REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-38 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-34/794-197
Karar Tarihi : 5.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, Burak SAĞLAM
C. ŞİKAYET EDEN : Forging Metal Ltd. Şti.
Rami Kışla Cad. No:119 Bayrampaşa/İstanbul
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş.
Gemiç Köyü Mevkii Orhangazi/Bursa
- Cemtaş Çelik Makine San. ve Tic. A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi A.O.S. Blv. No:3 16159 Bursa
E. DOSYA KONUSU: Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş ve Çemtaş Çelik Makine San. ve
Tic. A.Ş’nin kaliteli ve alaşımlı çelik ürününde birlikte fiyat belirledikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle, anılan teşebbüsün otomotiv, 30
savunma, tarım ve maden sektörlerine çelik dövme ve işlenmiş parça üreten bir firma
olduğu, hammadde olarak kaliteli ve alaşımlı çelik kullandığı, Türkiye’de kaliteli ve
alaşımlı çelik üreten Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş. (Asil Çelik) ve Çemtaş Çelik Makine
San. ve Tic. A.Ş (Çemtaş) olmak üzere iki şirketin bulunduğu, bu iki şirketin birbirine
çok yakın fiyat listeleri çıkararak ürünlerini sattığı ve ayrıca yerel pazara kaliteli ve
alaşımlı çelik tedarikini yurtdışı pazarlara göre %30 daha yüksek fiyatla gerçekleştirdiği
iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.5.2009 tarih ve 3491 sayı ile intikal eden
şikâyet dilekçesi üzerine hazırlanan 12.6.2009 tarih ve 2009-1-38/BN-09-BS sayılı Bilgi 40
Notu, Rekabet Kurulu’nun 24.6.2009 tarihli toplantısında görüşülmüş ve anılan
iddialara ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine yapılan
incelemeler sonucunda düzenlenen 21.7.2009 tarih ve 2009-1-38/ÖA-09-AG sayılı
Önaraştırma Raporu, 28.7.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-110/139 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 09-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Asil Çelik ve Çemtaş ile ilgili olarak
4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve
şikâyetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
50
09-34/794-197
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş.
Asil Çelik 1974 yılında otomotiv sanayi ağırlıklı olmak üzere vasıflı ve özel çelikler
üretmek için kurulmuş ve tesis 1979 yılında hizmet vermeye başlamıştır. Başlangıçta
Koç Holding bünyesinde kurulan şirket, 1982 yılında dünya çelik sektöründe yaşanan
kriz ve dövizdeki kur farkının artması sonucunda devlet bünyesine alınmıştır. 2000
yılına kadar MKEK bünyesinde faaliyet gösteren şirketin %96.75 oranındaki kamu
hissesi 8 Ağustos 2000 tarihinde Yazıcı – Güriş - Parsan Ortak Girişim Grubu 60
tarafından satın alınmıştır.
150.000 ton sıvı çelik kapasitesi ile kurulan şirkette, yıllar içerisinde yapılan yatırım ve
iyileştirme çalışmaları doğrultusunda önce 260.000 ton sıvı çelik sonra 235.000 ton
mamul kapasitesine ulaşılmış, 2007 yılı sonu itibariyla tamamlanan yatırımlar sonunda
ise 485.000 ton sıvı çelik, 410,000 ton mamul üretim kapasitesine ulaşılmıştır.
Önaraştırma kapsamında yapılan incelemelerde anılan şirketin halen geçici olarak
faaliyetlerine ara verdiği tespit edilmiştir. İlk olarak 12.11.2008 – 12.1.2009 tarihleri
arasında üretime ara veren şirket, daha sonra ise 30.1.2009 tarihine kadar üretim
yapmış, ancak bu tarihte ilgili sendika tarafından grev ve buna bağlı olarak işveren
tarafından lokavt kararı alınmıştır. 70
I.1.2. Çemtaş Çelik Makine San. ve Tic. A.Ş.
