AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 22575/05
Bayram ARSLAN/TÜRKİYE
ve diğer 47 başvuru
(Bk. ekli liste)
Başkan,
Nebojša Vučinić,
Yargıçlar,
Valeriu Griţco,
StéphanieMourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 11 Ekim 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), ekli tabloda belirtilmiş olan yukarıdaki başvuruları dikkate alarak, gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranların ve temsilcilerinin listesi ektedir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir
A. Davanın koşulları
2. Dava konusu olaylar, taraflarca ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Mevcut başvuruların yapıldığı zamanda, başvuranların hepsi tutuklu yargılanmakta veya hapis cezaları infaz edilmekteydi. Çeşitli cezaevlerinin disiplin kurulları, başvuranların yazışmaları hakkında, özel mektuplarını tutma, yok etme veya sansürleme gibi çeşitli denetleme tedbirlerinin uygulanmasına karar vermiştir.
4. Başvuranlar, cezaevi yetkililerinin kararlarına, infaz hâkimlikleri ve ağır ceza mahkemeleri önünde ayrı ayrı itiraz etmiştir. Yerel mahkemeler, başvuranların itirazlarını reddederek, söz konusu kısıtlamaların iç hukuk kuralları ve düzenlemelerine uygun olduğunu ve cezaevlerinin düzen ve güvenliği, suçların önlenmesi ve üçüncü tarafların korunması bakımından bu kısıtlamaların gerekli olduğunu değerlendirmiştir.
B. İlgili iç hukuk
5. 6384 sayılı Kanun ile getirilen yeni başvuru yoluyla ilgili iç hukuk açıklamalarına Sayan/Türkiye ((k.k.), no. 49460/11, §§ 6-12, 14 Haziran 2016) kararından erişilebilir.
ŞİKÂYETLER
6. Başvuranlar, Sözleşme’nin 8, 9, 10 ve/veya 14. maddelerine dayanarak, yazışmalarına uygulanan kısıtlamaların, ayrımcılığa yol açarak, düşünce özgürlükleri ve ifade özgürlükleriyle birlikte veya tek başına, yazışmalarına saygı gösterilmesi haklarını ihlal ettiği konusunda şikâyette bulunmuşlardır. Başvuranlardan bazıları ayrıca Sözleşme’nin 6 ve 13. maddelerine dayanarak, ulusal mahkemeler önündeki yargılamaların etkili ve adil olmadığını iddia etmiştir. Son olarak, bazı başvuranlar ise aynı gerekçelerle, Sözleşme’nin 1, 3, 17 ve 18. maddelerinin, 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ve 7 No’lu Protokolün 3. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
7. Mahkeme ilk olarak, başvuruların konularının benzerliğini dikkate alarak, söz konusu başvuruları birlikte tek bir kararda incelemeyi uygun görmüştür.
8. Mahkeme, başvuruları yalnızca Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında incelemeye karar vermiştir (Bk. Asan/Türkiye (k.k.), no. 38453/09, 30 Ağustos 2016).
9. Hükümet, 6384 sayılı Kanun uyarınca, uzun yargılama ve kararların icra edilmemesi meselelerinin ele alınması için yeni bir Tazminat Komisyonu’nun kurulmuş olduğuna işaret etmiştir. Hükümet ayrıca, Tazminat Komisyonunun yetkilerinin sonradan 9 Mart 2016 tarihli bir kararnameyle genişletilerek, tutuklu veya mahkûmların yazışmalarına saygı gösterilmesi haklarının cezaevi idaresinin Türkçe yazılmış mektup ve benzeri yazıları alma veya göndermeyi reddetmesi suretiyle ihlal edildiği iddialarına ilişkin şikâyetlerin incelenmesi de Tazminat Komisyonunun yetkileri kapsamına dâhil edilmiştir. Bu doğrultuda Hükümet, başvuranların Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuru yapmamış olmaları nedeniyle, iç hukuk yollarını tüketmemiş olduklarını ileri sürmüştür.
10. Mahkeme Türkiye aleyhinde yapılmış olan benzer başvuruları inceleyerek, müdahalenin, “kanuna uygun” olmadığı (bk. Tan/Türkiye, no. 9460/03, §§ 24-26, 3 Temmuz 2007 ve Tur/Türkiye, no. 13692/03, §§ 23-25, 11 Haziran 2013) veya “demokratik bir toplumda gerekli” olmadığı (bk. Fazıl Ahmet Tamer/Türkiye, no. 6289/02, §§ 54-56, 5 Aralık 2006 ve Mehmet Nuri Özen/Türkiye, no. 37619/05, §§ 18-19, 2 Şubat 2010) gerekçesiyle, Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
11. Mahkeme ayrıca, Ümmühan Kaplan (no. 24240/07, § 77, 20 Mart 2012) kararında, Hükümete hâlihazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları normal usul uyarınca incelemeye devam edebileceğini vurgulamıştır. Ancak Mahkeme, başvuranların 6394 sayılı Kanun ile getirilmiş olan yeni iç hukuk yolundan faydalanmadıklarına ilişkin itirazını dikkate alarak, Turgut ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, §§ 47-59, 26 Mart 2013); Çakır ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 51274/07, § 6, 25 Haziran 2013); Yöyler ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 10783/07, §§ 11-13, 16 Aralık 2014); Yıldız ve Yanak ((k.k.), no. 44013/07, § 29-38, 27 Mayıs 2014) ve Sayan/Türkiye ((k.k.), no. 49460/11, 14 Haziran 2016) kararlarında varmış olduğu sonuçlara vurgu yapmıştır.
12. Mahkeme, yukarıdaki hususları dikkate alarak, başvuruların iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Bu gerekçelerle Mahkeme, oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar vermiştir.
Başvurunun geri kalanını kabul edilemez olarak nitelendirmiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 17 Kasım 2016 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan Bakırcı Nebojša Vučinić
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
No.
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuran
Doğum tarihi
İkamet yeri
Temsilcisi
22575/05
30/05/2005
Bayram ARSLAN
31/03/1972
Ordu
25307/05
27/06/2005
Tekin TANGÜN
01/05/1969
Tekirdağ
Taylan TANAY
37714/05
29/09/2005
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
26677/06
25/05/2006
Turgut KOYUNCU
10/10/1974
İzmir
Hesin DURSUN
10912/07
19/02/2007
Mehmet Şerif ÖNER
01/01/1975
İzmir
Türkan ASLAN
14111/07
13/03/2007
Kemal YİĞİT
20/10/1982
İzmir
Esin ASLAN
14118/07
13/03/2007
Murat IŞIK
01/01/1979
İzmir
Nezahat PAŞA BAYRAKTAR
22257/07
15/05/2007
Eren YILDIZ
01/01/1973
Edirne
Fazıl Ahmet TAMER
26229/07
05/06/2007
Süleyman TATAR
02/04/1970
Ankara
Fazıl Ahmet TAMER
41318/07
09/08/2007
Kemal YİĞİT
20/10/1982
İzmir
Esin ASLAN
47146/07
09/10/2007
Cengiz Sinan Halis ÇELİK
16/04/1974
Muğla
Ercan KANAR
49409/07
25/10/2007
Mustafa ÇAÇAN
01/01/1973
Diyarbakır
10000/08
18/02/2008
Hüseyin AYYILDIZ
01/01/1966
Istanbul
10367/08
23/01/2008
Hikmet KALE
08/12/1970
Tekirdağ
Hasan ŞAHİNGÖZ
10/10/1971
Tekirdağ
Gülizar TUNCER
13804/08
19/02/2008
Kemal YİĞİT
20/10/1982
İzmir
Esin ASLAN
15645/08
10/03/2008
Kamuran Reşit BEKİR
01/01/1971
Ankara
Fahriye Belgün BABA
19169/08
31/03/2008
Erdener DEMİREL
21/11/1980
Tekirdağ
Metin FİLORİNALI
19639/08
01/04/2008
Hayati KAYTAN
01/05/1968
Ankara
20071/08
15/04/2008
Cebbar PALABIYIK
29/09/1969
Ankara
26976/08
02/05/2008
Murat KARAYEL
10/05/1971
Kırıkkale
Fazıl Ahmet TAMER
42121/08
15/05/2008
Nedim ÖZALP
01/04/1963
Bolu
Murat VARGÜN
42692/08
26/08/2008
Sinan İYİT
06/11/1973
Ankara
Murat VARGÜN
42701/08
13/06/2007
Fermani ÇETİN
01/03/1972
Bolu
42709/08
09/11/2007
İbrahim ŞAHİN
01/05/1975
Kocaeli
Gül ALTAY
42717/08
16/05/2007
Resul DEMİR
02/02/1974
Bitlis
50594/08
31/10/2006
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
56246/08
22/08/2008
Cahit İLBOĞA
20/06/1973
Erzurum
Abdullah GÜZEL
56361/08
30/10/2008
Turgut KOYUNCU
10/10/1974
İzmir
Hesin DURSUN
60855/08
03/12/2008
Barış İNAN
05/02/1973
Kandıra
Faruk Nafiz ERTEKİN
3812/09
25/11/2008
Mehmet YAVUZ
11/02/1969
İzmir
5495/09
03/11/2008
Mehmet Şirin TEKMENÜRAY
02/05/1970
Karaman
Ömer GÜNEŞ
5883/09
05/03/2008
Mehmet Şirin TEKMENÜRAY
02/05/1970
Karaman
Ömer GÜNEŞ
6160/09
16/02/2009
Muhammed ŞORLİ
01/01/1987
Tekirdağ
İnan AKMEŞE
6567/09
24/01/2009
Mehmet Emin ERSOY
22/02/1967
Erzurum
6798/09
02/12/2008
Mehmet Çelebi ÇALAN
01/09/1967
Bolu
Murat VARGÜN
6804/09
25/11/2008
Ömer YILDIRIM
01/05/1962
Karaman
9942/09
28/10/2008
Ali İhsan DOST
20/11/1974
İzmir
Hesin DURSUN
10771/09
31/12/2008
Mehmet Şirin TEKMENÜRAY
02/05/1970
Karaman
Ömer GÜNEŞ
11457/09
31/03/2004
Mehmet Reşit ARSLAN
01/06/1966
Ankara
11550/09
06/12/2006
Mehmet Şirin TEKMENÜRAY
02/05/1970
Karaman
Ömer GÜNEŞ
12864/09
12/02/2009
Musa ÖZER
01/07/1968
Osmaniye
13910/09
23/02/2009
Tekin İREZ
14/06/1968
Balıkesir
16962/09
18/03/2009
Mehmet Nuri ÖZEN
10/05/1976
İzmir
Murat VARGÜN
18149/09
17/03/2009
Ali ADIMAN
03/03/1965
Bolu
29165/09
29/04/2009
Musa KAYA
05/05/1973
Kırıkkale
33508/09
25/05/2009
Musa KAYA
05/05/1973
Kırıkkale
50108/09
16/07/2009
Giyasettin AYDIN
15/12/1972
Kırıkkale
Emel SAYIN
25958/15
29/03/2006
Soydan AKAY
20/01/1974
Diyarbakır
Canan CENGİZ ORUÇ
Full & Egal Universal Law Academy