AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru no. 11669/20
Özgür ARIKAN / Türkiye
(bk. ekteki tablo)
Başkan
Branko Lubarda,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Marko Bošnjak
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla 25 Kasım 2021 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
17 Şubat 2020 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu dikkate alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
Gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvuranla ilgili bilgiler ekteki listede yer almaktadır.
Başvuranın gıyapta hakaret suçuyla ilgili olarak gerekçeli karar hakkının ve Yargıtayın farklı daireleri arasında farklı içtihat olması dolayısıyla hukuki kesinlik ilkesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetleri Türk Hükümetine (“Hükümet”) iletilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, başvuruda ileri sürülen şikâyetlerin çözümüne yönelik olarak tek taraflı deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkeme’ye bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkeme’den, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Hükümet, Mahkeme’nin yerleşik içtihadı ışığında, başvuranın Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiğini kabul etmiştir. Hükümet, ekteki tabloda belirtilen meblağın başvurana ödenmesini teklif etmiş ve Mahkeme’yi Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet etmiştir. Söz konusu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk ulusal para birimine çevrilecek ve Mahkeme’nin kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen meblağa, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmiştir.
Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
Hükümetin tek taraflı deklarasyon koşulları başvurana 5 Ağustos 2021 tarihinde gönderilmiştir. Mahkeme, 13 Ekim 2021 tarihinde başvuranın deklarasyon şartlarını reddettiğine ilişkin cevabını almıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesinin aşağıdaki durumda davanın kayıttan düşürülmesine imkân verdiğini gözlemlemektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse”.
Dolayısıyla, Mahkeme, başvuranın davasının incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan tek taraflı deklarasyon temelinde başvuruları 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülebilir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003-VI).
Mahkeme, gerekçeli karar hakkına (bk. örneğin Moreira Ferreira/Portekiz (no. 2) [BD], no. 19867/12, §§ 84-85, 11 Temmuz 2017 ve Ayetullah Ay/Türkiye, no. 29084/07 ve 1191/08, §§ 172-92, 27 Aralık 2020) ve farklı içtihat olması dolayısıyla hukuki kesinlik ilkesine (bk. Hayati Çelebi ve Diğerleri/Türkiye, no. 582/05, §§ 52-67, 9 Şubat 2016) ilişkin şikâyetler bakımından açık ve kapsamlı bir içtihat ortaya koymuştur.
Mahkeme, 7145 sayılı Kanunun 31 Temmuz 2018 tarihinde yürürlüğe girdiğini de not etmektedir. Bu yeni Kanunun 4, 17, 18 ve 19. maddeleri, dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde Mahkeme’nin davayı kayıttan düşürme kararının akabinde yerel mahkeme yargılamalarının veya soruşturmalarının yenilenmesi talebinde bulunma hakkını öngörmektedir. Mahkeme, iç hukuk yargılamalarının yenilenmesinin iddia edilen ihlale yönelik olarak etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yol olduğunu hâlihazırda birkaç davasında vurgulamıştır. Bu bağlamda, Mahkeme’nin Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında, Sözleşme’nin herhangi bir ihlalinin giderilmesi öncelikli olarak ulusal makamlara düşmektedir.
Mahkeme, teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra, Hükümetin sunduğu deklarasyon metni kapsamında yer alan ikrarların mahiyetini dikkate alarak, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (37 § 1 (c) maddesi) (bk. yukarıda anılan Ayetullah Ay, § 203 ve yukarıda anılan Hayati Çelebi ve Diğerleri, § 74).
Yukarıdaki mülahazalar ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri ile belirtilen insan haklarına saygının, başvurunun incelenmeye devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37 § 1 maddesinin son cümlesi).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (bk. Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda açıklanan hususlar doğrultusunda, davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan koşulları ve yine aynı metin içerisinde anılan taahhütlere uyulması amacıyla öngörülen düzenlemeleri dikkate alarak,
Başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 16 Aralık 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Branko Lubarda
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetlere konu başvuru
(Gerekçeli karar hakkı ve hukuki kesinlik ilkesi)
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum Yılı
Hükümetin deklarasyonunun Mahkeme’ye tebliğ edildiği tarih
Başvuranın deklarasyona ilişkin yorumlarının Mahkeme’ye tebliğ edildiği tarih
Maddi ve manevi tazminat ve masraf ve giderleri karşılamak üzere ödenecek miktar
Başvuran başına
(avro cinsinden)[1]
11669/20
17 Şubat 2020
Özgür ARIKAN
1985
13 Temmuz 2021
13 Ekim 2021
4.950 Avro
[1] Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere