T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ:12/11/2021
DAVANIN KONUSU:İtirazın İptali
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:21/04/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, 06/06/2020 tarihinde müvekkili ile davalı yanın ultrasoniksiz maske gövde makinesinin satışı ve teslimi maksadıyla aralarında adi yazılı şekilde sözleşme imzalandığını, sözleşmede de yer aldığı şekilde müvekkilinin 130.000,00 TL (KDV hariç) olarak belirlemiş olduğu makine bedelinin davalı tarafça kabul edildiğini ve makinenin karşıya teslimi ile birlikte 45.000,00 TL ödeme alındığını, hazırlanan belgede, devamındaki ödemelerin 31/06/2020 tarihinden başlamak kaydıyla, davalı tarafça aylık 21.250,00 TL şeklinde ödeneceğinin kararlaştırıldığını, tüm ödemeler bittikten sonra müvekkilince fatura düzenleneceğinin ve davalı tarafça KDV ve vergisel yükümlülük ödemelerinin yapılacağının da sözlü olarak kararlaştırıldığını, devamındaki süreçte davalı tarafın makineyi teslim alarak gittiğini ve hiçbir şekilde o tarihten bu yana bir ödeme yapmadığını, davalının bakiye olan miktarı ödememek adına 29/12/2020 tarihinde Honaz Noterliği'nin ... Yevmiye nolu ihtarname ile müvekkilinden 06/06/2020 tarihinde teslim aldığı makinenin teslim ve kurulumunun müvekkilince yapılmadığını, bu sebeple ultrasoniksiz maske gövde makinesinin çalışmadığını, bu sebeple 150.000,00 TL ticari kayıp meydana geldiğini, işbu kaybın tazmini, ödenen 45.000,00 TL'nin iadesini ve makinenin geri alınması taleplerini içerir ihtarname gönderildiğini, müvekkilinin muhasebecisi tarafından faturaya ilişkin süreçlerde yasal problem yaşamamak adına artık kesilmesi gerektiği telkiniyle birlikte 01/12/2020 tarihinde ... numaralı 130.000,00 TL + KDV toplamda 153.400,00 TL'lik fatura kesildiğini, karşı yandan gelen ihtara cevaben de her iki tarafın tacir olduğundan bahisle şayet iddia edildiği gibi tam ve gereği gibi kurulumu yapılmamış, bozuk bir makine söz konusu ise bu hususta muayene ve tetkik süreçlerinin geçirildiğini, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, karşı yan tarafından Denizli 3. Noterliği'nin 27/01/2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname keşide edilerek fatura iadesi ve ilk ihtarındaki talepleri yinelendiğini, 15/02/2021 tarihinde Denizli 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile davalı hakkında bakiye makine bedelinin tahsili için icra takibi başlattıklarını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini, takibin durdurulduğunu beyan ederek, itirazının iptali ile takibin devamına, davalı borçlunun haksız ve kötüniyetli itirazı sebebiyle takip konusu alacağın yüzde 20'sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, müvekkili ve davacı taraf arasında 06/06/2020 tarihinde maske üretim makinesinin çalışır vaziyette kurulumuna ve karşılığında 130.000,00 TL bedel ödenmek üzere sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin imzalanması esnasında müvekkilince, davalı ...'a 45.000,00 TL nakit olarak ödendiğini ve kalan 85.000,00 TL'nin 4 eşit taksit şeklinde ödeneceğinin kararlaştırıldığını, fakat davacı tarafın üstlendiği edimi gereği gibi yerine getirmediğini ve söz konusu maske üretim makinesinin çalışır vaziyette kurulumunu sağlanamadığını, müvekkilinin ise ödeme yapmaya başladığını, üzerine düşen edimi ifaya giriştiğini, bu nedenle davacının söz konusu makineye yönelik edimini ivedilikle yerine getirilmesini talep etmiş ise de davacı tarafın ifadan kaçındığını, müvekkillinin söz konusu makinenin kurulumunun yapılmasını beklediği süre içerisinde üretim yapamadığını ve bu nedenle ayrıca ticari zarara uğradığını, müvekkilinin sözleşme akabinde davacı tarafın sözleşme konusu maske üretim makinesini çalışır vaziyette kurulum yapılmasını beklediğini fakat davacı tarafın kurulumu yapmak konusunda sürekli ertelemeleri sonrasında 29/12/2020 tarihinde Honaz Noterliği aracılığı ile ... yevmiye numaralı ihtarnameyi gönderdiklerini, müvekkilince 29/12/2020 tarihli ihtarına cevap olarak 13/01/2021 tarihli ihtarname ile gerçeğe aykırı olarak düzenlenen 01/12/2021 tarihli 153.400,00 TL bedelli ... numaralı faturanın müvekkilince ödenmesinin talep edildiğini, söz konusu faturanın taraflar arası sözleşmeye aykırı olarak düzenlendiğini,müvekkilinin, davacının 13/01/2021 tarihli Denizli Barosu Başkanlığı aracılığı ile göndermiş olduğu ihtarnameye 27/01/2021 tarihli Denizli 3. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarname ile cevaplandığını, fatura ve fatura içeriğini kabulünün mümkün olmayacağını, davacının edimini gereği gibi ifa etmediğini ve bu nedenle ifa karşılığı olarak yaptığı 45.000,00 TL bedelin ve uğranılan 150.000,00 TL zararın davacı tarafından tazmin edilmesini talep ettiğini, müvekkilinin sözleşme tarihinden itibaren uğradığı zararın, kaybettiği ticari itibarın açıkça ortada olduğunu, davacı tarafın, müvekkilince gönderilen ihtarname sonrasında fatura düzenlediğini ve müvekkilini mağdur ettiklerini beyan ederek, davacı tarafın haksız ve mesnetsiz davasının reddine ve kötüniyetli olarak başlatılan icra takibi nedeniyle %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...tarafların keşifte dinlenen tanık beyanları da dikkate alınarak, taraflar arasındaki maske gövde makinesi satışına dair sözleşmede satışı kararlaştırılan makinenin ultrasonikli olarak satıldığına dair dosya kapsamında ispata elverişli bir delilin bulunmadığı, bu nedenle makinenin satışının ultrasoniksiz olarak yapıldığı kanaatine varıldığı, bilirkişi raporuna göre, makinede üretime dair herhangi bir ayıbın bulunmadığı, davalı tarafın bakiye satış bedeline dair taksitleri ödediğine dair taraf ticari defter ve kayıtlarında bir kayda da rastlanmadığının anlaşıldığı" gerekçesiyle davanın kabulü ile, Denizli 9. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında vaki davalı itirazının iptali ile takibin aynen devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren temerrüt faizi işletilmesine, alacak miktarı likit olmakla, asıl alacağın % 20'si tutarında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... tarihli bilirkişi raporuna karşı yaptıkları itirazın dikkate alınmadığını ve dava konusu ultrasonik kaynak makinesi takıldığı zaman dahi eksik ve hatalı üretim yapıldığına ilişkin sunulan numunelerin incelenmediğini, 10/09/2021 tarihli keşifte makinenin ultrasoniksiz olarak çalıştığı ancak üretim yapmadığının gözlemlendiğini, bu hususun tutanağa yazıldığını, dolayısıyla ultrasonik kaynak makinesi olmadan makinenin üretim yapmadığının sabit olduğunu, bilirkişinin yerinde inceleme yetkisiyle daha sonradan davacı ile birlikte iş yerine gelmesinde müvekkilinin haberinin olmadığını, bu inceleme sonucu makinenin üretim yaptığına yönelik rapor düzenlendiğini, müvekkiline haber verilmediğinden, sonradan yapılan incelemede makinenin ürettiği maskelerin eksik ve hatalı olduğunun anlaşıldığını, burun kısmına gelen kısımda tel olması gerekirken bunun olmadığını, dikişlerin hatalı olduğunu, taraflar arasında 06/06/2020 tarihinde maske üretim makinesinin çalışır vaziyette kurulumuna ve karşılığında 130.000,00 TL bedel ödenmesine şeklinde sözleşme yapıldığını, sözleşmenin imzalanması sırasında davacıya nakit olarak 45.000,00 TL ödendiğini, kalan 85.000,00 TL'nin 4 eşit taksit halinde ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davacının edimini gereği gibi yerine getirmediğini, yani maske üretim makinesinin kurulumunu çalışır vaziyette sağlamadığını, davacıdan kurulumun yapılmasının beklendiği süre içerisinde üretim yapılamadığını ve zarara uğradıklarını, makinenin ultrasoniksiz olduğuna yönelik davacının iddialarını kabul etmediklerini, zira ultrasonik olmadan makinenin zaten çalışmadığını, sözleşmede ultrasoniksiz satış yapılacağına dair bir düzenlemenin bulunmadığını, aksini ispat yükünün davacıya ait olduğunu, müvekkilinin 29/12/2020 tarihinde noter aracılığıyla ihtarname gönderdiğini ve kurulumu yapılmayan makine sebebiyle peşin ödemenin iadesi ile zararlarının tazminin istendiğini, davacının kötüniyetli olarak müvekkilinin ödediği peşinatı da dikkate almaksızın 85.000,00 TL üzerinden takip yapması gerekirken, 108.000,00 TL üzerinden takip