AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 15252/08 ve 37864/08
Ali ARSLAN / Türkiye
ve Ahmet BAY / Türkiye
Başkan
Paul Lemmens,
Yargıçlar
ksenija Turkovic,
Jon Fridrik Kjolbro,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 28 Şubat 2017 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm) (“Mahkeme”), 18 Mart 2008 ve 25 Temmuz 2008 tarihlerinde yapılmış olan yukarıdaki başvurulara ve davalı Devlet ve başvuranlar tarafından iletilen görüşlere ilişkin olarak yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranlar, Ali Arslan ve Ahmet Bay, sırasıyla, 1937 ve 1974 doğumlu Türk vatandaşlarıdırlar. Birinci başvuran, İstanbul’da ikamet etmektedir ve Mahkeme önünde İskenderun Barosu’na kayıtlı Avukat S.D. Doğan tarafından temsil edilmiştir. İkinci başvuran ise, Bursa’da ikamet etmektedir ve Mahkeme önünde Kocaeli Barosu’na kayıtlı Avukat C. Tınarlıoğlu tarafından temsil edilmiştir.
2. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi temsilcisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
3. Davanın koşulları, taraflar tarafından ibraz edildiği şekliyle aşağıdaki gibidir.
4. Başvuranların şahsi arazileri yönetim tarafından kamulaştırılmıştır. Daha sonra, başvuranlar, yerel mahkemelerde ek tazminat davası açmışlardır. Yerel mahkemeler, ek tazminat miktarlarını belirlemiştir ve bu kararlar Yargıtay tarafından onanmıştır.
5. Başvuranlar, icra takibi başlatmışlardır. Gerçekten de, dava dosyalarındaki bilgilere göre, başvurular yapıldığında, idare ödemesi gereken meblağları hala ödememiştir.
6. Başvurulara ilişkin detaylar, ekli tablodadır.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
7. Aşağıda bahsi geçen (bk. aşağıda §§ 12-13) Tazminat Komisyonu’na ilişkin iç hukuk ve uygulamasına dair bilgilere Turgut ve Diğerleri/Türkiye (k.k.), (no. 4860/09, 26 Mart 2013); Demiroğlu/Türkiye (k.k.), (no. 56125/10, 4 Haziran 2013); ve Yıldız ve Yanak/Türkiye (k.k.), (no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) kararlarından erişilebilir.
ŞİKÂYETLER
8. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6. maddesine ve Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine dayanarak, ek tazminat miktarlarının geç ödenmesi nedeniyle maddi zarara uğradıkları konusunda şikâyetçidirler.
9. 37864/08 sayılı başvuruda, başvuran ayrıca Sözleşme’nin 13. maddesi uyarınca, idarenin yerel mahkeme kararını icra etmesi için başvurulacak etkili bir başvuru yolu olmadığı konusunda şikâyetçi olmuştur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
10. Başvurulara konu olan olayların benzerlikleri göz önüne alındığında, Mahkeme, her iki başvuruyu tek bir kararda birlikte incelemenin uygun olduğuna karar vermiştir.
A. Başvuranların maddi zarara uğradıkları iddiasına ilişkin şikâyet hakkında
11. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, düşük faiz oranlarıyla birlikte ek tazminat miktarlarının ödenmesinde yaşanan aşırı gecikmenin kendilerini büyük maddi zarara uğrattığı konusunda şikâyetçi olmuşlardır.
12. Hükümet, 9 Ocak 2013 tarihli 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğuna ve kararların icra edilmemesine ilişkin başvuruların ele alınması amacıyla yeni bir Tazminat Komisyonunun kurulduğunu belirtmiştir. Tazminat Komisyonun yetkilerinin 16 Mart 2014 tarihinde genişletilmiş ve bu bağlamda, diğerlerinin yanı sıra, uzun yargılama ve enflasyonun etkisiyle kamulaştırma bedelindeki değer kaybının telafi edilmediğine yönelik şikâyetleri inceleme yetkisi verilmiştir. Hükümet, bu doğrultuda, Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuruda bulunulmadığı için başvuranların iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür.
13. Mahkeme, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından, Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemektedir. Daha sonra, Mahkeme, Yıldız ve Yanak/Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) davasında verdiği kararda, başvuranların iç hukuk yollarını, başka bir deyişle yeni oluşturulmuş olan bu hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle, başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, kamulaştırma davalarında tazminat miktarlarında yaşanan değer kaybına ilişkin şikâyetler bakımından, ilk bakışta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğu kanısına vardığını belirtmiştir.
14. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasında verdiği kararda, Hükümete hali hazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları yine de olağan usul kapsamında inceleyebileceğini vurguladığına dikkat çekmektedir.
15. Ancak, Mahkeme, Hükümetin başvuranların 6384 sayılı Kanun ile tesis edilmiş olan yeni iç hukuk yoluna başvurmamış olmalarına ilişkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak, yukarıda anılan Yıldız ve Yanak davasında varmış olduğu sonucu yinelemektedir.
16. Yukarıda belirtilenler nedeniyle Mahkeme, başvurunun iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
B. Sözleşme’nin 13. maddesi hakkında
17. 37864/08 sayılı başvuruda, başvuran, Sözleşme’nin 13. maddesi uyarınca, Türk hukukunda, idarenin mahkeme kararından doğan borcunu ödemesini sağlayacak herhangi bir etkili başvuru yolu olmadığı konusunda şikâyetçi olmuştur.
18. Mahkeme, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun başvurana Sözleşme’nin 13. maddesinin anlamı çerçevesinde 23 Mart 2013 tarihinden önce Mahkeme’ye sunulan tüm başvurulara ilişkin olarak Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi ve Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca yerel mahkeme kararlarının icra edilmeyişine ilişkin şikâyetini dile getirmesi için başvuru yolu sunduğunu hatırlatmaktadır (bkz., yukarıda anılan Turgut ve Diğerleri, §§ 59-60).
19. Mahkeme, şikâyetin bu kısmını, Sözleşme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4. maddeleri uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddetmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar vermiştir.
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 23 Mart 2017 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıPaul Lemmens
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No.
Başvuru no.
Başvurunun yapıldığı tarih
Yargıtay kararının tarihi ve numarası
Hükmedilen ilave tazminatın tutarı ve faiz tarihi
1
15252/08
18 Mart 2008
17/09/2007
E: 2007/6514
K: 2007/7355
17.425 Türk Lirası (TRY)
(söz konusu zamanda yaklaşık 9800 avro)
10 Mayıs 2004
2
37864/08
25 Temmuz 2008
19/06/2006
E: 2006/4737
K: 2006/7493
25.099 TRY
(söz konusu zamanda yaklaşık 15.300 avro)
25 Eylül 2004
Full & Egal Universal Law Academy