Çemtaş, Bursa Organize Sanayi Bölgesi’nde 70’li yılların başlarında ülkede artan
vasıflı çelik isteğini karşılamak amacı ile, öncelikle çelikhane ünitesi olarak kurulmuş ve
başarılı bir üretim döneminden sonra Modern Orta Kesit Haddehanesini de kısa sürede
üretime alarak entegrasyonunu tamamlamıştır.
Çoğunluk hissesine Bursa Çimento Fabrikaları A.Ş.’nin sahip olduğu şirketin hisseleri
ayrıca halka açık olarak İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem görmektedir.
I.2. Sektöre İlişkin Bilgiler1
Vasıflı çeliğin kullanım alanı, inşaat demiri ve konstrüksiyon sanayiinden çok büyük 80
farklılıklar göstermekte olup, özellikle otomotiv sanayii, makine imalat sanayii ve
savunma sanayii içerisinde kullanılmaktadır. İnşaat ve konstrüksiyon sanayiinde
kullanılan çelik türlerinde dört veya beş farklı kaliteden bahsedilir iken, vasıflı çelik söz
konusu olduğunda, bu sayının 400–500 farklı kaliteye eriştiği, kesit çeşitliliği de
devreye girdiğinde, 2000–3000 ile ifade edilecek rakamlara ulaştığı görülmektedir.
Kullanım alanları itibarıyla, malzemeden beklenen özellikler göz önünde
bulundurulduğunda, çok farklı koşullar ve yükler altında çalışmak durumunda olan ve
hayati önem taşıyan parçaların imalinde kullanıldıkları dikkate alındığında, üretilmiş
olan her bir çubuğun iç ve yüzey özelliklerinin yanı sıra, diğer fiziksel, kimyasal ve 90
metalürjik özelliklerinin sürekli kontrol altında tutulmasının ve test edilerek
onaylanmasının ve ancak, bunu takiben müşteriye sevk edilmesinin uygun olabileceği
görülecektir.
1 Bu bölümün hazırlanmasında Devlet Planlama Teşkilatı, Ana Metal Sanayi Özel İhtisas Komisyonu
Raporu’ndan (2007) faydalanılmıştır.
09-34/794-197
3
Vasıflı çelik üretiminde önemli olan bir konu da, malzemenin üretimi kadar, bu
malzemenin “tamamlama işlemi” adı verilen faaliyetler çerçevesinde, muayenesi,
kontrolü ve tespit edilen hataların, toleranslara ve müşteri taleplerine uygun olarak
temizlenmesi ve hatalardan arındırılmasıdır. Ayrıca, özellikle otomotiv sektörünün bir 100
beklentisi olarak, üretim aşamalarında ve kontrol safhalarında tutulan tüm kayıtların, 15
yıl saklanmaları ve talep edildiğinde sunulmaya hazır tutulmaları istenilmektedir.
Yukarıda özetle ifade edilen hususlar çerçevesinde, GTİP’leri, 7218 ile 7229 arasında
olan ve ithalatı/ihracatı yapılan ürünler, 22-220 mm yuvarlak kesit, 50-240 mm kare
kesitler başta olmak üzere lama, altıköşe, greyder bıçağı, oluklu lama gibi bazı özel
kesitler vasıflı çelik mamul kesitleridir. Bu bağlamda, “yapı çelikleri”, “ıslah çelikleri”,
“mikro alaşımlı çelikler”, “borlu çelikler”, “rulman çelikleri”, “otomat çelikleri”,
“soğuk/sıcak iş takım çelikleri”, “yay çelikleri”, “segmentasyon çelikleri”, “takım çelikleri”
ve “yüksek karbon paslanmaz çelik” üretimleri vasıflı çelik tanımı kapsamında yer 110
almaktadır.
Saf demir ile karbonun ve alaşım elementlerinin bileşiminden meydana gelen vasıflı
çelik, müşterilerin kullanım amacına yönelik olarak ve müşteri istekleri doğrultusunda
kimyasal analizden ve ısıl işlemlerden geçirilerek kullanıma sunulmaktadır. Kullanım
yerine göre özellikleri değişkenlik gösteren vasıflı çelik, yük kaldırma ve esneme
gücünün ölçülmesi amacıyla “çekme testi”ne tabi tutulmakta, uzun tünel fırınlarda ısıl
işleminden geçmektedir. Özellikle otomotiv sanayinde kullanılan vasıflı çeliğin
üretiminde, ısıl işlem, vazgeçilmez bir uygulama niteliğindedir. Vasıflı çelik üretim
sürecinde başlıca iki aşamanın varlığından söz edilebilir. İlki, vasıflı hurda malzeme 120
kullanımıdır. Vasıflı çeliğin üretiminde kullanılan hurdanın kalitesi, çeliğin dayanıklılığı
açısından önem arz etmektedir. Bakır, kalay, arsenik gibi yan elementler açısından titiz
olunması, hurdada bakır katışıklar olmamasına özen gösterilmesi ve hurdanın kontrol
altında tutulması gerekmektedir. İkincisi mikro temizlik açısından, vakumda gaz alma
ve vakum altında (potada) alaşımlandırma işlemlerinin mutlaka yapılması
gerekmektedir. Hidrojen, azot ve oksijen gibi, çelikte bulunması istenmeyen
elementlerin ayrışımı için 1 atmosfer basınç altında vakum işlemi uygulanmaktadır.
Özetle, kaliteli vasıflı çelik üretimi için, yukarıda anlatılan işlemlerin tamamlanması ve
kullanılan malzemenin kontrolü gerekmektedir. Yerinde inceleme sırasında hem Asil
Çelik hem de Çemtaş yetkilileri tarafından sektörde “köprüaltı” olarak tabir edilen, 130
üretim sırasında kontrolü yapılmayan vasıflı çelik satışının da yapıldığı ifade edilmiştir.
Vasıflı çelik üretiminde toplam imalat maliyetlerinin analiz edilmesi çerçevesinde
yapılan değerlendirmelerde, temel maliyet unsurlarının “hurda”, “alyaj malzemeleri”,
“enerji” ve “işçilik” kalemleri olduğu görülmektedir. Üretilen çelik türüne bağlı olarak,
kimyasal analizde yer alan alaşım element sınırları temel maliyet belirleyici
unsurlardan birisi olması nedeniyle, her bir çelik türüne göre özellikle “hurda-alyaj”
arası maliyet dağılımı %23 ile %56 arasında değişen farklılıklar arz etmektedir. Ayrıca,
özelikle tamamlama işlemlerinin “emek yoğun” bir faaliyet olması sebebiyle, işçilik
maliyetleri, nihai ürün maliyeti üzerinde ciddi bir paya sahip bulunmaktadır. 140
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Çelik ürünlerini uzun ürünler, yassı ürünler ve vasıflı (kaliteli) ürünler olmak üzere,
temelde üç gruba ayırmak mümkündür. Uzun ürünler, genelde inşaat ve yapı sektörleri
09-34/794-197
4
tarafından tüketilirken; yassı ürünler, özellikle otomotiv, beyaz eşya, gemi yapımı ve
ambalaj sektörlerinin girdisi durumundadır. Vasıflı çelik ise uzun ürünlerin bir alt sınıfı
olarak değerlendirilebilmekle birlikte; kalitesi, kullanım amaçları ve üretim süreci
bakımından uzun ve yassı ürünlerden ayrılmaktadır.
150
Vasıflı çelik üretimi için gerekli olan teknik, teknolojik donanım ve know-how, uzun ve
yassı mamul üretimi için gerekli olandan bir hayli farklıdır. Vasıflı çeliğin kullanım
alanları, ürünlerin kalite hatalarının ciddi sonuçlar doğurabileceği ve hassas parçalar
kullanımını gerektiren, otomotiv sanayi, otomotiv yan sanayi, makine imalat sanayi,
harp araç ve gereçleri sanayi, tarım araçları sanayi gibi sektörlerdir. Rekabet
Kurulu’nun 07-56/655-225 sayılı kararında da vasıflı çelik ürünleri özel çelik ürünleri
olarak nitelendirilmiş ve bu ürünlerin hassas alanlarda kullanılan, kimyasal ve fiziksel
olarak daha nitelikli çelik ürünleri olduğu vurgulanmıştır.
Raportörlerce yerinde yapılan inceleme sırasında da, Asil Çelik yetkililerince farklı 160
boyutlarda ve müşteriler tarafından istenen spesifikasyonlara göre 400 – 450 farklı
isimde çelik ürettikleri, en çok satışını yaptıkları ürünlerin ıslah çelikleri, segmentasyon
çelikleri, rulman çelikleri, otomat çelikleri, borlu çelikler, yay çelikleri, yüzeyi
sertleştirilebilen çelikler ve konstrüksiyon çelikleri olduğu ifade edilmiştir. Çemtaş
yetkililerince ise, farklı kalitelerde “yuvarlak vasıflı çelik” üretimi ve “yaylık lama vasıflı
çelik” üretimi gerçekleştirdikleri ifade edilmiştir. Çemtaş tarafından gerçekleştirilen
yuvarlak vasıflı çelik üretiminin 22mm – 80 mm arası ürünleri, yaylık lama üretiminin
ise hemen hemen tamamı Asil Çelik’in ürünleri ile çakışmaktadır. Çemtaş’ın hemen
hemen üç katı bir kapasiteye sahip olan Asil Çelik’in ürün yelpazesi Çemtaş ürünlerine
göre oldukça geniştir. 170
Bütün bu açıklamalar çerçevesinde, dosya konusu şikayet kapsamında, ilgili ürün
pazarı “vasıflı çelik ürünleri” olarak belirlenmiştir.
I.3.4. İlgili Coğrafi Pazar
Demir çelik pazarında nakliye masrafları önemli bir maliyet kalemi olmakla birlikte,
yapılan incelemede bölgesel pazarların oluşmasına yol açan herhangi bir unsura
rastlanmadığı ve ürünlerin ülke genelinde yaygın olarak ticaretinin yapılması ve Asil
Çelik ve Çemtaş’ın hizmet verdiği alan dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar, “Türkiye”
olarak belirlenmiştir. 180
I.4. Değerlendirme
I.4.1. Pazarın Yapısı
Mevcut durumda Türkiye vasıflı çelik üretiminde yer alan Asil Çelik ve Çemtaş ile
küçük bir miktarda da olsa, MKEK Çelik Fabrikası’nın yıllık üretim kapasiteleri,
Türkiye’nin toplam demir-çelik üretiminin sadece %2’lik bir kısmını teşkil etmektedir. Bu
sektörde üretim yapan kuruluşlar tamamen yerli sermaye olup, yabancı sermayeli
kuruluş bulunmamaktadır. Mevcut kuruluşlardan, sadece MKEK devlet kuruluşu olup,
Asil Çelik ve Çemtaş firmaları özel teşebbüs konumundadır. 190
Türkiye’de kurulu 24.468.000 tonluk ham çelik üretim kapasitesinin, %2’lik kısmını
oluşturan 492.000 tonluk bölümü “vasıflı çelik” ürünlerine yönelik ham çelik üretimine
ait bulunmaktadır. Vasıflı çelik tüketiminde ve dolayısıyla mevcut kurulu kapasitenin
kullanılmasında etkili olan unsurun, otomotiv ve makine imalat sektörünün canlılığına
dayandığı daima göz önünde bulundurulmalıdır. Vasıflı çelik ürünlerinin gerek üretim
09-34/794-197
5
kapasitesi içerisindeki payının, gerekse kapasite kullanım oranının (KKO) düşük
olmasının nedeni, ülkemizde henüz vasıflı çelik ürünleri kullanımına yönelik tüketim
alanlarının tam gelişmemiş olması ve bu tür ürünlerin avantajlarının yeterince
bilinmemesi ile ilgilidir. Bununla birlikte 1999–2004 yılları arasındaki vasıflı çelik 200
üretiminde KKO’nun %50’den, %74’e yükselmiş olması, yurt içi talebin artmakta
olduğunu göstermektedir. Vasıflı çelik ürünleri kullanımının artması ile gerek yeni
üretim tesislerine yapılacak yatırımların ve böylece kapasitenin, gerekse vasıflı çelik
KKO’sunun artacağını öngörmek zor olmayacaktır.
