T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:16/12/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:23/02/2023
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:16/12/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya 30/06/2022 tarihli 60.000,00 TL ' lik avans çeki vermesine karşın davalının edimini ifa etmediğini beyan etmiş ve bedelsiz kalan çekten borçlu bulunmadığının tespitini talep etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacıya 14/09/2021 tarihli irsaliye ile taahhüt ettiği fındık kabuklarını teslim ettiğini, avans çeki almadığını, ödeme amaçlı çekin davalının ısrarları sonucu verildiğini, faturanın da çek ile düzenlendiğini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...TBK 207/2. Maddesi gereğince aksine bir sözleşme hükmü veya ticari örf bulunmadığı takdirde alıcı ve satıcı borçlarını aynı gün ifa etmekle yükümlüdür. Davacı bu hükmün aksine ödemeyi önceden yaptığını, çeki avans çeki olarak verdiğini yazılı delille ispatlamalıdır. Somut olayda ticari defter incelemelerinde davacının defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davalının dava konusu çeke ilişkin düzenlediği faturanın defterlerinde bulunmadığı, yapmış olduğu 60.000,00 TL'lik çek ödemesinin de defterlerinde bulunmadığı, davalıdan alacağı bulunmadığı görülmüştür. Davalının ticari defterlerinde ise davacının ödeme amaçlı verdiği çek ile dava konusu satıma ilişkin fatura kayıtlıdır. Dava konusu satıma ilişkin faturanın tarihi 24/02/2022 tarihi olup davacının kendi iddiasında dahi çeki 26/02/2022 tarihinde kargoya verdiği sabittir. Buna göre fatura çekten önce düzenlenmiş olup, davacı avans çeki verdiğini yazılı delille ispatlayamamıştır. Davacının sunduğu hukuk genel kurul kararı da somut olayın aksine çekin faturadan önce verildiği olaya ilişkindir. Davacı ayrıca yemin deliline de dayanmış olup, HMK 226/1-c uyarınca konusu suç teşkil eden eylemler hakkında (bedelsiz senedi tahsile koyma suçu) yemin teklif edilemeyeceğinden ispat külfeti kendisine düşen davacının iddiasını ispat edemediği kabul edilmiştir. Davalının tanık ile teslime gerçekleştirdiğine dair savunması yönünden sunulan mesaj kayıtları ve davacının yapmış olduğu açıklamalar nazara alındığında yazılı delil başlangıcı olma niteliği taşımadığı ve davacının tanık dinlenilmesine muvafakati bulunmadığı anlaşıldığından davalı tanıkları da dinlenmemiştir. Anlatılanlara göre davanın reddine karar verilmiş olup verilen tedbir kararından önce çek 3. Kişiye ciro edildiğinden ve takibe yönelik tedbir konulmadığından, dava dışı lehtarın dosyanın infaz edilmesi ile alacağını tahsil ettiği de sabit olmakla İİK 72/4 uyarınca verilen tedbirin alacağını geç tahsile sebep olmadığı anlaşılmakla.." şeklindeki gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının malı teslim ettiğini ispatlayamadığını, ispat külfetinin davalıda olduğunu, davalının çekin vadesinin 30/06/2022, yani uzun bir vade olmasını bahane ederek anlaşılmış olan fındık kabuklarını müvekkile göndermediğini, aralarındaki ihtilafın sebebinin çekin vadesinin uzun olması olduğunu, ancak çek bir ödeme vasıtası olup davalının çeki alıp ticari defterlerine kaydettiğini, zira daha sonra çeki ciro yoluyla tedavüle çıkardığını beyan ederek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, TBK 207/2. maddesi gereğince aksine bir sözleşme hükmü veya ticari örf bulunmadığı takdirde alıcı ve satıcının borçlarını aynı gün ifa etmekle yükümlü olmasına, bu nedenle çekin avans çeki olduğunun davacı tarafça ispat edilmesi gerekmesine rağmen davacının iddiasını usulünce ispatlayamamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL istinaf karar harcının davacı taraftan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yaptığı yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
...