T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 02/11/2021
DAVANIN KONUSU: Tazminat
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 03/03/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, müvekkilinin Denizli ili ... ilçesi ... köyü ... ada ... parselde kayıtlı taşınmazda bulunan kirazlarını ... Tarım Sigortaları A.Ş.'ye Bitkisel Ürün Sigortası ile Dolu+Don olmak üzere sigortalattırdığını, müvekkilinin sigortalattığı kiraz bahçesinde 19/04/2019 ve 26/04/2019 tarihlerinde don meydana geldiğini ve kirazlarının bu don neticesinde hasar gördüğünü, meydana gelen bu hasar neticesinde müvekkilinin bu sigorta şirketine ihbarda bulunarak ortaya çıkan hasarın tespitinin yapılmasını talep ettiğini, ilk yapılan hasar tespitinde herhangi bir zararın olmadığının bildirildiğini, müvekkilinin rapora itiraz etmesi sonucunda ikinci gelen raporda ortaya çıkan hasarın %17 olduğunun bildirildiğini, sigorta şirketinden gelen iki ekspertizin tutmuş olduğu tutanaklar arasındaki çelişki ve hasar oranının, raporda belirtilen %17'den fazla olması nedeniyle Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile ortaya çıkan hasarın mahkemeden tespitinin istendiğini, uzman bilirkişi marifetiyle yaptırılan hasar tespitinde 21/05/2019 tarihli uzman bilirkişi raporunda; "19/04/2019 ve 26/04/2019 tarihlerinde meydana gelen don olaylarıyla ilgili Meyvelerin %30'luk kısmında direkt ürün zararı söz konusudur." şeklinde zararın tespitinin yapıldığını, tespit edilen %30'luk hasarın sigorta şirketince hesaplanarak bedelin müvekkiline ödenmesini talep ettiklerini, mevcut hasarın %17'sinin 11.635,00 TL ödediğini, bu çelişkili ve yanlış ekspertiz raporları esas alınarak müvekkiline yapılan eksik ödemeyi kabul etmediklerini, bu nedenlerle taşınmaz üzerinde bulunan kiraz ağaçlarında meydana gelen don nedeniyle ortaya çıkan hasarın tespit edilen %30'luk hasar bedelinin şimdilik 1.000,00 TL (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) sigorta kapsamında taraflarına ödenmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, davaya konu poliçede .... Bankası/Denizli-.... Şubesi lehine dain-i mürtehin kaydının bulunduğunu, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından öncelikle dain-i mürtehin kurumun kayıtsız, şartsız muvafakatinin alınmasını, aksi takdirde, mevzuat ve yerleşik Yargıtay içtihadı uyarınca davanın husumet yönünden reddi gerekiğini, davacı tarafından don hasarı ihbarında bulunulması üzerine, ziraat mühendisi eksperler tarafından yerinde inceleme yapıldığını, yapılan incelemelerde, ürünlerde %17 oranında don hasarı bulunduğunu, teminat dışı döllenme sorunu nedeniyle gerçek verimin 11.7 kg/ağaç olduğunun tespit edildiğini, teminat dışı verim düşüşü nedeniyle zeyilname düzenlenerek, gerçek verim değeri ve hasar oranı üzerinden hesaplanan 11.635,00 TL hasar tazminatının ödendiğini, davacının tek taraflı olarak aldırdığı Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı raporda poliçe teminatının dikkate alınmadığını, teminat dışı verim düşüşlerinin ayrıştırılmadığını, gerçek verim değerinin, poliçede yazılı(teminat altına alınmış olan) ağaç sayısı, verim oranı dikkate alınmadan, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü vs. değerleri üzerinden zararın belirlendiğini, bu nedenlerle haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"... poliçe dönemi içinde 19/07/2019 ve 26/04/2019 tarihlerinde gerçekleşen don olaylarına bağlı olarak meydana gelen zararın poliçe şartları dikkate alındığında 33.243,34 TL olarak hesaplandığı, bilirkişiler tarafından hazırlanılan raporun denetime ve hükme elverişli olduğu" gerekçesiyle hesaplanan tazminat tutarı üzerinden davanın kabulü ile, 33.243,34 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; poliçe teminatı kapsamındaki don hasarı tazminatının ödendiğini, müvekkili kurumun başka hiçbir tazminat ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, mahkemece poliçe, genel şartlar, tarife talimatlar hükümlerinin dikkate alınmadığını, sigortalı ürünlerde teminat dışı nedenlerle verim azalışı olduğunu, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Tarife ve Talimatları'nın "Verim ile İlgili Prim İlave ve İade Esasları" başlıklı 6. maddesi uyarınca, teminat dışı verim düşüşü nedeniyle zeyilname düzenlenerek prim iadesi işleminin yapıldığını, primin sigortalıdan tahsili ve iadesinin sigorta şirketinin sorumluluğunda olduğunu, zeyilname üzerinde yazılı 7.138,31 TL prim iadesi tutarının, davacıya iletilmek üzere poliçeyi tanzim eden ... Sigorta A.Ş.'ye gönderildiğini, hasar tazminatının ödenmesi ve prim iadesi işlemlerinin gerçekleştirilmesiyle birlikte, müvekkili kurumun dava konusu poliçelerle ilgili yapması gereken başka hiçbir işlemin kalmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere, herhangi bir hasar tazminatı ödenmesine karar verilmesi durumunda, prim iadesinin mahsubunun gerektiğini, mahkemece prim iadesinin dikkate alınmadığını, karar onandığı takdirde, davacıya hem gerçek verim değeri üzerinden prim iadesinin yapılmış hem de gerçek verim düşüşü olmamış gibi tazminat ödenmiş olacağını, bu durumun davacının sebepsiz zenginleşmesine sebebiyet vereceğini, karara esas alınan, davacının davasını dayandırdığı tek taraflı değişik iş tespit raporunu kabul etmediklerini, raporda teminat kapsamına ilişkin hiçbir incelemenin bulunmadığını, delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili kurumun sorumluluğunun, poliçe, genel şartlar, tarife talimatlar hükümleriyle sınırlı olduğunu, poliçe hükümlerinin dikkate alınmadığını, tek taraflı ve farazi bilgiler içeren rapora dayanılarak, müvekkili kurumdan hasar tazminatı talep edilmesinin haksız ve kötüniyetli olduğunu beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, davacının Tarım Sigortaları Havuzu Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası ile sigortalattığı taşınmazdaki kirazlarının, meydana gelen don sebebiyle zarar gördüğü iddiasıyla oluşan hasarın davalı sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamından; davacının kiraz ağaçlarında 19/04/2019 ve 26/04/2019 tarihlerinde yaşanan don sebebiyle hasar oluştuğu konusunda taraflar arasında herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı, uyuşmazlığın, döllenme sebebiyle ağaçlardaki verim oranının düşüp düşmediği, hasar oranı ve buna göre ödenecek tazminat tutarı noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır.
Davalı tarafından görevlendirilen ekspertizlerce hazırlanan 09/05/2019 tarihli raporda; döllenme sorunu nedeniyle ağaçların verim miktarının poliçede yazılı 20 kg yerine 11.7 kg olduğu, don sebebiyle hasar oranının %17 olduğu belirtilmiş, bunun üzerine, davalı tarafça zeyilname düzenlenerek ağaçların mevcut verim oranı 11.7 kg’a düşürülmüş, buna göre yeniden sigorta bedeli hesaplanarak, fazla ödenmiş olan primin davacıya iadesi yapılmıştır. Davalı taraf, zeyilnameyi dikkate alarak %17 hasar oranı üzerinden hesaplama yapıp, daha önceki prim borcunu da mahsup ederek daini mürtehin olan ... Bankası'na ödeme yapmıştır. Davacı tarafça, daha sonra delil tespiti yolu ile ziraat mühendisi bilirkişiden rapor aldırılmış, bu raporda, don sebebiyle %30 oranında hasar bulunduğu belirtilerek, poliçede yazılı 20 kg mevcut verim üzerinden yaklaşık 27.060 kg zararın oluştuğu ifade edilmiştir. Davacının iş bu rapor doğrultusunda ödemenin eksik olduğu gerekçesiyle eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Mahkemece alınan ziraat mühendisi bilirkişinin raporunda, ağaçların verim oranı üzerinden değerlendirmeler yapıldığı, en nihayetinde verim miktarının düşürülmesine sebep döllenme sorunuyla ilgili olarak ispata yarar veri bulunmadığından ve artık tespiti de mümkün olmadığından tespit raporunun dikkate alınmasının gerektiği yönünde mütalaa sunulduğu görülmüştür. Sonrasında alınan hesap raporunda ise, 20 kg verim yerine zeyilnamede yazılı 11.7 kg verim miktarı üzerinden yani zeyilname dikkate alınarak ve fakat tespit raporundaki %30'luk hasar oranı üzerinden hesaplama yapıldığı, zeyilname dikkate alındığından davacıya yapılan prim iadesinin de hesaplamada tekrar dikkate alınmadığının raporda açıkça yazılı olduğu görülmektedir. Mahkemenin hükmü bu hesap raporuna dayanmaktadır.
