T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 18/11/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 15/12/2022
DAVANIN KONUSU: 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 18/11/2024
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, müvekkili kooperatifin 30 yılı aşkın süre önce iktisap ettiği gayrimenkul üzerinde inşaat yapılması için Denizli 1.İcra Müdürlüğünün ...E. sayılı dosya borçlusu olan davalı ... . ile Aydın 2. Noterliğinin 19.02.2016 tarihli ve ...yevmiye sayılı taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme şartları eksiksiz bir şekilde tamamlanırsa müvekkilinin davalı ....'ne devretmeyi vaad ettiği bağımsız bölümlerin bulunduğu, bunun dışında müvekkilinin davalı şirkete başkaca bir borcu bulunmadığını, inşaatın sözleşmedeki sürelere uyulmaksızın ağır aksak ilerlediğini, Denizli 1. İcra Müdürlüğünün ...E. sayılı dosyasından müvekkiline gönderilen haciz ihbarnamelerine kooperatifin adresinden taşınması sebebiyle süresinde itiraz edilemediğini, müvekkilinin İİK 89.maddesi uyarınca para borcu bulunmamasına rağmen alacaklı ve borçlunun kötü niyetli olarak İİK 89. madde prosedürünü işlettiklerini, müvekkilinin itiraz sürelerini kaçırması sonucunda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu olan taşınmazlara haciz konulduğunu ve satış işlemlerinin devam ettirildiğini, takip dosyasında borçlulardan alacağı tahsil etmek gibi bir niyeti olmayan alacaklı vekilinin borçlular aleyhinde hiçbir işlem yapmadığını, dosyada sadece müvekkilinin taşınmazlarına haciz konulduğunu, takip borçlusu ... Şti.'nin takip alacaklısı olan ...'e olan borcunu halen ödemediğini, satışı istenen taşınmazların sözleşmeye ve projeye uygun şekilde tamamlanması halinde her birinin en az 2.000.000,00-TL değerinde olacağını, takip alacaklısının hali hazırda alacağın en az 100 katını teminat altına aldığını, bu sebeple teminatsız şekilde tedbir talep ettiklerini, bu nedenlerle öncelikle Denizli 1.İcra Müdürlüğünün ..E. sayılı dosyasında İİK 89 maddesi uyarınca müvekkili aleyhine şeklen kesinleşen icra takibinin ve satış işlemlerinin tedbiren durdurulmasına, müvekkilinin bu dosyada borçlu olmadığının tespitine ve davalılar aleyhinde kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı ... vekili, Öncelikli olarak davacı menfi tespit davasını hak İİK 89/3 gereği hak düşürücü süre olan 20 günlük süre geçtikten sonra açtığını, İİK'daki bu süre hak düşürücü süre olduğunu, davacı kooperatifle dosya borçlu ... .'nin aralarında akdedilen 19/02/2016 tarihli Aydın 2. Noterliğinin ...yevmiye nolu taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı sözleşmesi ile borçlu şirket davacı kooperatife imalatlar yaptığını ve davacıdan alacaklı durumda olduğunu, davacının müvekkilinin gayrimenkulünü haciz koymasından sonra bile bir takım gayrimenkullerin satışı için... Yetkilisine vekaletname verdiğini ve borçlu şirket hissesine düşen gayrimenkullerin başka üçüncü kişilere devrinin yapıldığını, tapu kayıtlarında bu durumun ortada olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Davacıya 89/1 haciz ihbarnamesinin 18/02/2020 tarihinde 89/2 ihbarnamesinin 13/03/2020 tarihinde tebliğ edildiği 89/1-2 haciz ihbarnamelerine itiraz edilmediği, 89/3 haciz ihbarnamesinin 03/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği15 günlük menfi tespit davası açılmasına ilişkin sürede dava açılmadığı anlaşılmıştır. Dosya içeriğinden, dava tarihi itibariyle davacının takibe konu borcu ödemediği anlaşılmakla, davada İİK.89/5. maddesinin uygulama yeri bulunmamaktadır. İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsın onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması gerekmektedir. İİK 89/3 maddesi gereği davacı tarafa haciz ihbarnamesinin 03/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği aynı madde gereği 15 günlük hak düşürücü sürede açılması gereken menfi tespit davasının bu süre geçtikten sonra açılması nedeniyle bu talebin dinlenme olanağı yoktur. Şöyle ki "... 3. haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren anılan yasa hükmü uyarınca 15 günlük süre içerisinde menfi tespit davası açılmaması halinde borcun ödenmesi yasal bir zorunluluk olarak hükme bağlanmıştır. Davacının zimmetinde sayılan borcu ödedikten sonra İİK'nın 89/5. maddesi uyarınca ödemek zorunda kaldığı paranın iadesi istemi ile dava açabileceği kuşkusuzdur. Zira anılan yasa hükmünde; “her halde üçüncü şahıs, borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödemek zorunda kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir” denilmektedir. (İzmir 17. Hukuk Dairesinin 2021/1842 esas 2021/1666 karar sayılı ilamı). Ayrıca davacı her ne kadar davacı kooperatifin adresinin değişmesi nedeniyle itirazlarının yapılamadığını belirtmiş ise de dava dilekçesinde belirtilen adres ile haciz ihbarnamelerinin gönderildiği adresin aynı olduğu, adres değişikliğine dair iddiasını başkaca delil veyahut belge ile de ispatlayamadığı haciz ihbarnamelerinin bu suretle usulüne uygun tebliğ edildiği anlaşılmakla, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine " şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Eldeki davanın konusunun İİK 'nun 89/5 de belirtilen menfi tespit davası olduğunu, bu nedenle mahkemece İİKnun 89/3. Maddesindeki 15 günlük süreyi gerekçe göstererek davanın usulden reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, davanın konusunun 3. Kişinin takip borçlusu ve kötü niyetli alacaklılara karşı birlikte açılan menfi tespit davası olduğunu, mevcut olayda davalı alacaklının talebini İİK'nun 89. Maddeye konu olabilecek bir alacak olmadığını; müvekkili ile diğer davalı borçlu ... arasındaki sözleşme gereğince muaccel bir para alacağının bulunmadığını, davalı alacaklının amacının haciz/satış tehdidi oluşturmak olduğunu, arsa payı inşaat sözleşmesinin konusunun inşaat ve bağımsız bölüm vaadi olduğunu, 89. Maddedeki alacağın ise para alacağı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, İİK'nun 89. maddesi uyarınca açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dava dilekçesinde davalılar arasında ... isimli şahsında bulunduğu, ancak yargılama aşamasında bu davalıya her hangi bir tebligat çıkartılmadığı, taraf teşkilinin sağlanmadığı görülmekle; bu davalıya husumetin yöneltilme nedenin davacı tarafa açıklattırılması ve bu açıklamaya göre işlem yapılması gerekirken bu eksiklik giderilmeden karar verilmesi hatalı olmuştur.
İİK'nın 89. Maddesinde belirtilen "mahkemenin", hangi mahkeme olduğu konusunda kanunda bir açıklık bulunmamakla birlikte ; Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin ,.... Esas, ...Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere İİK'nın 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir. Benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de 06.11.2023 tarih, ... Esas ve ..,. Karar sayılı ilamında İİK'nın 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında davacı ile borcun tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığını, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığını dolayısıyla asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğunu açıklamıştır. Dolayısıyla eldeki davada mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yargılamaya devam edilerek yukarıda yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 ve 353/1-a-6 maddeleri gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve görevsizlik kararı verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 ve 353/1-a-6 maddeleri gereğince DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 15/12/2022 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-İlk derece mahkemesinin görevsiz olmasına rağmen davanın esası hakkında karar verilmiş olması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 ve 353/1-a-6 maddeleri gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İlk derece mahkemesi kararı yukarıda açıklanan sebeple kaldırıldığından davacı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
5-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
8-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
9-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...