yaptığını, kabul anlamına gelmemek üzere, davacının fazla talebi de görmezden gelinerek davanın tam kabul edildiğini, davacının 01/12/2021 tarihli 153.400,00 TL bedelli faturasının sözleşmeye aykırı olduğunu, bu faturanın süresinde iade edildiğini, raporda bu faturanın geçersiz olduğunun belirtildiğini, bu nedenle faturaya dayalı takibin de haksız olduğunu, davanın reddedilmesi gerektiğini beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, ticari satımda fatura alacağının tahsili için başlatılan ilamsız takipte vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Taraflar arasında varlığı ihtilafsız olan 06/06/2020 tarihli sözleşmeye göre; 130.000,00 TL bedel karşılığında, davacının, davalıya maske gövde makinesi satacağı yönünde tarafların anlaştıkları, sözleşmede, ücretin 45.000,00 TL'sinin nakit ödendiği, kalan 85.000,00 TL'nin 31/06/2020 tarihinden itibaren başlamak üzere 4 eşit taksit halinde aylık olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
Makinenin, davalıya teslim edildiği, kalan taksitlerin ödenmediği, teslimden yaklaşık altı - altı buçuk ay sonra davalının, davacıya ihtarname çekerek, maske makinesinin çalışır vaziyette kurulumunun henüz yapılmadığını, bu nedenle zarara uğradıklarını belirterek, zararının tazmini ile ödenen peşinatın iadesini talep ettiği, bunun üzerine davacı tarafça, 01/12/2020 tarihli 130.000,00 TL + KDV olmak üzere toplam 153.400,00 TL bedelli faturanın kesilerek, davalıya gönderildiği, davalının süresi içerisinde ihtarname ile bu faturayı iade ettiği, davalının usulüne uygun tutulduğu anlaşılan defterlerinde de faturanın kayıtlı olmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, satış ve teslim konusunda anlaşması yapılan maske gövde makinesinin ultrasonikli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Sözleşmede, bu konuda belirleyici bir ibare bulunmamaktadır. Faturada, makinenin ultrasoniksiz olduğu yazılı olsa da, faturanın sözleşme ve teslimden çok sonra kesilmiş olması ve davalının kabul etmemesi sebebiyle dikkate alınması mümkün değildir. Davalı taraf, makinenin ultrasoniksiz üretim yapmaması sebebiyle aksini ispat yükünün, yani sözleşmenin ultrasoniksiz makine satışı konusunda yapıldığını ispat külfetinin davacıya ait olduğunu iddia etmiş ise de, bilirkişi raporuna göre, ultrasonik kaynak makinesinin, sözleşme konusu maske gövde makinesinden farklı bir makine olduğu, davacının, davalıdan evvel 30/04/2020 tarihinde bir başka kişiye de ultrasoniksiz maske gövde makinesi satışına ilişkin düzenlediği ve defterine kaydettiği faturanın bulunduğu, ultrasonik kaynak makinesinin rapor tarihi itibariyle piyasa değerinin 13.020,00 TL olduğu hususları birlikte ele alındığında, ultrasonik kaynak makinesinin, maske gövde makinesinin olmazsa olmaz bir parçası şeklinde bir eki olmayıp, ayrı bir mekanik aksama sahip olan ve bu nedenle satış ve tesliminin ayrıca kararlaştırılması gerekli olan bir makine olması sebebiyle, sözleşmede, makinenin ultrasonikli şekilde satılacağı yönünde bir düzenlemenin de bulunmaması karşısında, sözleşmenin aksini yani satışın ultrasonikli olarak kararlaştırıldığını ispat yükünün davalıya ait olduğu, davalının bu hususu usulüne uygun kesin delillerle ispatlayamadığı, cevap dilekçesinde yemin deliline dayanılsa da, bu hususun istinaf sebebi yapılmadığı, diğer taraftan, edimin eksik ifa edildiğini ileri süren davalının, bu hususu basiretli bir tacir gibi vakit kaybetmeksizin davacıya bildirmesinin gerektiği, oysa ki somut olayda davalının, teslimden itibaren yaklaşık altı - altı buçuk ay gibi uzun süre geçtikten sonra davacıya ihtarname çektiği, davalıya sözleşme gereği teslim edilen makinenin kendi içerisinde çalışır vaziyette bulunduğu, dolayısıyla davalının rapordan sonraki beyan dilekçesi ile ultrasonik kaynak makinesi ile birlikte çalıştırıldığı zaman hatalı üretim yapıldığına ilişkin iddialarının da dinlenemeyeceği, teslimden itibaren süresi içerisinde yapılan bir ayıp bildiriminin bulunmadığı anlaşıldığından, davalının bu yönlere ilişen istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.