Davalı taraf istinaf dilekçesinde her ne kadar, zeyilnamenin dikkate alınmasını, dikkate alınmayacak olması halinde bu kez de davacıya zeyilname sebebiyle yapılan prim iadesinin hesaplamada gözetilmesi gerektiğini belirtmiş ise de, zaten mahkemece, hükme esas alınan raporda zeyilnamedeki verim miktarı üzerinden hesaplamaların yapılması ve bu nedenle davacıya yapılan prim iadesinin hesaplamada dikkate alınmaması, davacının rapora karşı herhangi bir itirazının bulunmayıp, dosya kapsamında da zeyilnameye yönelik açık bir inkarının bulunmaması karşısında, işbu istinaf başvurusu ile Dairemiz'in önüne gelen davada, uyuşmazlığın, verim miktarından ziyade, hasar oranı ve hesaplama yöntemi noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.
Hasar oranı ile ilgili olarak davalı tarafın ekspertizlerince hazırlanan 09/05/2019 tarihli raporda, hasar miktarı %17 olarak belirtilmiş, buna karşın, davacının 8 gün sonra yani 17/05/2019 tarihinde keşif yoluyla yaptırdığı delil tespiti sonucu düzenlenen ziraat mühendisi bilirkişi raporunda ise, hasar miktarı %30 olarak gösterilmiştir. Mahkemece alınan ziraat mühendisi bilirkişi raporunda hasar miktarıyla ilgili somut açıklayıcı ve denetime elverişli herhangi bir tespit bulunmamaktadır. Mahkemenin bu noktadaki eksper raporu ile tespit raporu arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde rapor almadan hesaplama yaptırması hatalı olmuştur.
Diğer taraftan, poliçe tarihi itibariyle yürürlükte olan 2019 tarihli Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları'nın Tazminat Hesabı başlıklı B.5. maddesi; "Hasar tespitinde belirlenen ve tazminatın hesabında esas alınacak hasar oranı, eksik beyan durumları hariç olmak üzere, Tarım Sigortaları Havuzu eksperi tarafından belirlenen gerçek verim üzerinden hesaplanan sigorta bedeline uygulanır. Muafiyeti geçmeyen hasarlar ödenmez. Tazminat hesabında hasar miktarının poliçede belirtilen muafiyeti aşan kısmı esas alınır. Sigorta bedeli üzerinden hesaplanan muafiyet tutarı indirildikten sonra kalan zarar miktarı üzerinden müşterek sigorta tutarı hesaplanarak tazminat tutarından indirilir. Kısmi hasarlara ilişkin ödemeler, hiçbir zaman tam hasar halinde ödenecek tazminatı aşamaz. Tazminatın hesabı; muafiyet, varsa müşterek sigorta ve daha sonra sovtaj tutarları dikkate alınarak, tarife ve talimatlarda belirtildiği şekilde yapılır. Ödenecek en yüksek tazminat oranı tarife ve talimatlarda belirtilen oranla sınırlıdır." şeklindedir.
Yine poliçe tarihi itibariyle yürürlükte olan 2019 tarihli Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortaları Tarife ve Talimatların Muafiyet ve Müşterek Sigorta Uygulaması başlıklı 2.3 maddesi; "Tespit edilen hasar tutarından, toplam sigorta bedeli üzerinden hesaplanan muafiyet tutarı indirilir. Kalan tutar üzerinden, varsa müşterek sigorta tutarı hesaplanarak tenzil edilir ve tazminat tutarı bulunur. Tazminat tutarından, varsa sovtaj tutarı indirilmek suretiyle, ödenecek tazminat tutarı hesaplanır." şeklindedir.
Eldeki davada hükme esas alınan bilirkişi raporunda, tazminat hesaplanırken, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, muafiyet tutarının sigorta bedeli üzerinden hesaplanarak hasar tutarından indirilmesi gerekirken, hasar miktarı üzerinden muafiyet tutarının hesaplanması hatalı olmuştur. Ayrıca raporu hazırlayan bilirkişinin uzmanlık tanımlamasında sigorta uzmanı olduğu ile ilgili bir bilginin bulunmadığı görülmüştür.
O halde Mahkemece, ziraat mühendisi bilirkişiden hasar oranları konusunda eksper raporu ( %17) ile tespit raporu (%30) arasındaki çelişkiyi giderir şekilde denetime elverişli ek rapor alınması, akabinde konusunda uzman sigortacı bilirkişiden Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları ile Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortaları Tarife ve Talimatlarında yer alan hesaplama yöntemine uygun şekilde somut, gerekçeli ve denetime elverişli hesap raporu aldırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuş, davalı vekilinin bu yönlere ilişen istinaf başvurusu kabul edilmiştir.
Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/11/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE,
5-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Davalı tarafından tehiri icra talebi kapsamında Denizli 5. İcra Dairesi'nin .... Esas sayılı icra dosyasına mehil vesikası için ibraz edilen 03/12/2021 tarihli ve ... numaralı ... Bankası A.Ş. .... Şubesi'ne ait 57.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun yatırana İADESİNE,
9-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...