Tablo 1: Vasıflı Çelik Sektöründe Ham Çelik Kurulu Kapasite Durumu
Yılllar Ürün Kapasite ve
KKO
Kapasite Birimi
1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
Kapasite 1000 ton 482 492 492 492 492 492 415 Vasıflı Çelik
KKO 50 69 61 67 72 74 89
Kaynak: DÇÜD
Vasıflı çelik tüketimi ve dolayısıyla üretimi, dünya vasıflı çelik sektöründeki gelişmelere
ve ülkenin otomotiv ve makine imalat sektörünün canlılığına doğrudan bağlıdır.
Ekonomik kriz yıllarında, söz konusu sektörlerde de ciddi bir durgunluğun yaşandığı
bilinmektedir. Daralan iç piyasa nedeniyle vasıflı çelik üreticileri ihracata yönelmişlerdir. 210
Bu dönem içerisinde ihracat oranlarının %70 seviyelerine kadar yükselmiş olduğu
görülmektedir. Normal pazar koşullarında ise, “iç piyasa/ihracat” oranı, %40-%60
arasında seyretmektedir.
2000–2004 yılları arasında vasıflı çelik tüketim miktar ve oranlarında genel bir artış
görülmekle birlikte, 2001 yılında yaşanan büyük ekonomik kriz nedeniyle, piyasalarda
ortaya çıkan daralmaya bağlı olarak ciddi oranda bir düşüş yaşanmıştır. Bugün de
benzer türde dalgalanmalar yaşana gelmektedir.
Türkiye vasıflı çelik üretimi tüketimini karşılayamamakta, aradaki fark ithalat ile 220
karşılanmakta, bu nedenle Türkiye vasıflı çelik sektöründe net ithalatçı konumunda
bulunmaktadır. İthalatın yüksek rakamlara ulaşmasında İtalya gibi ülkelerden ithal
edilen yüksek kaliteli vasıflı çeliğin yanı sıra, Rusya ve Ukrayna gibi ülkelerden daha
düşük nitelikli ürünlerin yüksek miktarlarda ithal ediliyor olması da rol oynamaktadır.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibarıyla Türkiye vasıflı çelik ithalat miktarlarına yer verilmiştir:
Tablo 2: Vasıflı Çelik İthalat Miktarı (bin ton)
Ana Mallar 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Vasıflı Çelik 253 310 239 359 462 674 764 841 972 1023
Kaynak: DÇÜD 2008 Yılı Raporu – Nisan 2009
İlgili pazarda ithalatın önünde herhangi bir engel bulunmadığı, nihai ürün olarak vasıflı
çelik ithalatında vergi söz konusu olmadığı görülmektedir. Bununla birlikte vasıflı 230
çeliğin üretiminde kullanılan hadde çeliği ithalatında %15 civarında gümrük vergisi
bulunmaktadır. Öte yandan aynı amaçla kullanılan kabuk soyulmuş olarak tabir edilen
ve dışı tornalanarak otomotiv ve makine sanayi için hazır hale getirilen ve en az
%10-15 firesi olan çeliğin ithalatında ise vergi oranı “0”dır.
09-34/794-197
6
Öte yandan sektör ihracat açısından değerlendirildiğinde, özellikle 2000 yılının
sonlarında ve 2001 yılında, ülkemizde yaşanan büyük ekonomik kriz sonucunda iç 240
piyasanın daralmasını takiben, çıkış yolu olarak ihracatın görülmesi üzerine, tüm diğer
sektörler gibi, vasıflı çelik sektörümüzün de ihracata yöneldiği ve ihracatın zamanla
%70 seviyelerine kadar ulaşmış olduğu görülmektedir. İzleyen yıllarda, canlanan iç
piyasanın da etkisiyle ağırlık iç piyasaya verilmiştir. 2005 yılının özellikle ikinci
yarısında, çelik fiyatlarındaki gerileme nedeniyle ihracat duraklamaya başlamıştır.
Yapılan yerinde inceleme sırasında da her iki teşebbüs, üretimlerinin yaklaşık yarısını
yurtdışına sattıklarını ifade etmişlerdir. Asil Çelik başta Almanya olmak üzere İtalya,
Avusturya, Fransa ve ABD gibi ülkelere ihracat yaptığını belirtirken, Çemtaş ise başlıca
yurtdışı pazarlarının Almanya, Brezilya, Mısır ve İspanya olduğunu ifade etmiştir.
250
Aşağıdaki tabloda yıllar itibarıyla Türkiye vasıflı çelik ihracat miktarlarına yer verilmiştir:
Tablo 3: Vasıflı Çelik İhracat Miktarı (bin ton)
Ana Mallar 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Vasıflı Çelik 79 114 126 168 181 203 198 147 189 183
Kaynak: DÇÜD 2008 Yılı Raporu – Nisan 2009
Son olarak, Türkiye’nin vasıflı çelik üretiminin neredeyse tamamını gerçekleştiren Asil
Çelik A.Ş. ve Çemtaş A.Ş.’nin vasıflı çelik kapasite ve üretim miktarları aşağıda
sunulmaktadır:
Tablo 4: Asil Çelik Vasıflı Çelik Kapasite ve Üretim Miktarı (bin ton)
Yıllar 2005 2006 2007 2008
Kapasite (…) (…) (…) (…)
Üretim (…) (…) (…) (…)
Kaynak: Asil Çelik, DÇÜD 2008 Yılı Raporu – Nisan 2009
Tablo 5: Çemtaş Vasıflı Çelik Kapasite ve Üretim Miktarı (bin ton)
Yıllar 2005 2006 2007 2008
Kapasite (…) (…) (…) (…)
Üretim (…) (…) (…) (…)
Kaynak: Çemtaş, DÇÜD 2008 Yılı Raporu – Nisan 2009
Tablo 6: (Asil Çelik +Çemtaş) Vasıflı Çelik Üretim Miktarı (bin ton)
Yıllar 2005 2006 2007 2008
Asil Çelik (…) (…) (…) (…)
Çemtaş (…) (…) (…) (…)
Toplam 368 388 516 427
260
I.4.2. Yapılan Tespitler
Önaraştırma kapsamında ileri sürülen iddiaların açıklığa kavuşturulmasına yönelik
olarak raportörlerce 14.7.2009 tarihinde Asil Çelik ve Çemtaş.’ta eşzamanlı olarak
yerinde inceleme yapılmıştır. Yapılan incelemelerde vasıflı çelik ürünlerinde, Asil Çelik
ve Çemtaş’ın yurtiçi ve yurtdışı pazarlarda fiyatları birlikte belirlediğine ya da rekabetçi
davranışların koordinasyonu içinde bulunduklarına, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’u
ihlal ettiklerine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır.
270
09-34/794-197
7
Bunun yanı sıra, yerinde incelemelerde elde edilen ve daha sonra ilgili teşebbüslerden
talep edilen bilgi ve belgelerden, anılan teşebbüslerin farklı vasıflı çelik gruplarına ait
alt grup ürün fiyatlarının birbirinden %2 ila %15 arasında farklılaşabildiği tespit
edilmiştir.
Yurtdışı pazarlarla ilgili olarak teşebbüslerin, yukarıda belirtildiği üzere, satışlarının
çoğunu gerçekleştirdikleri ülkelerin Almanya hariç genelde birbirinden farklı ülkeler
olduğu görülmektedir. Ayrıca yapılan görüşmelerde ilgili teşebbüs yetkilileri tarafından
“eğer söz konusu teşebbüs bir yurtdışı pazara ilk defa açılıyor ise bu pazara yönelik bir 280
indirimin söz konusu olabileceği, bununla birlikte bu pazar ile yurtiçi pazar arasındaki
fiyat farkının %10’u geçmeyeceği” ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra teşebbüs yetkilileri
tarafından döviz kurundaki oynaklıkların da yurtiçi - yurtdışı fiyat farklılaşmasına yol
açabileceği belirtilmiş, bunun özellikle küresel kredi krizinin etkisini ciddi anlamda
gösterdiği son bir yıl içerisinde daha belirgin bir şekilde gözlendiği dile getirilmiştir.
Ayrıca önemle belirtilmesi gereken bir husus da Asil Çelik A.Ş. çalışanlarının grevde
olması nedeniyle anılan şirketin yaklaşık sekiz aydır aktif olarak üretim yapmadığı
hususudur.
290
Bunlara ek olarak yukarıdaki tablolarda yer alan verilerden hareketle pazarı,
üretim–tüketim–ithalat–ihracat kapsamında bir bütün olarak ele alarak farklı bir
değerlendirme yapmak da mümkündür. Bunun için öncelikle yukarıdaki tablolarda yer
alan verilerden hareketle, Türkiye içi tüketimin ne kadarının Asil Çelik ve Çemtaş
tarafından karşılandığını bulmak için bu iki teşebbüsün üretim miktarlarından ihracatı
çıkarıp bunun tüketime oransal değerini bulmak gerekir. Bu bağlamda yapılan
hesaplamalara aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 7: Üretim – Tüketim – İhracat
2005 2006 2007 2008
Üretim (Ü) 368 388 516 427
İhracat (İ) 198 147 189 183
Tüketim (T) 908 1122 1258 1236
(Ü-İ)/T 0,19 0.21 0,26 0,20
Kaynak: Asil Çelik, Çemtaş, DÇÜD
Yukarıdaki tablodan da görülebileceği üzere Asil Çelik ve Çemtaş’ın toplam pazar payı 300
büyüklükleri 2005, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında sırasıyla %19, %21, %26 ve %20’dir.
Teşebbüslerin tek başına pazar payları yukarıdaki tablolardan da izlenebileceği üzere,
Asil Çelik’in pazar payı Çemtaş’ın yaklaşık iki katı şeklindedir. Öte yandan söz konusu
oranların ithalat açısından da değerlendirilmesi mümkündür. Örneğin Asil Çelik ve
Çemtaş’ın yerel pazar payı toplamlarının %19 olması, tüketimin %81’inin ithalat yoluyla
karşılandığı anlamına gelmektedir. Aynı durum ilerleyen yıllar itibarıyla de geçerlidir.
Bu bağlamda vasıflı çelik pazarında ithalat olanaklarının bu ürünü ham madde olarak
kullanan yerel tüketiciler açısından son derece geniş olduğu ve Asil Çelik ve Çemtaş
gibi vasıflı çelik üreticisi yerel teşebbüsler açısından da rekabetçi bir baskı yarattığı
sonucuna ulaşılmaktadır. Şikâyetçi tarafa gönderilen sorulardan birine verilen cevapta, 310
şikayetçi tarafın ihtiyacının %95 gibi büyük bir oranını ithalatçı firmalardan
karşılayabildiğini belirtmesi de bu sonucu destekler niteliktedir.
Bu çerçevede yapılan incelemeler ve yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında;
incelenen teşebbüslerle ilgili olarak herhangi bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı
sonucuna varılmaktadır.
09-34/794-197
8
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş. ve 320
Çemtaş Çelik Makine San. ve Tic. A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan V.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Mehmet Akif ERSİN
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy