T.C.
ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/02/2022
DAVA : Maddi ve Manevi Tazminat
KARAR TARİHİ: 16/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ: 16/07/2025
araflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacılar vekili ve davalı ...vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2-son cümle uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 12/09/2018 tarihinde, davalı ...'a ait ve diğer davalı ...'ın yönetimindeki...plaka sayılı aracın tek taraflı trafik kazası yaptığı ve bu araçta yolcu konumunda seyahat eden...in vefat ettiği, ölenin davacılar...ve...'in kızları, diğer davacı ...'in ise kardeşi olduğu, davacılar yakının araçta yolcu olması ve kazaya etken herhangi bir eyleminin bulunmaması nedeniyle kazanın davalı sürücünün tam kusuru sonucu vuku bulduğu, trafik kazası sonucu yakınını kaybeden davacıların ölenin maddi ve manevi desteğinden mahrum kaldığı, kaza tarihi itibariyle aracın trafik sigortasının bulunmadığından maddi zarardan ... da sorumlu olduğu ve dava öncesi davalı ... yapılan başvuru üzerine bir miktar destekten yoksunluk tazminatı ödenmiş ise de yapılan tediyenin gerçek zararı karşılamadığını beyanla ve fazlaya dair hakkı saklı tutulması kaydıyla davacılar ...ve... için 500,00 TL destekten yoksun kalma zararının olay tarihinden işleyecek avans faiziyle tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen, davacılar...ve ...'nin her biri için ayrı ayrı 70.000,00 TL ve davacı ... için 40.000,00 TL olmak üzere toplam 180.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve...dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacılar vekili 23/09/2019 tarihli dilekçesiyle başlangıçta talep olunan destekten yoksunluk zararlarına ilişkin maddi tazminat miktarlarını davacı ... için 36.360,00 TL'ye ve davacı... için 36.165,00 TL'ye yükseltmiş, daha sonra sunduğu 29/11/2021 tarihli talep artırım dilekçesiyle davacı...için 221.628,77 TL ve davacı ... için 157.017,31 TL olmak üzere toplam 378.646,08 TL olarak ıslah etmiş ve bu tazminatlar davalı ... teminat limiti (292.586,66 TL) ile sınırlı sorumlu tutulmasını istemiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı ... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusu kazaya ilişkin davacılar tarafından yapılan müracaat üzerine davacı...'ye 34.569,00 TL ve davacı ...ye 23.434,00 TL olmak üzere toplam 58.003,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödemesi yapıldığı ve davacılar tarafından müvekkili kurumun ibra edildiği, bakiye destekten yoksunluk zararı kalmadığı, ek tazminat için dava öncesi müvekkili kurumu tekrardan bir başvuru da yapılmadığı, bu hususun dava şartı olduğu, aksi durumda dahi müvekkili kurumun sigortasız araç sürücüsünün kusuru oranında, sigorta genel şartları kapsamında ve azami poliçe limitiyle sınırlı olduğu, kusurun ve bakiye zarar iddiasının usulünce ispatı gerektiği, davacılar desteğinin araçta hatır için taşındığı ve bu nedenle tazminattan indirim uygulanması icap ettiği, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili kurumun dava tarihinden yasal faizle sorumlu tutulabileceğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalılar...ve ... davaya cevap vermemiştir.
DELİLLER :
Denizli 9. Asliye Ceza Mahkemesinin... esas sayılı dosyası örneği, trafik kazası tespit tutanağı, kusur ve tazminat bilirkişi raporu, ekonomik ve sosyal durum araştırma tutanaklrı, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; dosya kapsamında alınan kusur raporuna göre olayın tek taraflı trafik kazası olduğu ve davalı sürücünün tam kusuru sonucu hadisenin vuku bulduğu, davacılar yakını...'nin alkollü sürücünün kullandığı araca binme ve emniyet kemeri takmaması haricinde olaya etken bir davranışı bulunmadığı, ayrıca ...'nin araçta ücret mukabilinde taşınmadığı, dolayısıyla olayda hatır taşıması ve müterafik kusur durumlarının söz konusu olduğu, tazminat bilirkişi raporunda öncelikle ödeme tarihindeki verilere göre davacıların müstahak olduğu destekten yoksun kalma zararının yetersiz olduğu belirtildikten sonra davalı yanın tam kusuru, davacıların ve desteğin TRH 2010 yaşam tablosundaki bakiye ömür süreleri, asgari ücretin 1,935 katı geliri ve davalı...tarafından yapılan ödemelerin güncellenmiş haliyle mahsubu yapıldıktan sonra davacı anne ...için 221.628,77 TL ve davacı ...için 157.017,31 TL bakiye destekten yoksunluk zararı saptandığı, öte yandan tespit edilen desteklik zararının poliçe limitini aşması nedeniyle garame hesabı yapıldığı ve belirlenen desteklik zararları bakımından davacı ...ye karşı 171.256,55 TL, davacı ...ye karşı ise 121.330,11 TL olmak üzere 292.586,66 TL'ye kadar sınırlı sorumlu olduğunun belirlendiği, hatır taşıması ve müterafik kusur dolayısıyla %20 + %20 oranında indirim uygulanması gerektiği, resen yapılan hesaplamada.... ödemesinin güncel hali mahsup edilmezden evvel bulunan destekten yoksun kalma zararlarından %40 oranında tenzilat yapıldıktan sonra ... tarafından dava öncesi davacı anneye yapılan ödeme güncellenerek, davacı babaya dava sonrası ödeme yapılmakla tediyenin ham hali mahsup edilmek suretiyle neticeten davacı ... için 115.385,52 TL ve davacı ... için 84.836,78 TL destekten yoksunluk zararı hak ettikleri, manevi tazminat talepleri bakımından, manevi tazminatların karşı tarafça kabul edilmediği müddetçe devredilemeyeceği, miras bırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmeyeceği, somut hadisede davacılar desteği ...ile kusurlu sürücünün aynı zamanda öldüğü, desteğin kusur durumu dikkate alınarak vekalet çıkartma ve devir iradesi olmadığından anne ve baba yönünden manevi tazminat taleplerinin reddi icap ettiği, davacı kardeş ...için ise davalı sürücünün tam kusur durumu, kardeşin vefatı nedeniyle bir ömür boyu elem ve üzüntü duyacak olması, tarafların ekonomik ve sosyal konumu ile diğer etmenlere göre davacı ...'ın manevi tazminat talebinin kısmen haklı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 115.385,526 TL bakiye destekten yoksun kalma tazminatının 02/11/2018 tarihinden; davacı ...için 84.836,786 TL bakiye destekten yoksun kalma tazminatının 21/03/2019 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline; davacılar ... ve ...nin manevi tazminat taleplerinin reddine, davacı..ın manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ...dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı anne ve babanın manevi tazminat taleplerinin tümden davacı kardeşin manevi tazminat isteminin ise kısmen reddedildiğini, gerekçe olarak ise davacılar desteğinin emniyet kemeri takmaması, alkollü sürücünün aracına binmesi ve olayda kusurlu sürücünün vefatının gösterildiğini, öncelikle trafik kazasında sadece davacılar yakını ...'nin hayatı kaybettiğini, davalı sürücünün ise yaralandığını, emniyet kemeri takılı olması durumunda ölümün husule gelmeyeceği hususunun kesin olmadığını, kati olan tek şeyin tek taraflı kazasını asli ve tam kusuru ile davalı sürücünün gerçekleştirdiğini, bu ölümden dolayı davacıların derin elem ve üzüntü duyduğu, yakının vefatından dolayı davacıların manevi tazminata müstahak olduğunu, davacı kardeş için takdir olunan manevi tazminat miktarının da davacı...ı tatmin etmediği ve manevi tazminat taleplerinin aynen kabulü gerektiğini, ayrıca sürücünün destekten başka bir yerde alkol aldığı ve davacılar desteğinin sürücünün alkollü olduğunu bilemeyeceği, müterafik kusur ve hatır taşımasından dolayı maddi tazminatlardan haksız yere indirim uygulandığını, beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki savunmaları aynen tekrarlayarak bakiye zarar iddiasına ilişkin dava öncesi müvekkili kuruma müracaat edilmediği ve bu yöne ilişen dava şartının yerine getirilmediğini, sigorta genel şartlarına göre desteklik zararının hesaplanması gerektiğini, hükme esas alınan tazminat bilirkişi raporunun olay tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuat hükümlerine aykırı olduğunu, yine raporda davacılar yakınının destekten çıkma yaşının hatalı belirlendiğini, bakiye zarar iddiasına ilişkin usulünce yapılmış bir başvuru bulunmadığından dava öncesi temerrüt oluşmadığı halde hükmedilen tazminatlara dava tarihinden daha öncesine denk gelen bir tarihten faiz işletildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.
İSTİNAFA CEVAP :
Davacılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; dava öncesi davalı ... başvuru yapıldığı, hatta bu müracaata istinaden kısmi ödeme dahi alındığını, bu yöne ilişen dava şartının gerçekleştiğini, dava öncesi temerrütün de oluştuğunu, tazminat bilirkişi raporunda kullanılan yaşam tablosunun ve davacılar ile desteğin bakiye ömür süreleri ile destelik mühletinin tespitinde usule aykırılık bulunmadığını, bu yönlere değinen istinaf itirazlarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyanla istinaf talebinin reddini istemiştir.
G E R E K Ç E
Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteğine ilişkindir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalanların aynı kanunun 53/3. maddesi gereğince maddi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. Yine aynı kanunun 56/2 maddesi gereğince ölüm halinde ölenin yakınları manevi tazminat isteyebilirler. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Davacılar ...ve...in kızları, diğer davacı...'in ise kardeşi olan...in yolcu olarak bulunduğu ... plaka sayılı aracın tek taraflı karıştığı trafik kazası sonucu ... vefat etmiştir. Kaza yapan aracın olay tarihi itibariyle zorunlu mali mesuliyet sigortası bulunmamaktadır. Bu aracın kayıt maliki davalı ... olup, kaza anında sürücüsü ise ...'dır. Davacılar, dava öncesi...başvuru yaptıklarını ve destekten yoksunluk zararı adı altına bir miktar maddi tazminat ödemesi aldıklarını, ancak yapılan tediyenin gerçek zararlarını karşılamadığını belirterek bakiye destekten yoksunluk zararının tüm davalılardan; bu ölümden dolayı duydukları elem ve üzüntüye karşılık bir miktar manevi tazminatın ise araç maliki ve sürücüsü olan davalı gerçek kişilerden tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince davacı ebeveynlerin manevi tazminat talebinin reddine, diğer maddi ve manevi tazminat taleplerinin ise kısmen kabulüne karar vermiştir. Bu karara karşı davacılar vekili ve davalı... vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
Davacı ... istinaf aşamasında 30/05/2025 tarihinde vefat etmiş olup, Uyap işletim sistemi üzerinden yapılan inceleme diğer davacılar... ve ...'den başka mirasçısı bulunmadığı görüldüğünden, taraf teşkili bakımından dosyada bir eksiklik bulunmadığından istinaf yargılama aşamasına geçilmiştir.
6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
Somut olayla ilgili Denizli 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/07/2019 tarih, ... esas, ... sayılı kararı ile davalı ...ın, davacılar yakını ..'e karşı işlediği taksirle ölüme neden olma suçundan TCK'nun 85/1 ve 62. maddeleri gereği 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Mahkumiyet kararı Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin istinaf denetiminden geçmek suretiyle 30/12/2019 tarihinde kesinleşmiştir.
Kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi gereğince ceza mahkemesince verilen kararlar hukuk hakimi bakımından bağlayıcı değildir. Ancak, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir, ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı olup, taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşımaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/09/2008 tarih ve 2008/4/564 esas, 2008/536 kararı).
Bu bilgiler ışığında somut dosya kapsamı ve istinaf talepleri değerlendirildiğinde;
1-)Zarar görenlerin koruyucu tertibat takmaması (kask yahut emniyet kemeri), alkollü olduğunu bildiği kimsenin veya ehliyeti bulunmayan kişinin sürücülüğünü yaptığı araca binmesi gibi hususlar mutazarrır açısından müterafik kusur oluşturur (Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 21/12/2017 gün ve 2016/19269 esas, 2017/11960 karar; 19/02/2018 tarih ve 2015/7675 esas, 2018/1070 karar sayılı içtihatları). Zarar görenin müterafik kusurunun olması durumunda yerleşik yargısal uygulamalara göre tazminat miktarından %20 oranında indirim uygulanması gerekir. Müterafik kusur indirimi sebebiyle yapılabilecek azami indirim oranı %20'dir. Birden fazla müterafik kusur oluşturan davranış bulunsa bile indirim oranı %20'yi aşamaz (Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 2014/21303- 2017/4354). Ayrıca, müterafik kusur sebebiyle indirim yapılması için davalı tarafın bu hususu savunma olarak ileri sürmesi şart değildir. Dosya kapsamında hal ve şartlara göre müterafik kusurun belirlenmesi halinde mahkemece kendiliğinden gözetilmesi, tazminattan usulünce tenkis yapılması gerekir (Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 09/04/2018 tarih, 2015/9251 - 2018/3894 E.K. Sayılı içtihadı).
Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir. Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre hatır taşıması indirimi yapılmasına karar verilmesi halinde bu indirimin % 20 oranında yapılması gerekir.
Bu açıklamalar ışığında dosyaya bakıldığında; müteveffanın, arkadaşı olan davalı ...'nın kullandığı araçta birlikte seyahat ettiği sırada davaya konu kazanın meydana geldiği, bu durumda davacının olay günü hatır için taşındığında şüphe bulunmadığı, davalı ... cevap dilekçesiyle süresinde hatır taşıması savunması yaptığı, bu nedenle mahkemece davalı.,.. yönünden yapılan hatır taşıması indiriminin yerinde olduğu kanaatine varılmıştır. Yine, müteveffanın araçtan fırlayarak vefat ettiği sabit olduğundan kaza anında emniyet kemerinin takılı olmadığında şüphe bulunmadığı, bu nedenle olayda müteveffanın müterafik kusur bulunduğundan mahkemece bu yönde indirim yapılmasının da yerinde olduğu kanaatine varılmıştır. Tüm bu sebeplerle, davacı tarafın hatır taşıması ve müterafik kusur indirimlerine yönelen istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir.
Ancak, mahkemece hem hatır taşıması için hem de müterafik kusur için tazminattan ayrı ayrı % 20 oranında olacak şekilde indirim yapılarak tazminatın belirlenmesi gerekirken, toplam indirim miktarı olan % 40 oranı üzerinden indirim yapılarak hüküm kurulması doğru görülmemiş ise de; bu husus istinaf sebebi yapılmadığından, bu husus kararın kaldırılması sebebi yapılmamış, yapılan hatanın eleştirilmesiyle yetinilmiştir.
2-)Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ve Dairemizin yerleşik içtihatları gereği, gerek maluliyet ve gerek destekten yoksun kalma tazminatı; TRH 2010 yaşam tablosu kullanılarak, bilinmeyen/işleyecek devre hesabı yapılırken, bilinen son gelirin her yıl için %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi (progresif rant) yönteminin kullanılması suretiyle yapılması gereklidir. Somut dosyada alınan bilirkişisi raporunda da, TRH 2010 yaşam tablosu kullanılarak ve destek süreleri mevzuata uygun şekilde belirlenerek, bilinmeyen/işleyecek devre hesabı yapılırken, bilinen son gelirin her yıl için %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi (progresif rant) yönteminin kullanılması suretiyle hesaplama yapıldığından, ayrıca raporda hesap hatasına da rastalnmadığından, davacı vekilinin aktüerya bilirkişi raporuna yönelen istinaf itirazı kabul görmemiştir.
Aktüer bilirkişi raporunda, davacı babaya dava tarihinden sonraki bir tarih olan 21/03/2019 tarihinde ödeme yapıldığından, bu ödeme güncellenmeksizin tazminattan mahsubunun yapıldığı, davacı anne yönünden ise dava tarihinden önce 02/11/2018 tarihinde ödeme yapıldığından bu ödemenin güncellenerek mahsup edildiği, aktuer bilirkişi raporunda yapılan bu işlemlerin usulüne uygun olduğu ve raporun denetime elverişli olduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin bilirkişi raporuna yönelen istinaf talebinin reddi gerekmiştir.
3-)Dava tarihinden önce davalı ...davacılar tarafından başvuru yapıldığı, davalı tarafından da kısmi ödemeler yapıldığı sabit olduğundan ve bu başvuru KTK 97. maddesindeki dava şartının yerine gelmesi için yeterli olduğundan, davalı vekilinin ek tazminatlar için yeniden başvuru yapılması gerektiğine yönelik istinaf talepleri yersizdir.
Bunun yanında, davacıların ibra tarihinden itibaren iki yıllık hak düşürücü süre içerisinde bu davaya açmış olmaları nedeniyle somut davanın KTK 111/2 maddesi gereğince ibranın iptaline yönelik olduğu ve davanın görülebilir nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
4-)Somut davanın rücuen tazminat istemine ilişkin olduğu dikkate alındığında, temerrüdün ödeme tarihinde gerçekleşmesinden dolayı işlemiş faizin de ödeme tarihinden itibaren başlatılması gerekmekte olup, ilk derece mahkemesince de bu yönde karar verilmiş olması isabetli olduğundan, davalı vakilinin işlemiş faizin başlangıç tarihine yönelen istinaf talebinin reddi gerekir.
5-)Buna karşın; yukarıda (1) numaralı bentte açıklandığı üzere, ilk derece mahkemesince davalı ...yönünden hatır taşıması indirimi yapılması yerinde ise de, hatır taşıması indirimi yapılması için cevap dilekçesiyle talepte bulunulmasının zorunlu olduğu, somut dosyada ise yalnızca ... cevap dilekçesi sunduğu ve hatır taşıması indirimi talebinde bulunduğu, diğer davalılar ... ve ...ın cevap dilekçesi sunmadıkları ve hatır taşıması indirimi talebinde bulunmadıkları gözetildiğinde, ilk derece mahkemesince süresinde cevap dilekçesi sunarak hatır taşıması indirimi talebinde bulunmayan davalılar...ve... yönünden hatır taşıması indirimi yapılarak tazminata hükmolunması doğru görülmemiştir.
6-)İlk derece mahkemesince manevi tazminatın devredilmezliği ilkesi gereği ve ölenin böyle bir devir beyanı bulunmadığı gerekçesiyle davacı anne ve babanın manevi tazminat istemeyeceğine karar verilmiş ise de, aynı kararda kardeş yararına manevi tazminata hükmedilmiş olması çelişki doğurmuştur.
Davacıların açtıkları manevi tazminat davalarının hukuki dayanığı TBK'nın 56/2 maddesidir. Bu yasa maddesine göre haksız fiili bağlı ölüm nedeniyle ölenin yakınları manevi tazminat olarak uygun bir para talep edebilirler. Ölen, davacıların çocukları ve kardeşi olduğundan davacıların TBK'nın 56/2 maddesine dayanarak manevi tazminat talep edebilecekleri konusunda kuşku bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar doğrultusunda davacılar ... ve...lehine takdir olunacak manevi miktarları ile davacı ...lehine takdir olunan ve istinafa konu olan manevi tazminat miktarı yönünden inceleme yapıldığında ise;
Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi hükmüne göre hakimin olayın özelliklerini göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22/06/1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Somut olayda, olay tarihi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olayda davalının asli kusurlu oluşu ve müteveffanın kazaya etki eden kusurunun olmayışı, müteveffanın yaşı ve ölümün davacılar üzerindeki etkisi paranın satın alma gücü, günün ekonomik koşulları ve yukarıda açıklanan ilkeler dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince davacı... için takdir edilen 10.000,00 TL manevi tazminat miktarı az olmuştur. Davanın kısmen kabulü ile davacı ... lehine 35.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi halinde davacının manevi zararlarının karşılanacağı kanaatine ulaşılmıştır. Yine, anne-baba olan olan davacılar... ve ... lehine ayrı ayrı 65.000,00' er TL manevi tazminata hükmedilmesi halinde davacıların manevi zararları bir nebze olsun karşılanabilecektir. Bu nedenle, davacı vekilinin manevi tazminat miktarına yönelen istinaf talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalı ... vekilinin tüm istinaf talepleri yerinde görülmediğinden bu davalının istinaf başvurusunun ve davacı vekilinin yukarıda gösterilen 5 ve 6 numaralı bentteki sebepler dışında kalan istinaf istemlerinin 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (b-1) bendi gereğince esastan reddine; davacılar vekilinin yukarıda gösterilen 5 ve 6 numaralı bentteki sebepler yönünden istinaf istemlerinin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (b-2) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dairemizce yeniden hüküm kurulmasına ve yukarıda açıklanan 5 ve 6 nolu bentlere göre hüküm tesisine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı...vekilinin tüm, davacılar vekilinin davalılar bakımından müterafik kusur dolayısıyla ve salt davalı... için hatır taşıması nedeniyle maddi tazminattan yapılan mahsuba yönelen ve yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacılar vekilinin maddi tazminata ilişkin olarak hatır taşımasından dolayı davalılar ...ve... bakımından yapılan tenzilata yönelen istinaf istemleri ile manevi tazminatlara ve miktarlarına yönelen istinaf istemlerinin KABULÜNE,
3-İlk derece mahkemesi olan Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı, 10/02/2022 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1. fıkrası (b-2) bendi gereğince KALDIRILMASINA,
4-Düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle;
a)Davacı...'in açtığı maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile 168.507,14 TL bakiye destekten yoksun kalma tazminatının (davalı ...nın sorumluluğunun 115.385,53 TL ile sınırlı tutulması kaydıyla) 02/11/2018 kısmi ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
b)Davacı ...'in açtığı maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile 120.927,04 TL bakiye destekten yoksun kalma tazminatının (davalı ...ı'nın sorumluluğunun 84.836,79 TL ile sınırlı tutulması kaydıyla) 21/03/2019 kısme ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacının mirasçılarına miras payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
c)Davacı ...'in açtığı manevi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile 65.000,00 TL manevi tazminatının 12/09/2018 olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
ç)Davacı ...'in açtığı manevi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile 65.000,00 TL manevi tazminatının 12/09/2018 olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ...dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacının mirasçılarına miras payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
d)Davacı ...in açtığı manevi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile 35.000,00 TL manevi tazminatının 12/09/2018 olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve...dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
e)Davacıların maddi tazminat davası bakımından peşin ve ıslah ile ödediği (616,50 TL + 1.290,00 TL) 1.909,50 TL karar harcının Hazineye gelir kaydına, bakiye 17.861,74 TL karar harcının; 11.767,50 TL tutarındaki kısmının tüm davalılardan, 6.093,64 TL tutarındaki kısmının ise davalılar... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye verilmesine,
f)Manevi tazminat davası bakımından 492 sayılı Harçlar Kanunu gereği alınması gereken 11.271,15 TL karar harcının davalılar ... ve ...dan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye verilmesine,
g)Davacılar tarafından sarf edilen harç dahil 3.743,50 TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre 2.096,36 tutarındaki kısmının tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,
ğ)Davacı ... kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiğinden hükmedilen maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 maddesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin (davalı ... sorumluluğunun 14.911,62 TL ile sınırlı tutulması kaydıyla) davalılardan alınarak bu davacıya verilmesine,
h)Davacı ...kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiğinden hükmedilen maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 maddesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin (davalı ... sorumluluğunun 11.828,78 TL ile sınırlı tutulması kaydıyla) davalılardan alınarak bu davacının mirasçılarına miras payları oranında verilmesine,
ı)Davacı... kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiğinden hükmedilen manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 10/1-4 ve 13/1 maddeleri uyarınca belirlenen 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılar ...ve...dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine,
i)Davacı... kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiğinden hükmedilen manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 10/1-4 ve 13/1 maddeleri uyarınca belirlenen 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılar ... ve...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacının mirasçılarına miras payları oranında verilmesine,
j)Davacı ...kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirdiğinden hükmedilen manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 10/1 ve 13/1 maddeleri uyarınca belirlenen 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılar ...ve ...dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine,
k)Davanın kısmen reddi müterafik kusur ve hatır taşıması indiriminden kaynaklandığından reddedilen maddi ve manevi tazminatlar yönünden davalılar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
l)Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgililerine iadesine,
5-Davacılar ve davalı ... tarafından ayrı ayrı peşin yatırılan 220,70 TL istinaf yoluna başvuru harcının ve davalının...nın yatırdığı (80,70 TL + 3.509,33 TL) 3.590,03 TL istinaf karar harcının Hazineye gelir kaydına, 80,70 TL istinaf karar harcının talebi halinde davacılara iadesine, 10.087,16 TL bakiye istinaf karar harcının davalı...n'dan alınarak Hazineye verilmesine,
6-Başvuru sırasında davalı...nın sarf ettiği istinaf giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, davacılar tarafından sarf edilen 220,70 TL istinaf kanun yoluna başvuru harç ücreti ile 184,60 TL istinafa dosya gönderme posta ücreti ile karar tebliğ masrafı olmak üzere toplam 405,30 TL istinaf giderinin davalılar ...ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Artan istinaf gider avansının karar kesinleştiğinde yatıranlara iadesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, 16/07/2025 tarihinde, ihtiyari dava arkadaşı konumundaki davacı ...lehine hükmedilen ve reddedilen tazminat miktarları itibariyle taraflar yönünden 6100 Sayılı HMK'nun 362. maddesi (1-a) bendi uyarınca KESİN olmak üzere; diğer davacılar ...ve ... lehine ayrı ayrı hükmedilen tazminat miktarları bakımından davalılar yönünden 6100 Sayılı HMK'nun 361/1 ve 362/1-a maddeleri uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta süre içinde Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere; davalılar tarafından temyiz yasa yoluna başvurulması halinde davacılar...ve ... mirasçıları yönünden temyiz dilekçesinin tebliğinden itibaren 6100 Sayılı HMK'nun 366. maddesi delaletiyle aynı Kanunun 348/1 maddesi uyarınca 2 hafta süre içerisinde katılma yoluyla temyizi kabil olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
...