T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ:26/03/2021
DAVANIN KONUSU:Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:14/03/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davacının davalı kooperatifin üyesi olan babası ...’nin Kooperatif hissesini Antalya 2. Noterliğinin 14/12/1999 tarih ve ... yevmiye nolu hisse devir sözleşmesi ile temlik aldığını, ancak kooperatif tarafından üyeliğe kaydının yapılmadığını, kanuna aykırı şekilde aynı hissenin ... tarafından eşi ...’ye devredildiğini, bu nedenle Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 18/06/2004 dava tarihli ... Esas sayılı dava dosyasında davacının davalı kooperatife üyeliğinin tespiti için dava açıldığını, yargılama sırasında dava konusu kooperatif hissesinin ... tarafından diğer davalı ...’ya satıldığını, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 06/12/2012 tarih ... Esas – ... Karar sayılı davacının davalı kooperatifte üyeliğinin tespitine dair kararın Yargıtay aşamasından geçerek 18/02/2014 tarihinde kesinleştiğini, bu davadan sonra Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas ... Karar sayılı dava dosyası ile üyeliğe karşılık hak ettiği 8 nolu bağımsız bölüm yönünden açılan tapu iptal ve tescil talepli davanın da kabulüne karar verildiğini, bu karardan sonra davalı kooperatifin davacı aleyhine borçlu olduğu gerekçesiyle ihtarname tanzim ettiğini, ihtarnamelere cevap verildiğini, ancak davalı kooperatifin hukuka aykırı olarak üyelikten çıkardığını, üyelikten ihraç kararının iptali istemine ilişkin olarak Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas – ... Karar sayılı dava dosyasında yapılan yargılama sonucunda ihraç isteminin iptaline karar verildiğini, tüm bu mahkeme kararlarına rağmen davalı kooperatifin bu kez de davacıya Antalya 3. Noterliği’nin 03/06/2019 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname gönderdiğini ve davacının davalı kooperatife 31.310,00 TL aidat, 401.094,35 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 432.404,35 TL borcu olduğunu iddia ettiğini, Antalya 3. Noterliği’nin 24/06/2019 tarih ve ... yevmiye nolu ikinci ihtarname gönderildiğini, 2. ihtardan hemen sonra davacı tarafından davalı kooperatife borçlu olmadığının tespiti amacıyla 08/07/2019 tarihinde Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayısında kayıtlı dava açıldığını, davalı kooperatifin yargılama derdest iken Antalya 3. Noterliği 30/07/2019 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacının üyelikten ihracına karar verdiğini, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dava dosyasında menfi tespit davası sonuçlanmadan davacının davalı kooperatiften ihracının yerinde olmadığını, davalı kooperatifin ihraç kararının iptalini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla daa harç ve masraflar ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, Davacının, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ve ... Karar sayılı 18/02/2014 tarihinde kesinleşen kararı gereği kooperatif üyesi olduğunu, davacının üyeliğine karar verilen mahkeme kararında tek ödemeli üye olduğuna ya da kooperatife borcu olmadığına dair hiçbir ifadenin yer almadığını, Kooperatif üyesinin kooperatife karşı üyelik yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesinin yasal bir zorunluluk olduğunu, yasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyeye karşı hangi müeyidelerin uygulanacağının Kooperatifler Kanunun'da açıkça gösterildiğini, yasal yükümlülüklerini, ödemesi gereken üyelik aidatlarını ödememek suretiyle yerine getirmeyen davacının 30/12/2016 tarihli genel kurul kararıyla üyelikten çıkarıldığını, davacının üyelikten ihraç kararının iptali istemiyle açtığı Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/04/2018 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasında "Kooperatif tarafından ihtarname ile istenen borç tutarının 495.671,41 TL, davacı ...'nin gerçek borç tutarının ise 405.635,10 TL olması kıyaslandığında arada fark olduğu" gerekçesiyle ihraç kararının iptaline karar verildiğini, ihraç kararının iptalinden sonra yine üyelik aidatlarını ödemeyerek yasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacıya, davalı Kooperatif tarafından Antalya 3. Noterliği'nin 03.06.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı 1. ihtarnamesinin gönderilerek, davacıdan ihtarname tarihine kadar işlemiş faiz de eklenerek, 31.05.2019 tarihi itibariyle 31.310,00 TL aidat ve 401.094,35 TL faiz olmak üzere toplam 432.404,35 TL borcunu 10 gün içinde ödemesinin talep edildiğini, davacının borcunu ödememesi üzerine Antalya 3. Noterliği'nin 24.06.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı 2. ihtarnamesiyle gönderilerek, davacıdan 432.404,35 TL borcunu 1 ay içinde ödemesi talep edilmiş aksi halde üyelikten ihraç edileceğinin ihtar edildiğini, bu ihtarlara rağmen borcunu ödemeyen davacıya, Antalya 3. Noterliği'nin 30.07.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle kooperatif yönetim kurulunun 30.07.2019 tarihli ve ... sayılı kararıyla kooperatiften ihraç edildiğinin bildirildiğini, davacının kooperatife borçlu olduğunun kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olduğunu, davacı hakkında verilen ortaklıktan çıkarma kararının usulüne uygun olduğunu beyanla davacının davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; " Davacı tarafından ihraç kararının iptali istemiyle açılan davada davalı kooperatifin ticari defter ve belgelerine göre tespit edilen borç miktarı ile ihtarnamelerde belirtilen borç miktarı arasındaki küçük hesap farklılığının davacıyı borcu ödemede tereddüde düşürecek nitelikte olmadığı, Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/04/2018 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasında "Kooperatif tarafından ihtarname ile istenen borç tutarının 495.671,41 TL, davacı ...'nin gerçek borç tutarının ise 405.635,10 TL olması kıyaslandığında arada fark olduğu" gerekçesiyle ihraç kararının iptaline karar verildiği, bu yönü ile davacının kooperatife olan borç miktarının söz konusu kararda da belirtildiği, bu karardan sonra kooperatif tarafından yeniden gönderilen ihtarnamelerdeki borç miktarı ile kooperatife ait ticari defterlerdeki borç miktarının küçük hesap hataları dışında uyumlu olduğu görülmekle ihraç kararının iptalinden sonra yine yasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacının ihraç kararının iptali istemiyle açtığı davanın esastan reddi" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın kooperatif üyeliğinden ihraç kararı olduğunu, ihraca dayanak ihtarnamede gösterilen borca ilişkin Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açıldığını, bu davanın menfi tespit davası ile birleştirilmesi ya da menfi tespit davasının sonucunu bekletici mesele yapılması gerektiğini, menfi tespit dosyasından düzenlenen rapor ile iş bu raporda düzenlenen raporların çelişkili olduğunu, menfi tespit dosyasında düzenlenen raporda davalının ticari defter ve kayıtlarının usulsüz olduğunun tespit edildiğini, açılan tüm davalarda ...isimli bilirkişinin görevlendirildiğini, bu bilirkişinin davalının ticari defterlerini incelemediğini, üyeliğe bağlı aidat borcunun 2004 yılında ... tarafından ödendiğini, davalı vekillinin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı (eski esas ...) dosyasında verdiği cevap dilekçesinde ... 'nin borçlu olmadığını kabul ettiğini, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, kooperatif üyesi tarafından açılan ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Taraflar arasında aidat bedellerinin ödenip ödenmediği, davalının aidat alacağının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı buna göre ihraç kararının usulüne uygun olup olmadığı ihtilaflıdır.
Kooperatif ile kooperatif üyesi arasında üyelik ilişkisi devam ettiği sürece tapu iptali ve tescile, üyelik tespitine, tahsis hakkına dayalı davalarda olduğu üzere ortaklığa sıkı sıkıya bağlı taleplerde zamanaşımı işlemez. Ortaklıkla yapışık olmayan talepler yani sadece aidat tahsili gerekip de karşılığında tapu ve benzeri edim beklenmeyen hallerde TBK'da öngörülen zamanaşımı süresi işler. Somut olayımızda, davacının açmış olduğu Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında davacı tapu iptal tescil, olmadığı takdirde taşınmazın rayiç bedelini talep ettiğine göre davalı tarafın alacağın zamanaşımına uğradığı yönündeki itirazı yerinde değildir ( bknz. Yargıtay 23 Hukuk Dairesinin 05.06.2018 tarihli 2016/6803 Esas 2018/3527 Karar sayılı emsal ilamı).
Davacının üyeliği için yapılan aidat ödemeleri noktasında ise; davalının ticari defter ve kayıtlarında 14.12.1999 tarihinde yapılan 1.000 TL tutarındaki ödeme dışında başkaca bir ödemenin kayıtlı olmadığı anlaşılmıştır.
Davacı aidat bedellerinin babası ... tarafından ödendiği iddiasında bulunmuştur.
Bu noktada Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ( ... eski esas) sayılı dosyasında davalı kooperatif vekilinin, ...'nin kooperatif aidatlarını kendi adına ödemeye devam ettiği şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Yine Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında düzenlenen 27.11.2020 tarihli bilirkişi raporunda davacının babası ... tarafından dava konusu üyeliğin devrinden önce ve sonra birden fazla üyelik için ödeme yapıldığı tespiti bulunmaktadır.
Bu durumda mahkemece Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyaları dosya arasına alınarak, davacının üyeliği devir aldığı ...'nin davalı kooperatifte kaç üyeliğinin bulunduğu, bu üyelikler için ödenen aidat bedelleri, davalı kooperatifin banka kayıtları celp edilerek yapılan ödeme belgelerinde açıklama bulunup bulunmadığı, davacının üyeliği için dava dışı ... tarafından ödeme yapılıp yapılmadığı, miktarı araştırılarak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yukarıda yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 26.03.2021 tarihli ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...