Ancak sözleşmede, anlaşılan bedel 130.000,00 TL olup, KDV ile ilgili herhangi bir ibarenin olmadığı görülmektedir. Hatta bedelin 45.000,00 TL'sinin nakit ödenmesi sebebiyle kalan tutarın 85.000,00 TL olduğu açıkça yazılmıştır. Davacı tarafın, kalan tutar üzerinden takibi başlatması gerekirken, satıştan çok sonra düzenlenen ve davalı tarafça da kabul edilmeyen faturadaki KDV'li tutar üzerinden hesaplama yaparak, nakit ödemenin bu tutardan mahsubu yapılıp, kalan 108.400,00 TL üzerinden takibi başlatması hukuka uygun bulunmamıştır. İlk derece mahkemesince bu husus gözden kaçırılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetli görülmemiş, davalı vekilinin bu yöne ilişen istinaf başvurusu haklı bulunmuştur.
Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜYLE; yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince düzelterek esas hakkında yeniden karar verilmek üzere Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/11/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Davanın KISMEN KABULÜYLE;
a-Denizli 9. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında vaki davalı itirazının kısmen iptali ile, takibin 85.000,00 TL asıl alacak üzerinden aynen DEVAMINA,
b-Asıl alacağın % 20'si oranında belirlenecek olan icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
c-Reddedilen tutarla ilgili olarak davacının kötüniyetli olduğu kabul edilemeyeceğinden, davalının kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,
ç-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 5.806,35 TL harçtan peşin olarak yatırılan 1.345,30 TL harcın mahsubuyla bakiye 4.461,05 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
d-Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/02/2022 tarih ve ... Esas - ... Karar, ... Harç sayılı harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince İPTALİNE,
e-Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL başvurma harcı ile 1.345,30 TL peşin harç toplamı 1.404,60 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
f-Davacı tarafından yapılan davetiye gideri, posta masrafı, bilirkişi masrafı ve keşif masrafından oluşan toplam 2.235,00 TL yargılama giderinin, kabul ret oranına göre hesaplanan 1.752,54 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye masrafın davacı üzerine BIRAKILMASINA,
g-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
ğ-Arabuluculuk aşamasında sarf edilen 1.320,00 TL'nin yargılama gideri olarak 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilmek üzere, kabul ret oranına göre hesaplanan 1.035,05 TL'nin davalıdan, 284,95 TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye GELİR KAYDINA,
h-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden istinafa gelen tarafın sıfatı gözetilerek ve aleyhe bozma yasağı gereği, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen kısım üzerinden hesaplanan 14.248,00 vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
ı-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 23.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
i-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince ilk derece mahkemesince karar kesinleştiğinde ilgiliye İADESİNE,
3-İstinaf incelemesi yönünden;
a-Davalının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 1.851,20 TL nispi istinaf karar harcının talebi halinde davalıya İADESİNE,
b-Davalı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
d-İstinaf gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
4-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle, 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin karar tarihi itibariyle temyiz kesinlik sınırı olan 544.000,00 TL'nin altında kalması nedeniyle kesin olarak karar verildi.
...