Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-56 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-57/730-217
Karar Tarihi : 3.8.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin Ünlü, İsmail Yücel ARDIÇ, Metin PEKTAŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Mittal Steel Company N.V. vekilleri Av.Mehmet Gün,
Av. Neşe Taşdemir, Av. Özgür Altıntaş. 20
Kore Şehitleri Cad. No:32, Zincirlikuyu, 80300 İstanbul.
D. TARAFLAR : - Mittal Steel Company N.V.
Hofplein 20 3032 AC Rotterdam HOLLANDA
- Arcelor S.A.
19, Avenue de la Liberté L-2930 Lüksembourg
LÜKSEMBOURG
E. DOSYA KONUSU: Arcelor S.A.’nın ihraç edilmiş sermaye paylarının ve 30
dönüştürülebilir tahvillerinin Mittal Steel Company N.V. tarafından
devralınmasına izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.4.2006 tarih ve 2310 sayı ile giren
ve 19.7.2006 tarih ve 4928 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 27.7.2006 tarih ve 2006-1-56/ÖI-06-HHÜ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 27.7.2006 tarih ve REK.0.05.00.00-120/149 40
sayılı Başkanlık önergesi ile 06-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirime konu işlemde, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, ancak işlem sonucunda aynı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı ifade edilmektedir. 50
(06-57/730-217)
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Çelik ürünleri, yassı ürünler (sıcak sac, soğuk sac, kalın levha, galvanizli sac,
teneke vb.) ve uzun ürünler (profil demir, inşaat demiri, filmaşin vb.) şeklinde iki
alt gruba ayrılmaktadır. Hem Arcelor hem de Mittal yassı ve uzun çelik ürün 60
üreticisidirler.
Yassı demir çelik pazarının, sıcak ve soğuk haddelenmiş rulo saclar (Bundan
sonraki bölümlerde sıcak sac ve soğuk sac olarak kullanılacaktır.), kalın
levhalar, galvanizli sac, kalay/krom kaplı sac ve elektrolize çelik levhalar; uzun
demir çelik ürünlerinin ise kütük, inşaat çubuğu, profil ve filmaşin olmak üzere alt
pazarları bulunmaktadır. Mittal ve Arcelor’un yassı demir çelik pazarının, sıcak
ve soğuk sac, kalın levhalar ve galvanizli sac alt pazarlarında; uzun demir çelik
pazarının ise sadece filmaşin alt pazarında faaliyetleri örtüşmektedir. Aşağıda
tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü pazarlara ilişkin bilgilere yer verilmiştir. 70
Yassı Demir Çelik Ürünleri
Sıcak Saclar: Slabın, sürekli döküm yöntemiyle katılaştırılması sonucu
meydana gelen, dikdörtgen kesitli yan ürünün sıcak haddehanede, sıcak olarak
haddelenmesi ile elde edilen ve kalınlıkları 1,50–20,00 mm aralığında değişen
rulo şeklinde sarılmış saclardır.
Sıcak saclar, ek bir haddeleme işlemine gerek duyulmaksızın, bu haliyle
doğrudan alıcılar tarafından kullanılmak üzere de satışa sunulabilmektedir. Daha 80
sonra alıcılar tarafından çeşitli tipte sanayi mallarına (örneğin, zirai aletler ve iş
makineleri) dönüştürülebileceği gibi, işlenerek başka mallara da (örneğin, küçük
kaynaklı karbon borular, büyük kaynaklı karbon borular, içi boş profil demir,
otomobil tekerlek jantları) dönüştürülebilir. Alternatif olarak, sıcak sac ürünlerin,
ek bir hadde işlemiyle soğuk sac veya kaplamalı sac ürünlerine
dönüştürülebilmektedir.
Soğuk Saclar: Sıcak sacın soğuk haddehanede soğuk haddelenmesi
sonucunda elde edilen ve kalınlıkları 0,30–2,00 mm aralığında değişen rulo
şeklinde sarılmış saclardır. Dayanıklı ev aletleri, büro, mefruşat ve mutfak 90
eşyaları üretimi ile, genel konstrüksiyon ve otomotiv endüstrisinde
kullanılmaktadır.
Soğuk sac ürünleri, sıcak sac ürünlerden ayrı bir ilgili ürün pazarı
oluşturmaktadır. Soğuk haddeleme, sıcak sacın tabi tutulduğu, işleme giren
ürünlerin (örneğin; kalınlıklarını azaltmak, profillerini geliştirmek ve yüzeylerini
perdahlamak suretiyle) temel niteliklerini etkileyen ek bir işlemdir. Soğuk sacların
nihai kalınlığı 2,5 mm ile 0,12 mm arasında değişmektedir. Rulolar, ilaveten,
onları sonraki biçim verme işlemleri için daha yumuşak ve şekil verilebilir hale
getirmeyi ve onlara gerekli mekanik özellikleri kazandırmayı hedefleyen tavlama 100
(06-57/730-217)
3
işlemlerinden geçirilmektedir. Bu işlemler sonucunda soğuk saclara, sıcak
saclara kıyasla %25-30 oranında bir katma değer artışı sağlanmaktadır.
Soğuk sac pazarında, levha halindeki sac ve rulolar arasında herhangi bir fark
gözetilmemektedir. Aynı şekilde, genişlik bazında da ürünler arasında bir ayrım
yapılmamaktadır.
Soğuk saclar, büyük ölçüde bizzat üreticilerce yürütülecek ek işlemlerde,
örneğin, kaplamalı ürünlere dönüştürülmek ve böylece tesis içinde kullanılmak
üzere üretilmektedir. Üçüncü şahıslara satılan soğuk sacların başlıca son 110
kullanıcıları, otomobil imalatçıları, diğer sınai son kullanıcılar, çelik işleme
şirketleri (örneğin, boru imalatçıları, bağımsız kaplama şirketleri, vb.) ve çelik
servis merkezleridir.
Kalın Levhalar: Kalın levhalar, dört yüksek merdaneli özel kalın levha
haddehanelerinde üretilen ve kalınlığı nedeniyle kangal haline getirilemeyen
levha şeklindeki ürünlerdir.
Kalın levhaların kendilerine özgü fiziksel özellikleri vardır: Rulo haline
getirilemezler ve boyutları tüm diğer sıcak sac ürünlerden çok farklıdır: (a) 120
kalınlıkları 400 mm’ye kadar çıkabilir, oysa sıcak sacın azami kalınlığı 25
mm’dir; (b) genişlikleri 5.000 mm’ye kadar çıkabilir, oysa sıcak sacın azami
genişliği 2.200 mm’dir.
Diğer yandan kalın levhalar, ince yassı çelik ürünlerden farklı uygulama
alanlarında, özellikle sanayi ekipmanları, makine, enerji, nükleer enerji, kimya ve
petrokimya, gaz işleme, tersane, gemi yapımı, madeni eşya, kazan ve alet
imalatı sektörlerinde kullanılır. Tüm bu alanlarda kalın levhaların boyutları, çelik
kullanıcılarına önemli bir ekonomik avantaj sağlamaktadır.
130
Galvanizli Saclar: Soğuk veya sıcak sacların sıcak daldırma veya elektro-
galvanizleme yöntemiyle çeşitli ağırlıklarda çinko kaplanması ile üretilen ve
kalınlıkları 0,30-2,00 mm aralığında değişen rulo şeklinde sarılmış saclardır.
Sıcak daldırma tekniğinde, sıcak veya soğuk sac, 460°C sıcaklıktaki bir çinko
banyosuna daldırılarak açıktaki tüm yüzeylerin çinko ile kaplanması
sağlanmaktadır. Bazı durumlarda metal ilave edilen bir işlemden daha
geçirilerek, kaplamanın bir çinko-demir alaşımına dönüşmesi sağlanmaktadır.
Bu işlem, müşteri tesislerinde yapılacak kaynak işlemlerini kolaylaştırmaktadır.
Elektro-galvanizleme tekniğinde kaplama çelik, şeritlerin bir veya iki yüzüne 140
elektrolitik kaplama uygulanması ve ardından, ya saf çinko ya da bir çinko-nikel
alaşımıyla kaplanması suretiyle yapılmaktadır.
Galvanizli sac, esas ve nihai olarak üç sektörde kullanılmaktadır: Otomobil
imalatı, inşaat ve ev aletleri.
Talep açısından bakıldığında galvanizli saclar, ister sıcak daldırma isterse
elektro-galvanizleme tekniğiyle üretilmiş olsun, birbiri yerine kullanılabilmektedir.
Her iki ürün grubu da korozyon direncini arttırmak için çinko veya çinko miksi ile
kaplanır ve her ikisinin de korozyon direnci ve fiyatları karşılaştırılabilir 150
(06-57/730-217)
4
düzeylerdedir. Son yıllarda sıcak daldırma çelik ürünlerin görünüş ve
performansında kaydedilen ilerlemeler, elektro-galvanizleme çelik ürünler yerine
kullanılabilme kabiliyetini artırmıştır. Bugün esas itibariyle tüm uygulama
alanlarında (otomobil gövde aksamı, şalter dolapları, ev aletleri, metal mobilya
vb.), sıcak daldırma ve elektro-galvanizleme saclar, sadece küçük işlem
uyarlamaları yapılarak (kaynaklama, yüzey hazırlama gibi) rahatça birbiri yerine
kullanılabilmektedir.
Uzun Demir Çelik Ürünleri
160
Filmaşin: Filmaşinler 5.5 mm ila 16 mm. çaplarında değişen kalınlıklarda
üretilmektedir. Filmaşini nihai ürün haline getirmek için mutlaka yeni bir işlemden
(çekme, yüzey kaplaması, sertleştirme, vb.) geçirmek gerekir. Filmaşin nihai
kullanıma sokulmadan önce daima belli bir dönüşüme uğrar; hiçbir zaman
olduğu şekilde (sıcak haddelenmiş haliyle) kullanılmamaktadır. Haddeden
çekilmek suretiyle ek bir işleme tabi tutulmaktadır. Bu çekme işlemi sonunda
kalınlığı önemli ölçüde azalmakta, daha büyük bir boyut hassasiyeti ve daha
yüksek mukavemet kazanmaktadır. Çekme işlemi sırasında yaratılan katma
değer çok büyüktür ve %25 ile %300 arasında değişmektedir. Filmaşinler tel, tel
kafes, tel hasır kaynaklı ızgara, çivi ve elektrot üretiminde kullanılmaktadır. 170
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Mittal ve Arcelor’un faaliyetlerinin örtüştüğü
“uzun demir çelik ürünleri” ve “yassı demir çelik ürünleri” pazarlarının üst
pazarlar olarak; yassı demir çelik pazarında, “sıcak sac”, “soğuk sac”, “kalın
levhalar” ve “galvanizli sac”, pazarlarının ve uzun demir çelik pazarında
“filmaşin” pazarının alt pazarlar olarak belirlenmesinin uygun olacağı kanaatina
varılmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
180
İlgili ürün pazarını oluşturan yassı ve uzun çelik ürünleri pazarlarında ülke içinde
rekabet şartlarının bölgesel olarak farklılaşmasına neden olacak bir unsurun
bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları”
olarak kabul edilmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Mittal Steel Company N.V.
Hisseleri New York ve Amsderdam borsalarında işlem gören Hollanda menşeili 190
Mittal, dünyanın en büyük küresel çelik şirketidir. Mittal’in sermayesi,
sermayedarlara farklı oy hakları tanıyan A Grubu ve B Grubu hisseleri olarak
ikiye ayrılmıştır. Mittal’in mevcut ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo-1 Mittal’in Ortaklık Yapısı
Ortaklar Ortaklık Oranı (%) Oy Hakları
Mittal Ailesi 87,4 98,3
Kamu İştirakleri 12,6 1,7
Toplam 100,0 100,0
(06-57/730-217)
5
Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere Mittal Steel’in, Mittal Ailesi tarafından
kontrol edilmektedir.
Mittal’in 4 kıtadaki 16 ülkede çelik operasyonları bulunmakta ve bunların dışında 200
11 ülkede daha satış ve pazarlama faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Şirketin
faaliyet alanları ağırlıklı olarak Kuzey Amerika, Orta ve Doğu Avrupa, Afrika ve
Kazakistan’dır. Bunun yanı sıra Batı Avrupa ile Güney Amerika’da çok küçük bir
faaliyet alanı bulunmaktadır.
Mittal 2001 yılından beri Avrupa’daki konumunu ağırlıklı olarak Romanya,
Polanya, Makedonya, Bosna, Çek Cumhuriyeti ve Ukrayna’daki özelleştirilen
çelik işletmelerini devralma yoluyla oluşturmuştur. Söz konusu Orta ve Doğu
Avrupa’daki işletmeler daha çok inşaat sektöründe satılan bitmiş ürünlerin
üretimine odaklanmışlardır. Mittal’in Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) çapındaki 210
tam mamul çelik satışlarının %60’ını, genellikle inşaat sektörüne satılan uzun
karbon çelik ürünleri (çelik tel, çubuk ve kesme) teşkil etmektedir. Çelik tel satışı
Mittal’in tüm satışlarının %60’ını meydana getirmektedir. Mittal, Batı Avrupa’daki
çelik tel tesisleri aracılığıyla daha yüksek katma değer uygulamalarına
yoğunlaşmaktadır. Daha çok inşaat sektörüne satılan yassı karbon çelik ürünler
(sıcak haddelenmiş, soğuk haddelenmiş, galvanize, kaplama çelik çıta ve levha)
Mittal’in EEA çapındaki tam mamul ürün satışlarının geriye kalan %40’ını teşkil
etmektedir. Sıcak haddelenmiş çıtalar ve levhalar da bu satışların %60’ını
oluşturmaktadır.
220
Türkiye’de Mittal’in üretim faaliyeti veya herhangi bir kurulu şirketi
bulunmamaktadır. Mittal’in Türkiye’de başlıca yassı karbon çelik ürünlerinin
(sıcak ve soğuk haddelenmiş) ve uzun karbon çelik ürünlerinin (çelik tel, çubuk
ve kesme) Türkiye’ye satışını sağladığı bir irtibat bürosu vardır. Mittal’in 2005
yılına ait Türkiye satışlarının %50’sini sıcak haddelenmiş çelik ürünlerinin
satışları oluşturmaktadır.
H.2.2. Arcelor S.A.
Arcelor Grubu, Aceralia (İspanya), Arbed (Lüksemburg) ve Usinor (Fransa) olan 230
üç Avrupa çelik üreticisinin birleşmesiyle 2002 yılında kurulmuştur. Şirket, esas
olarak Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika’da faaliyet gösteren uluslararası bir
gruptur. Arcelor grubunun holding şirketi olan Arcelor S.A.’nın (Arcelor) merkezi
Lüksemburg’dadır.
Arcelor'un ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2- Arcelor’un Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Ortaklık Oranı (%)
Lüksemburg Devleti 5.6
Corporacion JMAC BV, Aristrain 3.6
Wallon Region (SOGEPA) 3.2
Arcelor'un kendi çalışanları 2.1
Borsalarda işlem gören (halka arz) 85.5
TOPLAM 100.0
(06-57/730-217)
6
Arcelor Grubu 4 farklı pazarda faaliyet göstermektedir; yassı karbon çelik, uzun 240
karbon çelik, paslanmaz çelik ve dağıtım-transformasyon ve ticaret. Arcelor,
dünya çelik üretiminin global aktörlerinden bir tanesidir ve şirket;
- sıcak sac, soğuk sac ve galvanizli sac da dahil olmak üzere otomotiv, ev
aletleri, ambalajlama, inşaat, inşaat mühendisliği, makine mühendisliği
ve işleme sektörlerinde kullanılan yassı çelik ürünleri,
Uzun çelik ürünleriyle ilgili olarak;
- ticari mallar (haddelenmiş mallar), hafif ve yarı hafif profiller, ticari 250
kalitede çelik ve daha çok inşaat sektöründe altyapı geliştirme ve büyük
projelerde kullanılan betonarme çubuklar,
- özel ürünler (haddelenmiş); ağır profiller, özel profiller raylar v.b,
- daha çok lastik üretimi ile inşaat sektörlerinde kullanılan çekme tel, çelik
kordon, seyreltilmiş karbon çeliği ve yüksek karbon çeliği,
alanlarında faaliyet göstermektedir.
260
Buna ek olarak, Arcelor, ev aletleri, otomotiv (özellikle egzos sistemleri), inşaat
ve cadde mobilyaları (street furniture, inşaat ve cephe malzemeleri) gibi 4
spesifik alanda ve (özellikle gıda, kimyasal ürünler ve yağ) endüstrilerinde
kullanılan paslanmaz çelik ürünlerinin ve paslanmaz çelik alaşım ürünlerinin her
türünü üretmektedir.
Arcelor ayrıca, çelik sektörünün dağıtım, transformasyon ve ticaret alanlarında
da faaliyet göstermektedir.
Arcelor’un Türkiye’de sahip olduğu bağlı ortaklıkları ve ortak girişim şirketlerine 270
aşağıda yer verilmiştir.
Arcelor FCS Çelik Ticaret A.Ş. (%100’ü Arcelor’a aittir.): Yassı ürünlerin
(otomotiv ve imalat sanayi) ticari mümessiliğini yapmaktadır. İlgili şirketin
herhangi bir toptancılık ve çelik servis merkezi faaliyeti bulunmamaktadır.
Arcelor International Çelik Ticaret A.Ş. (%100’ü Arcelor’a aittir.): Toptancılık
ve ticari mümessillik faaliyetlerinde bulunmaktadır. İlgili şirket Türkiye üzerinden
tüm Yakın Doğu bölgesine, Mısır ve Kafkas Denizi bölgesine dağıtım
yapmaktadır. Arcelor International Çelik, aynı zamanda Türk haddehanelerinden 280
satın alma ve Arcelor International ağı aracılığıyla satım faaliyetlerinde de
bulunmaktadır. Arcelor International Çelik’in çelik servis merkezi faaliyeti
bulunmamaktadır. Toptancılık faaliyetleri konusunda, Arcelor International Çelik,
Türkiye’de sahip olduğu iki toptan satış tesisi üzerinden, uzun çelik ürünleri
(profil, az maktarda da olsa vinç rayı ve levhadan mamul kazık satışları (sheet-
piles)) pazarında faaliyet göstermektedir.
Uginox Sanayi ve Ticaret A.Ş. (%35’i bir Alman ticaret şirketine %65’i Primary
Industries’ye aittir.): Uginox Sanayi, Arcelor tarafından kontrol edilen ve
(06-57/730-217)
7
paslanmaz çelik üretimi/dağıtımı konularında uzmanlaşmış bir çelik servis 290
merkezidir.
Sollac Ambalaj Çeliği ve Ticaret A.Ş. (%75’i Arcelor’a, %25’i Erdemir’e aittir.):
Sollac Ambalaj, Arcelor tarafından kontrol edilen ve ambalaj çeliği
üretimi/dağıtımı konularında uzmanlaşmış bir çelik servis merkezidir. Şirketin
ambalaj çeliği sektöründe Erdemir ile olan işbirliği Kasım 2002 tarihinde
başlatılmıştır. Son olarak, Kasım 2004 tarihinden bu yana Arcelor, Gebze’de
yeni bir toptan satış tesisi inşa etmiştir. Ancak bu tesisin henüz herhangi bir
faaliyeti (tedarikçisi veya müşterisi) bulunmamaktadır.
300
Borçelik Sanayii Ticaret A.Ş. (Arcelor’un payı %40,47’dir): Bir Türk çelik şirketi
olan Borusan (%40,08) ile ortaklaşa kontrol edilen bir ortak girişimdir. Hisselerin
geri kalanı Erdemir (%8,45) ve bir Dünya Bankası Grubu üyesi olan IFC
(%11)’ye aittir. 1989 yılında kurulan Borçelik, 1994 yılında soğuk haddelenmiş
çelik üretimine başlamıştır ve mevcut durumda buna ek olarak galvanize çelik
üretimi de yapmaktadır.
Bamesa Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Arcelor’un payı %39,99’dur): İspanyol
çelik üreticisi Barcelonesa de Metales (%34,41) ve Transformados Siderurgico
(%25,58) ile birlikte kurulmuş bir ortak girişim şirketidir. Bamesa Çelik, otomotiv 310
sektörüne yönelik bir çelik servis merkezidir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşleminin Niteliği
Bildirim formunda; 27.1.2006 tarihinde yapılan bir duyuru ile Mittal’in Arcelor’un
tüm ihraç edilen hisse senedi ve dönüştürülebilir tahvillerine yönelik bir teklif
yaptığı ve söz konusu teklifin de, Mittal’in Arcelor’un hissedarlarının ihraç edilmiş
tüm sermaye ve oy haklarının %50’den fazlasını açık artırmaya koyması şartına 320
bağlandığı, teklifin öngörüldüğü şekilde tamamlanması durumunda Mittal’in
Arcelor üzerinde oy haklarının çoğunluğunu elde edeceği, Mittal’in kendi
takdiriyle bu koşuldan dönme hakkı olduğu ifade edilmektedir Yine bildirim
formunda, Mittal’in nihai amacının Arcelor’un ihrac edilmiş tüm hisselerini satın
almak olduğu da ifade edilmektedir.
Mittal’in 27.1.2006 tarihinde sunmuş olduğu tekliften sonra taraflar 26.6.2006
tarihinde aralarında “Mutabakat Muhtırası” (Memorandum of Understanding)
imzalamışlardır. Bu Muhtıraya göre Mittal, Arcelor hisseleri için daha önce teklif
etmiş olduğu Mittal hisselerinin sayısını ve nakit bedeli artırmış ve aşağıda yer 330
verilen yeni teklifi sunmuştur. Buna karşılık Arcelor da hissedarlarına yeni teklifi
kabul etmeleri yolunda tavsiyede bulunma taahhütü altına girmiştir. Mittal’in
sunmuş olduğu yeni teklif aşağıdaki gibidir (madde 1.a.):
(i) 12 Arcelor hissesi başına 13 Mittal Steel hissesi ve 150.6 Avro nakit
fiyattan bir karma teklif,
(ii) Arcelor hissesi başına 40.4 Avro olacak şekilde bir nakit teklifi,
(iii) 7 Arcelor hissesi başına 11 Mittal Steel hissesi oranında bir değiştirme
teklifi,
(06-57/730-217)
8
(iv) 12 Arcelor dönüştürülebilir tahvil başına 13 Mittal Steel hissesi ve 340
188.42 Avro fiyattan bir karma teklif.
Söz konusu Mutabakat Muhtırasının;
16. maddesinde "Mittal Hakim Hissedarının 20 ve 21. maddede
düzenlenmiş hak ve yükümlülüklerinin, Şirketin hisseli sermayesinin
%15'inden azını elinde bulundurması veya kontrol etmesi halinde etkisiz
hale geleceği" belirtilmiştir.
20. maddesinde "Mittal Hakim Hissedarı, Şirket Yönetim Kurulu'nun
Bağımsız Yöneticilerinin önceden verilmiş yazılı izni olmaksızın Şirket 350
hisselerinin %45'inden fazlasına sahip olmayacağını, olduğu taktirde ise
%45 limitine indireceğini" taahhüt etmektedir.
Bu düzenlemelerden anlaşılmaktadır ki; Mittal'in en az %15 en fazla % 45 ve
hatta 20. madde (c) bendi uyarınca sayılan bazı hallerde bunun da üzerinde
hisseye sahip olması öngörülmektedir. Ayrıca, Mutabakat muhtırasında 3 yıllık
bir geçiş dönemi de öngörülmektedir (madde 8.a.). Bu dönemde Arcelor yönetim
kurulunun 18 üyeden oluşması; üyelerden 9’unun mevcut Arcelor yönetim kurulu
üyelerinden, bunlardan 3’ünün Arcelor’un ana hissedarlarının temsilcilerinden,
en az 6’sının da bağımsız yöneticilerden1 meydana gelmesi; diğer 9 üye 360
bakımından ise, 6 üyenin mevcut Mittal yönetim kurulu üyelerinden veya Mittal
tarafından atanmış üyelerden, bunların da 3’ünün bağımsız yönetici olması ve
son olarak 3 üyenin de çalışan temsilcilerinden olması kararlaştırılmıştır. Yine
Mutabakat Muhtırasında geçiş döneminden sonra; Mittal Hakim Hissedarlarının
ellindeki hisse oranında Arcelor’un yönetim kurulunda temsil edilmeye hak
kazanacakları ifade edilmektedir (madde 19.b). Bu durumda Arcelor’ın
hisselerinin %85’nin halka açık olması ve en büyük hissedarlarının da hisse
oranlarının %5 ve altı olması noktaları dikkate alındığında Mittal’in Arcelor’un
kontrolünü ele geçireceği kanaatine varılmıştır. Buna göre bildirime konu işlemin
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemi olduğu 370
anlaşılmaktadır.
H.3.2. İşlemin Eşikler Yönünden Değerlendirilmesi
Bildirime konu işlemle ilgili olarak ilgili coğrafi pazar olan Türkiye’deki tarafların
ciro ve pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:
Tablo -3 Tarafların ciroları
USD ($) YTL2
Mittal (………….) (………….)
Arcelor (………….) (………….)
Toplam 1.112.400.209 1.835.460.344
Tablo – 4 Tarafların pazar payları (%) 380
Ürünler Mittal Arcelor Toplam
Kalın levha (…..) (…..) 51,78
Sıcak sac (…..) (…..) 12,14
1 Bağımsız yönetici; şirkette %2’den fazla hissenin sahibi olan ya da kontrolü elinde tutan
herhangi hissedarla alakasız olan kişiyi ifade etmektedir (madde 8.b.).
2 ABD Doları kuru 1,65 YTL olarak alınmıştır.
(06-57/730-217)
9
Soğuk sac (…..) (…..) 12,17
Galvanizli sac (…..) (…..) 14,23
Filmaşin (…..) (…..) 3,28
Yukarıdaki tabloda yer verilen tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciro ve
pazar payları, 1998/2 sayılı tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğin 4.
maddesinde öngürülen eşikleri aştığından, Tebliğin 4. maddesi bakımından izne
tabi bir devir işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
H.3.3. İşleme İlişkin Avrupa Birliği Komisyonu Kararı
Mittal’in Arcelor tarafından devralınması işlemiyle ilgili olarak Avrupa Birliği
Komisyonu (Komisyon) 12.6.2006 tarihinde işlemin, uzun demir çelik 390
ürünlerinden olan ağır profiller haricinde, Avrupa ekonomik alanını kapsayan
coğrafi pazarda (AB pazarı) rekabetle ilgili olumsuz herhangi bir etkisinin
bulunmayacağına karar vermiştir. Bunun üzerine Komisyon’un ağır profiller
konusundaki endişesini gidermek için Mittal tarafından çözüm önerisi
sunulmuştur.
Komisyon tarafından yapılan incelemede, iki teşebbüsün faaliyetlerinin gerek
coğrafi alan olarak, gerekse de ürün çeşidi olarak büyük ölçüde birbirini
tamamlayıcı nitelikte olduğu, Arcelor’un özellikle Batı Avrupa ile Güney ve Kuzey
Amerika’da yoğunlaşmışken, Doğu Avrupa ve Asyada’ki faaliyetlerinin önemsiz 400
olduğu, buna karşılık Mittal’in, faaliyetinin büyük ölçüde Kuzey Amerika, Orta ve
Doğu Avrupa ile Afrika’da yoğunlaştığı, Batı Avupa’daki varlığının ise önemsiz
olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Ürün çeşidi ile ilgili olarak ise; Arcelor ve Mittal’in AB pazarında faaliyetlerinin
sadece bazı uzun demir çelik ürünlerinin üretimi ve satışı konusunda çakıştığı,
Mittal’in, Arcelor’un aktif olduğu paslanmaz çelik veya özel çelikle ilgili
faaliyetinin olmadığı, Mittal’in faaliyetlerinin önemli bir kısmının uzun demir çelik
ürünlerinin satışları ile ilgili olduğu, Arcelor’un ise esas itibarıyla yassı demir çelik
ürünlerinde faal olduğu, dağıtım konusunda Arcelor’un Batı Avrupa’da güçlü 410
olduğu, fakat Mittal’in dağıtım faaliyetinin sınırlı olduğu ifadelerine yer verilmiştir.
Tek istisnanın, Mittal-Arcelor birlikteliğinin Komisyon tarafından tartışmasız
olarak hakim olacağı değerlendirilen ağır profillerde olduğu, AB pazarının ağır
profil kapasitesinin çok önemli bir kısmını elde edecek olan bu pazar liderinin
tüketicilerinin alternatiflerini kısıtlayacağı, pazardaki diğer rakiplerin ürün çeşidi,
coğrafi alan ve kapasite olarak çok daha zayıf olacağı ifade edilmektedir.
Rekabetle ilgili söz konusu sorunu çözmek için Mittal, Arcelor’a ait İtalya’da ve
Almanya’da bulunan iki orta ve ağır profil haddehanesi ile, Mittal’e ait Polonya’da 420
bulunan direk ve profil haddehanesini aynı anda ticaret ve dağıtım kanallarıyla
birlikte elden çıkarmayı teklif etmiştir. Bu üç haddehane, AB pazarı toplam ağır
profil kapasitesinin yaklaşık %10’unu teşkil ettiği ifade edilmektedir.
Komisyon, kararında Mittal tarafından getirilen teklifin Mittal ile Arcelor’un
faaliyetleri arasındaki çakışmayı ortadan kaldıracağını, pazardaki diğer
teşebbüslerin bu şekilde Mittal-Arcelor birlikteliği ile rekabet edebileceklerini, bu
(06-57/730-217)
10
şekilde Mittal tarafından sunulan tedbirin, Komisyon’un ağır profiller konusundaki
endişelerini tamamen karşıladığını ifade etmektedir.
430
H.3.4. Tarafların Dünya Çapındaki Faliyetleri
Mittal ağırlıklı olarak uzun demir çelik ürünlerinin üretimi ve satışı konusunda
faaliyette bulunmaktadır. Mittal; Kuzey Amerika ve Asya Kıtası başta olmak
üzere, Orta Amerika, Güney Afrika ve Avupa’da üretim tesislerine sahiptir.
Tesislerinin büyük bölümü Kuzey Amerika ve Asya Kıtası’nda bulunmaktadır.
Arcelor ise ağırlıklı olarak yassı demir çelik ürünlerinin üretimi ve satışı
konusunda faaliyette bulunmaktadır. Arcelor’un üretim tesislerinin neredeyse
tamamı Avupa ve Güney Amerika Kıtası’nda bulunmaktadır. Arcelor, Kuzey 440
Amerika, ve Asya kıtasında ise oldukça sınırlı sayıda tesise sahiptir.
Ülkemize coğrafi olarak yakın olması münasebetiyle Mittal ve Arcelor’un Avrupa
Kıtası’ndaki faaliyetleri daha ayrıntılı olarak incelendiğinde aşağıdaki tespitler
yapılabilir: Mittal’in yassı demir çelik ürünleri üretimine yönelik olarak Avupa
Kıtası’nda Polanya, Çek Cumhuriyeti, Romanya ve Yogoslavya’da olmak üzere
(tamamı Orta ve Doğu Avupa’da) dört tesisi bulunmaktadır. Mittal’in uzun demir
çelik ürünleri üretimine yönelik olarak ise Avupa Kıtası’nda İngiltere, Fransa,
Almanya, Polanya, Çek Cumhuriyeti, Romanya ve Bosna-Hersek’te olmak üzere
toplam onbir tesisi bulunmaktadır. 450
Arcelor’un yassı demir çelik ürünleri üretimine yönelik olarak Avupa Kıtası’nda
İspanya, Fransa, Belçika, Lüksembourg, Almanya ve İtalya’da olmak üzere
(tamamı Batı Avupa’da) toplam yirmibeş kadar tesisi bulunmaktadır. Arcelor’un
uzun demir çelik ürünleri üretimine yönelik olarak ise Avupa Kıtası’nda İspanya,
Lüksembourg, Almanya, İtalya ve Ukrayna’da olmak üzere toplam onaltı kadar
tesisi bulunmaktadır.
Buna göre Komisyon tarafından da tespit edildiği üzere, Mittal ve Arcelor’un
Dünya ve Avrupa’daki faaliyetlerinin ürün çeşidi ve coğrafi alan olarak büyük 460
ölçüde kesişmediği söylenebilir.
H.3.5. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirilmesi
Bildirim formunda, Mittal’in Türkiye’de bir irtibat bürosu haricinde, herhangi bir
varlığının bulunmadığı, ayrıca devralma işleminin gerçekleşmesi halinde,
Arcelor’un Türkiye’deki faaliyetlerine ilişkin herhangi bir planının da bulunmadığı
ifade edilmektedir. Arcelor’un ise Raporun “Taraflar Hakkında Bilgiler”
bölümünde ifade edildiği üzere Türkiye’de bazı şirketleri ve ortaklıkları
bulunmaktadır. Aşağıda, tarafların gerek söz konusu şirketler vasıtasıyla, 470
gerekse doğrudan ihracat yoluyla ülkemize yaptıkları satışlar dikkate alınarak bir
değerlendirme yapılmıştır.
Mittal ve Arcelor tarafından Türkiye’ye yapılan demir çelik ürünü satışları
incelendiğinde, her iki teşebbüsün faaliyetlerinin yassı ürünlerden kalın levha,
soğuk sac, sıcak sac ve galvanizli sac’da, uzun ürünlerde ise filmaşinde kesiştiği
tespit edilmiştir. Söz konusu ürünlere ilişkin bildirim formundan ve Arcelor’un
(06-57/730-217)
11
Erdemir’deki ortaklıkla ilgili bildiriminden elde edilen bilgilere aşağıdaki tabloda
yer verilmiştir.
480
Tablo – 5 Tarafların Türkiye satışları
Arcelor Mittal Türkiye Talebi
Ürünler
2003 2004 2004 2005 2003 2004
Kalın levha (……..) (……..) (……..) (……..) 269.000 391.000
Sıcak sac (……..) (……..) (……..) (……..) 3.858.000 3.829.000
Soğuk sac (……..) (……..) (……..) (……..) 1.615.000 2.188.000
Galvanizli sac (……..) (……..) (……..) (……..) 862.000 1.116.000
Filmaşin (……..) (……..) (……..) (……..) 1.037.000 1.454.000
Mittal, Arcelor ve Erdemir’in söz konusu ürünlerdeki 2004 yılı pazar paylarına
aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo – 6 Tarafların pazar payları (%)
Ürünler Mittal Arcelor Toplam Erdemir
Kalın levha (……..) (……..) 51,78 (……..)
Sıcak sac (……..) (……..) 12,14 (……..)
Soğuk sac (……..) (……..) 12,17 (……..)
Galvanizli sac (……..) (……..) 14,23 (……..)
Filmaşin (……..) (……..) 3,28 (……..)
Yukarıdaki tabloda yer verilen pazar payları incelendiğinde, bildirime konu işlem
sonrasında kalın levha ürünü ile ilgili olarak önemli bir pazar payına ulaşıldığı,
diğer ürünlerde önemli bir pazar payı artışı olmadığı görülmektedir.3 Bu noktada 490
kalın levhaların daha yakından incelenmesi gerekmektedir.
Bildirim Formunda kalın levhalarla ilgili olarak;
- 2005 yılında Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri dahil Avrupa
ekonomik pazarı dışındaki Avrupa ülkeleri ve Türkiye’yi kapsayan bir
coğrafi alanda Mittal (%6.2) ve Arcelor’un (%1.9) toplam kalın levha
pazar payının %8.1’e, Avrupa ekonomik pazarı da dahil edildiğinde
(Mittal %3.9, Arcelor %2.8) iki teşebbüsün toplam pazar payının
%6.7’ye tekabül ettiği, 500
- Türkiye'de kalın levha satışı alanında tarafların toplam pazar
paylarının %50 civarında olsa da, bu oranın kalın levhanın sınırlı ve
özel bir alıcı kitlesine hitap eden bir ürün olmasının Türkiye'deki
satışların büyük bir çoğunluğunun ithalatla karşılandığını gösterdiği,
bu ürünlerin üretiminin Türkiye'de bulunan üreticiler açısından marjinal
bir pazar teşkil ettiği, Erdemir'in kalın levha üretimi kapasitesinin yalnızca
50.000 ton olmasının bunun en açık göstergesi olduğu, Mittal ve Arcelor’un
da Türkiye'ye kalın levha ihrac ettikleri,
510
- Mittal-Arcelor birlikteliği sonucunda Türkiye'deki kalın levha
rekabetinin etkilenmeyeceği, pazar payındaki artışın düşük olduğu,
3 Bildirim Formunda, 2005’te Mittal için %42.1, Arcelor için %7,5, toplamda ise %49,6’lık pazar
payı hesaplanmıştır.
(06-57/730-217)
12
bu satış payındaki artışın ise aşağıdaki bilgiler ışığında
değerlendirme yapıldığında kayda değer bir rekabet
sınırlandırılmasına neden olmayacağı,
- 2004 yılında Türkiye'ye yapılan kalın levha ithalatının, toplam
satışların %92'sini teşkil eden bir miktar olan 585,000 ton olarak
gerçekleştiği, Mittal ve Arcelor'un Türkiye'de yaptıkları satışların
ithalattan oluştuğu, Mittal-Arcelor birlikteliğinin, Türkiye'de Corus, 520
Salzgitter, TKS, SSAB, Ruukki, Duferco, Riva, ve Voest Alpine gibi
Avrupa'nın en büyük üreticileri ve özellikle Ukrayna olmak üzere
BDT üyelerindeki üreticiler tarafından yaratılan güçlü bir rekabete
maruz kalmaya devam edeceği, ayrıca bu üreticilerin Türkiye'ye
yaptıkları kalın levha ithalatı kapasitesini kolaylıkla arttıracak
düzeyde oldukları, Türkiye'ye Ukrayna, Romanya, Rusya,
Bulgaristan, İtalya, Almanya, Makedonya, Kazakistan, Belçika, Çek
Cumhuriyeti ve Hollanda gibi çok çeşitli ülkelerden kalın levha ithalatı
yapıldığı,
530
- Avrupa ve BDT ülkelerindeki kalın levha üreticilerinin önemli miktarda
kullanılmayan kapasiteleri bulunduğu, bu kapasitenin kolaylıkla
Türkiye'ye ithalatı arttırmakla değerlendirilebileceği, 2005 yılı itibariyle,
Avrupa pazarındaki toplam kalın levha kapasitesinin 15,9 milyon ton
olduğu, bu kapasitenin sadece %1,1'ine tekabül eden 200 bin
tonun Mittal'e ve % 5,6'sına tekabül eden 900 bin tonun Arcelor'a ait
olduğu, Mittal tarafından bu bölgedeki kapasite kullanım öngörüsünün
ise 2004 yılı için %45 ve 2005 yılı için %46 olduğu, bu durumda
AB'deki kullanılmayan kalın levha üretim kapasitesinin Türkiye'nin
2005 yılı içerisindeki talebinin yaklaşık olarak 10 katına tekabül ettiği, 540
- Bunun dışında, tarafların Avupa pazarındaki rakiplerinin 2004 yılı için
atıl kapasitelerinin 6,7 milyon ton, 2005 yılı için ise 6,5 milyon ton
olarak öngörüldüğü, ayrıca Ukraynalı üreticilerin fazladan 7 milyon
tonluk önemli bir kapasiteye sahip olduklarının öngörüldüğü ve bu
rakamın Türkiye'deki mevcut talebin yaklaşık yirmi katı ve tüm Avupa
pazarındaki üreticilerin tümünün üretiminin yansı kadar olduğu,
- Türkiye'deki çelik üreticilerinin ağır sanayi alanında faaliyet
gösteren ve yoğunlaştırılmış bir tüketici tabanına hitap eden 550
genellikle büyük ve zengin kaynaklara sahip şirketler olduğu,
- Türkiye ve diğer ülkeler arasındaki ticari akış göz önünde
bulundurulduğunda, nakliye ücretlerinin ithalatın önünde bir engel
teşkil etmediği, belirtildiği üzere ithal edilen kalın levha ürünlerinin,
2004 yılında Türkiye'de oluşan talebin %90'ından fazlasını
karşıladığı, ayrıca Ukrayna'da mukim üreticilerin çelik üretiminde
gerekli olan ham maddeye çok büyük miktarlarda erişim imkanına
sahip olduklarından, önemli bir üretim maliyeti avantajını ellerinde
bulundurdukları, 560
ifadelerine yer verilmiştir.
(06-57/730-217)
13
2004 yılında Türkiye’de toplam kalın levha talebi 391 bin ton kadar olmuştur.
Söz konusu talebin yaklaşık 200.000 tonunu Mittal, 200 tonunu ise Arcelor
karşılamıştır. Erdemirin kalın levha satışı ise 50.000 ton kadar olmuştur.
Dolayısıyla yaklaşık 140 bin ton diğer ithalat kaynaklarından temin edilmiştir.
Kalın sacın çok önemli bir kısmı tersaneler tarafından gemi üretiminde 570
kullanılmaktadır. Erdemir tarafından yapılan bir çalışmada, tersanelerin levha
ihtiyacı ve bu sektörün daha da gelişerek büyüyecek olması değerlendirilerek
ince ve kalın levha kapasitesinin 50.000 ton/yıldan, 500.000 ton/yıla
çıkarılmasına ilişkin yatırım yapılmıştır.4 Erdemir’in İşletmelerden Sorumlu Genel
Müdür Yardımcısı Oğuz Özgen ile yapılan telefon görüşmesinde; söz konusu
yatırımın 2006 yılının Ağustos ayında tamamlanacağı, 2006 yılında önceki
50.000 tonluk üretime ilave olarak, yeni kapasite ile 40.000 ton daha üretim
yapılacağı, 2007 yılında levha üretiminin 200.000 ton civarında olmasının
planlandığı, tam kapasite olan 500.000 tona ise 2008 yılında ulaşılmasının
hedeflendiği ifade edilmiştir. 580
Erdemir tarafından gerçekleştirilecek 500.000 tonluk levha üretimi, yurt içi
toplam talebi karşılayabilecek büyüklüktedir. Buna göre Mittal ve Arcelor’un kalın
levhadaki pazar payının düşeceği anlaşılmaktadır.
Mittal’in başlıca kalın levha müşterileriyle yapılan görüşmelerde özetle;
halihazırda Türkiye’deki kalın levha satışlarının çok önemli bir kısmının Mittal
tarafından yapıldığı, Arcelor’un Türkiye’deki kalın levha satışlarının çok sınırlı
olduğu, bu nedenle söz konusu işlemin mevcut durumu değiştirmeyeceği ifade
edilmiştir. Ayrıca bu müşterilerin, Erdemir tarafından sürdürülen kalın levha 590
üretimine yönelik yatırımlardan haberdar oldukları ve bu konuda müspet
beklentiler içerisinde oldukları anlaşılmıştır.
Buna göre, Erdemir tarafından gerçekleştirilen levha yatırımı ve diğer alternatif
ithalat kaynakları düşünüldüğünde Mittal-Arcelor birlikteliği ile bugün için ortaya
çıkan %51,78’lik pazar payının herhangi bir hakim durum yaratılması veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesi sonucuna yol açmayacağı kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ 600
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte
hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
4 Levha hattında, 3700 mm. genişliğe kadar ve 8 mm.’den 100 mm. kalınlığa kadar üretim
yapılabilecektir.
(06-57/730-217)
14
olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile 610
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy