02.03.2023 tarih ve 23-12/207-M sayılı Kurul Kararı uyarınca; Aşağıda yer alan 21.07.2022 tarih ve 22-33/526-212 sayılı Kurul Kararı’nda sehven yapılan maddi hata, “İstanbulpark Oto Pazarlama AŞ” ibaresi çıkarılarak yerine “Ekim Turizm Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi” yazılmak suretiyle düzeltilmiştir.
22-33/526-212 2/59 Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020-4-055 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 22-33/526-212 Karar Tarihi : 21.07.2022 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Cumhur Atalay HATİPOĞLU, Elif Nurdan ŞARBAK, Enes YASAN, Yavuz Mahmut ŞİMŞEK, Berat Hilal ÖZTEPE, Büşra ALKAN C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Resen D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - ALD Automotive Tur. Tic. A.Ş. Rüzgarlıbahçe Mah. Kavak Sok. Kavacık Ticaret Merkezi B Blok No:18/3 Kavacık-Beykoz/İstanbul - Çelik Motor Ticaret A.Ş. Fatih Sultan Mehmet Mahallesi, Balkan Caddesi Buyaka E Blok No: 58, 34771 Ümraniye/İstanbul - Garanti Filo Yönetim Hizmetleri A.Ş. Çamçeşme Mahallesi Tersane Caddesi No:15 K:3 34899 Pendik/İstanbul - Hedef Araç Kiralama ve Servis A.Ş. Ofishane Merkez Mahallesi Cendere Caddesi No:22 Kat:12-13 34406 Kağıthane/İstanbul - Ekim Turizm Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi Akfırat Mahallesi, Göçbeyli Bulvarı, No: 1/1, İstanbul Park, Tuzla/İstanbul - LDR Turizm A.Ş. Eski Büyükdere Cad. Ayazağa Yolu Giz2000 Plaza No:7 Kat:14 D:55-56 İSTANBUL - Leaseplan Otomotiv Servis ve Tic. A.Ş. OfisPark Bağlar Cad. Merkez Mah., No:14 C Blok K:5, 34406 Kâğıthane/İstanbul - Otokoç Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. Aydınevler Mah. Saygı Cad. No:60/1 Maltepe/İstanbul - TEB Arval Araç Filo Kiralama A.Ş. Gayrettepe, Yener Sk. No:1 K:5-6, 34349 Beşiktaş/İstanbul - Vdf Filo Kiralama A.Ş. Merkez Mahallesi Bağlar Caddesi No: 14/A Tekfen Ofispark A Blok, Kat-3, 34406 Kâğıthane/İstanbul
22-33/526-212 3/59 - Yes Oto Kiralama ve Turizm Yatırımları A.Ş. Tem Otoyolu Kavacık Kavşağı, Ford Plaza Kat:4 Rüzgarlıbahçe - Beykoz/İstanbul - Zeplin Turizm Taşımacılık Yatırım San. ve Tic. Ltd. Şti. Esentepe Mah. Kore Şehitleri Cad. No:38 Şişli/İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: Araç kiralama faaliyetlerinde bulunan teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 üncü maddesini ihlal ettiği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 24.07.2020 tarih ve 20-35/470-M sayılı toplantısında, araç kiralama faaliyetlerinde bulunan teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti için soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi için aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca resen önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Önaraştırma kapsamında 07.06.2022 tarihinde, Hedef Araç Kiralama ve Servis A.Ş. (HEDEF), ALD Automotive Tur. Tic. A.Ş. (ALD), Garanti Filo Yönetim Hizmetleri A.Ş. (GARANTİ), TEB Arval Araç Filo Kiralama A.Ş. (TEB), Leaseplan Otomotiv Servis ve Tic. A.Ş. (LEASEPLAN) ve Ekim Turizm Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi’nde (INTERCITY); 08.06.2022 tarihinde ise Otokoç Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. (AVİS), Vdf Filo Kiralama Anonim Şirketi (VDF), Yes Oto Kiralama ve Turizm Yatırımları A.Ş. (ENTERPRISE), LDR Turizm A.Ş. (LDR), Zeplin Turizm Taşımacılık Yatırım San. ve Tic. Ltd. Şti (ZEPLİN) ve Çelik Motor Ticaret A.Ş.’de (GARENTA) yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Önaraştırma sonucunda hazırlanan 06.07.2022 tarih ve 2020-4-055/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Önaraştırma Raporu’nda, dosya konusu iddialara yönelik olarak, araç kiralama faaliyetlerinde bulunan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler I.1.1. ALD Automotive Tur. Tic. A.Ş. (ALD) (5) 1996 yılında kurulmuş olan ve hisselerinin tamamı ALD International SA’ya ait olan ALD, nihai olarak Fransa ve küresel ölçekte faaliyet gösteren Société Générale S.A. tarafından kontrol edilmektedir. ALD Türkiye, “ALD Flex” adındaki kiralama hizmeti ile kurumsal filo müşterilerine kısa ve orta vadeli operasyonel araç kiralama hizmeti sunmaktadır. ALD, “ALD 2Life Lease” hizmeti ile de kurumsal filo müşterilerine 24 ile 48 ay arasında orta ve uzun dönem kiralama hizmeti sunmaktadır. I.1.2. Otokoç Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. (AVİS) (6) 1928 yılında Ankara’da kurulmuş olan ve Koç Holding’in ilk otomotiv sektörü yatırımı olan AVİS1, otomotiv perakendeciliği alanında, Otokoç Sigorta, Otokoç Parça, Otokoç 1 AVİS, %100 Koç Holding iştirakidir. Ortaklık yapısı, %(.....) pay ile Koç Holding A.Ş.’den ve %(.....) ile Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.’den oluşmaktadır.
22-33/526-212 4/59 İkinci El; araç kiralama alanında ise, Avis, Avis Filo, Budget ve Zipcar markalarıyla faaliyet göstermektedir. I.1.3. Yes Oto Kiralama ve Turizm Yatırımları A.Ş. (ENTERPRISE) (7) ENTERPRISE, 1990 tarihinde kurulmuş birden fazla ortağa sahip olan bir anonim şirkettir. ENTERPRISE genel olarak günlük kiralama faaliyetlerinde bulunmaktadır. Dönemsel olarak değişmekle beraber şirketin faaliyetlerinin yaklaşık olarak %8-10'u uzun dönem kiralama işlemlerinden oluşmaktadır. I.1.4. Garanti Filo Yönetim Hizmetleri A.Ş. (GARANTİ) (8) 2007 yılında tek ortaklı bir anonim şirket olarak kurulmuş olan GARANTİ’nin tüm payları Garanti Finansal Kiralama A.Ş.’ye aittir. GARANTİ, KOBİ'lerden kurumsal işletmelere kadar her ölçekten firmaya ve bireysel müşterilere binek ve hafif ticari araçlar için 12 aydan 47 aya kadar uzun dönem araç kiralama hizmeti vermektedir. I.1.5. Çelik Motor Ticaret A.Ş. (GARENTA) (9) GARENTA, 1960 yılında limited şirket olarak kurulmuş olup 1970 yılında anonim şirkete dönüştürülmüştür. GARENTA’nın hisselerinin tamamı AG Anadolu Grubu Holding A.Ş’ ye aittir. GARENTA, 2005 yılı itibarıyla Çelik Motor Filo markası ile uzun dönem kiralama faaliyetine, 2014 yılında ise GARENTA markası ile kısa dönem/günlük araç kiralama faaliyetine başlamıştır. 2016 yılında Çelik Motor bünyesindeki tüm kiralama faaliyetleri (uzun dönem, günlük ve saatlik araç kiralama) GARENTA çatısı altında birleştirilmiştir. Mevcut durumda, GARENTA’nın kendisine ait araçları veya araç kiralama şubeleri bulunmamakta olup tüm GARENTA araç kiralama şubeleri lisanslı bayiler tarafından çalıştırılmaktadır. I.1.6. Hedef Araç Kiralama ve Servis A.Ş. (HEDEF) (10) HEDEF, 2003 yılında kurulmuştur ve pay sahipleri, eşit paya sahip olan Önder Erdem ve Ersan Öztürk’tür. HEDEF’in kiralama sektöründeki faaliyetleri, sadece kurumsal müşterilere yönelik olup kısa-orta dönem ve uzun dönem araç kiralamadan oluşmaktadır ve faaliyetleri operasyonel araç kiralama olarak sınıflandırılabilmektedir. I.1.7. Ekim Turizm Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi (INTERCITY) (11) INTERCITY, 1992 yılında kurulmuş olan, INTERCITY Yatırım Holding A.Ş., Rafan Holding B.V. ve Ali Vural AK’ın pay sahipliğinde üç ortaklı bir şirkettir. INTERCITY, uzun dönemli operasyonel kiralama faaliyeti yürütmektedir. Yeni araç kiralama faaliyetini acente veya yetkilendirilmiş temsilcileri bulunmaksızın kurumsal satış ekibi ile gerçekleştirmektedir. I.1.8. LDR Turizm A.Ş. (LDR FİLO) (12) LDR 2010 yılında operasyonel araç kiralama sektöründe faaliyet göstermek amacıyla kurumuştur. Metin BAROKAS %(.....)2 pay oranı ile en yüksek paya sahiptir. LDR’nin ana faaliyet konusu uzun dönem araç kiralama olup, kurumsal kiralama müşterilerine hizmet sunmaktadır. Kısa dönem kiralama ve günlük kiralama hizmetleri bulunmamaktadır. I.1.9. Leaseplan Otomotiv Servis ve Tic. A.Ş. (LEASEPLAN) 2 %(.....) pay oranı halka arz edilmiştir.
22-33/526-212 5/59 (13) LEASEPLAN, 2002 yılında kurulmuş bir şirkettir. Sermayesinin tamamı LeasePlan Corporation N.V.'ye aittir. LEASEPLAN, şirketlere uzun dönemli operasyonel kiralama hizmeti sunma faaliyeti yürütmektedir. I.1.10. TEB Arval Araç Filo Kiralama A.Ş. (TEB) (14) TEB, 2007 yılında kurulmuş uzun dönem (12 ay ile 45 ay arası) araç kiralama şirketidir. TEB, Arval Service Lease S.A.’ya ait 22.072.500 adet, TEB Holding A.Ş.’ye ait 22.072.499 adet ve TEB Faktoring A.Ş.’ye ait bir adet hisseden oluşmaktadır. Ağırlıklı olarak kurumlar ve tüzel kişilerin (filo müşterileri) tercih edildiği operasyonel kiralama faaliyeti yürütmektedir. TEB, müşterilerine kısa dönem ikinci el araç kiralama hizmeti de sunmaktadır ve günlük kiralama şirketleri olarak faaliyet gösteren Zeplin, Enterprise, Sixt vb. tedarikçilerle çalışmaktadır. I.1.11. Vdf Filo Kiralama Anonim Şirketi (VDF FİLO) (15) VDF FİLO, 2016 yılında kurulmuştur. VDF FİLO, ticari müşterilere uzun dönem araç kiralama hizmetleri sunmakta olup kısa dönemli kiralama yapmamaktadır. VDF FİLO’nun tek pay sahibi VDF Servis ve Ticaret A.Ş.’dir. I.1.12. Zeplin Turizm Taşımacılık Yatırım San. ve Tic. Ltd. Şti. (ZEPLİN) (16) ZEPLİN, 2001 yılında kurulmuş olan, hisselerinin tamamı Hakan Sevim’e ait bir limited şirkettir. Kurumsal üye firmalara kısa dönem araç kiralama hizmeti sunan şirket, ayrıca bireysel kiralamalarda da kurumsal üye firmaların çalışanlarının iş dışındaki ihtiyaçları için kiralama hizmeti vermektedir. ZEPLİN, uzun dönem filo kiralama firmalarının sözleşmeleri gereği filo kiralama firmalarına yedek araç hizmeti vermektedir. I.2. Sektöre İlişkin Bilgiler (17) Araç kiralama sektörüne ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, araç kiralama faaliyeti ile bu faaliyetin farklı özelliklerini veya kategorilerini belirleyen genel bir tanımlama da mevzuat çerçevesinde yapılamamaktadır.3 Araç kiralama sektöründe faaliyet göstermek için yasal bir giriş engelinin bulunmaması, sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin sayısının tam olarak tespit edilememesine neden olmaktadır. Sektörün %80’ini temsil ettiği belirtilen Tüm Oto Kiralama Kuruluşları Derneği’nin (TOKKDER) 145 üyesinin bulunduğu ifade edilmektedir.4 Derneğin üyelik kriterlerini5 karşılayamadığı düşünülen birçok teşebbüsün varlığı dikkate alındığında sektörde faaliyet gösteren teşebbüs sayısının daha yüksek olduğunu ifade etmek mümkündür.6 (18) Araç kiralama faaliyetlerinde bulunan teşebbüslerin müşterilerine sunduğu genel hizmet çerçevesi benzer mahiyette olmakla birlikte; yapılan sözleşmeler, araç kiralama talebinde bulunan müşterilerin ihtiyaç ve talepleri, sürdürülen faaliyet ile 3 Araç kiralama faaliyetlerinin temelde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 299. vd. maddelerinde düzenlenmiş olan "Kira Sözleşmesi" hükümlerine tabi olduğu ve hukuki çerçevenin bu hükümlere göre belirlenmiş olduğu söylenebilir. 4 TOKKDER Operasyonel Araç Kiralama Sektör Raporu 2022 1. Çeyrek Sonu. 5 Derneğin temel üyelik kriteri, belirli bir tüzel kişi adına kayıtlı iki yaşını geçmemiş en az 10 araç sahibi olma koşuludur. http://tokkder.org/uyelik/uyelik-kosullari (Son erişim tarihi: 28.06.2022) 6 Yürütülen önaraştırma kapsamında yerinde incelemelere konu olan ve önceki bölümde kısaca bilgisi verilen 12 araç kiralama firması, önaraştırma açılmasına dair kararın dayandığı belgelerde adı geçen teşebbüsler arasından ve yine aynı belgelerdeki pazar payı hesaplamalarına göre araç kiralama sektörünün görece büyük teşebbüsleri dikkate alınarak belirlenmiştir.
22-33/526-212 6/59 verilen hizmetlerin farklılaşmasına neden olabilmektedir. Bu sebeple de sektörde, hukuki bir isimlendirme yapılmasından ziyade her teşebbüsün sektöre ve faaliyete yönelik kendi yaklaşımı çerçevesinde isimlendirmeler yapmış olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda araç kiralama sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler, yaptıkları işleri ve sürdürdükleri faaliyetleri operasyonel kiralama, filo kiralama, uzun süreli araç kiralama, uzun dönem/kısa dönem kiralama gibi farklı şekillerde isimlendirebilmektedir. (19) Sektördeki faaliyetleri tanımlayan veya kategorize eden herhangi bir düzenlemenin bulunmaması, teşebbüslerin odaklandıkları faaliyet alanlarını çeşitlendirmekte, faaliyetlerine göre teşebbüslerin net bir şekilde gruplandırılmasını zorlaştırmaktadır. Zira yalnızca uzun dönem veya kısa dönem kiralama faaliyetinde bulunan teşebbüsler olduğu gibi her iki faaliyeti birlikte yürüten teşebbüsler de bulunmakta; uzun dönem kiralama yapan teşebbüsler kendi içinde finansal kiralama yapan teşebbüsler ile operasyonel kiralama yapan teşebbüsler şeklinde, kısa dönem kiralama yapan teşebbüsler ise bireysel müşterilere günlük kiralama yapan teşebbüsler ve kurumsal müşterilere ikame (yedek) araç kiralaması yapan teşebbüsler şeklinde ayrışabilmektedir. Uzun dönem filo kiralama faaliyetinde bulunan teşebbüsler genellikle mülkiyeti kendinde olan araçların operasyonel kiralaması ile iştigal ederken, bazı uzun dönem kiralama firmaları, anılan hizmetin yanı sıra, mülkiyeti müşteride olan araç filolarının yalnızca operasyonel ihtiyaçlarını giderecek hizmetler de sunabilmektedir. (20) Bu çerçevede teşebbüsler tarafından her ne kadar farklı isimlendirmeler yapılabilmekteyse de araç kiralama sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin faaliyetlerini esasen kısa dönem (günlük) araç kiralama ve uzun dönem (operasyonel) araç kiralama olmak üzere iki ana gruba7 ayırmak mümkündür.8 Kısa Dönem Kiralama (21) Kısa dönem (günlük) kiralama, 12 aydan kısa süren kiralamaları ifade etmektedir. Bu kapsamdaki kiralamalar kendi içerisinde farklı kategorilere ayrılabilmektedir. Günlük ve haftalık araç kiralama, sırasıyla bir ya da birkaç günlük ve haftalık süreleri kapsayan araç kiralama faaliyetlerini tanımlarken, saatlik ya da belirli bir mesafe kullanımına olanak veren araç kiralama hizmetleri, kullandığın kadar öde prensibi ile işlemekte ve bu sistemler daha ziyade şehir içi ulaşım çözümü niteliğinde olmaktadır. 7 Bazı teşebbüsler operasyonel kiralamayı kısa dönem ve uzun dönem olarak ikiye ayırmaktadır. Yine teşebbüslerce yapılan bir diğer ayrım ise finansal kiralama ve operasyonel kiralama ayrımıdır. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan ve faaliyetlerini sürdüren finansal kiralama şirketleri araç kiralama hizmeti verebilmektedir. Finansal kiralamada finansal kiralama şirketlerinin, araç kiralama faaliyetleri ağırlıklı olarak sadece aracın temin edilerek kiracının kullanımına sunulmasından ibaret olup periyodik bakım, arıza ve hasar yönetimi gibi ek hizmetler genel itibari ile kiracının yönetimine bırakılmaktadır. Operasyonel kiralamada ise aracın her türlü finansmanı, bakımı, servisi, lastik ihtiyacı, hasar onarımı gibi hizmetleri sağlanmaktadır ve araçlar kiralama şirketine aittir. Bununla birlikte adı geçen kanun kapsamında, finansal kiralama hizmeti verilebilmesi için faaliyet izni alınması, kanunun getirdiği şartların sağlanması gereklidir ve şirketin yapamayacağı işler belirlenmiştir. Buna karşın araç kiralama pazarına girerek kısa süreli ya da uzun süreli araç kiralama yapmak isteyen bir teşebbüs bakımından faaliyet izni, sermaye yeterliliği, belli sayı da araca sahip olma gibi koşullar olmadığı gibi yasaklı işler de mevcut değildir. Bu nedenle her ne kadar finansal kiralama yöntemi ile araç kiralanması mümkün ise de finansal kiralama faaliyeti ile önaraştırma tarafı teşebbüslerin yürüttükleri operasyonel kiralama faaliyetlerinin birbirinden farklı oldukları söylenebilecektir. 8 TOKKDER’in yayımladığı 2022 1. çeyrek sektör raporunda da araç kiralama pazarı, günlük kiralama ve operasyonel (uzun dönem) kiralama olarak iki kategori altında incelenmektedir.
22-33/526-212 7/59 (22) Kısa dönem kiralama müşterileri hem kurumsal hem de bireysel statüde olabilse de genellikle bireyler tarafından tercih edilmektedir. Kısa dönem kiralamalar özellikle aracı olmayan müşterilerin kısa süreli ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla yapılmakta; araç sahipleri ise hasar, bakım, arıza gibi sebeplerle kendi araçlarını kullanma imkânı bulamadıklarında ikame araç veya yedek araç şeklinde kısa dönemli kiralama yoluna başvurabilmektedir. (23) Kısa dönem kiralama hizmeti veren firmalar hem yurt içi hem de yurt dışı müşterilere hizmet vermekte olup havalimanlarında veya şehirlerin yoğun bölgelerinde bulunan bayi/acente ağıyla çalışmaktadır. Ayrıca web sitelerinden, mobil uygulamalardan, çağrı merkezlerinden rezervasyon alınabilmektedir.9 Özellikle turist sayısı ve havalimanı yolcu sayısı kısa dönem kiralamadaki talebi önemli ölçüde etkileyen unsurlardır. (24) Kısa dönem kiralama faaliyetinde bulunan teşebbüslerin, kiralamaya konu araç stokları temel olarak dört kaynaktan beslenmektedir. Söz konusu teşebbüsler stok araçlarının önemli bir bölümünü doğrudan otomobil distribütörlerinden sıfır araç olarak satın alabilmekte, finansal kiralama, ikinci el araç satın alma ve operasyonel kiralama yollarıyla da envanterlerini oluşturabilmektedir. (25) Bu noktada belirtmek gerekir ki, kısa dönem kiralama teşebbüslerinin operasyonel kiralama yoluyla da envanterlerine araç almaları, söz konusu teşebbüslerin uzun dönem kiralama faaliyetinde bulunan teşebbüslerle dikey bir ilişki içerisinde bulunmaları sonucunu doğurmaktadır. (26) İnceleme kapsamında taraflarca sunulan bilgilere göre, kısa dönem araç kiralama pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler arasında AVİS10, GARENTA, ENTERPRISE11 ve ZEPLİN’in yanı sıra şu teşebbüsler ve markaları sıralanmıştır12: Asya Nakliyat ve Dış Ticaret A.Ş. (Hertz), Artı Seyahat Acentası Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sixt), FAZ Oto Kiralama A.Ş. (Europcar), Central Oto Kiralama A.Ş. (Central), Tunalar Otomotiv Tur. Tic. Ltd. Şti. (RentGo), Metal Oto Tic. A.Ş. (GreenMotion), Hunko Motorlu Araçlar San ve Tic Ltd Şti. (Windy), Replease Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Avec), Mızraklı Oto Kiralama Bilişim Peyzaj Temizlik ve Ticaret Ltd. Şti. (Çizgi). 9 Gelişen teknolojiye bağlı olarak kısa dönem araç kiralama sektöründe teknolojik yöntemlere dayalı uygulamalarla hizmet sunulmaktadır. Geleneksel araç kiralamanın yanı sıra mobil cihaz üzerinden araç kiralama yapılabilmektedir. 23.09.2021 tarih ve 21-44/653-324 sayılı Moov/Getir kararında da söz konusu pazar "mobil cihaz üzerinden araç kiralama pazarı" olarak adlandırılmıştır. Anılan kararda yer verildiği üzere mobil cihazlardaki uygulama üzerinden sunulan araç kiralama hizmeti kapsamında müşteriler; araç kiralayıp aracı uygulama üzerinden çalıştırıp (anahtarsız), istediği zaman yine aynı uygulama ile işlemlerini tamamlayarak kiralamayı sonlandırabilmektedir. 10 Otokoç Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş., kısa dönem araç kiralama faaliyetleri için ayrıca Budget markasını da kullanmaktadır. 11 ENTERPRISE tarafından sunulan bilgilere göre, teşebbüsün faaliyetlerinin (.....) oranındaki bir bölümü uzun dönem filo kiralama faaliyetlerinden oluşmaktadır. Ancak önaraştırma kapsamında kendilerinden bilgi istenen teşebbüsler, ENTERPRISE firmasını kısa dönem kiralama yapan teşebbüsler arasında saymış olup uzun dönem kiralama faaliyetleri bakımından anılan firmayı rakip olarak tanımlayan herhangi bir teşebbüs olmamıştır. Ayrıca söz konusu firmanın uzun dönem kiralama faaliyetleri bakımından teşebbüslerce yapılan pazar payı tahminlerinde dahi hesaplamalara dâhil edilmediği görülmektedir. Dolayısıyla yapılan değerlendirmelerde ENTERPRISE, kısa dönem araç kiralama faaliyetinde bulunan teşebbüsler arasında dikkate alınmıştır. 12 Saatlik kiralama pazarında ise Kurulun Moov/Getir kararında yer verildiği üzere HEDEF firmasının Tiktak, AVİS firmasının Zipcar, YOYO Bilgi Teknolojileri ve Turizm Ticaret A.Ş.'nin Yoyo ve Moov Dijital Ulaşım Çözümleri Ticaret A.Ş.'nin Moov uygulamaları faaliyet göstermektedir.
22-33/526-212 8/59 (27) Kısa dönem kiralama faaliyetinde bulunan teşebbüslerin pazar payı tahminlerine ise aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.13 Tablo-1: GARENTA ve AVİS’in Kısa Dönem Araç Kiralama Pazarındaki Pay Tahminleri (2021) Teşebbüsler GARENTA'nın Tahmini (%) AVİS'in Tahmini (%) AVİS + BUDGET (.....) (.....) ENTERPRİSE (.....) (.....) GARENTA (.....) (.....) SİXT (.....) (.....) CENTRAL (.....) (.....) RENTGO (.....) (.....) ÇİZGİ (.....) (.....) EUROPCAR (.....) (.....) HERTZ (.....) (.....) DİĞER (.....) (.....) TOPLAM (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerin cevabi yazıları (28) Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi, kısa dönem araç kiralama faaliyetleri bakımından yapılan pazar payı tahminleri, teşebbüslerin hesaplamalarını dayandırabileceği toplu sektör verilerinin bulunmaması, sayısı tam olarak belirlenemeyen çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösteriyor olması gibi nedenlerle güvenilir nitelikte değildir. Kısa dönem araç kiralama faaliyetinde bulunmalarına karşın, ENTERPRISE ve ZEPLİN, sağlıklı verilere dayandırılamadığından pazar payı tahmini yapamadıklarını ifade etmiştir. Uzun Dönem Kiralama (29) Uzun dönem kiralama genelde 12 ay ile 48 ay arasında yapılan bir kiralama yöntemidir.14 Bu kiralama türünde araç temini ile beraber talebe ve tercihe istinaden kiralama süresi boyunca katlanılacak tüm bakım, onarım, sigorta, yedekleme vb. operasyonel hizmetler filo kiralama şirketi tarafından karşılanmaktadır. Uzun dönem kiralama genellikle kurumlar ve tüzel kişiler tarafından tercih edilmekte, kiraya verme işlemleri kurumsal satış ekipleri, acenteler ve yetkilendirilen temsilcilikler tarafından gerçekleştirilmektedir. Türkiye’de çok fazla uygulaması bulunmamakla birlikte bireysel müşterilere de uzun dönem kiralama hizmeti verilebilmektedir.15 (30) Kiralama hizmeti alan firmalar; doğrudan teklif alma, ihale gibi farklı yöntemlerle kiralama şirketlerinden gelen teklifleri karşılaştırmakta, kendileri için en uygun teklifi veren şirketten hizmet almakta, filo büyüklüğüne göre birden fazla kirama şirketinden eş zamanlı olarak kiralama yapabilmektedir. 13 Tablodaki pazar payı bilgileri, GARENTA ve AVİS’in tahminlerine dayanmaktadır. GARENTA yaptığı tahminlerde, sektörde faaliyet gösteren firmaların şube sayılarını, hizmet verdikleri illeri ve nüfus yoğunluğunu, şubelerin bulunduğu havalimanları ile havalimanı yolcu sayılarını dikkate aldığını ifade etmiştir. AVİS ise yaptığı pazar payı hesaplamalarını, pazarda faaliyet gösteren firmaların toplam filo büyüklüklerine, basında yer alan haberlere ve gizli müşteri araştırmalarına dayandırdığını belirtmiştir. 14 2022 yılı ilk çeyreği itibari ile uzun dönemli araç kiralama sektöründeki sözleşme sürelerinin %44,8’i 30-42 ay aralığındayken 43 ay üzerinde kira süresi olan sözleşmelerin oranı ise %20,5 seviyesindedir. Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy