AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 14046/05
Murat ARSLANOĞLU/TÜRKİYE
ve diğer 124 başvuru
(Bk. ekli liste)
Başkan,
Nebojša Vučinić,
Yargıçlar,
Valeriu Griţco,
StéphanieMourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 11 Ekim 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), ekli tabloda belirtilmiş olan yukarıdaki başvuruları dikkate alarak, gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranların ve temsilcilerinin listesi ektedir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
2. Dava konusu olaylar, taraflarca ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Mevcut başvuruların yapıldığı zamanda, başvuranların hepsi tutuklu yargılanmakta veya hapis cezaları infaz edilmekteydi. Çeşitli cezaevlerinin disiplin kurulları, başvuranların yazışmaları hakkında, özel mektuplarını tutma, yok etme veya sansürleme gibi çeşitli denetleme tedbirlerinin uygulanmasına karar vermiştir.
4. Başvuranlar, cezaevi yetkililerinin kararlarına, infaz hâkimlikleri ve ağır ceza mahkemeleri önünde ayrı ayrı itiraz etmiştir. Yerel mahkemeler, başvuranların itirazlarını reddederek, söz konusu kısıtlamaların iç hukuk kuralları ve düzenlemelerine uygun olduğunu ve cezaevlerinin düzen ve güvenliği, suçların önlenmesi ve üçüncü tarafların korunması bakımından bu kısıtlamaların gerekli olduğunu değerlendirmiştir.
B. İlgili iç hukuk
5. 6384 sayılı Kanun ile getirilen yeni başvuru yoluyla ilgili iç hukuk açıklamalarına Sayan/Türkiye ((k.k.), no. 49460/11, §§ 6-12, 14 Haziran 2016) kararından erişilebilir.
ŞİKÂYETLER
6. Başvuranlar, Sözleşme’nin 8, 9, 10 ve/veya 14. maddelerine dayanarak, yazışmalarına uygulanan kısıtlamaların, ayrımcılığa yol açarak, düşünce özgürlükleri ve ifade özgürlükleriyle birlikte veya tek başına, yazışmalarına saygı gösterilmesi haklarını ihlal ettiği konusunda şikâyette bulunmuşlardır. Başvuranlardan bazıları ayrıca Sözleşme’nin 6 ve 13. maddelerine dayanarak, ulusal mahkemeler önündeki yargılamaların etkili ve adil olmadığını iddia etmiştir. Son olarak, bazı başvuranlar ise aynı gerekçelerle Sözleşme’nin 1, 3, 5, 7, 17 ve 18. maddelerinin, 12 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ve 4, 6, 7 ve 13 No’lu Protokollerin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
7. Mahkeme ilk olarak, başvuruların konularının benzerliğini dikkate alarak, söz konusu başvuruları birlikte tek bir kararda incelemeyi uygun görmüştür.
8. Mahkeme, başvuruları yalnızca Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında incelemeye karar vermiştir (Bk. Asan/Türkiye (k.k.), no. 38453/09, 30 Ağustos 2016).
9. Hükümet, 6384 sayılı Kanun uyarınca, uzun yargılama ve kararların icra edilmemesi meselelerinin ele alınması için yeni bir Tazminat Komisyonu’nun kurulmuş olduğuna işaret etmiştir. Hükümet ayrıca, Tazminat Komisyonunun yetkilerinin sonradan 9 Mart 2016 tarihli bir kararnameyle genişletilerek, tutuklu veya mahkûmların yazışmalarına saygı gösterilmesi haklarının cezaevi idaresinin Türkçe yazılmış mektup ve benzeri yazıları alma veya göndermeyi reddetmesi suretiyle ihlal edildiği iddialarına ilişkin şikâyetlerin incelenmesi de Tazminat Komisyonunun yetkileri kapsamına dâhil edilmiştir. Bu doğrultuda Hükümet, başvuranların Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuru yapmamış olmaları nedeniyle, iç hukuk yollarını tüketmemiş olduklarını ileri sürmüştür.
10. Mahkeme Türkiye aleyhinde yapılmış olan benzer başvuruları inceleyerek, müdahalenin, “kanuna uygun” olmadığı (bk. Tan/Türkiye, no. 9460/03, §§ 24-26, 3 Temmuz 2007 ve Tur/Türkiye, no. 13692/03, §§ 23-25, 11 Haziran 2013) veya “demokratik bir toplumda gerekli” olmadığı (bk. Fazıl Ahmet Tamer/Türkiye, no. 6289/02, §§ 54-56, 5 Aralık 2006 ve Mehmet Nuri Özen/Türkiye, no. 37619/05, §§ 18-19, 2 Şubat 2010) gerekçesiyle, Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
11. Mahkeme ayrıca, Ümmühan Kaplan (no. 24240/07, § 77, 20 Mart 2012) kararında, Hükümete hâlihazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları normal usul uyarınca incelemeye devam edebileceğini vurgulamıştır. Ancak Mahkeme, başvuranların 6394 sayılı Kanun ile getirilmiş olan yeni iç hukuk yolundan faydalanmadıklarına ilişkin itirazını dikkate alarak, Turgut ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, §§ 47-59, 26 Mart 2013); Çakır ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 51274/07, § 6, 25 Haziran 2013); Yöyler ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 10783/07, §§ 11-13, 16 Aralık 2014); Yıldız ve Yanak ((k.k.), no. 44013/07, § 29-38, 27 Mayıs 2014) ve Sayan/Türkiye ((k.k.), no. 49460/11, 14 Haziran 2016) kararlarında varmış olduğu sonuçlara vurgu yapmıştır.
12. Mahkeme, yukarıdaki hususları dikkate alarak, başvuruların iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Bu gerekçelerle Mahkeme, oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar vermiştir.
Başvurunun geri kalanını kabul edilemez olarak nitelendirmiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 17 Kasım 2016 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan Bakırcı Nebojša Vučinić
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
No.
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuran
Doğum tarihi
İkamet yeri
Temsilcisi
14046/05
05/04/2005
Murat ARSLANOĞLU
18/05/1968
Karaman
27932/05
25/02/2005
Suat DUMAN
28/07/1970
İzmir
Mehmet ERBİL
49196/06
21/11/2006
Muhittin ALTIN
30/03/1974
Kırıkkale
16487/07
03/04/2007
Recep BEKİK
15/09/1969
Ankara
20926/07
15/03/2007
Erhan KAYA
16/10/1970
Erzurum
22255/07
21/05/2007
Erdener DEMİREL
21/11/1980
Tekirdağ
Metin FİLORİNALI
26251/07
21/05/2007
Vahdettin BUDAK
03/04/1977
İzmir
27105/07
15/06/2007
Mehmet Şerif ÖNER
01/01/1975
İzmir
Türkan ASLAN
27672/07
20/06/2007
Ahmet KAYA
02/03/1957
Kars
34450/07
09/07/2007
Mehmet Reşit ARSLAN
01/06/1966
Ankara
39135/07
23/08/2007
Diyadin AKDEMİR
01/01/1974
Kocaeli
İnan AKMEŞE
40904/07
06/09/2007
Abdullah KANAT
22/07/1956
Diyarbakır
Abdullah AKIN
43819/07
25/09/2007
Kenan KARAASLAN
18/12/1966
Bolu
Murat VARGÜN
52333/07
30/10/2007
Metin YAMALAK
10/06/1980
Bolu
Mehmet ERBİL
56448/07
27/11/2007
Ahmet KAYA
02/03/1957
Kars
6560/08
23/01/2008
Abdi CANGI
17/07/1971
Tekirdağ
Oya ASLAN
8267/08
07/02/2008
Mehmet DESDE
05/01/1959
Berlin
Çetin BİNGÖLBALI
11135/08
07/02/2008
Hüseyin Habip TAŞKIN
17/11/1960
İzmir
Çetin BİNGÖLBALI
13042/08
04/03/2008
Eyüp TURĞAY
22/04/1972
Ankara
Murat VARGÜN
13693/08
07/02/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
13713/08
07/02/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
13715/08
07/02/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
13724/08
07/02/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
13726/08
07/02/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
13730/08
07/02/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
14014/08
28/02/2008
Abdullah AYDIN
01/03/1971
Şanlıurfa
14814/08
07/03/2008
Ali Rıza KALAN
25/10/1973
Bolu
Mehmet ERBİL
14949/08
12/03/2008
Murat KARAYEL
10/05/1971
Kırıkkale
Fazıl Ahmet TAMER
15647/08
04/03/2008
Turgut KOYUNCU
10/10/1974
İzmir
Hesin DURSUN
15952/08
04/03/2008
Gültekin AYDEMİR
03/04/1973
İzmir
16331/08
21/03/2008
Mehmet Sabri YAKUT
02/03/1974
Erzincan
16614/08
14/03/2008
Hüseyin BİLGE
01/01/1968
Şanlıurfa
17441/08
06/03/2008
Soncan GEDİK
14/08/1967
Antalya
Murat VARGÜN
17442/08
06/03/2008
Soncan GEDİK
14/08/1967
Antalya
Murat VARGÜN
17443/08
25/03/2008
Soncan GEDİK
14/08/1967
Antalya
Murat VARGÜN
19430/08
05/12/2005
Musa ŞANAK
11/12/1964
Ankara
Sinem COŞKUN
19437/08
21/06/2005
Fethi OKTAY
01/01/1968
Bolu
19627/08
25/03/2008
Kemal YİĞİT
20/10/1982
İzmir
Esin ASLAN
19636/08
01/04/2008
Hayati KAYTAN
01/05/1968
Ankara
Murat VARGÜN
19641/08
01/04/2008
Süleyman TATAR
02/04/1970
Ankara
Fazıl Ahmet TAMER
20551/08
17/03/2008
Turgut KOYUNCU
10/10/1974
İzmir
Hesin DURSUN
25947/08
01/05/2008
Sinan TÜRKMAN
01/01/1966
Bolu
26967/08
15/05/2008
Mehmet Nuri ÖZEN
10/05/1976
İzmir
27164/08
02/04/2008
Abdullah AYDIN
01/03/1971
Şanlıurfa
28234/08
27/05/2008
Mesut YURTSEVER
12/02/1974
Bolu
Faik Özgür EROL
28403/08
13/05/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
28407/08
13/05/2008
Serhat ÇETİNER
23/10/1972
Kırıkkale
Sertaç ÇETİNER
29210/08
07/04/2008
Hüseyin BİLGE
01/01/1968
Şanlıurfa
29327/08
26/05/2008
Turgut KOYUNCU
10/10/1974
İzmir
Hesin DURSUN
30532/08
16/06/2008
Fevzi ABO
01/01/1985
Tekirdağ
Mehmet ERBİL
31951/08
02/04/2008
Hasan OZAN
02/01/1961
Antalya
Ercan KANAR
32534/08
18/06/2008
Mehmet Emin EKİNCİ
20/04/1986
Tekirdağ
İnan AKMEŞE
32631/08
07/07/2008
Hasan OZAN
02/01/1961
Edirne
Ercan KANAR
32727/08
27/05/2008
Ali BALIN
15/11/1980
İzmir
36811/08
15/04/2008
Mehmet Çelebi ÇALAN
01/09/1967
Ankara
Murat VARGÜN
36823/08
15/04/2008
Mehmet Çelebi ÇALAN
01/09/1967
Ankara
Murat VARGÜN
36863/08
07/04/2008
Hüseyin BİLGE
01/01/1968
Şanlıurfa
36864/08
07/04/2008
Hüseyin BİLGE
01/01/1968
Şanlıurfa
36893/08
15/04/2008
Mehmet Çelebi ÇALAN
01/09/1967
Ankara
Murat VARGÜN
36921/08
15/04/2008
Mehmet Çelebi ÇALAN
01/09/1967
Ankara
Murat VARGÜN
36932/08
24/06/2008
Mehmet Çelebi ÇALAN
01/09/1967
Ankara
Murat VARGÜN
36944/08
24/06/2008
Mehmet Çelebi ÇALAN
01/09/1967
Ankara
Murat VARGÜN
37938/08
31/07/2008
Şehmus YILDIZ
01/05/1974
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37939/08
31/07/2008
Kutsi ÇAĞIŞ
03/03/1968
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37940/08
31/07/2008
İbrahim ATEŞ
01/01/1975
Balıkesir
Ünsal TANRIVERDİ
37941/08
31/07/2008
Veysel AVCI
10/05/1970
Karabük
Ünsal TANRIVERDİ
37942/08
31/07/2008
Ahmet MUSTAFA
24/06/1975
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37943/08
31/07/2008
Aydın KUDAT
01/01/1969
Adıyaman
37944/08
31/07/2008
Yusuf KARANLIK
12/04/1969
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37945/08
31/07/2008
Faik ÇİRİK
29/10/1965
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37946/08
31/07/2008
Yılmaz DEMİR
10/02/1971
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37947/08
31/07/2008
Mehmet ATEŞ
01/01/1970
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37948/08
31/07/2008
İbrahim AKSOY
04/04/1958
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37950/08
31/07/2008
Ramazan ATEŞ
01/02/1967
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37951/08
31/07/2008
Hamdin DEMİRKIRAN
15/03/1971
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37953/08
31/07/2008
Sinan GÜL
10/12/1975
Adıyaman
Umut GÜL
37954/08
31/07/2008
İsmail TAŞAR
09/07/1976
Bolu
Ünsal TANRIVERDİ
37955/08
31/07/2008
Abdulselam SÜSİN
10/06/1969
Karabük
Ünsal TANRIVERDİ
37956/08
31/07/2008
Nimet DEGİŞ
10/04/1957
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37957/08
31/07/2008
Cengiz AYAR
05/01/1973
Kocaeli
Ünsal TANRIVERDİ
37958/08
31/07/2008
İsmail BİÇEN
04/02/1973
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37959/08
31/07/2008
İlyas DOĞAN
29/08/1975
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37960/08
31/07/2008
Mehmet Emin SIRÇA
05/06/1976
Eskişehir
Ünsal TANRIVERDİ
37961/08
31/07/2008
Abdurrahman GÜNER
20/12/1970
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37962/08
31/07/2008
Mehmet Şirin İVRENDİ
01/01/1970
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37963/08
31/07/2008
Şükrü AKBAŞ
01/01/1967
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37965/08
31/07/2008
Cemal ÇAKIR
20/09/1965
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37966/08
31/07/2008
Mehmet Ali KAYADAĞ
31/01/1973
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37967/08
31/07/2008
Abdullatif SÖNMEZ
02/02/1972
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37968/08
31/07/2008
Kazım ÇALIŞIR
01/10/1966
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37969/08
31/07/2008
Abdulvahap YILMAZ
01/06/1967
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
37970/08
31/07/2008
Hüseyin BİLECAN
20/09/1974
Tekirdağ
Ünsal TANRIVERDİ
37971/08
31/07/2008
Ali Ejder ELYAKUT
04/03/1978
Karabük
Ünsal TANRIVERDİ
37972/08
31/07/2008
Nihat ŞAHİN
03/03/1972
Tekirdağ
38072/08
30/07/2008
Ufuk KESKİN
08/05/1976
İzmir
38140/08
31/07/2008
Halil ARSLAN
02/08/1975
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
38276/08
30/07/2008
Abdulmenaf OSMAN
14/04/1965
Kocaeli
38291/08
31/07/2008
Mehmet ÇELİK
31/07/1975
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
38297/08
28/07/2008
Remzi ALMAZ
06/06/1973
Eskişehir
Ünsal TANRIVERDİ
38299/08
31/07/2008
Ahmet İBRAHİM
01/09/1972
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
38304/08
01/04/2008
Ramazan NAZLIER
21/12/1973
Diyarbakır
38308/08
31/07/2008
Barış KILIÇ
01/03/1976
Eskişehir
38314/08
31/07/2008
Nevzat BAHADIR
10/07/1978
Adıyaman
Ünsal TANRIVERDİ
38810/08
16/06/2008
Mahmut CENGİZ
20/03/1983
Tekirdağ
Mehmet ERBİL
39330/08
01/08/2008
Diyadin AKDEMİR
01/01/1974
Kocaeli
İnan AKMEŞE
39706/08
31/07/2008
Önder BİTİRGİÇ
01/06/1984
Kocaeli
Mehmet ERBİL
39949/08
28/07/2008
Refik SÜNKÜR
03/02/1975
Bolu
Engin BABAYİĞİT
01/01/1983
Bolu
Mehmet ERBİL
42340/08
19/08/2008
Ramazan VURAL
05/01/1975
Bolu
Mehmet ERBİL
45787/08
13/09/2008
Faruk YILDIZ
25/02/1973
Tekirdağ
Mehmet ERBİL
47891/08
23/09/2008
Sertaç KILIÇARSLAN
01/02/1976
İzmir
47976/08
22/09/2008
Selçuk ESİN
23/01/1978
İzmir
48078/08
24/09/2008
Mehmet Enes TUNÇ
03/11/1972
Erzurum
48133/08
22/09/2008
Nizamettin MAHMUTOĞLU
01/01/1973
Siirt
Rehşan BATARAY SAMAN
48137/08
24/09/2008
Kemal YİĞİT
20/10/1982
İzmir
Esin ASLAN
48141/08
25/09/2009
Ferhat YİLDENİZ
12/04/1980
İzmir
Nezahat PAŞA BAYRAKTAR
51259/08
07/10/2008
Cuma DAĞDÖĞEN
15/05/1979
İzmir
52114/08
31/07/2008
Davut AKGÜL
02/05/1973
Adıyaman
52167/08
14/10/2008
Hüseyin TUNÇ
01/01/1968
İzmir
53824/08
21/10/2008
Vahdettin BUDAK
03/04/1977
İzmir
54371/08
17/10/2008
Tamer TUNCER
25/10/1971
Kocaeli
Sevim AKAT EŞKİ
56362/08
30/10/2008
Turgut KOYUNCU
10/10/1974
İzmir
Hesin DURSUN
58460/08
18/11/2008
Ahmet ÇAKAL
13/01/1953
İzmir
61532/08
04/12/2008
Mehmet Şerif ÖNER
01/01/1975
İzmir
61663/08
01/12/2008
Abdülbari YILDIRIM
01/01/1964
İzmir
62073/08
04/12/2008
Bozo AÇLAN
27/04/1971
Edirne
Full & Egal Universal Law Academy