Arkel Elektrik Elektronik Sanayi ve Ticaret AŞ’nin Investment AB Latour iştiraki Innovalift AB aracılığıyla Douglas Ailesi ve Şirketleri tarafından devralınması işlemi - Karar Sayı 25-02/66-39

1/55 Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-4-030 (Devralma) Karar Sayısı : 25-02/66-39 Karar Tarihi : 16.01.2025 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER : Burak SAĞLAM, Melih Gökhan DURMUŞ, Büşra ÖZKUL, Esranur DOĞAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Innovalift AB Temsilcileri: Av. M. Togan TURAN, Av. İrem UYSAL Orijin Maslak, Eski Büyükdere Cad. No:27 K:11 Maslak 34485 İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Arkel Elektrik Elektronik Sanayi ve Ticaret AŞ’nin Investment AB Latour iştiraki Innovalift AB aracılığıyla Douglas Ailesi ve Şirketleri tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 19.07.2024 tarih ve 54181 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri 30.12.2024 tarih ve 60814 sayı ile kayda giren yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 14.01.2025 tarihli ve 2024-4-030/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme sunulan taahhütler çerçevesinde koşullu izin verilebileceği ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraflara İlişkin Bilgiler G.1.1. Devralan: DOUGLAS AİLESİ (4) Innovalift AB (INNOVALIFT) üzerinde tek kontrol yetkisine sahip olan Investment AB Latour (LATOUR)’un %(.....) oranındaki payı Douglas Ailesi ve Şirketlerine (DOUGLAS AİLESİ) ait olup DOUGLAS AİLESİ, LATOUR’un en büyük hissedarı konumundadır. Dolayısıyla DOUGLAS AİLESİ, LATOUR üzerinde ve dolaylı olarak INNOVALIFT üzerinde kontrol yetkisine sahiptir. DOUGLAS AİLESİ hem münferiden hem de şirketleri aracılığıyla LATOUR’daki oy haklarının %(.....)’ini kontrol etmektedir. DOUGLAS AİLESİ sermayenin %(.....)’sine nihai lehtar olarak sahip olan (.....), sermayenin %(.....)’üne nihai lehtar olarak sahip olan (.....) ve sermayenin %(.....)’ine özel ve ilişkili şirketler aracılığıyla sahip olan (.....) isimli gerçek kişilerden oluşmaktadır. (5) DOUGLAS AİLESİ bir dizi aile yatırım şirketini işletmektedir. LATOUR da DOUGLAS AİLESİ üyelerinin tamamının hissedarı olduğu şirketlerden biridir. DOUGLAS AİLESİ’nin kurumsal yapısı içerisinde yer alan (.....), (.....), (.....) ve (.....)’de aile üyelerinin hissedarlıkları bulunmaktadır. Diğer yandan Bildirim Formunda; ilgili şirketlerin sadece hisse sahibi olmak amacıyla kurulduğu ve küresel çapta ve Türkiye’de holding şirketi
25-02/66-39 2/29 olarak faaliyet göstermek dışında pazarda herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı ifade edilmektedir. (6) LATOUR’un tek kontrolü altında olan INNOVALIFT, dikey ve eğimli platform asansörleri, merdiven asansörleri ve asansör komponentleri tasarlayan, üreten ve kuran şirketlerden oluşan bir gruptur. INNOVALIFT küresel çapta yeni asansör kurulumları ve modernizasyon projelerinde asansör şirketlerine hizmet vermektedir. INNOVALIFT küresel çapta faaliyetlerini iştirakleri aracılığıyla sürdürmektedir. Bu kapsamda iştiraklerinden, - Aritco Lift AB (ARITCO); platform asansörleri ve villa asansörleri üretimi, kamu ve özel sektöre asansör tedariki; - Vimec Srl (VIMEC); kabin asansörleri, merdiven asansörleri ve eğimli platform asansörleri tasarımı ve üretimi; - Esse-Ti Srl (ESSE-TI); asansör endüstrisi için bir iki yönlü iletişim ekipmanı, alarm sistemleri ve izleme çözümleri üretimi; - Vega Srl (VEGA); asansörler için yolcu arayüz sistemleri ve elektronik sistemleri tasarlama ve üretimi; - BS Tableau GmbH (BS TABLEAU); asansör kabinleri için armatür üretimi ve ek olarak asansör işleticilerine çoğunlukla modernizasyon projelerini hedefleyen elektronik komponentleri üretimi faaliyetlerini yürütmektedir. (7) Öte yandan INNOVALIFT, Türkiye’de iştirakleri VEGA, LCP Srl Unipersonale (LCP), ESSE-TI, ARITCO ve ARITCO’ya bağlı MOTALA AB (MOTALA) aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte LATOUR ise INNOVALIFT aracılığıyla Türkiye’de asansör tedariki pazarında faaliyet gösteren MOTALA, ARITCO ve VIMEC’i nihai olarak kontrol etmektedir. LATOUR yine INNOVALIFT aracılığıyla Türkiye’de asansör komponentleri pazarında faaliyet gösteren ESSE-TI, VEGA ve LCP’yi de nihai olarak kontrol etmektedir. G.1.2. Devre Konu: ARKEL (8) Türkiye’de yerleşik bulunan ARKEL; iştirakleri Arkel Ascensor Technologia SL (ARKEL İSPANYA), Arkel Electronic India Private Limited (ARKEL HİNDİSTAN), Arkel GmbH (ARKEL ALMANYA) ve Arkel Limited (ARKEL HONGKONG) aracılığıyla İspanya, Almanya, Hindistan ve Hong Kong bölgesinde faaliyet göstermektedir. ARKEL hâlihazırda ürünlerini Orta Doğu, Afrika, Avrupa, Asya’nın yanı sıra Avusturalya gibi ülkelere de ihraç etmektedir. (9) Bu kapsamda asansör komponentleri alanında faaliyet gösteren ARKEL’in ürettiği ürünler; 1. Kontrol Sistemleri: Kumanda panoları/paketleri, motor sürücüleri, kumanda kartı ve akü yedekleri (UPS), 2. Kapı Kumanda Sistemleri: Kapı kontrol kartı, 3. Çağrı ve Gösterge Sistemleri: Gösterge kartları ile diğer yardımcı ürünler1 olmak üzere üç başlık altında sıralanabilecektir. 1 Diğer yardımcı ürünler kategorisi altında bir komponent üretiminde ana unsur olarak yer almayan ürünler bulunmaktadır. Örneğin; buton, butonyer, basmalı düğmeler, interkom, anons sistemleri, sesli uyarı sistemleri vb.
25-02/66-39 3/29 (10) ARKEL, Lift International Sarl (LIFT), Lift International TopCo Sarl (LIFT TOPCO) ve Paydabir Gayrimenkul Yatırım San. ve Tic. AŞ (PAYDABİR) tarafından ortak kontrol edilmektedir. LIFT ve LIFT TOPCO herhangi bir ticari faaliyeti bulunmayan özel amaçlı şirketlerdir ve LIFT, LIFT TOPCO tarafından kontrol edilmektedir. LIFT TOPCO’nun tamamı Mediterra Capital Management Limited (MEDITERRA CAPITAL) tarafından yönetilen bir özel sermaye yatırım fonu olan Mediterra Capital Partners II, LP’ye (MEDITERRA LP) ait olup MEDITERRA LP, MEDITERRA CAPITAL tarafından kontrol edilmektedir. PAYDABİR ise Mehmet Melih KÜÇÜKÇALIK isimli gerçek kişi tarafından kontrol edilmektedir. G.2. İlgili Pazar G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler (11) Türkiye'de asansör imalatı, bakım-onarım ve periyodik kontrol faaliyetleri, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Bakanlık) tarafından yayımlanan çeşitli yönetmelik ve tebliğler doğrultusunda yürütülmektedir. Bu alanda faaliyet gösteren teşebbüsler, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, 29.06.2016 tarihli 29757 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği, 04.05.2018 tarihli 30411 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği ve 06.04.2019 tarihli 30707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (Bakım Yönetmeliği) çerçevesinde faaliyetlerini yürütmektedir. (12) Asansörler ve asansörlere ait güvenlik aksamlarının karşılamaları gereken temel sağlık ve güvenlik gerekleri ile bu ürünlerin piyasaya arz koşulları Bakanlık tarafından çıkarılan Asansör Yönetmeliğine ve Türk Standartları Enstitüsü standartlarına tabidir. Avrupa Birliği teknik mevzuatının (2014/33/AB sayılı Asansör Direktifi) Türk mevzuatına dâhil edilmesi ve uluslararası standartların “Türk Standardı” olarak kabul edilmesiyle birlikte EN 812 standardı içinde yer alan uyumlaştırılmış standartlar uygulanmaya başlamıştır. (13) Türkiye’de asansör sektörü; aksam/komponent imalatı, asansörün tesis edilmesi (montaj) ile bakım ve onarım olarak üç ana kırılıma bölünmektedir. Bununla birlikte AB mevzuatına uyum çerçevesinde ülkemizde başlayan belgelendirme faaliyetleri ve asansörlerin periyodik kontrollerine ilişkin yürütülen tüm faaliyetler, sektörün gelişimine önemli katkılar sunmaktadır. Sektörde komponent imalatı tamamen makina imalatının bir uzmanlık alanı olarak değerlendirilmektedir. Montaj işleri ise mühendislik ve müteahhitlik hizmetlerini kapsamakta olup çeşitli fabrikalarda üretilen komponentler kullanılarak asansörün monte edilmesi sürecinin gerçekleştirilmesini içermektedir. (14) Bakanlık tarafından iletilen veriler kapsamında asansör komponentleri sektörünün toplam pazar büyülüğünün 2021 yılı için yaklaşık 3 milyar TL, 2022 yılı için yaklaşık 6,5 milyar TL ve 2023 yılı için ise 10,2 milyar TL olduğu belirtilmektedir. (15) Genel kapsamda asansör komponentleri; asansör güvenlik aksamları, hız sınırlayıcı tertibat (hız regülatörü), güvenlik tertibatı (fren bloğu), hidrolik ve yaylı tamponlar, kapı kilit tertibatları, kabin, makina-motor grubu, tam ve yarı otomatik kabin ve kat kapıları, halat, kumanda kartı, kumanda panosu, kılavuz rayı, gösterge elemanları, kata getirme sistemi, kat ve kabin butonyerleri, aşırı yük sistemi, kabin ve karşı ağırlık süspansiyonları, hidrolik silindir, dişlisiz makine, fotosel, hız kontrol cihazları, kumanda sistemleri, patenler, sensörler, ray konsolları, denge zinciri, şalter, halat aparatları, kasnak ve makine dairesiz sistemleri gibi ürünlerden oluşmaktadır. 2 Asansörlerin yapılışı ve kurulumu için güvenlik kurallarını kapsamaktadır.
25-02/66-39 4/29 (16) İlgili sektörde yukarıda sıralanan ürünler için birçok farklı sınıflandırma yapılabildiği görülmektedir. Örneğin; asansör komponentleri; (i) kabin ve kapı sistemleri, (ii) güvenlik sistemleri, (iii) motor ve tahrik sistemleri, (iv) kontrol sistemleri, (v) yapısal elemanlar ve (vi) yardımcı sistemler olarak altı başlık altında sınıflandırılabilmektedir. Bir diğer örnek olarak asansör komponentleri; mekanik aksamlar ve elektronik aksamlar olarak da ayrılabilmektedir. Bu bakımdan elektronik aksamlar yazılım ve donanım gerektiren sistemler içerirken mekanik aksamlar daha çok metal işçiliği ile üretilen basit aksamlardır. Asansör sektörü bakımından yapılan en kapsamlı sınıflandırmaya ise aşağıda yer verilmektedir: i. Kabin ve karkaslar ii. Kat ve kabin kapıları iii. Ray ve aksesuarlar iv. Makine ve motor sistemleri v. Kumanda/kontrol sistemleri vi. Sinyalizasyon ve elektronik sistemler vii. Askı halatları ve dengeleme bileşenleri viii. Tamamlayıcı ekipmanlar ix. Dekorasyon, işaret ve etiketleme (17) Temel olarak asansör komponentleri; yukarı sıralanan üst başlıklar dâhilindeki ürünlerden oluşmaktadır. Bu kapsamda bir asansörü oluşturan temel bileşenlere ilişkin şekil aşağıda yer almaktadır: Görsel 1 : Temel Asansör Komponentleri Kaynak: Cevabi Yazı (18) Diğer yandan bir asansörün donanımsal ve yazılımsal olarak işleyişini sağlayan ana sistemlerden olan kumanda/kontrol sistemlerinin genel yapısı ve bu sistemlere dâhil olan ürünlere ilişkin görsel aşağıda yer almaktadır:
25-02/66-39 5/29 Görsel 2: Asansör Kontrol Sistemini Oluşturan Parçalar Kaynak: Cevabi Yazı (19) Yukarıda yer alan görselden de görüleceği üzere, kumanda/kontrol sistemleri; ana bileşen olarak kumanda panosundan oluşmaktadır. Diğer yandan gösterge ve çağrı butonları sektörden elde edilen bilgiler doğrultusunda gösterge ve çağrı sistemleri3 başlığı altında sınıflandırılmıştır. Görselde yer alan diğer ürünler ise (kabin üstü bağlantı kutusu, pozisyon sensörü, frenleme direnci, seyahat kablosu ve tesisat kablosu) asansörün kontrol mekanizmalarını doğrudan etkilemeyen ancak bu mekanizmaların çalışmasına yardımcı (tali) nitelikli yan ürünler olarak nitelendirilmektedir. Asansör kontrol sistemlerine dâhil olan kumanda panolarının ve içerisinde yer alan diğer bileşenlerin üretimi için ileri düzey elektronik ve yazılım bilgisi gerekmektedir. İlgili yazılımlar ise asansörün hareketini, güvenliğini ve enerji verimliliğini sağlamaktadır. (20) Kararın bu kısmında asansör komponentlerinin sınıflandırılmasına ve ilgili sınıflandırmaya dâhil olan ürünlere ilişkin bilgiler verilecektir. Bu noktada yapılacak değerlendirmede asansör komponentleri olarak nitelendirilen yüzlerce ürün arasında yalnızca ARKEL’in üretimini gerçekleştirdiği ürünler baz alınmıştır. İlgili ürünler ana başlık olan “asansör komponentleri” altında;  Kontrol Sistemleri  Kapı Kumanda Sistemleri ve  Çağrı ve Gösterge Sistemleri olarak sınıflandırılmıştır. Bu çerçevede ARKEL’in üretimini gerçekleştirdiği komponentlerin yukarıda sıralanan üst başlıklar altında nasıl değerlendirildiğinin daha iyi anlaşılması adına pazarın alt kırılımlarını gösteren şekle aşağıda yer verilmektedir: 3 Dosya kapsamında gösterge ve çağrı sistemleri kumanda/kontrol sistemlerinin bir parçası olarak değil ayrıca gruplandırılmıştır.
25-02/66-39 6/29 Şekil 1: ARKEL’in Faaliyetlerine Göre Asansör Komponentleri Pazarı ve Alt Kırılımları Kaynak: Cevabi Yazı (21) Yukarıda yer alan şekilden de görüleceği üzere asansör komponentleri (1. seviye); kontrol sistemleri (2. seviye), kapı kumanda sistemleri (2. seviye) ve çağrı ve gösterge sistemleri (2. seviye) olmak üzere üç alt kırılımdan oluşmaktadır. 2. seviyede yer alan kontrol sistemlerinin altında kontrol panelleri/panoları (3. seviye), motor sürücüleri (3. seviye), akü yedekleri (3. seviye) ve kumanda kartları (3. seviye) bulunmaktadır. Kapı kumanda sisteminin altında yalnızca kapı kontrol kartları (3. seviye) bulunurken4 çağrı ve gösterge sistemlerinin altında ise gösterge paneli/kartı (3. seviye) ile diğer yardımcı ürünler (3. seviye) bulunmaktadır. Asansör Kontrol Sistemleri i. Kumanda Panoları (22) Kontrol sistemleri ürün grubu içerisinde yer alan kumanda panoları; bir asansörün hareketini, hızını ve durma noktalarını kontrol eden ve yöneten elektriksel bileşenlerin bulunduğu merkezi bir ünitedir. Kumanda panoları, asansörlerin güvenli ve verimli çalışmasını sağlamak için, motor sürücüler, kontrol kartları, güç kaynakları ve diğer önemli bileşenleri içerir. Asansör kontrol panosu, asansör sisteminin beyni olarak nitelendirilmekte ve asansörün güvenli, düzgün ve verimli çalışmasını sağlamak için bir dizi bileşen ve işlemi yönetmektedir5. (23) Taraflardan gelen cevabi yazıda asansör kumanda panolarının, aynı fonksiyonları gerçekleştiren ve aynı asansörlerde kullanılabilen farklı modellerde üretilebildiği belirtilmektedir. Aşağıda yer alan görselde; (i) motor sürücü ve kontrol kartı ile üretilen, (ii) tümleşik sürücü ile üretilen ve (iii) sigortalar ve kontaktörler gibi diğer bileşenlerle üretilen monoblok kumanda panosu örnekleri yer almaktadır. 4 Kapı kumanda sistemleri pazarına dâhil olan birden fazla ürün bulunabilecekse de ARKEL ve INNOVALIFT’in ürün yelpazesinde yalnızca kapı kontrol kartı ürününün bulunması sebebiyle yalnızca üçüncü seviyede yer alan kapı kontrol kartlarına yer verilmiştir. 5 https://www.arkel.com.tr/urunler/asansor-kumanda-panolari (E.T. 20.12.2024)
25-02/66-39 7/29 Görsel 3: Farklı Modellerdeki Kumanda Panoları Kaynak: Cevabi Yazı ii. Kumanda Kartları (24) Diğer yandan kumanda panosu içinde yer alan kumanda kartları, bir kumanda panosu içinde trafo, sigorta, kontaktör, terminaller gibi başka malzemeler birlikte kullanılarak asansörlerin yönetmeliklerle belirlenmiş güvenlik koşulları altında ve hedeflenen işlevleri doğrultusunda çalışmasını sağlayan bileşenlerdir. Kumanda kartları, asansörün güvenli ve düzgün çalışmasını sağlamak için gerekli olan çeşitli sinyalleri ve komutları işlemektedir6. Asansörün tüm hareket ve güvenlik sistemlerini kontrol etmekte ve yolcu taleplerine yanıt verme, motor hızını kontrol etme, durma ve başlama gibi temel işlemleri yönetmektedir. Bu işlevleri gerçekleştirebilmek için birçok mantık fonksiyonunu bünyesinde barındırmaktadır. Kumanda kartı üreten ARKEL’in rakibi konumundaki bazı teşebbüsler; (.....), (.....), (.....), (.....) ve (.....) olarak sıralanabilecektir. Bu kapsamda aşağıda farklı üreticiler tarafından üretilmiş kumanda kartlarına ilişkin görseller yer almaktadır: Görsel 4: Sektörde Üretilen Asansör Kumanda Kartları Kaynak: Cevabi Yazı iii. Motor Sürücüleri (25) Motor sürücü motorların hızını ve torkunu kontrol etmek için kullanılan bir elektronik cihazdır. Genellikle asansör, konveyör sistemleri ve HVAC gibi hız ve hassasiyet gerektiren uygulamalarda tercih edilmektedir. Motor sürücünün tek görevi motoru sürmektir. Motor sürücüler, enerji verimliliğini artırırken yüksek performanslı asansör hareketlerini de mümkün kılmaktadır. Bu ürünleri üreterek ARKEL’in rakibi konumunda olan bazı teşebbüsler; (.....), (.....), (.....), (.....), (.....) ve (.....) olarak sıralanabilecektir. Bu kapsamda aşağıda farklı üreticiler tarafından üretilmiş motor sürücülere ilişkin görseller yer almaktadır: 6 https://www.arkel.com.tr/urunler/asansor-kumanda-kartlari (E.T.:20.12.2024)
25-02/66-39 8/29 Görsel 5: Sektörde Üretilen Asansör Motor Sürücüleri Kaynak: Cevabi Yazı iv. Akü Yedekleri (26) Kesintisiz güç kaynakları (UPS) olarak da adlandırılan akü yedekleri, elektrik kesintileri sırasında asansörlerin güvenli bir şekilde çalışmaya devam etmesini sağlayan bir asansör komponentidir. Bu ürünleri üreterek ARKEL’in rakibi konumunda olan bazı teşebbüsler; (.....), (.....) ve (.....) olarak sıralanabilecektir. Asansör Kapı Kumanda Sistemleri i. Kapı Kontrol Kartları (27) Dosya kapsamında etkilenen pazarlar bakımından kapı kumanda sistemleri altında yer alan tek ürün kapı kontrol kartlarıdır. Kapı kontrol kartları asansör kapılarının güvenli şekilde açılıp kapanmasını sağlayan elektronik birimlerdir. Kapı kontrol kartları asansör kapısının tam kapanması sağlanmadan hareketin başlamasını engellemekte ve kapıların kapanma ve açılma hızlarını, hassasiyetlerini ve kapı kilitlenme durumlarını denetlemektedir. Kapı kontrol kartı üreten ARKEL’in rakibi konumunda olan bazı teşebbüsler; (.....), (.....), (.....) ve (.....) olarak sıralanabilecektir. Bu kapsamda aşağıda farklı üreticiler tarafından üretilmiş kapı kontrol kartlarına ilişkin görseller yer almaktadır: Görsel 6: Sektörde Üretilen Asansör Kapı Kontrol Kartları Kaynak: Cevabi Yazı. Çağrı ve Gösterge Sistemleri i. Gösterge Panelleri/Kartları (28) Gösterge kartları asansörün hareket halindeyken veya duraklarken kaçıncı katta olduğu bilgisini gösteren led ekranlardır. Genellikle asansörün mevcut konumunu, hareket yönün, kapı durumunu ve kat numarasını göstermek için kullanılır. Gösterge kartı üreten
25-02/66-39 9/29 ARKEL’in rakibi konumunda olan bazı teşebbüsler; (.....), (.....), (.....) ve (.....) olarak sıralanabilecektir. Bu kapsamda aşağıda ARKEL tarafından üretilen gösterge panelleri/kartlarına ilişkin görsellere aşağıda yer verilmektedir: Görsel 7: ARKEL Tarafından Üretilen Asansör Gösterge Kartları Kaynak: https://www.arkel.com.tr/sosyal-medya/ARKEL_Katalog_TR.pdf (E.T. 20.12.2024) ii. Diğer Yardımcı Ürünler (29) Bu kategori altında yer alan ürünler genellikle bir asansörün hareketini sağlayan temel bileşenlerden sayılmamaktadır. Bu ürünler daha çok asansördeki yolcunun bilgilendirilmesi ve yönlendirilmesi amacına hizmet eden tali nitelikteki komponentlerdir. Dosya kapsamında yardımcı ürünler olarak nitelendirilen ürünler; interkom, telekom ve IOT cihazları, kat/kabin buton ve butonyerleri, buton kartı, basmalı düğmeler vb. şeklinde sıralanabilecektir. (30) Diğer yandan asansör komponentleri pazarındaki tedarik zincirinin diğer pazarlardaki arz ve talep grupları bakımından farklılık arz etmesi sebebiyle bu pazarda yer alan ürünlerin alıcılarının ve sağlayıcılarının kimler olduğunu belirlemek önem kazanmaktadır. (31) Türkiye’de asansör komponentleri pazarında talep tarafında yeni bina projelerinde kurulum, mevcut sistemlerin modernizasyonu veya periyodik bakım süreçlerinde asansör komponentlerine ihtiyaç duyan (i) müteahhitler, (ii) site/bina yöneticileri ve (iii) kamu kurumlarının bulunduğu görülmektedir. Pazarın arz tarafında ise asansör komponentleri pazarında yer alan ürünlerin üreticisi veya yeniden satıcısı konumunda olan teşebbüsler yer almaktadır. Ayrıca distribütörler, araştırma ve geliştirme faaliyeti yürüten teşebbüsler ve hammadde tedarikçileri gibi ara aktörler de komponentlerin üretiminden nihai kullanımına kadar olan süreçte kritik roller üstlenmektedir. (32) Aşağıda yer alan görselde, asansör komponentleri pazarındaki arz-talep grupları talepten arza doğru sıralanarak her bir grup içerisinde yer alan teşebbüslerin tahmini sayısı ve bu teşebbüslerin asansör sektöründeki konumları gösterilmektedir:
25-02/66-39 10/29 Görsel 8: Asansör Komponentleri Pazarındaki Arz-Talep Grupları Kaynak: Cevabi Yazı (33) İlgili görselde ARKEL’in veya aynı ürünlerin sağlayıcısı konumundaki rakip üreticilerin (yaklaşık 600 adet teşebbüs); ürettiği ürünlerini doğrudan veya kat ve kabin kapısı, kumanda sistemi veya sinyal/çağrı/buton üreticileri aracılığıyla paket asansör üreticilerine, satıcılarına ya da komponentlerin yeniden satıcısı olan teşebbüslere (yaklaşık 500 adet teşebbüs) sağlayabildiği görülmektedir. Paket şeklinde asansör üretimi/satışı veya komponent yeniden satıcısı olan bu teşebbüslerin ise asansör montajı yapan teşebbüslere (yaklaşık 3000 adet teşebbüs) satış gerçekleştirdiği, son aşamada ise nihai kullanıcı konumunda bulunan müteahhitlere veya site/bina yönetimlerine satışın yapıldığı anlaşılmaktadır7. G.2.2. İlgili Ürün Pazarı (34) Asansör komponentleri pazarı, asansörlerin elektronik ve mekanik aksamlarını oluşturan ve asansörlerin verimli ve güvenli bir şekilde çalışmasını sağlayan ürün gruplarından oluşmaktadır. Bu gruplar arasında elektronik kontrol kartları ve yazılımlar (kontrol sistemleri), motor sürücüleri, elektronik ve mekanik kapı sistemleri, kesintisiz güç kaynakları, kabin ve mekanik aksamlar, aşırı hız ve yük gibi durumları kontrol eden güvenlik sistemleri ile kumanda panelleri ve butonlar gibi ürünler yer almaktadır. (35) ARKEL hâlihazırda kontrol sistemleri grubu altında; kumanda panoları/paketleri, motor sürücüleri, akü yedekleri ve kumanda kartı ürünleri; kapı kumanda sistemleri altında kapı kontrol kartları pazarında ve çağrı ve gösterge sistemleri pazarı altında ise gösterge kartları ile diğer yardımcı ürünler pazarında üretim gerçekleştirmektedir. INNOVALIFT ise iştirakleri ARITCO, MOTALA ve VIMEC aracılığıyla asansör üretimi alanında faaliyet gösterirken, VEGA, LCP ve ESSE-TI aracılığıyla ise asansör komponentleri alanında ithal satışlar yoluyla Türkiye’de faaliyet göstermektedir. Bu kapsamda INNOVALIFT Türkiye’de VEGA aracılığıyla asansörler için ekranlar, butonlar, armatürler, GSM 7 Bakanlık tarafından yayınlanan 2021 yılı Asansör Sektör Raporu’nda, ülkede asansör komponentleri üreten ve 6948 sayılı “Sanayi Sicil Kanunu” gereği sanayi sicil kaydı bulunan asansör montaj firması ve asansör aksam imalat firması sayısının 2021 yılı için toplamda 3.105; asansör monte eden firma sayısının 2.723, asansör aksamı üreten imalatçı sayısının 382 olduğu bilgisine yer verilmektedir.
25-02/66-39 11/29 cihazları ve acil durum otomatik çeviricileri, mikroişlemcili elektronik devre kartları, kabin kapısı sürücüleri, fotoelektrik ışık perdeleri ve fotosel üretimi; VEGA’nın iştiraki olan LCP aracılığıyla asansör kontrol paneli üretimi ve ESSE-TI aracılığıyla ise asansörler için güvenli iletişim sunmayı amaçlayan otomatik çeviriciler, ağ geçitleri, yangınla mücadele sistemleri ve yazılım paketleri, dijital asansörler, IP yönlendiriciler, bulutlar ve telefon sistemleri imalatı alanlarında faaliyet göstermektedir. INNOVALIFT küresel düzeyde ise; ARITCO ve VIMEC aracılığıyla asansör üretimi alanında ESSE-TI, VEGA ve BS TABLEAU aracılığıyla ise asansör komponentlerinin üretimi alanında faaliyet göstermektedir. (36) Pazarın yapısı bakımından komponent üreticisi teşebbüslerin nihai kullanıcıya doğrudan satışının bulunmadığı, müşteri konumundaki müteahhitin veya site yönetimlerinin çoğunlukla doğrudan asansör montaj, servis ve bakımı alanında faaliyet gösteren firmalarla muhatap olduğu, ardından alınan müşteri talebi doğrultusunda montajcı firmaların her bir komponenti ayrı ayrı üreticilerden veya toplu şekilde tek bir üreticiden aldığı, pazarın daha alt segmentlerinin ise paket halinde asansör komponenti alımı yapan teşebbüsler tarafından şekillendiği görülmektedir. Bu kapsamda kapı kontrol kartı, motor sürücü veya akü yedekleri gibi komponentleri üreten teşebbüslerin ve satışlara yön veren ara tedarikçilerin -dolayısıyla tedarik ilişkisinin- fazla sayıda olduğu görülmektedir. Çok basamaklı yapı arz eden bu tedarik zinciri, pazardaki oyuncuların doğrudan nihai kullanıcıya satış yapmalarını teknik olarak mümkün kılmamaktadır. Detaylarına yukarıda yer verilen bu pazar yapısında, arz-talep dengesinin oluşturulması noktasında nihai kullanıcının ihtiyaçlarının ve seçimlerinin arz tarafı üzerinde yönlendirici etkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. (37) Öte yandan rakiplerden gelen cevabi yazılarda, asansör komponentleri üretiminin yüksek düzeyde uzmanlık ve know-how gerektiren bir süreç olduğu, farklı bir komponent üretimine geçiş yapılabilmesi için hâlihazırda sahip olunan teknolojik altyapının üretilecek komponent bakımından uygun olması gerektiği aksi halde bu geçişin sağlanabilmesi için belirli maliyetlere katlanılmasına ihtiyaç duyulacağı belirtilmiştir. Özellikle mekanik komponentlerden elektronik komponentlere ya da elektronik bileşen olarak sayılan ürün grupları içerisinde bir geçiş söz konusu olduğunda üretim altyapısının yanı sıra mühendislik bilgi birikimi, yeni yatırımlar, mevzuata uygunluk ve sertifikasyon süreçlerinin tamamlanması gerektiği ifade edilmektedir. (38) INNOVALIFT’ten gelen cevabi yazıda ise komponente ilişkin know-how bilgisinin Türkiye'deki asansör komponentleri pazarında üretim sürecinin temel bir unsuru olarak değerlendirildiği, söz konusu know-how bilgisinin komponentlerin başarılı bir şekilde üretimi için gerekli teknik bilgi, deneyim ve uzmanlığı kapsadığı, bununla birlikte farklı komponentler arasında geçiş yapılması istendiğinde üreticilerin geçiş için gerekli know-how bilgisine erişim için danışmanlık, eğitim, personel transferi, çeşitli işbirlikleri veya lisans anlaşmaları gibi yöntemlerden yararlanabileceği ve bu şekilde geçişin nispeten kolay olduğu; benzer teknolojilere sahip üreticilerin ise aynı altyapıyı kullanarak diğer komponentlere kolaylıkla geçiş yapabileceği ifade edilmektedir. Örneğin, metal işleme yetkinliği bulunan üreticilerin, aynı makineleri kullanarak kapı, çerçeve ve ray braketleri gibi diğer mekanik komponentlere geçiş yapabildiği, benzer şekilde, elektronik üretim kabiliyetine sahip şirketlerin de kontrol panoları, gösterge kartları gibi ürünlerin üretimine kolayca geçiş yaptığı aktarılmaktadır. (39) Ek olarak Bildirim Formu’nda asansör komponentleri pazarı bakımından Türkiye’de pazara girişlerde önemli bir yasal giriş engelinin bulunmadığı, ölçek ekonomileri, ağ etkileri ve fikri mülkiyet haklarının pazara giriş açısından engelleyici bir etkisinin
25-02/66-39 12/29 bulunmadığı; Çin, Kore, Japonya ve Tayvan gibi Asya ülkelerinden ithal edilen hammaddelere erişmek için birçok tedarik kaynağının ve alternatifinin bulunduğu belirtilmektedir. Diğer yandan teşebbüs ile yapılan 05.11.2024 tarihli görüşmede de Türkiye pazarının yaklaşık yarısının ithal ürünlerden oluştuğu, kendi üretimlerinin de yaklaşık yarısının ihracata yönelik olduğu, bu çerçevede pazarın küresellik arz ettiği gibi ithalat/ihracat yoluyla pazara girişlerin mümkün olduğu ifade edilmiştir. Bu bakımdan asansör komponentleri pazarına girişlerde herhangi bir zorluk olmadığı anlaşılmaktadır. (40) ARKEL; ürünlerinin çoğunun yerli ve küresel üreticilerin ürünleri ile birbirine muadil olduğunu ve farklı komponent üreticileri tarafından üretilen kumanda panoları, asansör kumanda kartları, motor sürücüleri, tümleşik kontrol üniteleri, kapı kumanda kartları, göstergeler ve anons/data/telekom komponentleri gibi ürünlerin kendi ürünlerine ikame olduğunu belirtmiştir. Bu noktada birlikte işlerlik hususu bakımından rakip teşebbüslerin görüşlerine yer verilecektir. (41) (.....) tarafından, rakip ürünlerin bir asansörde birlikte işler nitelikte olabilmesi için birçok standarda ve yazılıma uygun olması gerektiği ancak marka bağımlılığı ve teknoloji uyumsuzluğu sebebiyle birlikte işlerliğin her zaman mümkün olamayacağı belirtilmektedir. Benzer şekilde (.....) tarafından; modern asansör sistemlerinde bileşenler arası veri iletimi ve koordinasyonun sağlanması için gelişmiş haberleşme protokollerinin kullanıldığı, bu protokoller sayesinde kumanda kartları, kapı kontrol üniteleri ve butonlar gibi bileşenler arası iletişimin hızlandığı ancak bu gelişim ile birlikte birçok uyumluluk sorununun da yaşandığı, farklı üreticilerin haberleşme protokolleri arasında standardizasyon eksikliği olması sebebiyle bir üreticinin kumanda kartının başka bir üreticinin asansör butonu veya kapı kontrol kartıyla tam uyumlu çalışmayabileceği, diğer yandan bazı üreticilerin uyumluluğu kısıtlamak ve sistemlerini daha kapalı hale getirmek için şifrelenmiş protokollere geçiş yaptığı, böylelikle bu üreticilerin farklı markalara ait bileşenlerin birbirleriyle iletişimini engelleyerek kullanıcıları aynı markaya bağlı kalmaya yönlendirdiği ve arızalı bir aksam yerine farklı markanın muadil ürününün kullanılmasını neredeyse imkânsız hale getirdiği, dolayısıyla tüketicinin farklı markaların ürünlerini değerlendirme seçeneğinin sınırlandığı ve bu durumun maliyet artışlarına yol açabildiği hususları belirtilmektedir. (42) Bununla birlikte (.....) tarafından, asansörün ana kontrol kartı, kabin ve kat butonları gibi çeşitli elektronik birimler arasındaki veri aktarımını seri iletişim kanalı üzerinden gerçekleştiren yöntemlerin kullanıldığı asansörlerde ana kontrol kartı ile diğer elektronik aksamlar arasında birlikte işlerliğin her zaman olmayabileceği, böyle bir durumda söz konusu ürünlerin yeni kontrol kartı ile birlikte işlerliği bulunan ürünlerle değiştirilmesinin gerekebileceği ve kontrol kartlarının diğer asansör aksamlarıyla genellikle birlikte işler olduğu belirtilmektedir. (43) (.....)’dan gelen cevabi yazıda ise kumanda kartının benzer/kopya devre tasarımlarına sahip alternatiflerle kullanılabileceği ancak bu durumun kumanda kartının ek bileşenlerinde sağlıklı çalışmamaya neden olabileceği, arıza durumunda ise ilgili ürünün tamirinin genellikle kumanda kartı üreticisi veya yönlendirdiği servislerde yaptırılmasının uygun olduğu, bu tamirin yapılmaması ya da aynı marka ve modelde ürünün temini mümkün olmazsa asansör kumanda panosunun tüm ek bileşenleri ile birlikte sökülmesi ve yerine başka bir üreticiye ait bir kumanda kartı ile yeni bir sistemin kurulmasının gerekebileceği, bu işlemin bir kart tamirine kıyasla oldukça maliyetli olacağı belirtilmiştir. Benzer şekilde (.....) ve (.....) tarafından; birlikte işlerliğin özellikle kumanda kartları bakımından gerek teknoloji gerek algoritma farklılığı sebebiyle sağlanamayacağı; (.....) ve (.....) tarafından ise komponentlerin hiçbiri bakımından birlikte işlerliğin bulunmadığı
25-02/66-39 13/29 belirtilmektedir. (.....) ve (.....) tarafından bir kumanda kartının panodan çıkartılarak yerine başka bir kumanda kartının takılmasının mümkün olduğu ancak pano ve iç tesisatlarda ciddi değişikliklerin gerekeceği belirtilmektedir. (44) Yukarıda yer verilen rakip üretici görüşleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; asansör komponentleri arasında özellikle mekanik aksamlar açısından birlikte işlerliğin bulunduğu söylenebilecektir. Bununla birlikte elektronik aksamlar bakımından birlikte işlerliğin zayıf olduğu, farklı aksamların asansör sistemine entegrasyonu için; mevcut elektriksel bağlantılar ve mekanik yapı ile tam uyumluluğun sağlanmasının, asansörün diğer bileşenleri (kapı kontrol kartları, motor sürücüleri, butonyerler vb.) ile aynı iletişim protokollerini desteklemesinin ve mevcut yazılımla uyumlu çalışarak gerekli programlamaların yapılabilmesine olanak tanımasının ve uyumluluk sorunlarının giderilmesi bakımından bir takım ek maliyetlere katlanılmasının gerekli olduğu anlaşılmaktadır. (45) Tüm bu bilgiler ışığında, tarafların faaliyet alanları da dikkate alınarak tanımlanabilecek ilgili ürün pazarının geniş anlamda asansör komponentleri pazarı olduğu görülse de her bir komponentin asansörün işleyişinde farklı işlevlere sahip olması, her bir komponent üretiminin kendine özgü know-how içermesi, özellikle elektronik komponentler bakımından birlikte işlerliğin sınırlı olması, söz konusu sektörde özellikle belirli komponentlerin üretiminde üzerinde özelleşmiş teşebbüslerin bulunması dikkate alınarak daha alt/dar pazar tanımlarına gidilmesinin gerektiği anlaşılmaktadır. (46) Bu kapsamda ilgili ürün pazarının tarafların faaliyet alanları da dikkate alınarak; genel başlıkta “asansör imalatı pazarı” ve alt kırılımında “asansör komponentleri pazarı” olarak; asansör komponentleri pazarının daha alt başlıklarında ise; “asansör kontrol sistemleri pazarı”, “kapı kumanda sistemleri pazarı” ve “ çağrı ve gösterge sistemleri pazarı” olarak belirlenebileceği bununla birlikte asansör kontrol sistemleri pazarına dâhil olan ürünler için ilgili pazarın alt kırılımlar bazında “kumanda panoları pazarı”, “motor sürücüleri pazarı”, “akü yedekleri pazarı” ve “kumanda kartları pazarı” olarak; kapı kumanda sistemleri pazarı altında “kapı kontrol kartları pazarı” ve asansör gösterge ve çağrı sistemleri pazarına dâhil olan ürünler için ilgili pazarın alt kırılımlar bazında “gösterge kartları pazarı” ve “diğer yardımcı ürünler pazarı” olarak belirlenebileceği sonucuna ulaşılmıştır. G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar (47) Başvuru konusu işlem özelinde belirlenen her bir ilgili ürün pazarı özelinde, bölgeler arasındaki arz ve talep koşullarındaki homojenlik ve 4054 sayılı Kanun’un etki alanı dikkate alındığında, ilgili coğrafi pazar tüm ilgili ürün pazarları açısından “Türkiye” olarak belirlenmiştir. G.3. Değerlendirme G.3.1. İşlemin Niteliğine İlişkin Değerlendirme (48) Başvuru konusu devralma işlemi öncesinde LIFT, LIFT TOPCO (ikisi birlikte ve nihai olarak MEDITERRA CAPITAL) ve PAYDABİR tarafından ortak kontrol edilen ARKEL’in hisselerinin tamamının LATOUR tarafından INNOVALIFT aracılığıyla devralınacağı anlaşılmaktadır. Planlanan işlem ile ARKEL’in kontrol yapısında kalıcı olarak değişiklik meydana geleceğinden bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
25-02/66-39 14/29 (49) Başvuru konusu işlem kapsamında sunulan ciro bilgilerinden söz konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin (b) bendi uyarınca belirlenen eşikler aşıldığından izne tabi bir devralma işlemi olduğu görülmüştür. G.3.2. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Esasa İlişkin Değerlendirme (50) Başvuru konusu işlem kapsamında sunulan bilgilere göre devre konu ARKEL, Türkiye’de asansör kumanda kartları, kumanda panoları, motor sürücüleri, gösterge kartları, kapı kontrol kartları ve akü yedeklerinin üretiminin yanı sıra asansör sektöründe ihtiyaç duyulan diğer elektronik cihazların tasarımını ve üretimini gerçekleştirmektedir. Bu çerçevede ARKEL temel olarak asansör kontrol komponentleri ve kontrol sistemleri üzerine faaliyet göstermektedir. Öte yandan ARKEL küresel düzeydeki iştirakleri olan ARKEL İSPANYA, ARKEL HİNDİSTAN, ARKEL ALMANYA ve ARKEL HONG KONG aracılığıyla İspanya, Almanya, Hindistan ve Hong Kong bölgesinde faaliyet göstermektedir. ARKEL hâlihazırda ürünlerini Orta Doğu, Afrika, Avrupa, Asya ve Avustralya bölgelerine ihraç etmektedir. (51) Devralan teşebbüs olan DOUGLAS AİLESİ’nin kontrolünde bulunan LATOUR ise sadece INNOVALIFT’in ithalat satışları yoluyla Türkiye’de asansör komponentleri pazarında faaliyet göstermektedir. INNOVALIFT de Türkiye’de iştirakleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir. INNOVALIFT iştiraklerinden; - ARITCO, platform asansör, ev asansörleri, kamusal ve ticari asansörlerin imalatı ve tasarımı; - ARITCO’nun bir parçası olan MOTALA sınırlı alanların olduğu binalar için alan verimli asansör imalatı, - VIMEC, mimari engellerin ortadan kaldırılması için merdiven, telesiyejler, merdiven tırmanıcıları ve asansör tasarımı ve üretimi, - VEGA, asansörler için ekranlar, butonlar, armatürler, GSM cihazları ve acil durum otomatik çeviricileri, mikroişlemcili elektronik devre kartları, kabin kapısı sürücüleri, fotoelektrik ışık perdeleri ve fotosel üretimi; - VEGA’nın bir iştiraki olan LCP, asansör kontrol paneli üretimi ve - ESSE-TI ise asansörler için güvenli iletişim sunmayı amaçlayan otomatik çeviriciler, ağ geçitleri, yangınla mücadele sistemleri ve yazılım paketleri, dijital asansörler, IP yönlendiriciler, bulutlar ve telefon sistemleri imalatı alanında faaliyet göstermektedir. İlaveten LATOUR’un INNOVALIFT dışında Türkiye’de faaliyet gösteren portföy şirketleri de bulunmaktadır. Bunlardan Bemsiq AB, bina otomasyonu ve ölçümü için ürünler sunmakta; Hultafors Group AB, iş kıyafeti, güvenlik ayakkabısı, baş koruması, el aletleri, merdivenler ve iş yeri aydınlatma ürünleri sunmakta; Nord-Lock International AB özel tuğla ve verimli cıvatalı bağlantılar sunmakta; Swegon Group AB’nin ise havalandırma, ısıtma, soğutma ve iklimlendirme pazarında faaliyetleri bulunmaktadır. (52) Yukarıda yer verilen bilgilerden görüleceği üzere, devre konu ARKEL ile devralan konumunda olan INNOVALIFT’in iştirakleri: - VEGA, LCP, ESSE-TI’nin Türkiye’de asansör komponentleri pazarındaki faaliyetleri arasında yatay bir örtüşmenin bulunduğu, - ARITCO, MOTALA ve VIMEC’in Türkiye’de asansör imalatı pazarındaki faaliyetleri arasında ise dikey bir örtüşmenin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu noktada DOUGLAS AİLESİ’nin LATOUR ve dolayısıyla INNOVALIFT dışında asansör imalatı veya asansör komponentlerinin üretimi veya asansör bakım ve onarımı gibi ARKEL’in faaliyetleri ile yatay veya dikey ilişkili olan
25-02/66-39 15/29 pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır. Diğer yandan işlem kapsamındaki etkilenen pazarların ortaya koyulması noktasında tarafların faaliyet gösterdiği pazarların yatay veya dikey örtüşmelerinin gerçekleştiği pazarlar aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Tablo 1: Yoğunlaşma İşlemi Kapsamında Yatay ve Dikey Etkilenen Pazarlar İlgili Ürün Pazarı ARKEL’in Faaliyet Gösterdiği INNOVALIFT’in Faaliyet Gösterdiği Yatay/Dikey Kontrol Sistemleri Pazarı Kumanda Panoları Pazarı   Yatay ve Dikey Kumanda Kartları Pazarı   Yatay ve Dikey Motor Sürücüleri Pazarı  - Dikey Akü Yedekleri Pazarı  - Dikey Kapı Kumanda Sistemleri Pazarı Kapı Kontrol Kartları Pazarı   Yatay ve Dikey Çağrı ve Gösterge Sistemleri Pazarı Gösterge Kartları Pazarı   Yatay ve Dikey Diğer Yardımcı Ürünler Pazarı   Yatay ve Dikey G.3.2.1. Yatay Örtüşme Bulunan Pazarlara Yönelik Tespitler (53) Yapılan pazar araştırmaları kapsamında elde edilen veriler neticesinde, Türkiye’deki asansör komponentleri pazarında; oldukça farklı sayıda ve nitelikte ürün bulunması, sektöre ilişkin net şekilde veri toplayan herhangi bir kurum veya kuruluşun bulunmaması ve ürün kırılımlarının sektördeki tüm teşebbüslerce farklı yorumlanabilmesi gibi pazara ilişkin bilgi sağlamayı zorlaştıran hususlar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede ilgili dosya kapsamında yalnızca ARKEL ve INNOVALIFT’in faaliyetinin bulunduğu asansör komponenti ürünleri pazar payı hesaplamalarında dikkate alınmıştır. Bu noktada ARKEL tarafından yapılan en iyi tahmine göre asansör komponentleri pazarının toplam büyüklüğünün yaklaşık (.....) milyar TL olduğu ifade edilmiştir. Dosya kapsamında ARKEL’in asansör komponentleri pazarındaki toplam yurt içi satış değerinin (.....) TL olduğu ve bu doğrultuda yalnızca tarafın sunduğu veriler bakımından ARKEL’in asansör komponentleri pazar payı yaklaşık %(.....) olarak; INNOVALIFT’in ise asansör komponentleri pazarındaki toplam satış değerinin (.....) TL olduğu ve bu doğrultuda yalnızca tarafın sunduğu veriler bakımından INNOVALIFT’in asansör komponentleri pazar payı yaklaşık %(.....) olarak hesaplanmıştır. (54) ARKEL ve INNOVALIFT’in faaliyetleri bakımından yatay etkilenen alt pazarlar asansör kontrol sistemleri pazarı ve bu pazar altında yer alan kumanda panoları ve kumanda kartları pazarı; diğer yandan kapı kontrol sistemleri pazarı altında yer alan kapı kontrol kartları pazarı ve çağrı ve gösterge sistemleri pazarı altında yer alan gösterge kartları pazarı ve diğer yardımcı ürünler pazarıdır. (55) Dosya kapsamında sunulan bilgilere göre ARKEL’in bildirim sahibinin tahminlerine dayanan asansör kontrol sistemleri kapsamında pazar payı 2021 yılı için %(.....), 2022 yılı için %(.....) ve 2023 yılı için %(.....) şeklindedir. ARKEL’in kontrol sistemlerine yönelik ürün grubu pazarındaki pazar payları ise kendi tahminlerine göre yıllar itibarıyla hiçbir grupta %(.....)’u aşmamaktadır. (56) Diğer yandan tarafın tahminleri kapsamında INNOVALIFT’in komponent üreticisi iştiraklerinin hiçbirinin (VEGA, LCP ve ESSE-TI) kontrol sistemleri pazarındaki pazar payının %(.....)’i geçmediği belirtilmektedir. Bu çerçevede tarafların tahminlerine dayalı pazar payı değerleri bakımından işlemin kayda değer bir yoğunlaşma yaratıcı bir etkisinin olmadığı anlaşılmaktadır. (57) Öte yandan yukarıda tarafların faaliyet gösterdiği kontrol sistemleri pazarına ilişkin sundukları tahminlerinin ardından rakip teşebbüslerden elde edilen verilere göre dosya
25-02/66-39 16/29 kapsamında gerçekleştirilen pazar payı hesaplamaları mevcuttur. Bu kapsamda aynı alanda faaliyet gösteren 22 teşebbüs de dikkate alınarak yapılan kontrol sistemleri pazarına yönelik hesaplamalarda, söz konusu pazarda INNOVALIFT’in ihmal edilebilecek pazar payına karşılık ARKEL’in yıllar itibarıyla %(.....) ile %(.....) arasında seyreden yüksek pazar payı dikkat çekmektedir. ARKEL’in 2022 ve 2023 yılındaki en yakın rakipleri olan KONELSAN ve HEDEFSAN’ın sırasıyla 2023 yılı pazar payları %(.....) ve %(.....)’tür. Bu kapsamda ARKEL’in; 2021, 2022 ve 2023 yıllarında en yakın rakiplerinin pazar payının yaklaşık (.....) katı büyüklüğünde pazar payına sahip olduğu görülmektedir. (58) Benzer şekilde asansör kontrol sistemleri pazarının bir alt pazarı olan kumanda kartları pazarına (3. seviye) ilişkin verilere bakıldığında ise; ARKEL’in 2021 yılına ait pazar payı %(.....); 2022 yılına ait pazar payı %(.....) ve 2023 yılına ilişkin pazar payı %(.....)’tür. Son üç yıl içinde ARKEL; en yakın rakibi KONELSAN’ın pazar payının 2021 ve 2022 yılları için yaklaşık (.....) katı pazar payına sahipken 2023 yılı için KONELSAN’ın pazar payının yaklaşık (.....) katı kadar pazar büyüklüğüne sahiptir. Söz konusu pazarda da devralan konumundaki INNOVALIFT’in %(.....)’e dahi ulaşmayan pazar payı ihmal edilebilecek seviyedir. İlgili pazarda diğer önemli oyuncuların ise KONELSAN (2023 yılı için %(.....)) ve HEDEFSAN (2023 yılı için %(.....)) olduğu görülmektedir. Ayrıca söz konusu pazarda düşük pazar paylarına sahip olmakla birlikte çok sayıda oyuncunun bulunduğu görülmektedir. Bu bakımdan ARKEL’in anılan pazarda %(.....)’ye yaklaşan pazar payı bulunmakla birlikte, KONELSAN ve HEDEFSAN gibi güçlü oyuncular haricinde çok sayıda teşebbüs ile rekabet halinde olduğu gözlenmektedir. (59) Aynı kapsamda asansör kumanda panosu (3. seviye) pazarına ilişkin verilere bakıldığında ARKEL’in 2021 yılına ait pazar payı yaklaşık %(.....); 2022 yılına ait pazar payı %(.....) ve 2023 yılına ilişkin pazar payı %(.....)’dur. Bu pazarda da devralan konumundaki INNOVALIFT ihmal edilebilecek pazar payına sahiptir. Son üç yıl içinde ARKEL; en yakın rakibi ARTEMİS’in 2022 ve 2023 yılları için yaklaşık (.....) katı kadar pazar büyüklüğüne sahiptir. Yine ilgili pazarda 2023 yılı için ARTEMİS dışında PANOMA (%(.....)), HEDEFSAN (%(.....)), MİKEL (%(.....)), AYBEY (%(.....)), UPSET (%(.....)), RPM (%(.....)) ve HAS (%(.....)) gibi ARKEL karşısında düşük pazar payına sahip rakip oyuncular bulunmaktadır. Bu bakımdan kumanda panosu pazarının pazarda faaliyet gösteren yerli veya yabancı birçok oyuncunun bulunduğu söylenebilecektir. Bununla birlikte ARKEL’in 2022 yılına oranla 2023 yılında yaklaşık %(.....) oranında azaldığı görülse de %(.....)’a yaklaşan pazar payı ARKEL’in anılan pazardaki rakiplerine nazaran güçlü konumuna işaret etmektedir. (60) Diğer yandan kapı kontrol kartları pazarında8 (3. seviye) ARKEL’in 2021, 2022 ve 2023 yıllarında %(.....)’in üzerinde pazar payına sahip olduğu, ARKEL’in en yakın rakibi KONELSAN’ın 2021 yılında (%(.....)), 2022 yılında (%(.....)), 2023 yılında (%(.....)) pazar payına sahip olduğu, KONELSAN dışında ARKEL’e en yakın rakibinin pazar payının %(.....) civarında olduğu görülmektedir. İlaveten devralan konumundaki INNOVALIFT’in ise 2021 ve 2022 yıllarında söz konusu pazarda faaliyeti bulunmazken 2023 yılında %(.....)’e yakın bir pazar payı elde ettiği görülmektedir. Söz konusu pazar bakımından da ARKEL’in rakiplerine nazaran son derece güçlü konumda olduğu gözlenmektedir. (61) 2. seviye pazar olarak tanımlanan çağrı ve gösterge sistemleri pazarında; dosya kapsamında aynı alanda faaliyet gösteren 13 teşebbüs de dikkate alınarak yapılan hesaplamalarda, söz konusu pazarda INNOVALIFT’in (2022 için %(.....); 2023 için 8 Kapı kontrol sistemleri (2. seviye) pazarı altında yalnızca kapı kontrol kartları (3. seviye) ürün bulunduğundan pazar payı hesaplamaları yalnızca kapı kontrol kartları için yapılmıştır.
25-02/66-39 17/29 %(.....)) ihmal edilebilecek pazar payına karşılık ARKEL’in yıllar itibarıyla %(.....) ile %(.....) arasında seyreden yüksek pazar payı dikkat çekmektedir. ARKEL’in son üç yıldaki en yakın rakibi olan ASBUTON’un 2023 yılı pazar payı %(.....)ve 2023 yılındaki rakibi ACROLİFT’in pazar payı ise %(.....)’dir. Bu kapsamda ARKEL’in; 2021, 2022 ve 2023 yıllarında en yakın rakiplerinin pazar payının yaklaşık (.....) katı büyüklüğünde pazar payına sahip olduğu görülmektedir. (62) Diğer yandan gösterge kartı pazarında ARKEL’in 2021 yılında (%(.....)), 2022 yılında (%(.....)) ve 2023 yılında (%(.....)) pazar payına sahip olduğu ve 2022 yılında 2021 yılına göre pazar payı yaklaşık iki katına çıkarken 2023 yılında 2022 yılındaki pazar payının yaklaşık yarısının kaybedildiği; INNOVALIFT’in ise 2021 yılına ait pazar payının olmadığı, 2022 yılında (%(.....)), 2023 yılında ise (%(.....)) oranında pazar payının bulunduğu anlaşılmaktadır. İlgili verilerde dikkat çeken diğer bir husus ise gösterge kartları pazarındaki diğer bir oyuncu olan ACROLIFT’in 2023 yılında (%(.....)) pazar payı ile lider konumuna gelmesi ve pazar payını bir önceki yıla göre yaklaşık(.....) kat artırmasıdır9. (63) Öte yandan çağrı ve gösterge sistemleri pazarının bir alt pazarı olan diğer yardımcı ürünler pazarları için de pazar payı hesaplamaları yapılmış ancak teknik zorluklar sebebiyle bu pazar bakımından sağlıklı bir veri seti oluşturulamamıştır. Ancak yine de teşebbüsler tarafından sunulan kısıtlı veriler göz önüne alındığında söz konusu pazarda ARKEL’in yaklaşık %(.....) pazar payı bulunurken INNOVALIFT’in %(.....) pazar payı bulunmaktadır. Diğer yardımcı ürünler pazarında ARKEL’e en yakın rakip üretici olan ASBUTON ise yine ARKEL ile aynı seviyede pazar payına (%(.....)) sahiptir. Diğer yandan AYBEY %(.....) ve WISEROL ise %(.....) pazar payına sahip oyuncular olarak pazarda faaliyet göstermektedir10. (64) Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında; birleşik teşebbüslerin ilgili pazardaki paylarının toplamının %20’nin altında olması halinde, söz konusu birleşme işleminin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığının varsayılabileceği ifade edilmektedir. Bu doğrultuda işlemin tamamlanması halinde birleşik teşebbüsün pazar payının asansör kontrol sistemleri (2. seviye) pazarında yaklaşık %(.....); kumanda kartları (3. seviye) pazarında yaklaşık %(.....); kumanda panoları (3. seviye) pazarında yaklaşık %(.....); kapı kontrol kartları pazarında (2. seviye) yaklaşık %(.....); diğer yardımcı ürünler pazarında (3. seviye) yaklaşık %(.....) ve gösterge kartları pazarında (3. seviye) yaklaşık %(.....) seviyelerine ulaşması nedeniyle işlemin bu pazarlardaki rekabete olumsuz etkilerinin olup olmadığının detaylıca ele alınmıştır. (65) Asansör kontrol sistemleri pazarında; işlem öncesi 2023 yılı için satış değeri bazında yaklaşık (.....) olan HHI göstergesi, işlem sonrasında yaklaşık (.....)’e yükselmektedir. Dolayısıyla, işlem neticesinde HHI oranındaki değişim (.....) olacaktır. Asansör kumanda panosu pazarında işlem öncesi 2023 yılı için satış değeri bazında yaklaşık (.....) olan HHI göstergesi, işlem sonrasında yaklaşık (.....)’a yükselerek işlem neticesinde HHI oranındaki değişim (.....) olacaktır. Asansör kumanda kartları pazarında ise INNOVALIFT’in 2023 yılı için %(.....) gibi minimal düzeyde satış faaliyetinin bulunması nedeniyle HHI göstergesinde 2023 yılı için %(.....)’in altında bir değişim görülmektedir. Çağrı ve gösterge sistemleri pazarının alt kırılımında yer alan gösterge kartları pazarı bakımından işlem öncesi 2023 yılı için satış değeri bazında yaklaşık (.....) olan HHI 9 Söz konusu yüzdeler verilerin sağlığı konusunda şüphe uyandırmaktadır. 10 Diğer yardımcı ürünler pazarı için oluşturulan veri setinin sağlıklı bir değerlendirmeye konu olamayacağı düşülmektedir.
25-02/66-39 18/29 göstergesi, işlem sonrasında yaklaşık (.....)’e yükselmekte ve işlem neticesinde HHI oranındaki değişim (.....) olacaktır. (66) Yukarıda pazar paylarına ilişkin veriler özetlenirken de değinildiği üzere 2. seviye pazar olan asansör kontrol sistemleri ve bu pazarın 3. seviye alt kırılımları olan kumanda kartları pazarı ve kumanda panosu pazarında INNOVALIFT’in ihmal edilebilir düzeydeki pazar payı sebebiyle bildirime konu işlem söz konusu pazarlar bakımından HHI değerleriyle de işaret edildiği üzere kayda değer bir yoğunlaşmaya yol açmayan bir işlemdir. Bu bağlamda söz konusu pazarlar bakımından işlem yoğunlaşma yaratmaktan ziyade ARKEL’in pazar payının el değiştirmesi sonucunu doğurmaktadır. (67) Kapı kumanda sistemleri pazarı altında yer alan kapı kontrol kartları pazarında ise işlem öncesi 2023 yılı için satış değeri bazında yaklaşık (.....) olan HHI göstergesi, işlem sonrasında yaklaşık (.....) yükselmekte ve işlem neticesinde HHI oranındaki değişim (.....) olmaktadır. Bu çerçevede bir önceki paragrafta sayılan pazarlara nazaran bu pazar için HHI değerinin daha riskli bir seviyeye işaret ettiği görülmektedir. Bununla birlikte söz konusu pazar bakımından da INNOVALIFT’in anılan pazarda 2021 ve 2022 yılında pazar payının bulunmadığı ve 2023 yılında ise düşük sayılabilecek %(.....)’lik pazar payına sahip olduğu dikkate alındığında söz konusu pazar bakımından da yatay seviyedeki yoğunluk artışının sınırlı olduğu, işlemin temel sonucunun ARKEL’in pazar payının el değiştirmesi yönünde olduğu anlaşılmaktadır. (68) Öte yandan söz konusu pazarda birleşik teşebbüs üzerinde rekabetçi baskı uygulayabilecek motivasyona ve potansiyele sahip rakip teşebbüslerin olması, pazarda ithalatın kolaylıkla yapılabilmesi, ARKEL ve INNOVALIFT’ın ürünlerinin alıcısı konumunda bulunan panocu ve montajcıların aynı anda birden fazla tedarikçiyle çalışabiliyor olması gibi hususlar dikkate alındığında da bu pazardaki yatay seviyedeki yoğunlaşma artışının endişe yaratıcı bir seviyede olmadığı anlaşılmaktadır. (69) Sonuç olarak dosya kapsamında geniş ve dar pazarlar bakımından yukarıda yapılan detaylı incelemeler neticesinde ulaşılan tespitler çerçevesinde özetle; işlem taraflarının faaliyetleri arasında yatay örtüşme bulunan asansör komponentleri pazarı ve alt kırılımlarında meydana gelecek yoğunlaşma oranındaki artışın söz konusu pazarlarda INNOVALIFT’in ihmal edilebilir mevcudiyeti dolayısıyla sınırlı olacağı, asansör komponentleri pazarının ithalat ve ihracata açık olduğu ve bunun sonucu olarak çok oyunculu ve giriş engellerinin olmadığı pazar yapısının pazardaki rekabetçi yapıyı desteklediği ve bu bağlamda yatay eksen bakımından işlemin rekabetçi endişeye yol açan bir işlem olmadığı anlaşılmaktadır. G.3.2.2. Dikey Örtüşme Bulunan Pazarlara Yönelik Tespitler (70) Taraflar arasında devre konu ARKEL’in asansör komponentleri üretimi faaliyetleri ile INNOVALIFT iştiraklerinin asansör üretimi faaliyetleri arasında dikey bir ilişkinin bulunduğu görülmektedir. Bu bağlamda işlemin tek taraflı ve koordinasyon doğurucu etkileri aşağıda ele alınacaktır. (71) Taraflardan ARKEL’in asansör komponenti ürünleri bir bütün olarak asansör ürününün girdilerini oluşturmaktadır. İlaveten bazı asansör komponenti ürünleri diğer bir asansör komponenti ürünün ortaya çıkması için girdi olarak kullanılabilmektedir. Bu noktada asansör komponentlerinin kendi başına satışı yapılabileceği gibi diğer bir/birkaç komponentle birleşerek farklı bir asansör komponenti oluşturup satışının bu şekilde de
25-02/66-39 19/29 gerçekleştirilebileceği bilinmektedir. Bu bakımdan asansör imalatı ve montajı alt pazarı, asansör komponentleri üretimi ve satışı pazarı ise üst pazarı oluşturmaktadır11. (72) Bu çerçevede devre konu ARKEL ve rakip teşebbüslerin asansör komponentleri ile ilişkili ilgili coğrafi pazarda elde ettikleri pazar payları başvuru kapsamında sunulmuştur. Bu kapsamda sunulan verilerden görülebileceği üzere yalnızca dikey etkilenen pazarlar motor sürücüleri pazarı ve akü yedekleri pazarıdır. Bu doğrultuda yalnızca dikey etkilenen pazarlar niteliğinde olan ve asansör kontrol sistemleri pazarının alt kırılımında yer alan motor sürücüleri ve akü yedekleri pazarının son üç yıla ait pazar payı verileri ele alınacaktır. (73) Bu çerçevede asansör motor sürücüleri pazarına ilişkin verilere bakıldığında; ARKEL’in 2021 yılına ait pazar payı yaklaşık %(.....); 2022 yılına ait pazar payı %(.....) ve 2023 yılına ilişkin pazar payı %(.....)’dir. Son üç yıl içinde ARKEL; en yakın rakibi KONELSAN’ın pazar payının 2021 ve 2022 yılları için yaklaşık (.....) katı pazar payına sahipken 2023 yılı için KONELSAN’ın pazar payının yaklaşık (.....) katı kadar pazar büyüklüğüne sahiptir. Yine ilgili pazarda 2023 yılı için KONELSAN dışında HEDEFSAN (%(.....)), MIKROLIFT (%(.....)), MİKEL (%(.....)), ACROLIFT (%(.....)) WISEROL (%(.....)), SANEL (%(.....)) ve YASKAWA (%(.....)) gibi ARKEL karşısında düşük pazar payına sahip rakip oyuncular bulunmaktadır. Bununla birlikte ARKEL’in 2022 yılına oranla 2023 yılında yaklaşık %(.....) oranında azaldığı görülse de %(.....)’ın üzerindeki pazar payını koruyarak ilgili motor sürücüleri pazarı bakımından lider konumunu koruduğu görülmektedir. (74) Öte yandan akü yedekleri pazarları için de pazar payı hesaplamaları yapılmış ancak teknik zorluklar sebebiyle bu pazar bakımından sağlıklı bir veri seti oluşturulamamıştır. Ancak yine de teşebbüsler tarafından sunulan kısıtlı veriler göz önüne alındığında ARKEL’in pazar payının %(.....) seviyesinde kaldığı görülmektedir. INNOVALIFT’in ise bu pazarda faaliyeti bulunmamaktadır. (75) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Dikey Kılavuz) birleşik teşebbüsün her bir pazardaki pazar payının %25’in altında olması halinde, yatay olmayan birleşmelerin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığının varsayılabileceği ifade edilmektedir. (76) Bu kapsamda pazar paylarına ilişkin yukarıdaki tablolardan görülebileceği üzere, devre konu ARKEL’in asansör komponenti pazarının alt kırılımlarında bulunan asansör kontrol sistemleri pazarı (2. seviye) ile kapı kumanda sistemleri pazarında (2. seviye) ayrıca asansör kontrol sistemleri pazarının alt kırılımında bulunan kumanda panoları pazarı (3. seviye), motor sürücüleri pazarı (3. seviye) ve kumanda kartları pazarında (3. seviye), ilaveten çağrı ve gösterge sistemleri pazarı (2. seviye) ve çağrı gösterge sistemleri pazarının alt kırılımında bulunan gösterge kartları pazarı (3. seviye) ile diğer yardımcı ürünler pazarında (3. seviye) pazar payının %25’i aşması nedeniyle işlemin dikey düzlemdeki rekabet karşıtı etkileri de irdelenecektir. (77) Dikey birleşme ve devralmalar, yatay birleşme ve devralmalardan farklı olarak aynı ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki rekabetin doğrudan ortadan kaldırılmasına veya azaltılmasına yol açmamaktadır. Bu bakımdan dikey devralmaların yatay devralmalara kıyasla daha az rekabetçi endişe barındırdığı kabul edilmektedir. 11 Her ne kadar dosya kapsamında asansör imalatı ve montajı pazarı alt pazar olarak tanımlanmış olsa da ARKEL’in ürünleri kendisi ile aynı alanda faaliyet gösteren rakipleri tarafından da girdi olarak kullanılabilmektedir.
25-02/66-39 20/29 Ayrıca dikey devralmaların, işlem maliyetlerini önemli derecede azaltması, çifte tekelci fiyatlandırmayı ortadan kaldırarak nihai ürün fiyatını düşürme veya çıktı miktarını artırma yönünde güdü sağlaması, üretim, dağıtım ve satış organizasyonu bakımından da birtakım etkinlikler doğurması mümkündür. (78) Dikey devralmalar bazı durumlarda, hâkim durum yaratma veya hâkim durumu güçlendirerek rekabeti önemli ölçüde azaltabilme potansiyeli taşımaktadır. Bu kapsamda Dikey Kılavuz’da, dikey devralmaların rekabet üzerinde tek taraflı etkiler (unilateral effects) ve koordinasyon doğurucu (coordinated effects) etkiler olmak üzere başlıca iki tür olumsuz etkisi bulunduğu ifade edilmektedir. İşlemin Tek Taraflı Etkilerinin Değerlendirilmesi (79) Tek taraflı etkiler kapsamında, esas olarak dikey devralmaların pazar kapamaya neden olup olmadığı hususu incelenmektedir. Bu çerçevede pazar kapama, devralma işlemi neticesinde mevcut veya potansiyel rakiplerin tedarik kaynaklarına erişiminin zorlaştırılması veya engellenmesi neticesinde, rakiplerin etkili bir şekilde rekabet edebilme imkân ve güdülerinin azaltılması şeklinde ifade edilmektedir. Öte yandan Dikey Kılavuz’da pazar kapama, girdi kısıtlaması (input foreclosure) ve müşteri kısıtlaması (customer foreclosure) olarak iki farklı şekilde ele alınmıştır. (80) Girdi kısıtlaması kısaca birleşme sonrasında birleşik teşebbüsün, alt pazardaki rakiplerin ihtiyacı olan önemli girdilere erişimini kısıtlaması ve bu yolla rakiplerin maliyetlerini artırması olarak ifade edilebilir. Müşteri kısıtlaması ise birleşme sonrasında birleşik teşebbüsün, üst pazardaki rakiplerin yeterli müşteri tabanına erişimini kısıtlaması anlamına gelmektedir. Her iki dikey kısıtlama türü de genellikle devre konu ve devralan tarafların her ikisinin de pazarda güçlü oyuncular olduğu durumda ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte yukarıda da ifade edildiği üzere devralan konumundaki INNOVALIFT’in alt pazar olarak nitelendirilebilecek asansör üretimi pazarında Türkiye’de mevcudiyeti son derece sınırlıdır, bir başka deyişle Türkiye pazarı bakımından INNOVALIFT üst pazar oyuncuları için kayda değer bir müşteri değildir. Girdi Kısıtlaması (81) Girdi kısıtlaması temel olarak, birleşik teşebbüsün devralma sonrası sağlayıcısı olduğu girdilerin alt pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüslere arzını kısıtlayarak devralma öncesi fiyat ve koşullardan girdi temin etmelerini zorlaştırması ve bunun sonucunda maliyet artışına neden olması olarak tanımlanmaktadır. Bu durumsa birleşik teşebbüse tüketiciye uyguladığı fiyatları arttırabilme imkânı sağlayacaktır. Girdi kısıtlaması şeklindeki pazarı kapama etkisinin tüketici zararına yol açtığının kabul edilmesi için rakiplerin birleşme sonrasında mutlaka pazardan çıkmak zorunda kalmaları şartı aranmamalıdır. Bu değerlendirmede kıstas, artan girdi maliyetlerinin tüketicilere daha yüksek fiyatlar uygulanmasına neden olup olmayacağıdır. Diğer yandan birleşmeden kaynaklanan etkinliklerin birleşik teşebbüse fiyat düşürme imkânı ya da güdüsü sağlaması ve böylece tüketici üzerindeki toplam etkinin nötr ya da olumlu olması mümkündür. (82) Girdi kısıtlaması konusunda, birleşik teşebbüsün girdi kısıtlama imkân ve güdüsü olup olmadığı değerlendirilmekte ve en nihayetinde böyle bir pazar kapama uygulamasının alt pazarda rekabeti önemli ölçüde bozup bozmayacağı dikkate alınmaktadır. Bu hususlar genelde iç içe geçmiş olması nedeniyle değerlendirme safhasında birlikte ele alınmaktadır. Dikey Kılavuz’da girdi kısıtlaması değerlendirmelerinde, ilk olarak girdinin alt pazardaki üretim açısından önemli bir girdi olup olmadığı dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte, Dikey Kılavuz’da, girdi kısıtlaması yoluyla pazar kapama etkisinin ortaya
25-02/66-39 21/29 çıkabilmesi için devralma sonrası oluşacak dikey bütünleşik teşebbüsün üst pazarda belli bir pazar gücüne sahip olması gerektiği belirtilmektedir. (83) Girdi kısıtlaması yoluyla pazarı kapama olasılığı değerlendirilirken, birleşik teşebbüsün birleşme öncesinde bağımsız girdi sağlayıcılarından yaptığı alımları birleşme sonrasında durdurarak ihtiyacı olan girdileri kendi bünyesinde karşılama ihtimali de dikkate alınmalıdır. Böyle bir durumda, alt pazardaki rakipler, üst pazardaki bağımsız girdi sağlayıcılarının kapasitelerinin birleşik teşebbüsten boşalan kısmına erişebilecektir. Böylece, birleşmenin etkisi sadece alt pazardaki rakiplerin satın alma kalıplarını değiştirmekle sınırlı kalacak, girdiye erişim kısıtlanmamış olacaktır. (84) Birleşik teşebbüsün girdi kısıtlaması yoluyla pazarı kapama imkânına sahip olduğundan bahsedebilmek için, girdilere erişimin kısıtlanması sonucunda alt pazarın genelinde girdinin fiyat ve kalite bakımından erişilebilirliğinin olumsuz şekilde etkileneceğinin ortaya konması gerekmektedir. Etkilenme olasılığını destekleyen unsurlar arasında birleşik teşebbüs haricindeki bağımsız girdi sağlayıcılarının etkinlik seviyesinin görece düşük olması, daha az tercih edilen alternatifler sunmaları, kapasite kısıtları veya ölçeğe göre azalan getiri sebebiyle girdi arzındaki azalma karşısında girdi üretimini artıramamaları gibi durumlar sayılabilir. (85) Bu çerçevede öncelikle ARKEL’in üretimini ve satışını gerçekleştirdiği asansör komponentleri ürünlerinin alt pazar için öneme sahip girdiler oldukları hususunda tereddüt bulunmadığı vurgulanmalıdır. Sonrasında sunulan pazar paylarına ilişkin verilerden anlaşılacağı üzere bahse konu devralma işleminin tamamlanması ile birleşik teşebbüsün birçok pazarda önemli bir pazar gücüne sahip olacağı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda yukarıda da ifade edildiği üzere ARKEL 2023 yılına ilişkin asansör kontrol sistemleri pazarındaki (2. seviye) %(.....); kapı kontrol kartları pazarındaki (3. seviye) %(.....); ayrıca asansör kontrol sistemleri pazarının alt kırılımında bulunan kumanda panoları pazarındaki (3. seviye) %(.....), motor sürücüleri pazarındaki (3. seviye) %(.....) ve kumanda kartları pazarındaki (3. seviye) %(.....); ilaveten çağrı gösterge sistemleri pazarının alt kırılımında bulunan diğer yardımcı ürünler pazarındaki (3. seviye) %(.....)’luk pazar payıyla girdi pazarında son derece önemli bir oyuncudur. (86) Diğer yandan anılan pazarlarda devralan konumundaki INNOVALIFT’in ise düşük pazar payına sahip olduğu görülmektedir. Her ne kadar INNOVALIFT Türkiye’de işleme konu etkilenen pazarlarda düşük pazar payına sahip olsa da diğer yandan faaliyet gösterdiği pazarlarda güçlü konumda olan ARKEL’in alt pazardaki mevcut ve/veya potansiyel müşterilerine birleşme öncesi koşullara göre dezavantajlı koşullar getirmeden girdi sağlamaya devam edip etmeyeceği hususu ele alınmalıdır. Bu hususta INNOVALIFT tarafından fiyatlandırma ve tedarik politikalarında değişiklik olup olmayacağı hususuna yönelik gönderilen cevabi yazıda devralma işleminin tamamlanmasının akabinde ARKEL'in ticari faaliyetleri, fiyatlama politikaları ve iş yapma biçiminde herhangi bir değişiklik olmayacağı, ARKEL’in, INNOVALIFT yapısı içinde bağımsız bir şirket olarak yönetileceği ve ayrı bir marka olarak korunacağı, planlanan işlemin aslında ARKEL’in pay sahipliğinin değişmesine yönelik olduğu ve Türkiye'deki faaliyetlerinin yürütülme biçiminde esaslı herhangi bir değişikliğe yol açmayacağı ifade edilmiştir. Ayrıca ARKEL’in, hâlihazırda etkin olmadığı yurtdışı pazarlarına da açılarak ihracat miktarını artırmayı ve küresel pazarda büyümeyi sürdürmeyi hedeflediği açıklanmıştır. (87) Ayrıca INNOVALIFT tarafından gönderilen cevabi yazıda ARKEL’in ürünlerinin hâlihazırda INNOVALIFT ve iştiraklerinin üretim sürecinde girdi olarak kullanılmadığı yani
25-02/66-39 22/29 aralarında mevcut durumda bir tedarik ilişkisi bulunmadığı12 ayrıca INNOVALIFT ve iştiraklerinin Türkiye’de önemli sayılabilecek ölçüde bir faaliyetlerinin bulunmadığı vurgulanmıştır. İlaveten INNOVALIFT’in VEGA, ESSE-TI ve LCP dışında kalan iştiraklerinin hiçbirinin gelecek dönemde Türkiye’de asansör komponentleri pazarında herhangi bir faaliyet yürütmeyi planlamadıkları ifade edilmiştir. (88) Öte yandan bahse konu devralma işleminin gerçekleşmesi durumunda asansör komponentleri pazarında ve/veya dikey ilişkili pazarlarda herhangi bir rekabetçi endişenin oluşup oluşmayacağı hususuna yönelik sektör paydaşlarından gelen cevabi yazılarda genel olarak rekabetçi endişeler ortaya çıkmayacağı ifade edilmiş olsa da gelen cevabi yazıların bazılarında da; ARKEL’in finans gücü nedeniyle maliyetine satışlar gerçekleştirebileceği, pazarın rekabetçi yapısının korunmasının, ürün kalitesi, fiyat dengesi ve inovasyon açısından kritik olduğu, ARKEL’in piyasada bulunan, kullanılmakta olan ürünlerindeki servis ihtiyacına vereceği cevaplar, yedek malzeme arzında izleyeceği fiyat ve temin süresi politikasının değişmemesi gerektiği, ARKEL’den girdi temin eden teşebbüsler için asansör komponentlerinin benzer fiyat seviyelerinde ve benzer sürelerde tedarik edilebilmeye davam etmesinin önem arz ettiği bu nedenle ARKEL’in fiyat ve süre istikrarını sağlaması gerektiği gibi birtakım rekabetçi endişeler dile getirilmiştir. (89) Bu kapsamda temel olarak INNOVALIFT’in tüm alımlarını ARKEL’e yönlendirmesi durumunda diğer teşebbüsler açısından bir girdi açığının ortaya çıkıp çıkmayacağı irdelenecektir. Söz konusu hususa yönelik mevcut ve gelecek projeksiyonlar ve ayrıca yurt içi alımlar ve yurt dışı alımlar olmak üzere farklı ihtimaller söz konusudur. Bir başka deyişle bu tür bir incelemede sadece INNOVALIFT’in Türkiye’deki alımlarını tamamen ARKEL’e yönlendirmesi ihtimalinin değil oluşturulan dikey bütünleşik yapı sayesinde yurt dışına yönelik komponent alımlarını da tamamen ARKEL’den karşılaması durumunda iç pazarda rakip teşebbüslerin girdi açığının doğup doğmayacağının da netleştirilmesi gerekmektedir. (90) Bu konuda taraflarca gönderilen cevabi yazıda INNOVALIFT ve iştirakleri tarafından kendi faaliyetlerinde kullanmak üzere ARKEL’den potansiyel olarak talep edilebilecek ürünlerin listesi şu şekilde sunulmuştur: Tablo 1: INNOVALIFT İştiraklerinin ARKEL’den Potansiyel Olarak Talep Edilebilecekleri Ürünlerin Listesi INNOVALIF İştirakleri Ana Faaliyet Alanları Potansiyel ARKEL Ürünü Talebi ARITCO Paket Villa Asansörü Kumanda panosu veya kumanda kartı + motor sürücü MOTALA Paket Villa Asansörü Kumanda panosu veya kumanda kartı + motor sürücü VIMEC Paket Villa/Engelli Asansörü Kumanda panosu veya kumanda kartı + motor sürücü VEGA Kumanda kartları, Çağrı ve Gösterge Sistemleri Motor sürücüleri, gösterge kartları Kaynak: Cevabi Yazı (91) İlaveten taraflarca gönderilen cevabi yazıda INNOVALIFT'in ve iştiraklerinin Türkiye'de ve küreselde yürüttükleri üretim faaliyetlerinin girdisi olarak değerlendirilen asansör komponentleri için gerçekleştirdikleri alım miktarları ile bahse konu alımların tutarları ve 12 Her ne kadar INNOVALIFT ve iştiraklerinin ARKEL’den hâlihazırda ürün tedarik etmedikleri ifade edilmiş olsa da INNOVALIFT iştiraki VEGA’nın sahip olmadığı bazı asansör komponentleri kendi komponentleri ile birlikte satılmak üzere ARKEL’den satın alınmıştır. Bununla birlikte VEGA ile ARKEL arasında hâlihazırda var olduğu söylenebilecek bu dikey ilişki İtalya ile sınırlıdır. Zira VEGA’nın Türkiye’de herhangi bir üretimi bulunmamaktadır.
25-02/66-39 23/29 gelecek üç yıla ilişkin tahmin edilen alım miktarlarına yönelik bilgilere ilişkin veriler de sunulmuştur. (92) Sunulan verilerde INNOVALIFT iştiraklerinin, ARKEL’in de üretimini gerçekleştirdiği asansör komponenti ürünlerine yönelik geçmişte yapmış olduğu alımların miktarları, günümüzde yaptığı alım miktarları ve gelecek üç yıl içinde yapacakları toplam alım miktarlarına ilişkin tahminleri yer almaktadır. İlgili devralma işleminin gerçekleşmesiyle bahse konu ürün gruplarına yönelik INNOVALIFT iştiraklerinin alım miktarında yaklaşık (.....) adet artış yaşanacağı görülmektedir. Ayrıca alım miktarları ile paralel şekilde ilgili devralma işleminin gerçekleşmesi ile bahse konu ürün gruplarına yönelik INNOVALIFT iştirakleri tarafından yapılacak alımlarda yaklaşık (.....)’lik bir artış yaşanacağı görülmektedir. (93) Diğer yandan sunulan verilerde INNOVALIFT iştiraklerinin, ARKEL’den gerçekleştirdikleri asansör komponenti ürünlerine yönelik geçmişte yapmış olduğu alımların miktarları, günümüzde yaptığı alım miktarları ve gelecek üç yıl içinde yapacakları toplam alım miktarlarına ilişkin tahminleri yer almaktadır. İlgili devralma işleminin gerçekleşmesi ile INNOVALIFT iştiraklerinin ARKEL’den sağladıkları alım miktarında yaklaşık (.....) adet artış yaşanacağı görülmektedir. Bu noktada alım miktarları ile paralel şekilde ilgili devralma işleminin gerçekleşmesi ile INNOVALIFT iştirakleri tarafından ARKEL’den yapılacak alımlarda yaklaşık (.....)’lik bir artış yaşanacağı görülmektedir. (94) Daha önce de değinildiği üzere hâlihazırda INNOVALIFT iştiraklerinden yalnızca VEGA’nın ARKEL’den ürün sağladığı bilinirken sunulan verilerden bahse konu devralma işleminin gerçekleşmesi ile birlikte INNOVALIFT’in diğer iştirakleri olan ARITCO, MOTALA ve VIMEC’in de ARKEL’den ürün tedarik etmeye başlayacakları anlaşılmaktadır. Bu çerçevede yukarıdaki tablolardan, başvuru konusu devralma işlemine izin verilmesi ile birlikte INNOVALIFT iştiraklerinin ARKEL’den sağladıkları asansör komponentleri adedinin, toplam asansör komponenti alımları içindeki oranının 2024 yılı itibarıyla yaklaşık %(.....) olduğu ve söz konusu oranın 2027 yılında yaklaşık %(.....)’e yükseleceğinin tahmin edildiği anlaşılmaktadır. (95) Ayrıca INNOVALIFT iştiraklerinin ARKEL’den sağladıkları asansör komponentleri değerinin, toplam asansör komponenti alımları değeri içindeki oranının 2024 yılı itibarıyla yaklaşık %(.....) olduğu ve söz konusu oranın 2027 yılında yaklaşık %(.....) gibi bir orana yükseleceğinin tahmin edildiği görülmektedir. Bahse konu oranlardan anlaşılacağı üzere ilgili devralma işleminin tamamlanması INNOVALIFT ve iştiraklerinin asansör komponentleri alımlarının tamamına yakınını -hatta belki de ilerleyen yıllarda tamamını- ARKEL’den sağlayacakları kolaylıkla söylenebilecektir. Dolayısıyla da ARKEL’in INNOVALIFT iştiraklerine sağlayacağı girdi miktarını artıracağı net bir şekilde anlaşılmaktadır. Bahse konu durumun ilk bakışta ARKEL’den ürün sağlayan yerleşik teşebbüslerin girdiye ulaşmakta zorluk yaşamaları ya da girdi fiyatlarının artması gibi sorunların ortaya çıması ihtimalini güçlendirebileceği görülmektedir. (96) Bu hususa ilişkin ARKEL tarafından sunulan 2023 yılı kapasite raporuna göre, ARKEL’in asansör komponenti üretimi toplam kapasitesinin (.....) adet olduğu görülmektedir. ARKEL 2023 yılı itibarıyla bahse konu toplam kapasitenin yalnızca %(.....)’lük kısmını kullanmıştır. Ek olarak sunulan cevabi yazıda ARKEL’in hâlihazırda tek vardiya sistemi ile çalıştığı ancak potansiyel bir talep artışı durumunda bu artışı karşılamak amacıyla var olan makineleri ile yeni bir yatırıma gerek kalmadan vardiya sayısının artırılması (yeni personeller istihdam edilmesi) yoluyla mevcut üretim adetlerinin (.....) katına kadar artırılabileceği ifade edilmiştir. 2023 yılı itibarıyla ARKEL tarafından INNOVALIFT’e
25-02/66-39 24/29 yapılan asansör komponentleri satışlarının ARKEL’in üretim kapasitesinin yalnızca %(.....)’ini oluşturduğu hesaplanabilmektedir. Yine 2023 yılında INNOVALIFT iştirakleri tarafından yapılan asansör komponenti alımlarının (.....)TL’lik kısmının ARKEL’den sağlandığı görülmektedir. Bahse konu değerin ARKEL’in 2023 cirosunun ((.....)) çok düşük bir kısmına tekabül ettiği anlaşılmaktadır. (97) Ayrıca INNOVALIFT iştirakleri tarafından yapılacak asansör komponentleri alımlarının 2027 yılında hem tutar hem de değer olarak zirveye ulaşacağı anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda INNOVALIFT iştirakleri tarafından ARKEL’in de ürün portföyünde bulunan asansör komponentleri bakımından yapılacak toplam alımlarının 2027 yılında (.....) adede yükseleceğinin öngörüldüğü dikkate alındığında bu asansör komponentleri alımlarının tamamının dahi ARKEL’den sağlandığı bir senaryoda ilgili miktarın ARKEL’in hâlihazırdaki kapasitesinin yalnızca yaklaşık %(.....)’lik kısmını oluşturacağı anlaşılmaktadır. (98) Buna ilaveten INNOVALIFT iştirakleri tarafından yapılacak bahse konu asansör komponentleri alımlarının 2027 yılında (.....) TL olacağı öngörüsü dikkate alındığında, INNOVALIFT iştiraklerinin bu alımların tamamını ARKEL’den karşıladığı bir senaryoda dahi söz konusu tutarın; ARKEL’in 2023 yılı cirosunun -ARKEL’in cirosunun sabit kaldığı varsayıldığında dahi- yalnızca yaklaşık %(.....)’luk kısmına tekabül edeceği görülmektedir. Bu bakımdan yukarıda detaylıca bahsedilen hususların girdi kısıtlaması riskini azaltan unsurlar olduğunun belirtilmesinde fayda bulunmaktadır. (99) Öte yandan taraflarla yapılan görüşmelerde ve cevabi yazılarda ARKEL’in şirket sürdürülebilirliği için hâlihazırdaki yurt içi ve yurt dışı müşterilerine ürün tedarik etmeye devam etmek zorunda olduğu, dolayısıyla yalnızca INNOVALIFT ve iştiraklerine ürün sağlamak ve bu şekilde bir girdi kısıtlamasına yol açmak yönünde bir motivasyonu, güdüsü ve imkânı bulunmadığı belirtilmiştir. (100) Diğer yandan başvuru konusu işlem ile ARKEL’in küresel çapta yeni pazarlara açılarak satışlarını artırmayı amaçladığı bilinmektedir. INNOVALIFT’in Türkiye’deki faaliyetleri kapsamında tüm asansör komponentleri alımlarını ARKEL’den yapması halinde dahi rakipleri için girdi kısıtlaması riskinin ortaya çıkması yönünde ciddi bir endişe oluşturmayacağı tespiti yapılmıştır. Bununla birlikte INNOVALIFT’in yurt dışındaki üretim süreçleri ile ARKEL’in mevcut know-how’ını entegre etme ihtimalinin bulunduğu, her ne kadar bu stratejinin iktisadi açıdan olumlu görülebilecek pek çok yanı olabileceği düşünülebilecekse de INNOVALIFT’in küresel ölçekteki faaliyetleri göz önünde bulundurulduğunda bu hususun Türkiye pazarına bazı olumsuz yansımaları da olabilecektir. Bu noktada ARKEL’in asansör komponentleri satışlarının INNOVALIFT’in küresel faaliyetlerine destek olmak amacıyla büyük ölçüde yurt dışına kaydırılması ve ARKEL’in yalnızca ihracat odaklı bir firma haline gelmesi halinde, ARKEL’in incelenen pazarlardaki pazar payları da dikkat alınarak, Türkiye’de asansör komponentleri ürünlerinin genel fiyat seviyelerinde yukarı yönlü bir etkinin oluşabileceği dolayısıyla bu durumun da iç pazar açısından sorun teşkil edebileceği görülmektedir. (101) Bu kapsamda sunulan veriler incelendiğinde ARKEL’in toplam asansör komponentleri satışlarının artan bir seyir izlediği görülmektedir. Göze çarpan bir diğer husus ise ARKEL’in toplam satışları içinde yurt içi satışlarının oransal olarak düşen, yurt dışı satışlarının ise oransal olarak artan bir seyir izlediğidir. Bu noktada her ne kadar teşebbüsün yurt dışına satışlar gerçekleştirmesi doğrudan bir rekabetçi endişe oluşturmasa da iç pazara ürün tedarikini önemli ölçüde azaltması halinde daha önce de
25-02/66-39 25/29 değinilen teşebbüsün bahse konu asansör komponentleri pazarlarındaki pazar payları göz önünde bulundurulduğuna iç pazar bakımından sorun teşkil edebilecektir. (102) Bu çerçevede her ne kadar yukarıdaki hesaplamalar INNOVALIFT’in tüm komponent ihtiyaçlarını ARKEL’den temin etmesi durumunda dahi Türkiye’deki rakipler bakımından bir girdi kısıtlamasına doğrudan işaret etmese de sektöre ilişkin herhangi bir toplu veri/rapor bulunmayışı neticesinde dosya kapsamında sınırlı sayıda teşebbüsle yapılmaya çalışılan hesaplamaların sağlıklı olamayabileceği ve INNOVALIFT’in küresel mevcudiyetinin işlem sonucunda ARKEL’in iç pazara ürün tedarikini önemli ölçüde azaltması riski karşısında girdi kısıtlaması ihtimalini tamamıyla bertaraf etmek adına INNOVALIFT tarafından taahhüt sunulmasının uygun olacağı anlaşılmıştır. Bu kapsamda teşebbüslerce sunulan taahhüt metnine yönelik tespitlere aşağıda yer verilmiştir. G.3.3. 2010/4 Sayılı Tebliğ’in 14. Maddesi Çerçevesinde Sunulan Taahhütler ile Bu Taahhütlerin Değerlendirilmesi (103) Yukarıda yer verilen tespitlerden görüldüğü üzere bildirime konu işleme yönelik rekabetçi endişeler temel olarak ARKEL’in iç pazarda girdi kısıtlamasına yol açabileceği ihtimaline dayanmaktadır. Bildirime konu işlem kapsamında gerçekleştirilen mevcut hesaplamalar her ne kadar Türkiye’deki rakipler açısından doğrudan bir girdi kısıtlamasına işaret etmese de sektöre ilişkin verilerin elde edilebileceği güvenilebilir bir kaynak bulunmayışı hesaplamaların doğruluğunu etkilemekle birlikte INNOVALIFT’in küresel varlığı da göz önüne alındığında işlem sonucunda ARKEL’in iç pazara ürün tedarikini önemli ölçüde azaltması riskinin bulunduğu anlaşılmaktadır. (104) Bunun yanı sıra sektör paydaşlarından alınan yanıtların çoğunda bu işlemin rekabetçi bir endişe yaratmayacağı belirtilmiş olsa da bazı görüşlerde ARKEL’in finansal gücüyle maliyetine satışlar yaparak piyasa dengelerini bozabileceği, servis hizmetleri ve yedek parça temininde fiyat ve süre politikalarının değişmemesi gerektiği ayrıca ARKEL’den girdi temin eden teşebbüsler için ürünlerin aynı fiyat seviyelerinde ve benzer sürelerde tedarik edilebilmesinin kritik olduğu gibi endişeler dile getirilmiştir. (105) İşleme izin verilmesi durumunda bahsi geçen rekabetçi endişelerin olumsuz etkilerinin bertaraf edilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede teşebbüsle yapılan görüşmelerde alınan taahhütlerde ARKEL’in mevcut müşterilerine ürün tedarikinin hâlihazırdaki piyasa koşullarına uygun, makul ve ticari olarak uygulanabilir satış koşullarında ve tüm ürünlerin tedarikinin mevcut sözleşmelere uygun şekilde devam etmesi üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda 14.01.2025 tarih ve 61406 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden nihai taahhüt metnine aşağıda yer verilmektedir. G.3.3.1. 14.01.2025 Tarih ve 61406 Sayılı Nihai Taahhüt Metni (106) Kurum kayıtlarına 14.01.2025 tarihli ve 61406 sayı ile giren yazıyla bildirim sahibi tarafça sunulan taahhüt metnine aşağıda yer verilmektedir: “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (Tebliğ No: 2010/4) 14. maddesi uyarınca Innovalift, Kurul’un 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesine göre yapacağı değerlendirmede dikkate alınmak üzere, Planlanan İşlem'in 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ihlaline yol açmadığına dair bir karar almasını sağlamak amacıyla aşağıdaki davranışsal Taahhütler’i saygıyla sunmaktadır: Planlanan Taahhütler:
25-02/66-39 26/29 1. Mevcut Müşterilere İlişkin Taahhütler: Innovalift, Arkel'in ürün portföyündeki asansör komponentlerini Türkiye’deki mevcut müşterilerine, halihazırdaki piyasa koşullarına uygun, diğer müşterilerine halihazırda sağladığı koşullara denk ve bu müşterilere halihazırda sunduğu bedellerle uyumlu, makul ve ticari olarak uygulanabilir satış koşulları çerçevesinde tedarik etmeye devam edeceğini taahhüt etmektedir. İşbu taahhüt (i) ilgili mevcut müşteri, sözleşme koşullarını ihlal etmediği, (ii) Arkel'in mevcut üretim kapasitesi ve/veya ürün stokları üretim hatlarındaki teknik sorunlar, grev, hammadde sıkıntısı, tedarik zinciri kesintileri veya diğer mücbir sebepler gibi dış faktörlerden olumsuz etkilenmediği, (iii) yürürlükteki kanunlar uyarınca bir devlet yaptırımı uygulanması gerekmediği ve/veya ilgili mevcut müşteri bir devlet yaptırımı kapsamında kara listeye alınmadığı ya da (iv) çocuk işçiliği, insan hakları ihlali, diğer suç teşkil eden davranışlar da dahil olmak ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere itibar, etik veya diğer riskli karakter ile ilgili nedenlerden dolayı, mevcut müşteri ile iş ilişkisini sürdürmek basiretli bir tacirin ticari ve/veya rekabetçi karakteri ile makul şekilde bağdaşmayan nedenlerle Arkel için risk teşkil etmediği müddetçe uygulanacaktır. Innovalift, kısa kararın tebliğ alınmasından itibaren 1 ay içerisinde Arkel’in mevcut müşterilerini işbu taahhütler hakkında yazılı olarak bilgilendirecektir. 2. Potansiyel Müşterilere İlişkin Taahhütler: Innovalift, Arkel’in ürün portföyündeki asansör komponentlerini satın almak için Arkel’e başvuran Türkiye’deki potansiyel müşterilere, diğer müşterilerine halihazırda sağladığı koşullara denk ve bu müşterilere halihazırda sunduğu bedellerle uyumlu, makul ve ticari olarak uygulanabilir satış koşulları çerçevesinde ve halihazırdaki piyasa koşulları doğrultusunda ürünlerini tedarik edeceğini taahhüt etmektedir. İşbu taahhüt (i) ilgili potansiyel müşteri sözleşme koşullarını ihlal etmediği, (ii) Arkel'in mevcut üretim kapasitesi ve/veya ürün stokları üretim hatlarındaki teknik sorunlar, grev, hammadde sıkıntısı, tedarik zinciri kesintileri veya diğer mücbir sebepler gibi dış faktörlerden olumsuz etkilenmediği, (iii) yürürlükteki kanunlar uyarınca bir devlet yaptırımı uygulanması gerekmediği ve/veya ilgili potansiyel müşteri bir devlet yaptırımı kapsamında kara listeye alınmadığı ya da (iv) çocuk işçiliği, insan hakları ihlali, diğer suç teşkil eden davranışlar da dahil olmak ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere itibar, etik veya diğer riskli karakter ile ilgili nedenlerden dolayı, potansiyel müşteri ile iş ilişkisini başlatmak basiretli bir tacirin ticari ve/veya rekabetçi karakteri ile makul bir şekilde bağdaşmayacak nedenlerle Arkel için risk teşkil etmediği müddetçe uygulanacaktır. Innovalift, her yılın bitiminin ardından bir ay içerisinde yıllık olarak Arkel’in hangi müşterilere ne koşullar altında satış yaptığına ilişkin hazırladığı raporu Kurum’a sunacaktır. 3. Taahhütlerin Süresi: Taahhütler, Planlanan İşlem’in kapanış tarihini takip eden 36 ay boyunca geçerli olacaktır.” G.3.3.2. Taahhütlerin Değerlendirilmesi (107) Kuruma bildirilen yoğunlaşma işlemlerinin bir kısmında ortaya çıkan ve işlemin Kanun’un 7. maddesinde düzenlenen yasak kapsamına girmesine yol açan rekabet sorunlarının, belirli düzeltmeler veya değişiklikler sonrasında giderilebilmesi mümkün olabilmektedir. INNOVALIFT tarafından da Birleşme/Devralma İşlemlerinde Rekabet Kurumunca Kabul
25-02/66-39 27/29 Edilebilir Çözümlere İlişkin Kılavuz (Taahhüt Kılavuzu) esas alınarak birtakım taahhütler sunulmuştur. (108) Sunulan taahhütler çerçevesinde, işleme şartlı olarak izin verilebilmesi için önerilen çözümlerin uygulanmasıyla birlikte, işleme yönelik rekabet ile ilgili kaygıların bertaraf edileceğinden emin olunması gerekmektedir. Bu kapsamda yalnızca rekabetin önemli ölçüde azaltılması sorununu ortadan kaldırmada yeterli olduğu anlaşılan çözüm önerileri kabul edilmektedir. Sunulan çözüm önerileri, işleme ilişkin rekabet ile ilgili kaygıları tereddüde yer bırakmayacak şekilde ve sürdürülebilir bir biçimde gidermeli ve her açıdan anlaşılabilir olmalıdır. (109) Çözüm önerilerinin temel amacı işlem öncesinde pazarda var olan rekabet yapısını korumaktır. Bu nedenle, işleme ilişkin rekabet sorunlarını gidermede sürdürülebilir bir sonucu kısa vadede doğuran ve uygulandıktan sonra denetim gerektirmeyen niteliklerinden ötürü özellikle bir iş biriminin elden çıkarılması gibi pazarda yapısal değişiklikler yaratan çözümler, çözüm önerilerinden beklenen amaca daha uygundur. Ancak yine de ayrımcı olmayacak biçimde önemli altyapı ve hammaddeye erişim sağlanması gibi davranışsal çözüm önerilerinin işlemin yol açtığı rekabet sorunlarını çözme ihtimali de göz ardı edilmemektedir. Bu nedenle bir çözüm önerisinin rekabet sorunlarını giderip gidermediği olay bazında durumun gerekleri doğrultusunda incelenmektedir. (110) Çözüm önerilerinin kabul edilebilir çözüm önerileri için belirtilen temel şartlarla uyumlu olması için, etkili bir şekilde uygulanması ve bu uygulamanın denetlenebilir olması gerekmektedir. Elden çıkarma çözümü dışında diğer türden çözümlerin, rekabet ile ilgili kaygıları gidermedeki etkinliklerinin taraflarca azaltılmasını veya ortadan kaldırılmasını engelleyebilmek için uzun vadeli ve etkili denetim mekanizmaları gerekmektedir. Etkili denetim mekanizmalarının yokluğunda, sunulan çözüm önerisinin bağlayıcılığı fiilen ortadan kalkacağından önerilen çözüm, yalnızca tarafların niyetini ifade etmekten öteye gidemeyecektir. Bu durumda da tarafların taahhütlerine uymadıkları tespit edilemeyeceğinden hukuka aykırı hale gelen yoğunlaşma işlemi yaptırımsız kalacaktır. (111) Daha önceki bölümlerde de bahsedildiği üzere bildirime konu işlem 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında değerlendirildiğinde, ARKEL’in elde edeceği finansal güç ile iç pazarda piyasa koşullarına uygun olmayan fiyatlandırmalar yapabileceği ve/veya satışlarının tamamını INNOVALIFT’e kaydırmasıyla iç pazarda girdi kısıtlamasına yol açabilecek tek taraflı etkiler oluşturabileceği öngörülmektedir. Bu etkilerin giderilebilmesi için Taahhüt Kılavuzu’nda öngörülen davranışsal ve/veya yapısal çözümlerin sunulmasını gerektirdiği anlaşılmıştır. (112) Taahhüt Kılavuzunun 73. paragrafında “Elden çıkarma dışındaki diğer çözümler davranışsal çözüm olarak da nitelendirilmektedir. Elden çıkarma ve/veya rakiplerle bağların koparılması öncelikle tercih edilen çözüm türleri olmakla birlikte rekabet sorunlarını giderebilecek başka çözümlerin bulunması da olasıdır. Ne var ki, elden çıkarma dışındaki çözümler en az elden çıkarma kadar etkili oldukları takdirde kabul edilir. Bunun nedeni, davranışsal çözümlerin Kurumu teşebbüslerin pazardaki davranışlarını sürekli gözetme yükümlülüğüne maruz bırakması ve dolayısıyla ciddi bir alternatif maliyet yaratmasıdır.” ifadesi yer almaktadır. Bu kapsamda INNOVALIFT tarafından sunulan davranışsal taahhütler ilgili paragraf çerçevesinde değerlendirildiğinde başvuru konusu devir işlemi kapsamında ortaya çıkan temel endişenin, ARKEL’in satışlarının büyük bir çoğunluğu ve hatta tamamını devralan konumundaki INNOVALIFT ve iştirakleri aracılığıyla yurt dışına kaydırması olduğu söylenebilecektir. Bu noktada ARKEL’in sahip olduğu üretim teknolojisi ve know-how ile
25-02/66-39 28/29 birlikte pazara girişin önünde kayda değer bir engelin bulunmaması da göz önüne alındığında konvansiyonel bir üretim firmasının belirli bir bölümünün (örneğin fabrikalarından birisinin) elden çıkartılması gibi yapısal bir taahhüdün kayda değer bir etki oluşturmasının mümkün olmayabileceği dolayısıyla elden çıkarma gibi bir yöntemin söz konusu devralma işlemi kapsamında gerekli görülmediği anlaşılmıştır. (113) Bu bağlamda INNOVALIFT, ARKEL’in Türkiye’de mevcut müşterileriyle akdettiği sözleşmeler çerçevesinde ARKEL'in ürettiği asansör komponentlerini diğer müşterilerine hâlihazırda sağladığı koşullara denk ve bu müşterilere hâlihazırda sunduğu bedellerle uyumlu, makul ve ticari olarak uygulanabilir koşullarla Türkiye’deki mevcut müşterilere tedarik etmeye devam edeceğini taahhüt etmektedir. Ayrıca INNOVALIFT, ARKEL’in ürün portföyündeki asansör komponentlerini satın almak isteyen Türkiye’deki potansiyel müşterilere de mevcut piyasa koşullarına uygun, makul ve ticari olarak uygulanabilir satış şartları çerçevesinde ürün tedarik etmeyi taahhüt etmektedir. Hem mevcut hem de potansiyel müşterilerin sözleşme koşullarına uyması, ARKEL’in üretim ve tedarik kapasitesinin mücbir sebeplerden etkilenmemesi, müşterilerin yasal yaptırımlara tabi olmaması ve iş ilişkisinin ARKEL için itibar, etik veya ticari risk oluşturmaması durumunda söz konusu taahhütlerin geçerli olacağı taahhüt edilmektedir. (114) Bu doğrultuda sunulan taahhütlerin genel olarak işlem sonrasında oluşacak INNOVALIFT-ARKEL yapılanmasının mevcut veya potansiyel müşterilere ürün verilmemesi ya da işlem sonrasında fiyatların artırılması şeklinde ifade edilebilecek girdi kısıtlamasına gitmesine yönelik rekabet karşıtı endişeleri bertaraf etmekte yeterli olduğu ve etkin ve işlevsel mekanizmalar içerdiği anlaşılmıştır. (115) Öte yandan sözü edilen taahhütlerin süresinin işlemin kapanışından itibaren 36 ay boyunca geçerli olacağı taahhüt edilmektedir. Dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler doğrultusunda üç yıl olarak belirlenen taahhüt süresinin, farklı bir sağlayıcıdan hizmet almak isteyen mevcut müşterilerin entegrasyon süreçlerini tamamlayarak sağlayıcı değiştirmeleri için veya pazara girişler bakımından makul bir süre olduğu kanaatine varılmıştır. (116) Yapılan tespitler doğrultusunda, bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca izne tabi olduğu, bununla birlikte anılan işleme sunulan taahhütler çerçevesinde izin verilebileceği kanaatine ulaşılmıştır. H. SONUÇ (117) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, - Arkel Elektrik Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin tek kontrolünün Investment AB Latour’un iştiraki Innovalift AB aracılığıyla Douglas Ailesi ve Şirketleri tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğuna ve 7. maddesi kapsamında Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğuna, - İşlem sonucunda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde etkin rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması ihtimalinin söz konusu olduğuna, - Bununla birlikte, Innovalift AB tarafından sunulan ve Kurum kayıtlarına 14.01.2025 tarih ve 61406 sayı ile giren davranışsal çözümleri içeren taahhüt metninin, işlemin yol
25-02/66-39 29/29 açacağı rekabet sorunlarını gidermede yeterli bulunduğuna, dolayısıyla işleme, sunulan taahhütler çerçevesinde koşullu izin verilmesine, - Koşullu izin kararı bakımından getirilen davranışsal taahhütlerin yükümlülük teşkil edeceğine, yükümlülüklerin ihlal edilmesi durumunda taraflar hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 17. maddesinde öngörülen idari para cezasının uygulanmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy