Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-2-40 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-04/49-26
Karar Tarihi : 08.02.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : Didem ULUÇ SÜDEMEN, Mesut MORGÜL, Burcu ÇALIŞKAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
BULUNANLAR : - Arçelik Pazarlama A.Ş.
Sütlüce Karaağaç Cad., No:6/2 34445 Beyoğlu/İSTANBUL
- Vestel Ticaret A.Ş.
Levent 199- Büyükdere Cad., No:199 34394 Şişli/İSTANBUL
- BSH Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Fatih Sultan Mehmet Mah., Balkan Cad., No:51 34771
Ümraniye/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: Arçelik Pazarlama A.Ş., Vestel Ticaret A.Ş. ve BSH Ev
Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin rekabete duyarlı bilgi değişimi yoluyla 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumuna (Kurum) gizlilik talebiyle yapılan
başvuruda özetle; Arçelik Pazarlama A.Ş. (ARÇELİK), Vestel Ticaret A.Ş. (VESTEL)
ve BSH Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (BSH) rekabete duyarlı bilgi değişimi
yoluyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4.
maddesini ihlal ettikleri ileri sürülerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.10.2017 tarih ve 7770 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine hazırlanan 18.12.2017 tarih ve 2017-2-40/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu, 21.12.2017 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve 17-
42/676-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 23.01.2018 tarih ve 2017-2-40/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu, 08.02.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. Söz
konusu toplantıda, aşağıda yer verilen ilk sıradaki raportör görüşü bakımından, 18-
04/49-M sayılı karar ile ARÇELİK ve VESTEL hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına hükmedilmiş; ikinci sıradaki raportör görüşü
bakımından ise işbu karar tesis edilmiştir.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Rekabete duyarlı bilgi değişimi yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
edip etmediklerinin tespiti amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
ARÇELİK ve VESTEL hakkında soruşturma açılması gerektiği,
Mevcut dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, önaraştırmaya konu bilgi
değişimine taraf olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle BSH hakkında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı
18-04/49-26
2/9
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler1
I.1.1. ARÇELİK
(6) ARÇELİK, 1955 yılında kurulmuş olup, başta beyaz eşya olmak üzere evlerde
kullanılan elektrikli ve elektronik ürünlerin üretimi, satışı, dağıtımı ve pazarlanması
alanlarında ulusal ve uluslararası boyutta faaliyet göstermektedir. ARÇELİK’in
içerisinde bulunduğu Koç Grubu; Arçelik, Beko, Grundig, Blomberg, Elektrabregenz,
Arctic, Leisure, Flavel, Defy, Altus ve Dawlance markalarıyla 145’ten fazla ülkede ürün
ve hizmet sunmaktadır. ARÇELİK üretim faaliyetlerini yedi farklı ülkede bulunan 18
üretim tesisinde gerçekleştirmektedir.
I.1.2. VESTEL
(7) 1984 yılında kurulan VESTEL, 1994’ten beri Zorlu Grubu bünyesinde tüketici
elektroniği, beyaz eşya, dijital ürünler, bilgi teknolojileri, LED aydınlatma ve savunma
sektörlerinde üretim, pazarlama ve satış sonrası destek hizmetleri alanlarında faaliyet
göstermektedir. Teşebbüs, üretim faaliyetlerini Manisa’da bulunan “Vestel City” üretim
tesisinde gerçekleştirmekte ve Türkiye çapına yayılmış yaklaşık 1250 satış noktası,
350 yetkili servis ve 13 merkez servisiyle faaliyetlerini sürdürmektedir.
I.1.3. BSH
(8) BSH; Türkiye’de ana markaları Bosch ve Siemens, özel markası Gaggenau ve yerel
markası Profilo olmak üzere 4 marka ile hizmet veren beyaz eşya sektörünün önemli
firmalarından biridir. Teşebbüs 41 fabrikasında ürettiği beyaz eşya aletlerini 48
ülkedeki 80 şirketi aracılığıyla tüketicilere ulaştırmaktadır. BSH’nin en büyük üretim
merkezi, Türkiye'de bulunan Çerkezköy, Tekirdağ fabrikalarıdır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler2
(9) Kullanım süresi bir yıldan uzun dayanıklı tüketim mallarının alt sektörleri içinde yer
alan beyaz eşya sektörü, çok sayıda ve çeşitli mal grubunu içermektedir. Bazı
kaynaklarda elektrikli ev aletleri, bazılarında ise dayanıklı tüketim malları kapsamına
giren beyaz eşya sektörü; farklı teknolojileri nedeniyle çok geniş bir ürün yelpazesine
sahiptir. Bu ürünlerin başlıcaları; buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın,
ocak, süpürge gibi temel ürünler ve tost makinesi, robot, meyve presi, blender, mikser
gibi küçük ev aletleri ile ayrıca derin dondurucu, klima, şofben, termosifon, su arıtma
cihazı gibi ürünlerdir.
(10) Ülkemizde gelişmekte olan kalite şartları sayesinde karmaşık özelliklere sahip olan
daha nitelikli ürünler yapılmaya başlanmıştır. Dayanıklı tüketim malları sektöründe
Türk firmalarının yanı sıra pek çok yabancı firma da sektörün içinde yer almakta ve
rekabet halinde bulunmaktadır.
(11) Dayanıklı tüketim sektörünün yoğunlaştığı bölgeler; Marmara, Orta Anadolu ve Ege
Bölgeleridir. Fabrikalar ise İstanbul, Manisa, Tekirdağ, Eskişehir, Bolu, Bursa, İzmir
Ankara, Kocaeli, Yalova, Kayseri, Konya gibi illerde yoğunlaşmıştır.
1 İncelenen teşebbüslerin resmi web sitelerinde yayımlanan bilgilerden faydalanılmıştır.
2 Kurul’un 14.07.2011 tarih ve 11-43/942-306 sayılı kararından ve Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri
Derneğinin (TÜRKBESD) resmi web sitesinden yararlanılmıştır.
18-04/49-26
3/9
(12) Dayanıklı tüketim malları sektörünün büyük çoğunluğunu oluşturan beyaz eşya
sektöründe, iç pazar üretiminin yaklaşık % 90’ınını birkaç büyük firma oluşturmaktadır.
Bununla birlikte 50 civarı firmanın sektörde faaliyet gösterdiği görülmektedir. Bunlara
ek olarak 500’ün üzerinde firma ise yedek parça ve aksam üretimi ile iştigal etmekte
ve sektöre bu şekilde dâhil olmaktadır. Sektörün parça üretiminin yanı sıra bir de
bakım, servis gibi hizmet dallarında da faaliyet gösterdiği bilinmektedir. Bu anlamda,
1.500 civarı yetkili servis ile 12.000 bayi, sektörde hizmet vermektedir.3
(13) Sektörde beyaz eşya sanayinin geliştirilmesi, ulusal ve uluslararası standartlarda
hizmet kalitesinin yükseltilmesi amacıyla kurulan TÜRKBESD’in; ARÇELİK, BSH,
Candy Group, Demirdöküm, Indesit, Silverline ve VESTEL olmak üzere 7 üyesi
bulunmaktadır. Dernek, sektörün yaklaşık % 90 - 91’ini temsil etmektedir. Bunun
yanında Beyaz Eşya Yan Sanayicileri Derneği (BEYSAD) çatısı altında 195 üye firma
bulunmaktadır.
(14) Türkiye’de beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren dört büyük beyaz eşya üreticisi
TÜRKBESD üyesi teşebbüsler ve markaları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 1: TÜRKBESD Üyesi Teşebbüs Markaları
ARÇELİK
Arçelik, Beko, Grundig, Blomberg, Elektrabregenz,
Arctic, Leisure, Flavel, Defy, Altus ve Dawlance
BSH Bosch, Profilo, Siemens, Gaggenau
Indesit Company Beyaz Eşya
San. ve Tic. A.Ş (INDESIT)
San. ve Tic. A.Ş.
Hotpoint, Indesit, Scholtes
VESTEL Vestfrost, Regal, Vestel, Finlux, Seg
Kaynak: Mezkur teşebbüslerin resmi web siteleri.
(15) Öte yandan, sektörde yer alan firmalar ve pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer
verilmektedir:
Tablo 2: Beyaz Eşya Sektöründe Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar Payları (%)
(16) Türkiye, beyaz eşya üretiminin lideri olarak bilinen Almanya ve İtalya’yı geride
bırakarak, 25 milyon adetlik üretiminin %75’ini sayısı 150’yi bulan ülkelere ihraç
etmektedir. Stratejik pazar araştırması şirketi Euromonitor verilerine göre Türkiye,
dünya üretiminin yarısını gerçekleştiren Çin’in arkasında ikinci konumda
bulunmaktadır.
3 Ankara Sanayi Odası’nın yayınladığı Ev ve Ofis Aletleri Dayanıklı Tüketim Malları Sektör Raporu,
(Erişim Tarihi: 22.01.2018).
4 Buzdolabı, çamaşır makinası, bulaşık makinası, fırın, derin dondurucu ve kurutucudan oluşmaktadır.
Altı Ana Ürün4
(Ocak-Temmuz)
2015 2016 2017
Arçelik (…..) (…..) (…..)
BSH (…..) (…..) (…..)
Vestel (…..) (…..) (…..)
İndesit (…..) (…..) (…..)
Candy Group (…..) (…..) (…..)
Kaynak: TURKBESD Beyaz Eşya Raporu (2017 Temmuz)
18-04/49-26
4/9
(17) Sektörde beyaz eşya ve elektrikli ev aletlerine ilişkin 2017 yılının Şubat ayından Eylül
sonuna kadar süren Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indirimi, talep artışına neden
olmuştur. TURKBESD verilerine göre dört beyaz eşyada (buzdolabı, çamaşır
makinası, bulaşık makinası, fırın) 2017’de %7,3; alt bileşenlerde ise ihracat %6
büyürken, ÖTV teşviki ile iç satışlarında %11’lik bir büyüme gerçekleşmiştir. Şubat-
Eylül 2017 döneminde geçerli olan ÖTV’nin sıfırlanması ile 2017’de 621 bin adet
ortalama satış gerçekleştiği, ÖTV teşvikinin son dönemi olan Eylül’de ise 808 bin
adetlik satışa ulaşıldığı açıklanmıştır5.
1.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(18) İlgili ürün pazarının tespitinde, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınır,
tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilir.
(19) Söz konusu ürünler, tüketicilerin kullanım amaçları bakımından farklılık arz ettiği gibi
nitelikleri ve fiyatları bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bu nedenle tüketicilerin
farklı ihtiyaçlarına yönelik olan her bir ürün için ayrı pazar tanımlaması yapılması
mümkündür. Başvuru konusu ürünler bakımından incelendiğinde; temel ürün
gruplarının “beyaz eşya”, “klima”, “televizyon” ve “küçük ev aletleri” olduğu
anlaşılmaktadır.
(20) Söz konusu ürün grupları kendi içinde fiyat, kalite, kullanım amaçları, kullanım yeri ve
nitelikleri gibi pek çok kriter bakımından farklılaşabilmektedir. Bunun yanında,
sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin belirtilen ürün gruplarının büyük bir
bölümünde aktif olduğu görülmektedir.
(21) Yürütülen önaraştırmanın konusunu, incelenen teşebbüslerin rekabete duyarlı bilgileri
kendi aralarında paylaşarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiası
oluşturmaktadır. Dolayısıyla mevcut dosya kapsamında ilgili ürün pazarı en geniş
haliyle dayanıklı tüketim malları pazarı olarak tanımlanabileceği gibi, her bir ürün
grubu bazında olmak üzere; beyaz eşya, klima, televizyon ve küçük ev aletleri pazarı
şeklinde de belirlenebilecektir.
(22) Diğer taraftan, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında "...
inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyorsa ya da alternatif tüm
tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı
yapılmayabilir." ifadesine yer verilerek, alternatif pazar tanımlarının sonucu
etkilemediği durumlarda ilgili pazarın tayin edilmeyebileceği belirtilmiştir.
(23) Nitekim teşebbüsler arası rekabete duyarlı bilgi değişimine konu olan Kurul kararları
incelendiğinde; teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri ürün gruplarına değinilmekle
birlikte, sonuç üzerinde belirleyici olmayacağı gerekçesiyle kesin bir pazar tanımının
yapılmadığı görülmektedir6. Bu bağlamda, mevcut dosya kapsamında da ilgili ürün
pazarının alternatif pazarlardan biri temel alınarak belirlenmesinin, ulaşılan sonuç
üzerinde etkili olmayacağı dikkate alınarak, bu aşamada kesin bir pazar tanımına
gidilmemiştir.
5 (Erişim
Tarihi: 22.01.2018).
6 08.03.2013 tarih ve 13-13/198-100 sayılı, 07.11.2016 tarih ve 16-37/628-279 sayılı Kurul kararları.
18-04/49-26
5/9
1.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(24) İlgili coğrafi pazar, teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet
gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet
koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden
kolayca ayrılabilen bölgelerdir.
(25) İncelenen teşebbüslerin faaliyetlerini tüm Türkiye çapında gerçekleştirmesi ve ülkenin
herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden belirgin şekilde
farklılık göstermemesi nedeniyle işbu dosya bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye”
olarak belirlenmiştir.
1.3. BSH’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(26) Önaraştırma kapsamında BSH’de yerinde inceleme yapılmış olup, inceleme
neticesinde elde edilen belgelerde; teşebbüsün rakipleriyle rekabete duyarlı ticari
bilgileri paylaştığına dair herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır. Diğer taraftan; BSH’nin
bölge temsilcilikleri ve bayileri aracılığıyla piyasadan VESTEL, ARÇELİK, BEKO gibi
rakiplerinin uygulamaları/kampanyaları hakkında bilgi toplayabildiği görülmektedir. Bu
kapsamda, yerinde incelemede elde edilen belgelerden bazılarına aşağıda yer
verilmektedir.
(27) BSH Koordinasyon Uzmanı (…..) tarafından BSH Bölge Satış Müdürlerine gönderilen
03.01.2014 tarihli ve “Arçelik 8-9kg indirim uygulaması hk.” konulu e-postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Arkadaşlar selam,
Aşağıdaki konuyla ilgili acil bir bilgi ihtiyacımız var. Arçelik bayi bağlantısı olan
arkadaşlarımın yardımlarını rica ederim. Arçelik’in 8 ve 9 kg çamaşır makinelerinde
(…..) TL indirim kampanyası yaptığına dair bir bilgi gelmişti.
Öncelikle bu uygulama Ocak ayında da devam ediyor mu? İçeriği nedir? Paro kart
kapsamında mı yapılıyor? Yoksa bu ürünleri talep eden tüketiciler doğrudan
faydalanabiliyor mu?
İyi çalışmalar…”
(28) BSH Satış Alan Yöneticisi (…..) tarafından (…..)’a gönderilen 03.01.2014 tarihli ve
“RE: Arçelik 8-9kg indirim uygulaması hk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
Merhaba (…..),
Arçeliğin uygulamış olduğu 8 ve 9kg çamaşır makinelerindeki indirim miktarı (…..)
tl olduğu ve uygulamanın ocak ayında devam ettiği bilgisini edindik. Uygulama
paro kart kapsamında yapılmakla beraber montaj eşleştirmesi de göz önünde
tutulmaktadır…”
18-04/49-26
6/9
(29) BSH Perakende Satış Yöneticisi (…..) tarafından (…..)’a gönderilen 03.01.2014 tarihli
“RE: Arçelik 8-9kg indirim uygulaması hk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler
bulunmaktadır:
“Tekrar merhaba (…..), Arçeliğin uygulamasına paralel olarak Beko’nun
uygulaması şöyledir:
Beko bayilerine gelen sirkülerde yazdığı üzere, tüketiciler, cep telefonlarına gelen
mesajlar ile bu uygulamadan yararlanabilecekler. Her mesajla gelen kodun bir kez
ürün alma hakkı var. İndirim yapılan (…..) TL’nin (…..) TL’sini şirket (…..) TL’sini
bayi karşılayacaktır. Uygulama paro kartlı tüketicilere yöneliktir. Tüketicinin kartlı
olmasına da gerek yok; mesaj gelmesi yeterli; çünkü bayi o anda herhangi bir
parokart ile işlem yapabiliyor.”
(30) BSH Marmara Bölge Perakende Satış Yönetmeni (…..) tarafından BSH Satış
Bölgeleri Koordinasyon Uzmanı (…..)’a gönderilen 26.05.2016 tarihli ve “Beko
Ramazan Kampanya Kurgusu” konulu e-postada:
“Merhaba (…..),
Beko’nun önümüzdeki ay başlayacak Ramazan ayında (Haziranda) her haftaya
özel uygulayacağı KEA kampanyaları, bayi alış-satış fiyatları ile kar marjları ve bayi
paro katılım bedelleri ekli excel dosyasındadır. Açıklaması ise aşağıdadır.
Ayrıca bu mailde yok ama 5 çekmeceli dikey derin dondurucuya da (…..) TL gibi
bir fiyatla satacaklarmış. Bilgi alınan bayi (…..) adet sipariş verdiğini belirtti. Kolay
Gelsin…”
ifadeleriyle, BEKO’nun kendi bayilerine gönderdiği kampanya detaylarına yer
verilmiştir.
(31) BSH Marmara Bölge Perakende Satış Yönetmeni (…..) tarafından BSH Marmara
Bölge Müdürü (…..)’e gönderilen 20.06.2016 tarihli ve “Arçelik Haziran Ayı
Uygulaması” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Merhaba (…..),
Kaynarca Arçelik bayinden aldığım bilgiye göre aşağıdaki 4 büyük üründe Arçelik
bu ay bazı illerde özel indirimler uyguluyor.
Arçelik 4252 EY A+ Çift Kapılı Buzdolabı: (…..) TL
Arçelik 5063 FE OÇM: 5 kg: (…..) TL
Arçelik 6233 Bulaşık Makinesi: 3 programlı: (…..) TL
Arçelik 9314 Fırın: (…..) TL
Uygulama 30 Hazirana kadar aşağıdaki illerde geçerli olacaktır…”
I.4. Değerlendirme
(32) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi belirli bir mal veya hizmet piyasasında rekabeti
engelleme, bozma veya kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran teşebbüsler
arası anlaşmaları, uyumlu eylemleri ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerini
yasaklamaktadır.
18-04/49-26
7/9
(33) Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da (Kılavuz) bilgi değişimi; rekabeti
kısıtlama amacı taşıyan bilgi değişimi ve rekabeti kısıtlama etkisi olan bilgi değişimi
olmak üzere iki ayrı başlık altında incelenmektedir. Buna göre, rekabeti kısıtlama
amacı olan bilgi değişimlerinin etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığı kabul
edilmektedir. Geleceğe yönelik planlara ilişkin bilgi değişiminin amaç yönünden
rekabeti kısıtlama ihtimali mevcut verilerin değişimine kıyasla daha fazla olup, bu
çerçevede rakiplerin, gelecekte uygulamayı planladıkları fiyat, üretim ya da satış
miktarı gibi rekabete duyarlı bilgileri aralarında değişmesi, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilmektedir.
(34) Rekabeti kısıtlama amacı taşımayan bilgi değişimlerinin rekabet üzerindeki olası
etkileri ise her somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu
bağlamda, bilgi değişiminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti
kısıtlama etkisinin bulunması için, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği
veya inovasyon gibi rekabetçi parametrelerden en az biri üzerinde olumsuz etkisinin
olması gerekmektedir. Bu etkinin değerlendirilmesi bakımından, “ilgili pazarın
özellikleri” ile “bilgi değişiminin niteliği” dikkate alınmalıdır.
(35) Kılavuz’da, pazarın yapısı bakımından, yeterince şeffaf, yoğunlaşmış, istikrarlı,
simetrik olan ve karmaşık olmayan pazarlarda teşebbüslerin işbirlikçi sonuca
ulaşmalarının daha kolay olduğuna, dolayısıyla bu tür pazarlardaki bilgi değişiminin
rekabet karşıtı etkilerinin daha fazla olacağına dikkat çekilmektedir. Bilgi değişiminin
niteliği bakımından ise, paylaşılan bilginin rekabete duyarlı (stratejik) olup olmaması,
pazarı kapsama derecesi, bireysel veya toplulaştırılmış olması, güncelliği, değişim
sıklığı, kamuya açık olup olmamasının değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
(36) Başta fiyat ve üretim miktarları olmak üzere, incelenen pazarın niteliklerine göre,
paylaşılmaları halinde pazarın temel rekabet parametrelerini şeffaflaştıran,
teşebbüslerin birbirilerinin hamlelerine ilişkin sahip oldukları belirsizlikleri ortadan
kaldıran, maliyet, satış verileri, kapasite kullanım oranları, teklif şartnamesi içerikleri,
sözleşme maddeleri, stok durumları gibi bilgiler rekabet ortamı açısından hassas
bilgiler olarak kabul edilmektedir.
(37) Öte yandan, pazarı şeffaflaştırabilecek nitelikte olan, teşebbüslerin ticari stratejilerine
ilişkin bilgi verebilecek geçmiş ve cari veriler de ihlal kapsamına girebilmektedir. Başka
bir deyişle geçmiş veya cari fiyatlar, satışlar, üretim maliyetleri gibi veriler, firmaların
gelecekte izlemesi muhtemel davranış şekli hakkında fikir verebileceğinden, stratejik
belirsizliğin giderilmesine ve bu bakımdan rakipler arasında ortak bir anlayış
geliştirilmesine yardımcı olabilmektedir7.
7 PİŞMAF, Ş. (2012), İktisadi ve Hukuki Açıdan Teşebbüsler Arası Bilgi Değişimi, Uzmanlık Tezi, s. 12,
Rekabet Kurumu, Ankara.
18-04/49-26
8/9
(38) Kurul’un 2007 tarihli “Emaye Bobin” kararında rekabete duyarlı bilgilerin ne tür bilgiler
olduğuna ilişkin açıklayıcı tespitlere aşağıdaki şekliyle yer verdiği görülmektedir8:
“Teşebbüslerin fiyatlarına, maliyetlerine, üretim miktarlarına, kapasite kullanımlarına,
teklif şartnamelerine, stoklarına, ticari sırlarına ilişkin bilgi alışverişinde bulunmaları,
bu bilgilerin firmaların rekabetçi stratejileriyle doğrudan ilgili olmaları nedeniyle
davranışlarını koordine etmelerine olanak vermektedir. Haklarında soruşturma
yürütülen teşebbüslerin rekabet stratejilerinin en önemli değişkeni ve aracı niteliğinde
olan fiyatlara, kapasite kullanımlarına, üretim miktarlarına, müşteri bazında satış
rakamlarına ilişkin bilgi alışverişinde bulunmalarının [amaç bakımından] rekabeti
kısıtlayıcı olduğu ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir ihlal niteliğinde
değerlendirilmesi ve anılan Kanun’un 16. maddenin ikinci fıkrası gereğince idari para
cezası ile cezalandırılmaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır”.
(39) Kurul, 14.01.2016 tarih ve 16-02/44-14 sayılı kararında Ege Bölgesi’nde faaliyet
gösteren çimento üreticilerinin klinker stoklarına ve ihracatına ilişkin bilgi değişimini
geleceğe yönelik satış stratejilerinin paylaşılması olarak değerlendirmek suretiyle,
fiyat hareketlerini de göz önüne alarak “kartel” sonucuna ulaşmıştır.
(40) Bu noktada, geçmişe dönük veriler daha çok mevcut bir anlaşmanın uygulamasının
kontrolü işlevi görebilecek olmakla birlikte, dinamik bir şekilde sık veri paylaşımı,
geleceğe yönelik olarak rakipler arasında koordinasyona yol açabilmektedir.
Dolayısıyla paylaşılan bilginin böyle bir sonuç doğurup doğurmayacağının
belirlenmesi gerekmektedir.
(41) Dosya konusunu; ARÇELİK, VESTEL ve BSH’nin rekabete duyarlı bilgi değişimi
yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin incelenmesi teşkil
etmektedir. İddialara yönelik yürütülen önaraştırma kapsamında, beyaz eşya
sektöründe faaliyet gösteren mezkur teşebbüsler bünyesinde yerinde incelemeler
yapılmıştır. Mevcut bölüm dahilinde dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler, işbu Kurul
kararının hakkında ayrı bir sonuca hükmettiği BSH bakımından değerlendirilmiştir.
(42) Dosya kapsamındaki BSH’ye ilişkin belgeler bir bütün olarak ele alındığında; anılan
belgelerin, teşebbüsün kendi organizasyonunda yer alan satış yetkilileri arasında
yapılan e-posta yazışmalarından ibaret olduğu görülmektedir. Söz konusu belgeler
nitelik olarak, BSH’nin bölge temsilcilikleri ve bayileri aracılığıyla piyasadan VESTEL,
ARÇELİK, BEKO gibi rakiplerinin uygulamaları/kampanyaları hakkında bilgi
toplayabildiğini gösteren teşebbüs içi yazışmalardır. Teşebbüsün rakipleriyle rekabete
duyarlı ticari bilgileri paylaştığına dair herhangi bir bulguya ise ulaşılmamıştır.
(43) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; mevcut dosya kapsamında BSH’nin
iddialara konu bilgi değişimine taraf olduğuna yönelik herhangi bir bilgi ve belgenin
bulunmadığı anlaşıldığından, adı geçen teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına
gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
8 Kurul’un 04.07.2007 tarihli, 07-56/672-209 sayılı kararı, paragraf 800.
18-04/49-26
9/9
J. SONUÇ
(44) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca BSH Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında soruşturma
açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy