Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-453 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-22/585-175
Karar Tarihi : 25.04.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Nur Seda KÖKTÜRK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Muhammet Sıttık KOÇHAN
Sahrayıcedit Mah. Bayar Cad. Emintaş Sit. D Blok A Giriş
No:5/25 Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Apple Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti.
Büyükdere Cad. No:127 Astoria Alışveriş Merkezi A Kule
K:8-9-10 Esentepe Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Apple Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti.’nin sattığı cep telefonlarına
özellikleri engelleyici program koyduğu iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; satın alınan Apple iPhone 4 marka cep
telefonunda 3G ve Bluetooth özellikleri olmasına rağmen, diğer marka mobil cihazlarla bu
uygulamanın yapılamadığı; Apple cihazlarda engelleyici bir program kullanıldığı ve böylece
bahse konu özelliklerin yalnızca iPhone’dan iPhone’a uygulanabildiği iddia edilmiştir.
Başvuru sahibinden bilgi talep edilmesi üzerine gönderilen ve Kurum kayıtlarına
03.04.2012 tarih ve 2971 sayı ile giren yazıda ise; iPhone ile görüntülü görüşmenin
yalnızca başka bir iPhone cihazla yapılabildiği, iPhone cihazı ile başka marka cep
telefonlarına Bluetooth aracılığıyla bağlanamadığı belirtilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.11.2011 tarih ve 7746 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 23.12.2011 tarih ve 2011-2-453/İİ-11-390.NSK sayılı İlk
İnceleme Raporu 12.01.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-01/19-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine
hazırlanan 18.04.2012 tarih ve 2011-2-453/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Apple Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti. (Apple)’nin
hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiasına ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek
olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) Son yıllarda cep telefonu pazarında yaşanan önemli gelişmelerden biri, akıllı telefonların
(smartphone) üretilmeye başlanmasıdır. Net bir ayrım yapılmamakla birlikte, akıllı
telefonlar, normal cep telefonlarına kıyasla daha ileri düzeyde işletim sistemine sahip olan
12-22/585-175
2/3
ve çok sayıda uygulamayı çalıştırabilen portatif iletişim cihazları olarak tanımlanmaktadır.
Mobil cihaz satışları içerisinde akıllı telefon satışları ve bu satışlardan elde edilen gelirin 2,5
yıl gibi bir sürede oldukça büyük bir artış gerçekleştirmesi ise pazarın değişen yapısını
açıkça ortaya koymaktadır.
(6) Mevcut dosya kapsamında, ilgili ürün pazarının tanımlanması açısından öncelikle, akıllı
telefonların, sesli görüşme ve mesajlaşma gibi temel fonksiyonlara sahip cep telefonları
ve/veya tablet bilgisayar gibi telefon özelliği taşıyan cihazlar ile aynı pazarda yer alıp,
almadığı konusu incelenmiştir. Bu çerçevede, 02.07.2008 tarihli Nokia/Navteq’e ilişkin
Avrupa Komisyonu kararına bakıldığında; teknolojik olarak en ileri mobil cihazların akıllı
telefonlar olduğu, gelişmiş işletim sistemlerinin birçok uygulamayı aynı anda çalıştırma ve
bilgisayar benzeri fonksiyonlara sahip olma gibi özellikler taşıdığı belirtilmiş, ancak akıllı
telefonların sahip olduğu internet bağlantısı gibi bazı özelliklerin birçok mobil cihazda da
bulunduğu ve dosya konusu olan navigasyon çözümlerinin akıllı telefonların yanında orta
ve ileri seviye mobil cihazlarda da yer aldığı vurgulanmıştır. Bu nedenle, mobil telefonlar ve
akıllı telefonlar arasında net bir ayrım yapılamayacağı, dolayısıyla ilgili ürün pazarının, akıllı
telefonlar ve diğer mobil cihazlar şeklinde bölünmeyip, tüm mobil cihazları kapsayacak
şekilde tanımlandığı anlaşılmıştır.
(7) Cep telefonlarına ilişkin olan 22.02.2007 tarih ve 07-16/149-49 sayılı Rekabet Kurulu
kararında ise, ilgili ürün pazarı “cep telefonu ve aksesuarları pazarı” olarak tanımlanmış,
ancak, ilgili karar bakımından böyle bir ihtiyaç bulunmamakla birlikte, dosya bazında daha
ayrıntılı bir araştırma ile pazarın alt pazarlara ayrılma ihtimalinin olduğu da belirtilmiştir.
(8) Akıllı telefonların diğer cep telefonlarına göre daha ileri/gelişmiş özelliklere sahip olduğu,
dolayısıyla akıllı telefonlara olan talebin yapısının diğer cihazlara olan talepten farklı
olduğu, son yıllarda cep telefonu pazarının yapısının değiştiği ve akıllı telefonlara olan
talebin hızla arttığı hususları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı en dar haliyle “akıllı telefon
pazarı” olarak belirlenmiş, ancak dosya kapsamında sonucu etkilememesi sebebiyle
ayrıntılı bir analize gidilmemiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(9) İlgili ürün pazarında, ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer
bölgelerden farklılık göstermemesi, nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.2. İnceleme Kapsamında Elde Edilen Bilgiler
(10) Önaraştırma kapsamında, Apple tarafından gönderilen 17.04.2012 tarih, 3381 sayı ile
intikal eden yazıda; iPhone cihazındaki 3G ve Bluetooth teknolojilerinin başka marka
telefonlarla kullanılmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı; iPhone cihazında diğer mobil
telefonlarda kullanılan 3G ve Bluetooth teknoloji standartlarının aynılarının uygulandığı,
müvekkil şirketin söz konusu standartlar üzerinde bir kontrol veya tasarrufunun
bulunmadığı; iPhone’dan Skype gibi üçüncü kişi uygulamaları kullanılarak yapılan
görüntülü görüşmelerin, Apple tarafından üretilmeyen cihazlar tarafından da
cevaplanabildiği; Apple’ın pazara arz edilen ürünlere ilişkin pazar paylarını bağımsız olarak
takip etmediği, International Data Corporation tarafından sağlanan Türkiye 2011 yılı
bilgilerine bakıldığında, Apple’ın tüm mobil el cihazları pazarında, adet bazında (…..); akıllı
telefonlar pazarında ise (…..) paya sahip olduğu ifade edilmektedir.
I.3. Değerlendirme
(11) Dosya konusu başvuru temelde, Apple iPhone 4 marka cep telefonunda 3G ve Bluetooth
özellikleri olmasına rağmen, başka cihazlarla bu uygulamanın yapılamadığı iddiasına
dayanmaktadır. Bu nedenle, Apple’ın tek taraflı bir eyleminin şikâyet konusu edildiği
başvuru, 4054 sayılı Kanun’un hâkim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 6.
12-22/585-175
3/3
maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Apple’ın iddia konusu eylemleri sonucunda
hâkim durumunu kötüye kullandığı sonucuna varılabilmesi için öncelikle varsayılan ilgili
ürün pazarında hâkim durumda olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Hâkim
durum analizinde, teşebbüsün pazardaki gücü, rakip teşebbüslerin pazara giriş veya
genişlemeleri önündeki engellerin varlığı, alıcıların pazar gücü ve pazardaki rekabetin
durumu gibi kriterlerin değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
(12) Bir teşebbüsün pazardaki gücünü belirlemek için dikkate alınan ilk ve en önemli kriter pazar
payı olarak görülmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, Apple’ın Türkiye akıllı telefon
pazarında 2011 yılı adet bazında pazar payı (…..) olup, ciro bazında pazar payını gösteren
bilgiler teşebbüs tarafından sunulamamıştır. Ancak, her ne kadar iPhone cihazı bedeli
yüksek bir ürün olsa da, söz konusu pazar payı ile anılan teşebbüsün hâkim durumda
olmadığı, dolayısıyla başvurunun 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında
değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
(13) Pazar payına ilişkin bu değerlendirmenin yanında, cep telefonu sektörünün özellikle son
yıllarda oldukça dinamik bir yapı sergilediği, pazar oyuncularının kısa dönem içerisinde
yüksek pazar payı artışları veya düşüşleri yaşayabildikleri görülmektedir. Ayrıca, yapılan
incelemede, diğer 3G uyumlu mobil cihazlar ile mümkün olabilen, internet bağlantısı
olmadan GSM operatörünün tarifesi üzerinden görüntülü görüşme yapabilmenin, iPhone
cihazından diğer marka telefonlara yapılan aramalarda söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.
Ancak, iPhone sahibi bir kullanıcı, Skype gibi farklı uygulamalarla Apple tarafından
üretilmeyen cihazlar ile internet üzerinden görüntülü görüşme yapabilmektedir. iPhone’dan
iPhone’a ise, Facetime uygulaması ile yine internet üzerinden görüntülü görüşme yapılması
mümkündür. Bluetooth teknolojisine ilişkin olarak ise Apple cihazlarında bu teknolojinin
telefonlar arası görüntü transferi için değil, Bluetooth özelliğine sahip kulaklık gibi cihazların
iPhone’a bağlanması için kullanıldığı anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy