddi ve Manevi Tazminat
KARAR TARİHİ: 12/11/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 18/11/2024
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davalı ... San. Tur. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı ... A.Ş. vekili ve davalı ... tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde, davalı .... San. Tur. ve Tic. A.Ş.'ye ait, davalı ... A.Ş. nezdinde ZMMS poliçesiyle sigortalı ve davalı ... idaresindeki .... plakalı kamyonun kavşakta kendisine kırmızı ışık yandığı halde elinde bisikletle yaya olarak karşıdan karşıya geçmekte olan ....a çarpması sonucu meydana gelen trafik kazasında yaya ... in hayatını kaybettiği, ölenin davacı ... nın eşi, diğer davacılar ... ve ... ın ise babası olduğu, davalı sürücünün asli kusuru sonucu kazanın gerçekleştiği, belirtilen hadiseden dolayı davalı sürücünün taksirle ölüme neden olma suçundan yargılanıp mahkum olduğu, davacıların ölenin maddi ve manevi desteğinden mahrum kaldığı, cenaze ve defin giderleri yapıldığını beyanla ve fazlaya dair hakları saklı tutulması kaydıyla davacılar ... ve ... nın her biri için 500,00'er TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL maddi tazminatın (sigorta şirketi bakımından poliçe limitiyle sınırlı sorumlu tutulması kaydıyla) olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılardan tahsiline, yine davacı ... için 100.000,00 TL, diğer davacılar ... ve ... in her biri için ise 75.000,00'er TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı .... San. Tur. ve Tic. A.Ş. ve ... dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı .... için talep edilen maddi tazminat istemi 06/09/2022 günlü dilekçeyle önce 184.867,55 TL'ye, sonra da 07/09/2023 tarihli ıslah dilekçesiyle 289.793,91 TL'ye yükseltilmiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı ... A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin faaliyet merkezi .... olduğundan davanın yetkisiz mahkemede açıldığı, kaza yapan .... plakalı aracın müvekkili nezdinde ZMMS poliçesi bulunduğu ve sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında, sigorta genel şartları kapsamında ve poliçe limitiyle sınırlı olduğu, ayrıca poliçenin manevi tazminat taleplerini kapsamadığı, kusurun ve zararın usulünce ispatı gerektiği, dava öncesi temerrüt oluşmadığından ancak dava tarihinden ve yasal faizle sorumlu tutulabileceği, ölenin başka hak sahipleri varsa araştırılarak desteklik paylarının ayrılması icap ettiği, cenaze ve defin giderlerinin teminat dışı hallerden sayıldığını beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı .... Sanayi Turizm ve Ticaret A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; görev ve zamanaşımı itirazlarını ileri sürdükten sonra ölüm hadisesinin davacılar desteğinin kusuru sonucu gerçekleştiği, müvekkiline atfedilecek bir kusur bulunmadığından illiyet bağının kesildiği, bu halde araç maliki müvekkilinden işleten sıfatıyla tazminat istenemeyeceği, fahiş tutarda tazminat talep edildiği, davacı çocukların ergin olmaları ve babalarının desteğine ihtiyaç duymamaları nedeniyle desteklik zararı da oluşmayacağı, davacı .. ya desteğin vefatı nedeniyle ölüm aylığı bağlandığı, vefat eden eşin desteğine ihtiyacı kalmadığı, kusurun ve zararın usulünce ispatı gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı .... davaya cevap vermemiştir.
DELİLLER :
Antalya 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 01/10/2019 gün ve ... esas, ... sayılı karar örneği, trafik kazası tespit tutanağı, zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi örneği, tazminat bilirkişi raporları, ekonomik ve sosyal durum araştırma tutanağı, nüfus kayıtları, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; davalı sürücünün kırmızı ışıkta geçmek suretiyle sebebiyet verdiği trafik kazası sonucu davacılar yakının hayatını kaybettiği, olayda davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, vefat edenin davacı eşe fiili destek olduğu, eşin vefatı nedeniyle davacı ... nın ölenin maddi desteğinden mahrum kaldığı, yerleşik yargı içtihatları ve kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan yönetmeliğe ve desteğin asgari ücret düzeyindeki gelirine göre destekten yoksunluk zararını belirleyen bilirkişi raporunun benimsendiği, davacı .. nın 250,00 TL tutarındaki cenaze ve defin giderinin yerinde olmadığı, davacı .... bakımından toplamda 650,00 TL cenaze ve defin gideri yapılmış olabileceği yönündeki tespite ve davacının talebine göre 250,00 TL cenaze ve defin giderinin davacı ...a verilmesi icap ettiği, manevi tazminat talepleri yönünden ise olayın meydana geliş şekli, davalı yanın tam kusurlu oluşu, davacıların ölene yakınlığı, tarafların ekonomik durumu ve sosyal konumu ile diğer verilere göre davacıların manevi tazminat taleplerinin makul ve hakkaniyetli olduğu gerekçesiyle maddi tazminat talebi yönünden; davanın kısmen kabulü ile 289.793,91 TL tazminatın 23/09/2017 tarihinden (davalı sigorta için 21/10/2022 tarihinden) işleyecek avans faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ....' ya verilmesine, fazlaya ilişkin defin ve cenaze gideri talebinin reddine, 250,00 TL cenaze ve defin gideri tazminatının 23/09/2017 tarihinden (davalı sigorta için 21/10/2022 tarihinden) işleyecek avans faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...a verilmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat taleplerinin reddine; manevi tazminat talebi yönüyle; davanın kabulüne ve davacı .... için 100.000,00 TL, davacı ...için 75.000,00 TL ve davacı ... için 75.000,00 TL olmak üzere toplam 250.000,00 TL manevi tazminatın 23/09/2017 tarihinden işleyecek avans faiziyle davalılar .... ve ....' dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; kendisine yeşil ışık yandığı an kavşaktan geçtiği sırada kazanın meydana geldiğini, bölgedeki kamera kayıtlarının incelenmesini gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddini istemiştir.
Davalı .... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava öncesi sigorta kuruluşuna müracaat şartının yerine getirilmediği ve KTK 97 maddede öngörülen dava şartının oluşmadığını, kazaya karışan .... plakalı aracın şirketleri nezdinde Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesiyle sigortalı olduğunu, her ne kadar cevap dilekçesinde ZMMS poliçesiyle sigortalı olduğu belirtilmiş ise de bu durumun hatalı bildirilen poliçe numarasından kaynaklandığını, hal böyle iken trafik poliçesinin maddi zararı karşılamaya yetmemesi durumunda bakiye kısımlar yönüyle kasko poliçesinin devreye girebileceği ve talep olunan maddi tazminatın ZMMS poliçesi teminatı limiti (olay tarihi itibariyle 330.000,00 TL) dahilinde kaldığını, fahiş manevi tazminat belirlendiğini, kusur raporu alınmadan hüküm verildiğini, tazminat bilirkişi raporunda davacıların bakiye yaşam sürelerinin hatalı belirlendiğini, rapor tarihine kadar işlemiş dönem hesabı yapılması gerektiğini, cenaze ve defin işlemlerinin belediyeler tarafından bedelsiz yerine getirildiğini, müterafik kusur durumunun indirim nedeni yapılmadığını, hükmedilen tazminatlar için her bir davacı bakımından ayrı ayrı vekalet ücreti verilmesinin de hatalı olduğunu, davanın trafik sigortacısının tespiti ile ilgili sigorta şirketine davanın ihbarı lazım geldiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.
Davalı .... Turizm ve Ticaret A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki savunmaları aynen tekrar ederek olayın davacılar desteğinin tam kusurundan kaynaklandığını, tazminat bilirkişi raporunda iskonto uygulanmamasının hatalı olduğunu, fahiş miktarda maddi ve manevi tazminata hükmedildiğini, desteğin gelirinin gerçek durumu yansıtmadığını, yüksek gelir düzeyi üzerinden maddi zararın tespit edildiğini, görev, zamanaşımı ve hak düşürücü süreye ilişkin ilk itirazlarının da hiçbir şekilde değerlendirilmediğini, dava öncesi temerrüt oluşmaması ve taraflar arasında ticari ilişki bulunmamasından dolayı tazminatlar için kaza tarihinden itibaren avans faizi işletilmesinin hatalı olduğunu, mahkeme kararının gerekçesinde yeterli açılama yapılmadığını, hangi delile niçin itibar edildiğinin tartışılıp değerlendirilmediğini, hükmün sonuç kısmı ile kararın çeliştiği ve bu şekilde kararın HMK 297. maddeye aykırı oluşturulduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.
Davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmamıştır.
İSTİNAFA CEVAP :
Davacılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; kesinleşen ceza mahkemesi ilamına göre kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, sigortaya başvuru şartının tamamlanabilir nitelikte bir eksilik olması hasebiyle sonradan başvuru yapılarak dava şartının yerine getirildiği, maddi zararın usulünce belirlendiği, davalıların tüm istinaf itirazlarının dayanaksız olduğunu beyanla istinaf taleplerinin reddini istemiştir.
G E R E K Ç E
Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteğine ilişkindir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalanların aynı kanunun 53/3. maddesi gereğince maddi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. Yine aynı kanunun 56/2 maddesi gereğince ölüm halinde ölenin yakınları manevi tazminat isteyebilirler. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Davacılar, davalı sürücünün sebebiyet verdiği trafik kazası sonucu yakınları olan ... in hayatını kaybetmesinden dolayı ölenin maddi ve manevi desteğinden mahrum kaldıklarını ileri sürerek trafik kazası sonucu oluşan maddi ve manevi zararlarının karşı aracın sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısı olan davalılardan tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yürütülen yargılama sonucunda maddi tazminat taleplerinin kısmen manevi tazminat istemlerinin ise tam kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı .... San. Tur. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı .... A.Ş. vekili ve davalı .... tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
1-) Olaya ilişkin Antalya 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 01/10/2019 gün ve .... esas, ...sayılı kararı ile davalı ... ın davacılar yakını ...e karşı işlediği taksirle ölüme neden olma suçundan TCK'nun 85/1 maddesi uyarınca 3 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve mahkumiyet kararı Antalya Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf denetiminden geçmek suretiyle 20/03/2020 tarihinde kesinleşmiştir.
Kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi gereğince ceza mahkemesince verilen kararlar hukuk hakimi bakımından bağlayıcı değildir. Ancak, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir, ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı olup, taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşımaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/09/2008 tarih ve 2008/4/564 esas, 2008/536 kararı).
Somut olaya ilişkin kaza tespit tutanağında, davalı sürücünün sağa dönüş kurallarına riayet etmemesi nedeniyle tam kusurlu olduğu yönünde tutanak düzenlendiği görülmüştür. Olaya ilişkin yargılama yapılan Antalya 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 01/10/2019 gün ve .... esas, ... karar sayılı dosyasında trafik bilirkişisinden alınan kusur raporunda da; davalı sürücünün sağa dönüş kurallarına riayet etmemesi nedeniyle tam kusurlu olduğu olduğunun belirlendiği ve bu kusur durumuna göre davalıya verilen mahkumiyet kararının kesinleştiği görülmüştür. Somut dosyada ise, alınmış kusur raporu bulunmamaktadır. Her ne kadar ceza mahkemesince verilen kesinleşmiş mahkumiyet kararları maddi vaka yönünden hukuk mahkemesini bağlayıcı nitelikte ise de, kusur oranı yönünden bağlayıcılık söz konusu değildir. Hukuk mahkemesi tarafından, ceza dosyasındaki kusur oranıyla bağlı olmaksızın kusur tespiti yapılması mümkündür. O halde, somut olayın meydana geldiği yer ve olayın oluş şekli de gözetilerek, tarafların kural ihlallerinin ve sonuç olarak kusur oranlarının tespiti açısından mahallinde uzman trafik bilirkişisi/bilirkişileri eşiliğinde keşif icra edilerek alınacak raporun sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, ceza dosyasında alınan kusur raporuyla yetinilerek eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
2-) Somut dosyada dosya arasına alınan dava genişletilmiş kasko sigorta poliçesine göre davalı sigorta şirketinin, davalı işletene ait aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı (İİMS) olduğu anlaşılmıştır. Dava dilekçesinde ise, davalı sigorta şirketinin davalı aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı (ZMMS) olduğu iddia edilmiştir. O halde, mahkemece, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden, dava konusu davalı işletene ait aracın kaza tarihi itibariyle ZMMS' si olup olmadığı sorularak, ZMMS'si mevcut ise buna ilişkin belgelerin getirtilmesi, ayrıca tespit edilecek ZMMS'den kazaya ilişkin bilgi ve belgeler, özellikle sigorta poliçesi ile ödeme belgelerinin getirtilmesi; gelen belgelere göre, davalı sigorta şirketinin davalı aracın ZMMS'si olup olmadığının belirlenmesi, ZMMS'si ise şimdiki gibi karar verilmesi, ZMMS'si değil ise ilgili ZMMS şirketinin ödeme yapıp yapmaması durumuna göre İMM sigortacısı olan davalı sigorta şirketinin ZMMS'den arta kalan bir sorumluluğunun olup olmadığının ve dolayısıyla husumet itirazının değerlendirilerek hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
3-) Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalılar vekillerinin istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, davalılar vekillerinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... San. Tur. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı .... A.Ş. vekili ve davalı ... nın istinaf istemlerinin KABULÜNE,
2-Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas - ... Karar sayılı, 05/10/2023 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1 fıkra (a-6) bendi gereğince ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
4-Davalıların diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına
5-Davalı ... San. Tur. ve Tic. A.Ş., davalı .... A.Ş. ve davalı .... tarafından peşin yatırılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının Hazineye gelir kaydına, (269,85 TL + 8.952,75 TL) 9.222,60 TL istinaf karar harcının davalı ... ya, 5.000,00 TL istinaf karar harcının davalı ... A.Ş.'ye ve 9.222,00 TL istinaf karar harcı ile fazladan yatırılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcının davalı ...San. Tur. ve Tic. A.Ş.'ye isteği halinde iadesine,
6-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, harç tahsil/ iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
7-İİK'nın 36/5 maddesi gereğince davalı ....San. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından Kemer İcra Dairesinin ...sayılı takip dosyasına ilamın icrasının geri bırakılması kararı için yatırılan teminatın bu davalıya iadesine,
İlişkin dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 12/11/2024 tarihinde, 6100 sayılı HMK'nun 353. maddesi (1-a) bendi gereğince KESİN olarak oy birliğiyle karar verildi.
...