T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 25/05/2023
DAVANIN KONUSU:İTİRAZIN İPTALİ
İSTİNAF TALEP TARİHİ:08/01/2024-15/01/2024
İSTİNAF KARAR TARİHİ:16/06/2025
KARARIN YAZIM TARİHİ:16/06/2025
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş ve talebin süresinde olduğu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...güney ve güney doğusunda bulunan bir kısım arsalarda zamanla sanayileşme meydana geldiğini, bu sanayicilerin altyapı ve diğer... hizmetlerinden yararlanmak istediklerine dair talepleri sonrasında bu alanın ... sınırları içine dahil edilmesi için davacı tarafından bakanlık nezdinde uzun süreçli işlemlerin yürütüldüğünü, yapılan değerlendirme ve düzenlemeler sonucunda aralarında davalı şirketin de bulunduğu alanın ...sınırları içine dahil edilmesine Bakanlıkça karar verildiğini, davacının.... sınırlarına dahil edilmeden önce davalı ve diğer firmalara hizmet vermeye başladığını, davalı şirketin henüz ...sınırları içine dahil olmadan 25/11/2015 tarihli talep dilekçesinde... yönetim kurulu ve genel kurul kararlarıyla ilgili mevzuat hükümlerine kayıtsız şartsız uymayı kabul ettiğine dair taahhütte bulunduğunu, ancak davalının hizmet almasına rağmen alt yapı katılım bedelini ödememesi sebebiyle yönetim kurulunca 18/08/2021 tarihinde karar alındığını, davalıya 25/08/2021 tarihli yazı ile ödeme tablosunda yer alan m²'si 7 USD üzerinden (1 USD = 7,1428 TL) toplam 59.542 USD'nin karşılığı 425.296,60 TL'nin %25'inin peşin , geri kalanının 48 eşit taksitte ödenmesi hususunun ihtar edildiğini, davalının bu ihtara verdiği yanıtlarında masraf katılım payının 4 USD üzerinden hesaplanması gerektiğini bildirdiğini, oysa davalının m²başına 4 USD ödenmesi yönündeki isteminin kendi takdir ettiği tutar olduğunu, yönetim kurulu kararıyla bağdaşmadığını, davalıdan istenenin elektrik, su, doğalgaz gibi alt yapı katılım bedeli olduğunu, davalıya gönderilen 22/09/2021 tarihli yazıda alt yapı katılım bedelinin m² başına 4 USD değil, 7 USD olduğu, ödenmesi gereken peşinat bedelinin 106.324,15 TL olması sebebiyle ödenen 60.756,66 TL'nin mahsubundan sonra bakiye 45.567,49 TL peşinatın ödenmesi gerektiği, kalan 318.972,45 TL'nin ise 48 ayda ve 48 eşit taksitte senet düzenlenerek müdürlüğe teslim edilmesi gerektiği hususunun ihtar edildiğini, davalı ile yapılan tüm yazışmalara rağmen alt yapı katılım bedelinin bakiye tutarının ödenmediğini, davalının m²'si 4 USD üzerinden kendince hesaplama yaparak bir kısım taksitleri buna göre ödediğini, son olarak davalıya 19/11/2021 tarihli yazı ile peşinat ve taksitlerden bakiye alacak tutarının ödenmemesi halinde yasal işleme başlanacağı hususunun ihtar edildiğini, davalının bakiye tutarları ödememesi üzerine hakkında Denizli 7.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, 02/02/219 tarihli ...Uygulama Yönetmeliğinin 59.maddesi uyarınca ödemelerin zamanında yapılmaması halinde gecikme süresi için ödenmeyen tutara 6183 sayılı kanunun 51.maddesinde belirtilen oranda gün sayısına dayalı gecikme zammı uygulanması gerektiğini, davalının alt yapı katılım payından sorumlu olduğu hususunun yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararlarıyla sabit olduğunu belirterek, davalının icra takibine yönelik itirazının iptali ve takibin devamına alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... 24/01/1975 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesiyle resmen kurularak... parsele, baştan itibaren tüm alt ve üst yapı hizmetlerini tesis ederek hizmet verdiğini, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 23/06/2020 tarihli yazısı ile aralarında davalı şirketin de olduğu eksiden beri alt ve üst yapısı kurulu 69 hektarlık alanın ...sınırları içine dahil edilmesine karar verildiğini, davacının daha önceki 184 parselin tüm alt ve üst yapı hizmetlerini temelden ve baştan sona sağlamasına karşın sonradan... sınırlarına dahil edilen aralarında davalının da olduğu kurulu alt yapı ve üst yapı hizmetleri bulunan firmalar için hakkaniyetle bağdaşmayacak şekilde aynı aidatı belirlediğini, m² başına 4 USD aidat talepli dilekçelerine herhangi bir olumsuz cevap verilmediğini, yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesiyle davalının...ye katıldığı durum ve şartlara göre m²si 4 USD'yi geçmeyen bir aidattan sorumlu tutulması gerektiğini, davalı şirketin muaccel olan katılım bedellerini olması gereken m²'si 4 USD üzerinden ödediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
YEREL MAHKEME KARARI: Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas, ... Karar sayılı 25/05/2023 tarihli kararı ile; "davanın kabulü ile, davalının Denizli 7. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu vaki itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden aynen devamına, yasal şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine" şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİ VE SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesi ile; takip konusu alacağın likit alacak mahiyetinde olduğunu, davalıya gönderilen ihtar ve yazılara rağmen bakiye alt yapı katılım bedelinin ödenmediğini, koşulları oluşmasına rağmen icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının bu yönden kaldırılarak icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve istinaf etmiştir.
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesi ile;davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğunu, zira OSB'lerin tacir olmadığının Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin kararı ile belirlendiğini, davalının ... sınırlarına dahil olmasının kamulaştırma işlemiyle değil genişleme bölgesindeki sanayici ve taşınmaz sahiplerinin onayı ve muvafakati ile gerçekleştiğini, nitekim genişleme sahasındaki tüm parsellerin önceki malikler adına tapuda kayıtlı olduğunu, mahkemeden davaya konu parselin tedavüllü tapu kayıtlarının celbi istendiği halde bu delilin toplanmadığını, genişleme bölgesine dahil edilmek istenen sanayici ve boş haldeki taşınmaz maliklerinin her birinden ayrı ayrı ... genişleme sahasına dahil olması için onay alındığını, o ana kadar hiçbir yatırım yapmamış boş haldeki parsel maliklerinin, taşınmazlarına aşırı değer katacak bu genişlemeye hemen muvafakat verdiğini, bu noktada davalı şirket ile genişleme bölgesindeki diğer taşınmazların eşit/aynı özelliklere sahip olmadığını, davalının tüm alt yapısını kendi imkanlarıyla oluşturarak faaliyette bulunduğunu, arsa vasıflı boş haldeki taşınmazlar yönünden alt yapının tamamen ... tarafından gerçekleştirilmesi nedeniyle davalının aynı koşullara tabi tutulamayacağını, bu hususun davacının yetkililerine bildirildiğini, alt yapı hizmetleri üye oluncaya kadar verilmesinin davacıdan talep edildiğini ve davacının da bu talebi kabul ederek arıtma tesis katılım bedelinin ödenmesini istediğini, davalının bu doğrultuda ödemeleri gerçekleştirdiğini, davalı şirketin ...ye dahil olmasından sonra aidat alınması yönündeki talebini aynı dilekçeyle davacıya ilettiğini, davacının bunu da kabul ettiğini, yapılan başvuruda alt yapı katılım bedelinin m² başına 4 USD olması şartının da ifade edildiğini, bu koşullarda davacının davalı şirketin talebini yürürlüğe koyduğunu, davacı ile yapılan görüşmelerde davacının hiçbir alt yapı yatırımı bulunmayan boş haldeki taşınmaz malikleriyle aralarındaki eşitsizliğin giderilmesine ilişkin talepleri kabul ettiğini, bu nedenle davalı şirketten m² başına hakkaniyete aykırı olacak şekilde 7 USD alt yapı katılım bedeli istenmesinin isabetli olmadığını, yetersiz gerekçe ve eksik incelemeye dayalı , haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda da davalı ve diğer grup şirketlerinin ...ye katılmadan evvel mevcut olduğunun belirlendiğini, uyuşmazlığın sanayi ve ticaret alanında uzman hukukçu bilirkişi tarafından değerlendirmesine muhtaç olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:HMK'nun 355. Maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda;
Dava; OSB alt yapı katılım bakiye hizmet bedelinin ödenmediğinden bahisle başlatılmış icra takibine yönelik davalı şirketin itirazının iptali istemlidir.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve toplanan delillere göre ; "davacı ...'nin aralarında davalının da bulunduğu alandaki firmalara...sınırları içine dahil edilmeden önce hizmet vermeye başladığı, davalının başvurusundan yaklaşık 1,5 yıl sonra 15/09/2017 tarihinde davalı tarafından davacıya gönderilen yazıda... katılımına ilişkin taleplerin bildirildiği, taraflar arasında alt yapı katılım bedelinin 4 USD olarak belirlendiği yönünde dosyada herhangi bir belge yada davacı tarafça alınmış bir kararın bulunmadığı, 23/06/2020 tarihinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının kararı ile davalının da içinde bulunduğu 69 hektarlık alanın ...dahil edilmesine karar verildiği, davalının OSB'ye dahil olmakla 4562 sayılı OSB Kanunu gereği OSB'nin sağladığı alt yapı hizmetlerini kullanmak zorunda olup bu hizmetler karşılığında alt yapı katılım bedeli ödemesi gerektiği, ... 29/12/2017 tarihli yönetim kurulu kararında alt yapı katılım bedelinin m² başına 7 USD olarak belirlendiği,davalının alt yapı katılım bedeli olarak m² başına 4 USD ödemesine ilişkin talebinin yasal bir dayanağının bulunmadığı, davalının m² başına 4 USD alınması yönündeki yazısının bir icap olarak değerlendirilebileceği, bu kapsamda davacı tarafça m² başına 7 USD olarak belirlenen alt yapı katılım bedelinin taraflar arasında uygulanması gerektiği ve bu bedel dikkate alınarak yapılan hesap doğrultusunda hazırlanan bilirkişi raporuna itibar edildiği" yönündeki gerekçeyle; "davanın kabulü ile, davalının Denizli 7. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasına yapmış olduğu vaki itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden aynen devamına, yasal şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine" şeklinde karar verilmiş, karar süresi içerisinde taraf vekillerince istinaf edilmiştir.
Uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesiyle ilgili olmasına göre dava, ticari dava mahiyetinde olup , davaya bakma görevi Asliye Ticaret Mahkemesine aittir. (Yargıtay 3.Hukuk Dairesinin 2024/1096 Esas, 2025/364 Karar sayı ve 20/01/2025 tarih; 2024/605 Esas, 2025/244 Karar sayı ve 14/01/2025 tarih; 2023/3409 Esas, 2024/4344 Karar sayı ve 16/12/2024 tarih; Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 2019/370 Esas, 2021/3764 Karar sayı ve 28/06/2021 tarih; Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2022/2805 Esas, 2023/5185 Karar sayı ve 21/09/2023 tarihli emsal kararları)
Davalı şirketin 25/11/2015 tarihli dilekçesiyle ....sınırları içine dahil edilmesi talebinde bulunduğu, 15/09/2017 tarihli dilekçesiyle ...'ye üye olana kadar alt yapı hizmetlerinden yararlanmayı istediği, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 23/06/2020 tarihli yazısı ile aralarında davalının da bulunduğu 69 hektarlık alanın ... sınırlarına dahil edilmesine karar verildiği hususları çekişme dışıdır.
Davalının 25/11/2015 tarihli dilekçesinde; taşınmazının ... sınırları içerisine alınmasını isteyerek, ilgili...yönetim kurulu kararı ve genel kurul kararları ile ...kanunu ve ...uygulama yönetmeliğinin tüm hükümlerine kayıtsız şartsız uymayı kabul ettiği görülmektedir.
Davacı vekili; ...yönetim kurulu kararları ile alt yapı katılım payı bedelinin m² başına 7 USD olarak belirlendiğini, ancak davalı şirketin ... sınırlarına dahil olup ...'nin alt yapı hizmetlerinden yararlanmasına rağmen ödemesi gereken alt yapı hizmet bedelinin peşinatının tamamını ödemediği gibi taksitlerini de eksik ödediğini ileri sürerek bakiye alt yapı hizmet bedelinin tahsili amaçlı davalı şirket hakkında icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine de eldeki itirazın iptali davasını açmıştır.
Davalı vekili; ...sınırları dahilindeki şirketlere ilk andan itibaren tüm alt ve üst yapı hizmetlerinin davacı tarafından tesis ve tahsis edildiğini, aralarında davalının da bulunduğu alanın sonradan ... sınırlarına dahil edilmekle birlikte bu alan dahilindeki bir kısım taşınmazlarda alt yapının bulunmadığını ve boş arsalar olduğunu, oysa davalı şirketin kurulu vaziyette alt ve üst yapı hizmetlerinin bulunduğu haliyle organize sanayi bölgesi sınırlarına dahil olduğunu, aynı alt yapı katılım hizmet bedeline tabi tutulmasının adalet ve hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmayacağını, davalı şirketten m² başına 4 USD.den fazla olmamak üzere alt yapı katılım payının alınması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Görüldüğü üzere davalının, taraflarından alt yapı katılım bedeli alınamayacağı yönünde bir itirazı bulunmamaktadır. Davacı; alt yapı katılım payının m² başına 7 USD olarak alınması gerektiği , davalı ise adalet ve hakkaniyet ilkesi uyarınca alınması gereken alt yapı katılım hizmet bedelinin m² başına 4 USD.den fazla olmaması gerektiği iddiasındadır.
Dolayısıyla uyuşmazlık; davalı şirketten tahsil edilmesi gereken alt yapı katılım bedelinin ne miktarda olması gerektiğinin tespiti noktasında toplanmaktadır.
Uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan 4562 sayılı ... Kanunun 16.maddesinde; "Yönetim aidatları ve hizmetlerin karşılıkları, müteşebbis heyet tarafından arıtma tesisi işletme masrafları hariç parsel büyüklüğüne göre belirlenir. Arıtma tesisi işletme masraflarına katılım payları ise debi ve kirletme parametreleri esas alınarak yönetim kurulunca tespit edilir. Yönetim kurulunun yıllık bütçesinde belirtilen, bölgenin alt yapı ve müşterek hizmetlerine ait tüm masraflar önceki yıla ait kesin hesap da dikkate alınarak katılımcılar tarafından karşılanır. Belirtilen hizmetlerden yararlanmadıkları gerekçesi ile yönetim aidatlarının ödenmesinden kaçınılamaz. Müteşebbis heyetin yönetim aidatı ile ilgili kararları ilam hükmünde olup, ilamların icrasına ilişkin yolla takip edilirler." denmektedir.
Bahsi geçen kanuna dayanılarak yayınlanmış 02/02/2019 yürürlük tarihli....Uygulama Yönetmeliğinin müteşebbis heyet ve genel kurulun görev yetkileri başlıklı 23.maddesinde ... müteşebbis heyeti ve genel kurulun görev ve yetkileri sayılırken 1-ş bendinde; "Arsa tahsis ve satış prensiplerinin, katılımcı veya kiracılardan tahsil edilecek alt yapı katılım payları, elektrik, su, atık su, doğalgaz ve benzeri satış ve hizmet bedelleri ile ilgili prensiplerin ve bu aidat ve satış bedellerinin tahsilatında gecikme halinde uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasların belirlenmesi" şeklinde hükme yer verilmiştir.
Aynı yönetmelik maddesinin 2.fıkrasında ise; "Müteşebbis heyet veya genel kurul, birinci fıkranın (m), (n), (o), (ö), (p), (r), (s), (ş), (t), (u), (ü), (v), (y), (z), (aa) ve (bb) bentlerindeki görev ve sorumlulukları yönetim kuruluna devredemez." denmektedir.
Bütün bu yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere alt yapı katılım payını belirleme yetki ve görevi organize sanayi bölgelerinin müteşebbis heyetine veya genel kuruluna aittir. Öyle ki bu yetki ve sorumluluğun yönetim kuruluna devredilemeyeceği de yukarıda belirtilen yönetmelik hükmünde açıkça düzenlenmiştir.
Hal böyleyken somut olaya ilişkin ...müteşebbis heyeti veya genel kurulunca alt yapı katılım payının belirlenmesine ilişkin alınmış bir karar bulunup bulunmadığı araştırılıp belirlenmeden,bahsi geçen kurullarca alt yapı katılım payının prensiplerinin belirlenmesi yetkisinin ilgili yönetmelik hükmü gereği yönetim kuruluna devredilemeyeceğinden yönetim kurulu kararının hükme esas alınamayacağı gözetilmeden,müteşebbis heyet veya genel kurulca alınmış bu yönde bir kararın bulunmaması halinde aralarında sanayi ve ticaret alanında uzman bilirkişinin de bulunduğu heyetten somut olayın koşullarına göre davalıdan ne tutarda alt yapı katılım payı alınması gerektiği yönünde denetlenebilir,davalı itirazlarını karşılayacak,somut uyuşmazlığı çözümlemeye yarar ,hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu alınmasından sonra oluşacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerektiği düşünülmeden,delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek eksik tahkikata dayalı yazılı şekilde karar verilmesi isabetli görülmemiştir.
Mahkemenin kabulüne göre de;davacı tarafından yatırılan peşin harcın 644,84-tl.olmasına rağmen ,alınması gerekli harçtan 140,04-tl.harcın mahsubuna hükmedilmesi;m2 üzerinden alt yapı katılım bedelinin belirlenmesi durumunda alacağın likid mahiyette olduğunun kabulü gerekeceğinden icra inkar tazminatı koşullarının oluştuğu gözetilmeden davacı vekilinin bu yöndeki talebinin reddine karar verilmesi de doğru değildir.
Tüm bu nedenlerle; delillerin gereği gibi toplanmaması karşısında taraf vekillerinin istinaf talebinin belirtilen yönlerden kabulü ile HMK'nun 353/1.a- 6.maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-HMK'nun 353/1.a-6 maddesi uyarınca Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 25/05/2023 tarih ve...Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren yerel mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
4-Peşin alınan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,
5-İstinaf başvuru harcının hazineye irad kaydedilmesine,
6-İstinaf eden tarafların istinaf aşamasında yaptığı yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince nihai kararla değerlendirilmesine,
7-Artan gider avansının ilk derece mahkemesince istinaf talebinde bulunanlara iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere,oybirliği ile karar verildi. 16/06/2025
...