T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
YEDİNCİ HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İncelenen Kararın
Mahkemesi:Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
Tarihi:05/02/2025
Davanın Türü:İtirazın İptali (Antalya Genel İcra ... E.) (Sebepsiz Zenginleşme)
Dava Tarihi:29/07/2024
Karar Yazım T:14/10/2025
İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili açtığı dava ile, dava dışı ...... A.Ş.'nin, yine dava dışı ... Grup... A.Ş.'ye 426.439,16 TL borcu bulunduğunu, Ankara 6. Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından ......A.Ş.'ne birinci haciz ihbarnamesi gönderilerek dosya borçlusu ... Grup...A.Ş.' nin alacaklarına haciz konulduğunun bildirildiğini, ......A.Ş. tarafından ... Grup...A.Ş.' nin 426.439,16 TL tutarında alacağı bulunduğunun bildirilmesi üzerine icra dairesince toplam 426.439,16 TL'nin icra dosyasına ödenmesinin istendiğini, bu sırada 09/05/2024 tarihinde, davalı şirkatin, ......A.Ş'ye alacağın devri bildirimi yapılarak ... Grup...A.Ş.'nin alacaklarının davalı şirkete devredildiğinin bildirildiğini, ancak davalı tarafından gönderilen alacağın devri yazısından evvel, Ankara İcra Dairesince haciz ihbarnamesi gönderildiğini ve ilgili borç tutarına icra dairesince haciz konulduğunu ve söz konusu bilginin davalı tarafa bildirildiğini, bunun üzerine finans departmanına icra dairesine ödeme yapılması yönünde talimat verilmiş olsa da, ödemenin sehven davalıya yapıldığını, icra dairesi yerine sehven davalı tarafa ödeme yapıldığının anlaşılması üzerine 426.439,16 TL'nin Ankara 6. Genel İcare Dairesi'ne davacı şirket tarafından ayrıca ödendiğini, aynı borcun davacı şirketten 2 kez tahsil edilmesi nedeniyle davacı şirketin mal varlığında azalma meydana gelir iken davalı tarafın mal varlığında haksız bir şekilde artış gerçekleştiğini, ödemenin sehven yapıldığının davalı tarafa bildirilmesine rağmen paranın iade edilmemesi üzerine davalı tarafa 05/06/2024 tarihli ihtarname gönderildiğini, davalının ödeme yapmadığı gibi alacağın tahsili amacıyla başlatılan Antalya Genel İcra Dairesi nezdinde ... Esas icra takibine de haksız olarak itiraz ettiğini iddia ederek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevabında, zamanaşımı / hak düşürücü süre definde bulunduklarını, davacının davalı şirketten herhangi bir ad altında hiçbir alacağının bulunmadığını, dava dışı ... Grup Enerji ... A.Ş.'nin, yine dava dışı ... Enerji ... A.Ş.'de bulunan 427.000-TL alacağını 09/05/2024 tarihinde davalı ... A.Ş.'ne devrettiğini, alacağın devri işleminin yasal sonucu olarak davacının uhdesinde bulunan bir kısım alacağın davalıya ödendiğini, davalının sebepsiz zenginleştiği iddiasının asılsız ve somut gerçeklere aykırı olduğunu, davacı tarafça gerçekleştirilen ödeme dekontunda da açıkça "... adına /......" açıklamasının bulunduğunu, tacir olan davacının, yasa gereği basiretli tacir gibi davranma zorunluluğu bulunduğunu, davacı fazladan ödeme yapmak zorunda kaldı ise, iş bu ödemeyi davalıdan değil, borçlu olan ve ödemeye sebebiyet veren (sebepsiz zenginleşen) dava dışı şirketten talep etmesi gerektiğini, TMK'nun 2. Maddesi gereğince davacının haksız kazanç sağlamaya yönelik amacının korunamayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi, davacı tarafın, dava dışı ... Enerji Üretim A.Ş.'nin yine dava dışı ... Grup Enerji Müh. ... Tic. A.Ş.'ye 426.439,16 TL borçlu bulunduğu miktarı sehven davalıya ödediği iddiası ile ödenen bedelin iadesine ilişkin takip başlattığı, davalı tarafın davacıya borcunun bulunmadığı yönünde borca itiraz ettiği ve davacı vekili tarafından davalı şirketin sebepsiz zenginleştiği iddiası ile eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, 19/04/2024 tarihinde Ankara 6. Genel İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası kapsamında ...'ye Birinci Haciz İhbarnamesi gönderilerek ... Grup Enerji Müh. ... Tic. A.Ş.'nin alacaklarına haciz konulduğunun bildirildiği, bu sırada 09/05/2024 tarihinde davalı şirketin ...'ye alacağın devri bildirimi yaparak ... Grup Enerji Müh. ... Tic. A.Ş.nin alacaklarının davalı ...'a devredildiğinin bildirdiği, davacı ... Anonim Şirketi tarafından 20/05/2024 tarihinde ... A.Ş adına / ... açıklaması ile davalı şirkete 426.439,16-TL ödeme yapıldığı, yine davacı ... Anonim Şirketi tarafından 13/06/2024 tarihinde ... E.- ... Enerji Üreti açıklaması ile Ankara 6.Genel İcra Dairesi ... Bankası hesabına 426.439,16-TL ödeme yapıldığı, aynı borcun davacı şirket tarafından iki kez ödendiğinin anlaşıldığı, somut olayda dava dışı ... Grup Enerji Mühendislik ... Ticaret Anonim Şirketi ile davalı şirket arasında yapılan alacağın devri sözleşmesinin geçerli bir sözleşme olduğu ve bu devrin dava dışı ... şirketine bildirildiği, bunun sonucunda davacı tarafından alacağı devralan davalı şirkete 20/05/2024 tarihinde ödeme yapıldığı ve ayrıca 13/06/2024 tarihinde Ankara 6.Genel İcra Dairesi'ne haciz ihbarnamesinden dolayı 426.439,16-TL ödeme yapıldığı, sonuç olarak; davacı tarafın, İİK.nun 89/5 maddesinin; "Üçüncü şahıs, kusuru olmaksızın bir mani sebebiyle müddeti içinde haciz ihbarnamesine itiraz etmediği takdirde 65 inci madde hükmü uygulanır. Her halde üçüncü şahıs, borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödemek zorunda kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir." hükmüne dayanarak, dava dışı üçüncü kişi olan ... Grup Enerji Mühendislik ... Ticaret Anonim Şirketi'ne karşı ilgili madde hükümlerine göre istirdat davası açabileceği, davalı tarafın haklı bir sebebe dayanan ve geçerli olan alacağın temliki sözleşmesi ile alacağı devralan olarak kendisine yapılan ödeme ile sebepsiz zenginleştiğinin söylenemeyeceği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar vermiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
B. İstinaf Nedenleri
Davacı vekili, eksik inceleme ile hukuka aykırı bir şekilde karar verildiği, davalı tarafın dava dışı ... Grup'un haciz ile karşı karşıya kaldığını bilerek, icra dairesinden önce davranarak borçlulara alacağın temliki bildirimi gönderdiği ve kötü niyetli bir şekilde hareket ettiği, bununla birlikte, ... Grup'un alacaklarının, davalı'nın gönderdiği alacağın temliki bildiriminden evvel icra dairesi tarafından haciz konulmak suretiyle blokaj altına alındığı, dolayısıyla davalı'nın, davacı şirket'ten ve dava dışı ...'den temlik edebileceği herhangi bir alacağının bulunmadığı, ilk derece mahkemesinin, davalı'nın kötü niyetini ve davalı'ya ödeme yapıldığı sırada, davalı'nın dava dışı ...'den herhangi bir alacağının kalmamış olduğunu değerlendirmediği, ilk derece mahkemesinin, yaptığı inceleme ve değerlendirmede icra dairesi tarafından konulan haczin zamanını, önceliğini ve borcun haciz sonrası durumunu dikkate almadığı, öyle ki yalnızca davalı ile ... Grup arasında yapılan temlik anlaşmasının geçerli olduğunu değerlendirmek suretiyle davanın reddine karar verdiği, değerlendirilmesi gereken hususun, davalı tarafın alacağın temliki bildiriminden evvel icra dairesi tarafından ... Grup'un alacaklarına çoktan haciz konduğu ve ... Grup'un artık ... nezdinde herhangi bir alacağının bulunmadığı hususunun olduğu, hal böyle iken, ... Grup'un ... nezdinde herhangi bir borcunun kalmadığı ve yine ... üzerinde temlik edilecek bir alacak bulunmuyor iken, davalının sebepsiz zenginleşmediğini belirtmenin hatalı olacağı, icra dairesi tarafından konulan haciz ile ... Grup'un herhangi bir alacağının kalmadığı, davalı'ya yapılan ödemenin, hataen gerçekleştirildiği, dolayısıyla mevcut durumda sebepsiz zenginleşmenin varlığının kabulü gerekmekte iken davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, İcra İflas Kanununun 67. maddesine göre açılmış itirazın iptali davasıdır. Dava bir yıllık hak düşüm süresi içerisinde açılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 77-82. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanmakta olup, iddiaya göre davacı alacaklı, davalı ise borçludur.
2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı
İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
3. Değerlendirme
3.1.Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde kabul edilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir.
3.2. Somut olayda, davacı şirketin 20/05/2024 tarihinde davalı şirket hesabına "... AŞ adına/ ..." açıklamasıyla 426.439,16 TL, 13/06/2024 tarihinde de Ankara 6. Genel İcra Dairesine "... E. - ... Enerji Üreti" açıklaması ile yine 426.439,16 TL havale ettiği anlaşılmaktadır. Davacı vekili icra dairesine gönderilmesi gereken 426.439,16 TL nin sehven davalı şirket hesabına gönderildiğini ve bu nedenle icra dairesine yeniden ödeme yapılmak zorunda kalındığını, bu şekilde iki kere ödeme yapıldığını iddia ettiğine göre, ilk derece mahkemesince davalıya husumetin düşeceğinin kabulü ile yargılamaya devam edilerek, davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, somut olayda uygulanma yeri bulunmayan, ancak haciz ihbarnamesine itiraz etmeyen 3.kişiler hakkında uygulanması gereken İİK'nun 89/5 maddesine dayanılarak yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmemektedir. Bu sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nun 353/1-a/4 maddesi uyarınca, esası incelenmeden kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
V. KARAR
1)Yerel mahkeme kararının esası incelenmeksizin ORTADAN KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
2)Peşin alınan istinaf karar harcının isteği halinde ilk derece mahkemesince istinaf yoluna başvuran tarafa iadesine,
3)Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 14/10/2025 tarihinde HMK'nun 362. maddesi uyarınca kesin olarak oybirliği ile karar verildi.
...