T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ:29/06/2021
ASIL DAVA TARİHİ:15/02/2016
BİRLEŞEN DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR YAZIM
TARİHİ:11/03/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İlk Derece Mahkemesinin ... Esas sayılı birleşen dava dosyasında;
Davacı vekili; davalı şirketin inşaat makineleri ve makine parçaları üreten bir firma olup; taraflar arasında 06.10.2015 tarihli fiyat teklifine istinaden 11.11.2015 tarihinde bağıtlanan ... makineye takılmak üzere ... marka ve model orta tip bina yıkım makasının satın alımı konusunda sözleşme imzalandığını, davacı firma ile davalı arasında bağıtlanan; "..." marka ve model, orta tip bina yıkım makasının satın alımına ilişkin sözleşme uyarınca; 08/10/2015 tarihli 77.680,00-TL. toplam tutarlı fatura kesildiğini ve satıma konu makinenin davacı firmaya teslim edildiğini, aradaki sözleşme gereğince davalıya davacı firmaca; 06.10.2015 tarihinde 25.000,00-TL. tutarında paranın banka havalesi yoluyla ödendiğini, ayrıca; her biri 13.220,00-TL. tutarında olan, ... Bankası Alaçatı Şubesi’nden verilme, 16/02/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/04/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/06/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/08/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 4 adet çekin davalıya teslim edildiğini, satın alınan makinenin kalitesiz malzeme üreterek imal edildiğini, alındığı ilk günden arıza verdiğini, üzerine 4 kez servis ve tamir görmek zorunda kaldığını, buna rağmen makinenin onarılamadığını ve çalışmasının tamamen durduğunu, sırf bu sebeple; davacı firmaya yıkım işi veren ... YAPI firmasının; satıma konu makinenin bozuk ve ayıplı olması nedeniyle işin gecikmesinden kaynaklı olarak davacı firmaya ceza uygulaması yoluna gittiğini, davacı firmanın 7.000,00-TL. ceza ödemek zorunda kaldığı gibi, fazladan makine çalıştırmak suretiyle işi tamamlamak zorunda kaldığını ve bu nedenle de 11.000,00-TL. daha zarara uğradığını, 15/02/2016 tarihli dava dilekçesi ile çeklerin ödenmemesi hususunda tedbir talepli menfi tespit davası açılarak (Menfi Tespit davasının Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E.sayılı dosyası ) davalıdan sözleşme ile ödenmiş olan 25.000,00-TL. ile verilen 4 adet çekin iadesine dair karar verilmesi talep edildiğini, aynı zamanda Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesinin ... dosyası ile makine arızasına dair delil tespiti yapılmış ve makinenin ayıplı olduğu ayıbın imalat hatasından kaynaklanmış olduğu yani kusurun davalıda olduğunun tespit edildiğini, davalıya Çeşme Noterliği’nin 2 Şubat 2016 Tarih ... Yev. No.lu İhtarnamesi keşide edilerek sözleşmenin feshi ile ödenmiş olan 25.000,00-TL.’nin iadesi, her biri 13.220,00-TL. tutarında olan dört adet çekin iadesi ile davacının uğramış olduğu zararın taraflarına iadesinin talep edildiğini, ihtarnamenin 04.02.2016 tarihinde davalı tarafından tebellüğ edildiğini, davalının menfi tespit davasını açtıktan ve ihtiyati tedbir kararı aldıktan sonra kötü niyetli olarak çekleri 3. şahsa cirolayarak (...) mahkememizin vermiş olduğu ihtiyati tedbir kararını bertaraf ettiğini, 16.02.2016 ödeme tarihli çeki 3. şahsın icra baskısı altında kalan davacının çek bedeli artı icra harç ve giderleriyle 16.800,00-TL. olarak 3. şahsa ödemek zorunda kaldığını diğer çekleri de icra harç ve giderleri ödememek için bankaya ibraz tarihlerinde davacı firmaca ödenmek zorunda kalındığını, 16/02/2016 vadeli ve ... no'lu çekin Denizli 2. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibine 3. Şahıs (...) tarafından konu edildiğini ve icra baskısı altında kalan davacının bu 13.200,00-TL. bedelli çeki 16.800.00-TL. olarak icra masrafları ve avukatlık ücreti ile ödemek zorunda kaldığını, 13.220,00-TL. bedelli 16/04/2016 vadeli ve ... no'lu çek, 18.04.2016 tarihinde, 13.220,00-TL. bedelli 16/06/2016 vadeli ve ... no'lu çek 16.06.2016 tarihinde, 13.220,00-TL. bedelli 16/08/2016 vadeli ve ... no'lu çek 16.08.2016 tarihinde 3. şahıs tarafından bankaya sunulduğunu, ticari sicilinin bozulmasını istemeyen ve icra baskısı altında ekstra harç ve masraflarını ödemek istemeyen davacı tarafından mecburen bankaya sunulan çeklerin menfi tespit davaları devam ederken ödendiğini belirterek; her biri 13.220,00-TL. tutarında olan, ... Bankası Alaçatı Şubesi’nden verilme 16/02/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/04/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/06/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/08/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 4 adet çek için icra masraflarıyla birlikte ödenmiş olan Toplam 56.460.00-TL’nin istirdaden ve aradaki sözleşme gereğince davalıya davacı firmaca; banka havalesi yoluyla ödenmiş olan ve Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyasında bilirkişilerce de tespit edilmiş bulunan 25.000,00-TL. sözleşmeden kaynaklı alacakları olmak üzere toplam 81.460,00-TL. alacağın ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizleriyle birlikte davalıdan tahsili ile, tarafları ve konuları aynı, aralarında fiili ve hukuki irtibat bulunan Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı menfi tespit dava dosyası ile işbu davanın usul ekonomisi uyarınca tensipte birleştirilmesine, mahkeme masrafları ve ücreti vekaletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı taraf, davaya cevap vermemiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ... Esas sayılı asıl dava dosyasında;
Davacı vekili, müvekkili bulunduğu firmanın Çeşme İlçesinde inşaat- hafriyat-nakliyat işleri yaptığını, davalı firmanın ise inşaat makineleri ve makine parçaları üreten bir firma olduğunu, taraflar arasında 06.10.2015 tarihli fiyat teklifine istinaden 11.11.2015 tarihinde bağıtlanan "..." makinaya takılmak üzere "..."marka ve model orta tip bina yıkım makasının satın alımına ilişkin sözleşme imzaladıklarını, sözleşme gereğince müvekkilince davalı tarafa 25.000,00TL tutarında parayı banka havalesi yoluyla ödemiş olduğunu, ayrıca her biri 13.220TL tutaranda olan ... Bankası Alaçatı Şubesinden verilen 4 adet çek de teslim edildiğini, ancak satın alınan makinenin daha ilk günden itibaren sürekli arıza yapmaya başladığını,ilk bina yıkımı uygulamasında dahi 4 kez servis ve tamir görmek zorunda kaldığını, tüm bu nedenlerle taraflar arasındaki sözleşmeniniptalini, davalıya yapılmış olan 25.000TLlik peşinat ödemesinini ödeme tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine, her biri 13,220TL tutarında olan 4 adet çekin de müvekkili davacıya iadesine ve bu çeklerden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine öncelikle ve ivedilikle ihtiyati tedbir kararı verilerek bu çeklerin ödenmemesi yönünde ilgili banka şubelerine müzekkere yazılmasına, davacı müvekkiline satılan makinenin ayıp ve bozuk olması nedeniyle fazladan makine çalıştırmak zorunda kalmaları nedeniyle uğradıkları zarar bedeli olarak 11.000TL nin ihtarname tebliğ tarihinden itiaren ticari faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine, yargılama gideri ve noter ihtar masrafının ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı tarafın sunmuş olduğu dava dilekçesinin eksik olduğunu, davacı tarafça dava dilekçesinde delillerinin bildirmemiş olduğunu, HMK.nun 17. Maddesi gereğince davacı yanın sözleşme ile kararlaştırdıkları Denizli Mahkemeleri yerine Çeşme Mahkemesinde açmış olmaları nedeni ile yetki itirazında bulunduklarını, ikame edilen davanın TTK.nun 23/1-c maddesi gereğince zamanaşımına veya hak düşürücü süreye uğramış olması nedeniyle reddine, ihtiyati tedbir kararının itirazen kaldırılmasına ve cevap süresinin uzatılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, davacı tarafın iddialarını kabul etmediklerini, ürünü davacıların kendilerinin bozduğunu, makineden şimdiye kadar 15 tane satıldığını, sadece davacı tarafın arıza üzerine bir beyanı olduğunu, karşı tarafın yaptığı delil tespitini, ancak yargılama aşamasında mahkememizce yapılması gerektiği için kabul etmediklerini, öncelikle davanın yetkisizlik kararı verilerek yetkili mahkeme olan Denizli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini, aksi taktirde davanın reddini talep ettiklerini, verilen tedbir kararının da mahkeme yetkili olmadığı için hukuki bir hükmünün olmadığını beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Mahkememizce dinlenen tanık beyanları, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen davaya konu makinenin arızalandığına ilişkin tutulan tutanaklar ve bilirkişi raporları, özellikle konusunda uzman makine mühendisi bilirkişinin hükme esas alınan raporu birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu makinede gizli ayıp olduğu, ayıbın imalat hatasından kaynaklandığı tespit edilip, mahkememizce davacının davaya konu makineyi kullanamıyor olması ve davacı alıcının satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme talebinde bulunması nedeniyle bu yönden davacının davasının kabulüne ve taraflar arasındaki sözleşmenin iptaline, sözleşmeye konu makinanın davacıdan alınarak davalıya teslimine karar vermek gerekmiştir. Sözleşmenin iptali halinde taraflar aldıklarını geri iade etmek zorunda olduğundan, davacının davalıya ödediği 25.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 06/10/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı tarafın davalıya verdiği çeklerin de iadesi gerektiği halde, yargılama devam ederken ödenmek zorunda kalındığı belirtilerek birleşen davaya konu edilen istirdat talebi ile her biri 13.220,00-TL. tutarında olan, ... Bankası Alaçatı Şubesi’nden verilme, 16/02/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/04/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/06/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 16/08/2016 vadeli ve ... çek no'lu, 4 adet çekin bedelinin ödendiği, dosyaya getirtilen Denizli 2. İcra Mürdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ve banka kayıtları ile sabit olduğundan, söz konusu çeklerin hüküm kısmında ayrıntılarıyla belirtilen ödeme tarihlerinden itibaren, her iki taraf da tacir olduğundan, talep gibi ticari temerrüt faizleriyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Davacı taraf her ne kadar davaya konu makinenin ayıplı olması nedeniyle fazladan makine çalıştırmak zorunda kaldıklarından uğranılan zararın tazminin talep etmiş ise; davacı tarafça iddia edilen zarara ilişkin dosyaya herhangi bir delil ibraz edilmediği, dolasıyla zararın ispat edilemediği kanaatine varıldığından zarara ilişkin tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş, asıl dava yönünden bu nedenle davanın kısmen kabulüne karar verildiği ve hüküm açıklanırken fazlaya ilişkin taleplerin reddine yazıldığı halde, ... yoğunluğu sebebiyle sehven davanın kabulüne yazıldığı anlaşılmış ise de, kısa karar gerekçeli karar ile değiştirilemeyeceğinden bu hususa gerekçeli kararda değinilmekle yetinilmiş, ayrıca bu aşamada davacının davaya konu ettiği 11.000,00 TL tazminat talebi yönünden harç da yatırmadığı anlaşıldığından yargılama giderleri ve vekalet ücreti dava değerine göre hesaplanmıştır. Asıl davada davaya konu makine satımı nedeniyle ödenen 25.000,00 TL'nin iadesi talep edildiği halde birleşen dosyada bu yönden tekrar talepte bulunulduğu anlaşıldığından, davacının asıl davada hüküm altına alınan bu talebinin birleşen dosyada mükerrer talep olması nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. ..." şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı birleşen dosya davalısı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı birleşen dosya davalısı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; Ayıbın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafça süresi içinde ayıp ihbarı yapılmadığından davanın reddinin gerektiğini, talimat mahkemesince keşfin tarafların yokluğunda yapıldığını, hiçbir bilimsel açıklamaya dayanmayan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hatalı olduğunu, birleşen davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, asıl ve birleşen dava yönünden ticari temerrüt faizine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, ayıplı mal satışı iddiasına dayalı sözleşmeden dönme, sözleşme ile verilenlerin iadesi, menfi tespit ve tazminat istemlerine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 27 ve devamı maddelerinde, dava açılırken ödenmesi gerekli olan harçlar ile, eksik harç yatırılmış olması halinde yapılacak işlemler açıklanmıştır. Anılan yasanın 27. maddesinin son fıkrasında; “Harç peşin veya süresinde ödenmemiş ise, müteakip muamelelere ancak harç ödendikten sonra devam olunur.” hükmü, 30. maddesinde de; “Mahkeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. HUMK’nun 409. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.” hükmü bulunmakta olup; söz konusu açık yasal düzenlemeler gereğince dava açılırken dava değerine göre eksik harç alındığının tespiti halinde bu hükümlere göre işlem yapılması zorunludur. Harçlar Kanunu'nun 32. maddesi gereğince eksik harç tamamlanmadan müteakip işlemler yapılamaz.
Yukarıda anılan açık yasal düzenlemeler gereğince; dava açılırken, harcın eksik veya hiç alınmamış olması halinde mahkemece davaya devam olunabilmesi için harcın Harçlar Kanunu'nun 30 ve 33.maddeleri uyarınca tamamlanması yoluna gidilir ve davacıya takip eden celseye kadar harcı yatırması için süre verilir. Şayet verilen süreye rağmen eksik harç ikmal edilmez ise; HMK'nun 150. maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılmasına, HMK'nun 150/5. maddesi gereğince üç ay içinde yenilenmeyen davanın ise açılmamış sayılmasına karar verilmelidir.
Somut olayda; davacı tarafın asıl davada talep ettiği kalemlerin toplam miktarı 88.880,00 TL olmasına rağmen davacı taraf harca esas değer olarak 77.880,00 TL olarak gösterilmiş, 11.000,00 TL lik miktar yönünden harç yatırılmamıştır. Mahkemece karar verilinceye kadar eksik harç ikmal ettirilmemiş, davacı tarafça dava dilekçesinde talep edilen fakat harçlandırılmayan 11.000,00 TL tazminat talebi yönünden hüküm kurulmamış gerekçede bu talebin reddine karar verildiği belirtilmiştir. Mahkemece yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda; davacı tarafa harç ikmali için kesin süre verilmesi, harç eksikliğinin verilecek süre içinde giderilmemesi durumunda talebi hakkında öncelikle işlemden kaldırma kararı verilmesi, işlemden kaldırma tarihinden itibaren üç ay içinde harç tamamlanarak dava yenilenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilebileceği gözetilmeden karar verilmiş olmasında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Sonuç olarak, sair istinaf sebepleri incelenmeksizin davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 29/06/2021 Tarih ... Esas , ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne İADESİNE,
5-Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. arafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Davalı tarafından tehiri icra talebi kapsamında Denizli 7. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra dosyasına mehil vesikası için ibraz edilen 05/11/2021 tarihli ve 181.840,00 TL tutarlı nakdi teminatın yatırana İADESİNE,
9-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.27/02/2025
...